اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی
بخشی از پیامدهای کشته‌شدن مهسا امینی
اعتراضات در تهران
تاریخ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ – اکنون
موقعیت
۱۲۱ شهر در همهٔ استان‌ها
معلولکشته‌شدن مهسا امینی
اهدافاستقرار دموکراسی در ایران
براندازی رژیم جمهوری اسلامی
لغو حجاب اجباری
رسیدگی به پرونده مهسا امینی
روش‌هاتظاهرات خیابانی، تجمع، اعتصاب
وضعیتدر جریان
طرف‌های مدنی درگیر

معترضان

  • معترضان و آزادی‌خواهان ایرانی
شخصیت‌های پیشرو
مردمی، خودجوش و بدون ساختار رهبری ایرانسید علی خامنه‌ای
ایرانسید ابراهیم رئیسی
ایراناحمد وحیدی
ایرانحسین اشتری
ایرانغلامحسین محسنی اژه‌ای
ایرانمحمدباقر قالیباف
ایرانعیسی زارع‌پور
ایرانحسین سلامی
ایرانمحمدرضا نقدی
تلفات و کشته‌ها
دستکم ۳۰ کشته در سراسر کشور، از جمله ۴ کودک[۱]
۱۵ کشته در استان کردستان[۲]

اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی[۴] مجموعهٔ تظاهراتی است که از ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ در پی جان‌باختن مهسا امینی[۵][۶] به دلیل ضرب‌وشتم در بازداشتگاه گشت ارشاد در خیابان وزراء تهران آغاز شد و از شهر تهران، به سقز، سنندج، دیواندره، بانه، بیجار و کامیاران در استان کردستان و در روزهای بعد به تمام استان‌های ایران گسترش یافت و تا به امروز ادامه دارد.[۷][۸][۹]

جمهوری اسلامی در مواجهه با این اعتراضات بیش از ۳۰ نفر از جمله چهار کودک را به قتل رساند. همچنین اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به‌طور گسترده‌ای قطع دسترسی و فعالان سیاسی و اجتماعی دستگیر شدند. استفاده از خشونت بسیار در برخورد با معترضان مانند تیراندازی مستقیم به آن‌ها توسط شبه نظامیان امنیتی و بسیجی در شهرهای مختلف با واکنش‌های بسیاری مواجه شد.[۱۰]

پیش‌زمینه

مهسا امینی دختر ۲۲ سالهٔ ایرانی بود که در ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ توسط گشت ارشاد بازداشت، و به دلیل ضرب‌وشتم و آسیب به جمجمه، دچار مرگ مغزی شد و در ۲۵ شهریور درگذشت. پس از انتشار این خبر، بلافاصله نخستین تجمع در مقابل بیمارستان کسری آغاز شد.[۸] سپس برگزاری مراسم خاکسپاری وی در زادگاهش سقّز، در نقاط مختلف ایران اعتراضاتی انجام شد. پس از آن، فراخوان برگزاری اعتصاب سراسری از استان کردستان تا تهران در روز دوشنبه ۲۸ شهریور صورت گرفت. احزاب کردستان ایران و فعالان مدنی و سیاسی کردستان، دوشنبه را روز اعتصاب عمومی اعلام کردند.[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

روزشمار اعتراض‌ها

دیوار نویسی توسط مردم در اعتراض به قتل مهسا امینی توسط گشت ارشاد: به کی زنگ بزنیم وقتی قاتل خودش پلیسه؟

ساعاتی پس از کشته شدن او گروهی از مردم در اعتراض به قتل او در نزدیکی بیمارستان کسری تجمع کرده و شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «گشت ارشاد: گشت کشتار»، «می‌کشم می‌کشم، کسی که خواهرم کشت»، «قسم به خون مهسا، ایران می‌گردد آزاد»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله» و «از کردستان تا تهران ستم علیه زنان» سردادند. این اعتراضات با سرکوب و بازداشت معترضان مواجه شد. شماری از زنان در واکنش به هجوم نیروهای ضد شورش، روسری خود را برداشتند و شعار «بی‌شرف داعشی» سر دادند.[۱۷]

برخی مردم در خیابان‌ها صدای بوق خودروهایشان را به نشانهٔ اعتراض به صدا درآوردند.[۱۸]همچنین مردم تهران با تجمع شبانه حوالی میدان آرژانتین شعارهایی علیه حجاب اجباری و حکومت جمهوری اسلامی سر دادند. از سوی دیگر، گروهی از زنان در تجمع شبانهٔ دیگری با برداشتن روسری‌های خود خطاب به مأموران شعار می‌دادند. فیلم‌های منتشر شده حاکی از بازداشت برخی از تجمع‌کنندگان همراه با برخورد خشن است.[۱۹]

