زبان گرجی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بخشی از نوشتارهای فرهنگ گرجی

آثار باستانی
آشپزی
ادبیات
پوشاک
تاریخ
تئاتر
خط
خوشنویسی
رسانه‌ها
رقص
زبان
سینما
مذهب
معماری
موسیقی
ورزش
هنر

Martvili.jpg
گرجی
ქართული کارتولی
سخن‌گویان  گرجستان

Flag of Iran.svg ایران Flag of Ukraine.svg اوکراین Flag of Azerbaijan.svg جمهوری آذربایجان Flag of Turkey.svg ترکیه

Flag of Russia.svg روسیه Flag of Israel.svg اسرائیل Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا

کل سخن‌گو 7000000 نفر [۱]
خانواده‌های زبانی زبان‌های قفقازی
رسم‌الخط الفبای گرجی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در  گرجستان
تنظیم کننده مقررات رسمی
کدهای زبان
ISO 639-1 ka
ISO 639-2 geo B  kat T
ISO 639-3 kat

زبان گرجی (ქართული ენა, بصورت آوایی kʰɑrtʰuli ɛna) در شمار زبان‌های قفقازی و خانواده زبان‌های کارتولی یا قفقازی جنوبی است.این زبان که زبان مادری بیشتر گرجیان جهان بشمار می رود در کشور گرجستان مقام زبان رسمی را دارد.

مختصری درباره ی زبان گرجی[ویرایش]

زبان گرجی در شمار زبان های قفقازی است و زبان‌های قفقازی به آن دسته از زبان ها گفته می شود که در منطقه ی قفقاز بین دریای سیاه و دریای خزر با آن ارتباط برقرار می شود . در حدود ۳۰ تا ۴۰ زبان در این منطقه ی جغرافیایی وجود دارد و همین تنوع زبانی در منطقه ای به این کوچکی امر قابل ملاحظه ای است .

زبان های قفقازی را از دیدگاه طبقه بندی منطقه ای می توان به سه دسته تقسیم کرد :

۱- منطقه ی شمال غربی قفقاز که شامل زبان های آبخاز - آدیقی می شود .

۲- منطقه ی شمال شرقی قفقاز که شامل زبان های ناخی – داغی می شود .

۳- منطقه ی جنوب قفقاز که شامل زبان های کارتولی (گرجی) می شود .

به گروه زبان های کارتولی زبان های ایبری نیز گفته می شود که این واژه نام گرجستان شرقی در زبان یونان بیزانس می باشد.

گروه کارتولی شامل زبان های : گرجی ، مگرلی ، لاز و سوان است . زبان گرجی به زبان ادبی و علمی از زبان های کارتولی اطلاق می شود و زبان شناخته شده رسمی کشور گرجستان می باشد . لهجه های زبان گرجی به دو گروه لهجه های شرقی و غربی تقسیم می شود که البته تفاوت عمده ای وجود ندارد .[۲]

خط گرجی[ویرایش]

کتابی از ایلیا چاوچاوادزه به خط و زبان گرجی

یکی از قدیمی ترین سیستم های نوشتاری جهان خط گرجی است . بر اساس روایات تاریخی که در کتاب باستانی سرگذشت کارتیل آمده است ، خط گرجی در دوره ی استقرار دولت گرجستان شرقی یا همان ایبریا در ۴ قرن پیش از میلاد حضرت عیسی (ع) اختراع شده است و گفته می شود که پارناواز اولین پادشاه کارتیل (گرجستان شرقی) الفبا را اختراع کرد . ولی با استناد به آثار مکتوب گرجی که در دست پژوهشگران قرار دارد ، تاریخ موثق نوشتار گرجی به قرن ۴ میلادی باز می گردد.

قدیمی ترین سنگنبشته ی گرجی به وسیله ی کوربو باستان شناس ایتالیایی در فلسطین کشف شد و تاریخ کتابت آن در حدود سال ۴۳۳ میلادی تعیین گردیده است . در سرزمین گرجستان قدیمی ترین اثر خطی سنگنبشته ای است که بر دیوار کلیسای بولنیسی واقع در جنوب گرجستان وجود دارد و تاریخ کتابت آن به سال ۴۹۲ میلادی تخمین زده شده است . باید در نظر داشت که در اکتشافات اخیردر ایالت کاختی گرجستان اشیایی به دست آمده است که درحدود ۱ قرن پیش از میلاد حضرت عیسی (ع) بر روی آن ها جملات کوتاهی به زبان گرجی نوشته شده است .[۳]

الفبای گرجی[ویرایش]

زبان فارسی نوشته شده با الفبای زبان گرجی در فریدن

الفبای گرجی نتیجه ی تطور الفبایی است که از قرون وسطی در گرجستان رایج بود . الفبای گرجی دارای ۳۳ حرف است که به صامت و مصوت تقسیم می شود . در زبان گرجی ۵ مصوت (ა–ე–ი–ო–უ) و ۲۸ صامت وجود دارد و از چپ به راست نوشته می شود.

