زبان گرجی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بخشی از نوشتارهای فرهنگ گرجی

آثار باستانی
آشپزی
ادبیات
پوشاک
تاریخ
تئاتر
خط
خوشنویسی
رسانه‌ها
رقص
زبان
سینما
مذهب
معماری
موسیقی
ورزش
هنر
گرجی‌دوست

Martvili.jpg
گرجی
ქართული کارتولی
سخن‌گویان Flag of Georgia.svg گرجستان
کل سخن‌گو هفت میلیون
خانواده‌های زبانی زبان‌های قفقازی
رسم‌الخط الفبای گرجی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در  گرجستان
تنظیم کننده مقررات رسمی
کدهای زبان
ISO 639-1 ka
ISO 639-2 geo B  kat T
ISO 639-3 kat

زبان گرجی (به گرجی: ქართული ენა) (تلفظ: kartuli ena) زبان مردم گرجی و زبان رسمی کشور گرجستان است.

زبان گرجی یکی از زبان‌های قفقازی و از خانوادهٔ زبان‌های کارتولیایی می‌باشد. این زبان جزو ۱۴ زبانی است که دارای الفبا هستند.

خط گرجی یکی از قدیمی‌ترین سیستم‌های نوشتاری جهان و در عین حال، الفبای کنونی گرجی، مدرن‌ترین الفبای دنیا محسوب می‌شود.

قدیمی‌ترین کتیبهٔ کشف شده از زبان گرجی مربوط به قرن اول قبل از میلاد مسیح، یعنی حدود ۲،۰۰۰ سال پیش است.[۱]

زبان گرجی[ویرایش]

زبان گرجی در شمار زبان‌های قفقازی است و زبان‌های قفقازی به آن دسته از زبان‌ها گفته می‌شود که در منطقهٔ قفقاز بین دریای سیاه و دریای خزر با آن ارتباط برقرار می‌شود.

زبان‌های قفقازی را از دیدگاه طبقه‌بندی منطقه‌ای می‌توان به سه دسته تقسیم کرد:

  1. منطقهٔ شمال غربی قفقاز که شامل زبان‌های آبخاز - آدیقی می‌شود.
  2. منطقهٔ شمال شرقی قفقاز که شامل زبان‌های ناخی – داغی می‌شود.
  3. منطقهٔ جنوب قفقاز که شامل زبان‌های کارتولی (گرجی) می‌شود.

گروه کارتولی شامل زبان‌های: گرجی، مگرلی، لاز و سوان است. زبان گرجی به زبان ادبی و علمی از زبان‌های کارتولی اطلاق می‌شود و زبان رسمی کشور گرجستان می‌باشد.[۲]

خط گرجی[ویرایش]

خط گرجی یکی از قدیمی‌ترین سیستم‌های نوشتاری جهان است. با استناد به کتاب باستانی «سرگذشت کارتلی»، خط گرجی به وسیلهٔ پارناواز یکم پادشاه گرجستان باستان اختراع شده است.

یکی از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی به وسیلهٔ کوربو باستان‌شناس ایتالیایی در فلسطین کشف شده است و تاریخ کتابت آن در حدود سال ۴۳۳ میلادی تعیین گردیده است. و یکی دیگر از قدیمی‌ترین سنگنبشته‌های گرجی بر دیوار کلیسای بولنیسی واقع در جنوب گرجستان وجود دارد و تاریخ کتابت آن به سال ۴۹۲ میلادی تخمین زده شده است. در اکتشافات اخیر در ایالت کاختی گرجستان نیز اشیایی به دست آمده است که درحدود ۱ قرن پیش از میلاد مسیح بر روی آن‌ها جملات کوتاهی با الفبای گرجی نوشته شده است. [۳]

الفبای گرجی[ویرایش]

الفبای گرجی نتیجهٔ تطور الفبایی است که از قرون وسطی در گرجستان رایج بود. الفبای گرجی دارای ۳۳ حرف است که به صامت و مصوت تقسیم می‌شود. در زبان گرجی ۵ مصوت (ა–ე–ი–ო–უ) و ۲۸ صامت وجود دارد و از چپ به راست نوشته می‌شود. [۴]

حروف

خوشنویسی گرجی[ویرایش]

روش‌های خوشنویسی گرجی دارای صدها سال سابقه هستند. کتاب‌های دست‌نویس گرجی متعلق قرن‌های اولیه میلادی، از گنجینه‌های ملی و فرهنگی گرجستان به شمار می‌آیند. مسیحیت در ادبیات گرجی نقشی مهم داشته است و این راهبان کلیسای ارتودوکس گرجی بوده‌اند که با نسخه‌برداری کتب مذهبی و نوشتن تاریخ گرجستان، خوشنویسی و خط گرجی را نگاه داشته‌اند.[۵][۶][۷][۸]

نمونه‌ای از خوشنویسی گرجی

نمونه زبانی[ویرایش]

ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر:
به زبان گرجی:
ყველა ადამიანი იბადება თავისუფალი და თანასწორი თავისი ღირსებითა და უფლებებით. მათ მინიჭებული აქვთ გონება და სინდისი და ერთმანეთის მიმართ უნდა იქცეოდნენ ძმობის სულისკვეთებით.
آوانگاری لاتین:
Qvela adamiani ibadeba t'avisup'ali da t'anascori tavisi ġirsebit'a da uplebebit'. Mat miničebuli ak'vt' goneba da sindisi da ert'manet'is mimart' unda ik'c'eodnen żmobis suliskvet'ebit'.
ترجمه به فارسی:
همهٔ افراد بشر آزاد به دنیا می‌آیند و حیثیت و حقوق‌شان با هم برابر است. همهٔ آنها اندیشه و وجدان دارند و باید در برابر یکدیگر با روح برادری رفتار کنند.

پانویس[ویرایش]

  1. گگوچادزه، زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  2. گگوچادزه، زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  3. گگوچادزه، زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  4. گگوچادزه، زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  5. http://www.manuscript.ge/index.php?m=831&ln=geo
  6. http://www.pcu.ge/school.html
  7. http://calligraphy-expo.com/eng/Personalities/Participants/Lasha_Kintsurashvili/Article.aspx?ItemID=54
  8. http://www.ambioni.ge/qartvel-mxatvar-kaligrafta-kavsiri/

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Georgian language»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۱ آوریل ۲۰۱۴).
  • گگوچادزه، لیلا. دستور زبان گرجی برای فارسی زبانان. ترجمه فردین کمایی. رشت: دانشگاه گیلان، ۱۳۸۲.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ زبان گرجی موجود است.