از روز شنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ و پس از خاکسپاری مهسا امینی، سقز، زادگاه او و سنندج، مرکز استان کردستان، صحنهٔ تجمع‌های اعتراضی گسترده بود که نیروهای امنیتی برای متفرق کردن مردم، اقدام به تیراندازی و استفاده از گاز اشک‌آور کردند.[۲۰] تصویر منتشر شده از مدفن مهسا امینی در سقز نشان می‌دهد روی سنگی بالای آن به کردی نوشته شده‌است: «ژینا گیان تو نامری ناوت ئه بیته رمز» که به فارسی یعنی: «ژینا جان تو نمی‌میری، نامت یک نماد می‌شود.»[۲۱][۲۲][۲۳][۲۴] شرکت‌کنندگان در این مراسم همچنین شعار «کوشتن له سه‌ر ڕووسه‌ری، تا بۆ کهٔ قۆڕ به‌سه‌ری» سر دادند.[۱۲] که به فارسی یعنی: «کشتن برای روسری، تا کی چنین خاک‌برسری؟» با وجود فضای امنیتی، برخی زنان حاضر در مراسم، روسری‌های خود را از سر برداشتند و حاضرین با خواندن سرودهای کردی و سردادن شعار، به حکومت جمهوری اسلامی اعتراض کردند. طی مراسم، خالهٔ مهسا امینی او را شهید جوانان توصیف کرده و گفت: «ژینا راه آزادی را برای‌مان باز کرد.»[۲۵][۲۶]

شعارها

«زن، زندگی، آزادی»؛ یکی از اصلی‌ترین شعارهای معترضان شهریور ۱۴۰۱
پرونده:Derafsh of Zan Zendegi Azadi.jpg
درفش "زن، زندگی، آزادی"
  • مرگ بر دیکتاتور[۱۹]
  • مرگ بر خامنه‌ای[۱۹]
  • ننگ ما، ننگ ما، رهبر الدنگ ما
  • توپ تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه[۲۷]
  • می‌جنگیم، می‌میریم، ایران رو پس می‌گیریم[۲۷]
  • وای به روزی که مسلح شویم[۲۸]
  • خامنه‌ای ضحاک، می‌کِشیمت زیر خاک[۲۷]
  • مجتبی بمیری، رهبری رو نبینی[۲۹]
  • این آخرین پیامه، هدف خود نظامه[۳۰]
  • گشت ارشاد بهانه است، هدف اصل نظام است[۳۱]
  • بسیجی بی‌غیرت، داعش ما شمایی[۳۲]
  • ننگ ما، ننگ ما، پلیس الدنگ ما[۳۲]
  • امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه[۳۳]
  • می‌کشم می‌کشم، هرآنکه که خواهرم کشت[۱۷]
  • کوشتن له سه‌ر ڕووسه‌ری، تا بۆ کهٔ قۆڕ به‌سه‌ری (به فارسی: کشتن برای روسری، تا کِی چنین خاک‌برسری)[۱۲]
  • ژن، ژیان، ئازادی
  • زن، زندگی، آزادی[۱۹][۱۴]
  • سقز تنها نیست، سنندج پشتیبانش است[۱۲]
  • گشت ارشاد گشت کشتار[۱۷]
  • قسم به خون مهسا، ایران می‌گردد آزاد[۱۷]
  • خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله[۱۷]
  • از کردستان تا تهران ستم علیه زنان[۱۷]
  • خونین تمام ایران، از کردستان تا تهران[۳۴]
  • نه روسری نه توسری آزادی و برابری
  • حجاب زور زورکی نمی‌خوایم، نمی‌خوایم[۳۵]
  • این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت[۲۷]
  • ایرانی داد بزن، حقت رو فریاد بزن[۲۷]
  • حکومت ضد زن، نمی‌خوایم نمی‌خوایم[۲۷]
  • ایرانی بسه دیگه غیرتتو نشون بده[۲۷]
  • خامنه‌ای یزید شده، یزید روسفید شده
  • ایرانیا غرق خون، استادامون خفه‌خون[۳۶]
  • مهسا امینی، روحت شاد[۳۷]
  • رضاشاه روحت شاد[۱۷]
  • اگه با هم یکی نشیم، یکی یکی تموم می‌شیم[۳۲]
  • رهایی حق ماست، قدرت ما جمع ماست[۳۲]
  • چهار دهه جنایت، ننگ بر این ولایت[۳۲]
  • رضاشاه می‌میریم مملکتو می‌گیریم[۳۳]
  • تجاوز، جنایت، لعنت بر این ولایت[۳۳]
  • ما از ایران نمی‌ریم، ایران رو پس می‌گیریم[۳۳]
  • آذربایجان اُیاق دی، کردستانا دایاق دی (آذربایجان بیدار است، پناه کردستان است)[۳۳]
  • آزادلیق، عدالت، ملّی حکومت (آزادی، عدالت، حکومت ملی)[۳۳]
  • بیز اُلمیه حاضیروخ، بابکین سربازیوخ (حاضر به مُردَن هستیم، سربازِ بابک هستیم)[۳۳][۳۲]
  • کردستان کردستان چشم و چراغ ایران[۳۸]
  • بسیجی برو گم شو[۳۹]
  • بیکاری، بیگاری، حجاب زن اجباری[۴۰]
  • تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود[۴۱]

