ابن خلکان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن خلکان
زادروز ۱۱ ربیع‌الثانی ۶۰۸ قمری
اربیل
درگذشت ۲۶ رجب ۶۸۱ قمری
مدرسه نجیبیه دمشق
آرامگاه کوه قاسمون دمشق
دوره قرن هفتم قمری
آثار وفیات الاعیان و انباء ابناءِ الزمان


ابن خَلَّکان، ابوالعباس شمس الدین احمد بن شهاب الدین محمد (یا بهاءالدین) بن ابراهیم بن ابی بکر بن خلکان (۱۱ ربیع‌الثانی ۶۰۸-۲۶ رجب ۶۸۱ قمری)، از تبار خاندان برمکیان و از دانشمندان سده هفتم است. او زاده شهر اربیل بوده است.[۱]

زندگینامه[ویرایش]

ابن خلکان در سال ۶۰۸ هـ. ق در شهر اربیل و در مدرسه ملک المعظم زاده شد. تبار او به یحیی بن خالد برمکی می‌رسد. البته برخی این مسئله را انکار کرده‌اند[نیازمند منبع] اما خود او همیشه از نسبش دفاع کرده است. پدر وی نیز تا آخر عمر در مدرسه ملک المعظم به تدریس پرداخت. ابن خلکان در سال ۶۲۶ ه ق از زادگاهش به حلب رفت مدتی در دمشق اقامت کرد و بعد به عنوان نایب قاضی القضات مصر روانه آن دیار شد. پس از چندی به دستور الظاهر بیبرس (چهارمین سلطان مصر در سال‌های ۶۵۷ تا ۶۷۶ هـ. ق) در سال ۶۵۹ هـ. ق به سمت قاضی‌القضات دمشق گمارده شد و در آنجا امور قضایی همه سرزمین شام و نیز تدریس در هفت مدرسه معروف آن را نیز به عهده داشت.

استادان[ویرایش]

ابن خلکان در درس شرف الدین ابوالفضل احمدبن منعه فقیه و پس از آن محمدبن ابراهیم بن خلکان حضور داشت و بعد از این دو در محضر شیخ ابو جعفر محمد بن هبة الله بن المکرم، علوم حدیث و صحیح بخاری را آموخت. او علم خلاف را نزد شیخ اثیرالدین مفضل بن عمر ابهری در سال ۶۲۶ یاد گرفت.

نام‌آوری[ویرایش]

به دلیل مهاجرتهای مختلف با بزرگان زیادی ارتباط داشت و این ارتباطات تاثیراتی روی شخصیت وی گذارده است. او مورد ستایش برخی از شاعران هم‌روزگار خود چون رشید الدین فارقی و سعدالدین فارقی و نورالدین مصعب قرار گرفت. ابن خلکان علاوه بر قضاوت، به علوم فقه و اصول نیز پرداخت. در تاریخ و نحو و ادب عرب نیز چیره‌دست است.

شاعر[ویرایش]

از او اشعار لطیفی بر جای مانده است و بیانگر این است که در سرودن غزل و دو بیتی چیره‌دست است.

در مورد وی گفته‌اند:

ابن خلکان شعرشناسی است که ۱۷ دیوان شعر را حفظ کرده و آگاه ترین افراد به دیوان متنبی است.

مذهب[ویرایش]

ابن خلکان اهل سنت و جماعت است و در این زمینه تعصب خاص دارد و این مسئله در کتاب معروف او و نیز داوری‌هایش کاملاً نمودار است.

آثار[ویرایش]

نوشتار اصلی: وفیات الاعیان

از ابن خلکان اثری نفیس و گرانقدر به یادگار مانده است با عنوان وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان. وی تدوین این کتاب را در قاهره و در سال ۶۵۴ هـ. ق آغاز نموده و در سال ۶۷۲ هـ. ق در همان شهر به اتمام رساند. این کتاب شرح حال ۸۴۶ نفر از امیران و وزیران و دانشمندان و عارفان ایرانی و اسلامی است که براساس حروف معجم تنظیم شده است. این کتاب از سودمندترین و بزرگترین کتاب‌های شناخت چهره‌های ماندگار است. ابن خلکان در این کتاب سرگذشت سه گروه از بزرگان یعنی صحابه، تابعین (به استثنای چند نفر) و خلفا را ذکر نکرده است و علت این امر را زیاد بودن اطلاعات در مورد ایشان بیان کرده است. این کتاب در سال ۹۳۰ هـ. ق توسط ظهیرالدین اردبیلی به فارسی ترجمه و در سال ۱۲۸۴ هـ. ق توسط معتمدالدوله فرهاد میرزا همراه با ویرایش و افزوده‌هایی به عربی چاپ شد. این کتاب همچنین به زبان‌های دیگری چون بریتانیایی، فرانسه و ترکی ترجمه شده است.

منابع[ویرایش]