حروف الفبا[ویرایش]

الفبا یونیکد نام برابر فارسی برابر لاتین آوانگاری
U+10D0 an آ A a ɑ
U+10D1 ban ب B b b
U+10D2 gan گ G g ɡ
U+10D3 don د D d d
U+10D4 en اِ E e ɛ
U+10D5 vin و V v v
U+10D6 zen ز Z z z
U+10D7 tan ت T' t'
U+10D8 in ای I i i
U+10D9 k'an K k
U+10DA las ل L l l
U+10DB man م M m m
U+10DC nar ن N n n
U+10DD on اُ O o ɔ
U+10DE p'ar P' p'
U+10DF žan ژ Ž ž ʒ
U+10E0 rae ر R r r
U+10E1 san س S s s
U+10E2 t'ar T' t'
U+10E3 un او U u u
U+10E4 par پ P' p'
U+10E5 kan ک K' k'
U+10E6 q'an غ {{Ḡ ḡ ɣ
U+10E7 q'ar ق Q q
U+10E8 šin ش Š š ʃ
U+10E9 čin چ Č č
U+10EA can تس C' c' ts
U+10EB jil دز J j dz
U+10EC c'il Ts' ts' tsʼ
U+10ED č'ar Č' č' tʃʼ
U+10EE xan خ X x x
U+10EF ǰan ج J̌ ǰ
U+10F0 hae ه H h h

همانگونه که در جدول مشاهده می شود ، حروف الفبای گرجی به همان صورت که در واژه ها نوشته می شود تلفظ می شوند و این یکی از خصوصیاتی است که خواندن زبان گرجی را آسان ساخته است و به همین دلیل است که تنوعی از مصوت ها در این زبان وجود دارد . مثلاً در زبان فارسی آوای «Z» به اشکال «ذ،ز،ض و ظ» ممکن است . اما در زبان گرجی برای هر آوایی یک حرف الفبا وجود دارد .

آن دسته از حروفی که مشابه فارسی ندارند :

1 - صامت «კ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «ქ» است ، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود .

2 - صامت «პ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «ფ» است ، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود .

3 - صامت «ტ» مشابه فارسی ندارد و تقریباً مانند حرف «თ» است ، با این تفاوت که باید بدون دَمِش تلفظ شود .

4 - صامت «ღ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «غ» (عربی) و «გ» پدید می آید .

5 - صامت «ც» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «თ» و «ს» پدید می آید .

6 - صامت «ძ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «დ» و «ზ» پدید می آید .

7 - صامت «წ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «ტ» و «ს» پدید می آید .

8 - صامت «ჭ» مشابه فارسی ندارد و از ترکیب دو صامت «ტ» و «შ» پدید می آید .

جهت کسب اطلاعات بیشتر پیرامون تلفظ دقیق الفبای گرجی می توانید به لینک های زیر مراجعه نمایید :

http://www.members.tripod.com/ggdavid/georgia/language/anbani.htm

http://www.omniglot.com/writing/georgian2.htm

http://www.members.tripod.com/ggdavid/georgia/language/gphases.htm

http://www.en.wikipedia.org/wiki/georgian_language

http://www.webdisk.berkeley.edu/shorena/sakartvelo.htm[۴]

نمونه زبانی[ویرایش]

ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر :
به زبان گرجی:
ყველა ადამიანი იბადება თავისუფალი და თანასწორი თავისი ღირსებითა და უფლებებით. მათ მინიჭებული აქვთ გონება და სინდისი და ერთმანეთის მიმართ უნდა იქცეოდნენ ძმობის სულისკვეთებით.
آوانگاری لاتین:
Qvela adamiani ibadeba t'avisup'ali da t'anascori tavisi ġirsebit'a da uplebebit'. Mat miničebuli ak'vt' goneba da sindisi da ert'manet'is mimart' unda ik'c'eodnen żmobis suliskvet'ebit'.
ترجمه به فارسی:
همه افراد بشر آزاد بدنیا می آیند و حیثیت و حقوقشان باهم برابر است.همه‌شان اندیشه و وجدان دارند و باید در برابر یکدیگر با روح برادری رفتار کنند.

پانویس[ویرایش]

  1. Price (1998:80)
  2. گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  3. گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.
  4. گگوچادزه،زبان گرجی برای فارسی زبانان.

منابع[ویرایش]

  • گگوچادزه، لیلا. دستور زبان گرجی برای فارسی زبانان. ترجمه فردین کمایی. رشت: دانشگاه گیلان، ۱۳۸۲.
  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا زبان گرجی انگلیسی.بازیابی در تاریخ هفتم آوریل ۲۰۱۱

جستارهای وابسته[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ زبان گرجی موجود است.