واکنش‌ها

فضای مجازی

#مهسا_امینی
آمار تا تاریخ ۲ مهر ۱۴۰۱ در توییتر
توییتبیش از ۸۰ میلیون (فارسی و انگلیسی)[۴۲]

در فضای مجازی کاربران با هشتگ‌های #مهسا_امینی، #ژینا_امینی و mahsa_amini# نسبت به این رویداد اعتراض کردند. هشتگ #مهسا_امینی در توئیتر تا بامداد یکشنبه ۲۷ شهریور از مرز دو میلیون توئیت و بازتوئیت گذشت و با حدود ۱۱ میلیون لایک، رکورد هشتگ #اعدام نکنید را که سال ۱۳۹۹ ترند جهانی شده بود، شکست.[۴۳] در ۳۰ شهریور بی‌بی‌سی فارسی گزارش داد که تعداد توئیت‌ها با هشتگ فارسی و انگلیسی مهسا امینی در مجموع از ۱۵ میلیون عبور کرده‌است.[۴۴] این دومین بار بود که هشتگی فارسی ترند جهانی می‌شد.[۴۵] این هشتگ را در کنار هشتگ #اعدام_نکنید، از مهم‌ترین هشتگ‌های تاریخ توئیتر فارسی می‌دانند.[۴۳] تا تاریخ ۲ مهر، این هشتگ در توئیتر از مرز ۸۰ میلیون توئیت گذشت.[۴۲][۴۶]

حامیان

سیاستمداران و هنرمندان و ورزشکاران زیادی به اعتراضات واکنش نشان دادند و بسیاری از آنها نیز از مردم ایران حمایت کردند و با آن‌ها همدردی کردند.

  • آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد خواستار تحقیقات فوری درمورد مرگ مهسا امینی گردید. وی از نیروهای امنیتی ایران خواست از بکارگیری «نیروی غیرضروری یا نامتناسب» علیه معترضان خودداری کنند. گوترش در ملاقات با رئیسی موضوع نقض حقوق بشر در ایران را مطرح کرده‌است.[۴۷]
  • رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، گفت: «همان‌طور که بایدن در نشست سازمان ملل گفت آمریکا از زنان شجاعی که در ایران برای حفظ حقوق اولیه خود اعتراضات مسالمت‌آمیز برگزار می‌کنند، حمایت و سرکوب وحشیانه دولت را محکوم می‌کند.»[۴۸]
  • اولاف شولتس، صدراعظم آلمان در اول مهر ۱۴۰۱ به صورت رسمی به اعتراضات اخیر ایران و مرگ مهسا امینی واکنش نشان داد و گفت: «زنان ایران باید بتوانند مطابق اراده و خواست خود زندگی کنند، بدون آن که ترسی از جان و زندگی خود داشته باشند.»».[۳۴]
  • آنالنا بربوک وزیر خارجه آلمان در ۳۱ شهریور برخورد خشونت‌آمیز علیه معترضان و تظاهرات‌کنندگان در ایران را به شدت محکوم کرد.[۳۴][۴۹]
  • ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا طی بیانیه‌ای درباره مرگ مهسا امینی نوشت: «مرگ مهسا امینی در زمان بازداشت رخ داد. کانادا خواهان تحقیقات کامل و شفاف درباره مرگ مهسا امینی است. ما ایران را ترغیب می‌کنیم به همه اشکال آزار و تبعیض علیه زنان پایان بدهد و به حق اعتراضات مسالمت‌آمیز احترام بگذارد.»[۵۰]
  • عفو بین‌الملل در بیانیه‌ای اعلام کرد: سرکوب خونین اعترضات مردم ایران درپی جان باختن مهسا امینی در بازداشت پلیس، نیازمند اقدام فوری و ملموس جهانی است تا به مصونیتی که به مقامات ایران اجازه داده به صورت گسترده به شکنجه، کشتار و اعدام‌های فرمایشی اقدام کنند، رسیدگی شود.[۵۱] عفو بین‌الملل اضافه کرد: «پلیس امنیت اخلاقی» که مجری قوانین «تحقیرآمیز» و «تبعیض‌آمیز» حجاب اجباری در ایران است، مهسا امینی را به‌طور «خودسرانه» بازداشت کرده بود.[۵۲]
  • اتحادیه اروپا، با تأکید بر «جراحات وارده» به مهسا امینی نوشته‌است: «آنچه برای او اتفاق افتاد غیرقابل قبول است و عاملان این قتل باید پاسخگو باشند.»[۵۳]
  • جاوید رحمان، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، روز جمعه اول مهر ۱۴۰۱نسبت به رفتار جمهوری اسلامی با مهسا امینی ابراز تاسف و ناراحتی عمیق نمود و اضافه کرد این حادثه نشانه‌ای از نقض گسترده حقوق بشر در ایران است.[۵۴][۵۵] وی خواستار تصویب قطعنامه‌ای در سازمان ملل برای محکومیت حجاب اجباری در ایران شد.[۵۶]
  • جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، در توییتی نوشت: «از مردم ایران که در حال تظاهرات مسالمت‌آمیز و ابراز خواسته‌های خود هستند، با قدرت حمایت می‌کنیم. از رژیم ایران می‌خواهیم به سرکوب آزادی بیان پایان داده و آزار و تبعیض علیه زنان را متوقف کند.»[۴۸]
  • گابریل بوریچ، رئیس‌ جمهوری شیلی در سخنرانی‌ خود در مجمع عمومی سازمان ملل، به مرگ مهسا اشاره کرد و خواستار پایان دادن به خشونت علیه زنان در ایران گردید.[۵۷]
  • علی کریمی، بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال ایران و بایرن مونیخ، در اینستاگرام طی روزهای گذشته پست‌های اعتراضی زیادی را در واکنش به قتل مهسا امینی منتشر کرده‌است. او در پاسخ به کانال تلگرامی وابسته به سپاه قدس جمهوری اسلامی که او را حامی فتنه‌گران و اغتشاش‌گران خوانده بود، نوشت: «اگر امثال شما مسلمان و وطن‌پرستند، خدایا کافرم گردان.»[۴۸]
  • یوسف کرمی، قهرمان تکواندو جهان، در اینستاگرام خود نوشت: «وقتی تمام راه‌های مطالبه گری را به روی مردم عادی می‌بندید، آن‌ها خیابان را انتخاب می‌کنند. مردم ما دشمن ما نیستند.»[۴۸]
  • امید نوروزی، قهرمان کشتی المپیک، در اینستاگرام خود نوشت: «قتل و غارت بیت المال را به پایان برسانید.»[۴۸]
  • یائیر لاپید، نخست‌وزیر اسرائیل در نشست سازمان ملل، گفت: «رژیم ایران از یهودی‌ها، زنان و غرب متنفر است و آنها را مانند مهسا امینی می‌کشد.» همچنین لاپید در ادامه گفت: «جوانان ایرانی دارند از غل و زنجیر رژیم جمهوری اسلامی رنج می‌کشند و جهان سکوت می‌کند»[۴۸]
  • جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، نیز در واکنش به تحریم گشت ارشاد این نهاد را «مسئول قتل مهسا امینی» خواند و افزود: «ما به پاسخگو کردن مقام‌های ایرانی و حمایت از شایستگی ایرانیان برای اعتراض آزادانه ادامه خواهیم داد.»[۴۸][۵۸]
  • مسیح علینژاد، فعال حقوق بشر گفت: «اینترنت باشد یا نباشد، خامنه‌ای که هست، مردم در خیابان بمانند.»[۴۸]
  • فرامرز اصلانی، آهنگساز و خواننده، به ایران اینترنشنال گفت: «وقتی من می‌گویم بیایید آغازی باشیم برای یک پایان دل‌خواه، این پایان خواسته مردم است.»[۴۸]
  • مارک رافالو، بازیگر آمریکایی، در حمایت از معترضان ایران در توییتی نوشت: «از تلاش مردم ایران برای آزادی حمایت کنید.»[۴۸]
  • پارسا پیروزفر، بازیگر سینما و تئاتر، در واکنش به سرکوب اعتراضات سراسری در اینستاگرامش نوشت: «کدام آب مقدس این خون‌ها را خواهد شست؟ کدام بهشت پاداش آتش این گلوله‌هاست؟»[۴۸]
  • سازمان ملل، کارشناسان مستقل حقوق بشر سازمان ملل روز پنج‌شنبه ۳۱ شهریور با انتشار بیانیه‌ای ویژه کشته شدن مهسا امینی در بازداشت «پلیس امنیت اخلاقی» را محکوم کردند.[۵۹]
  • جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «با شهروندان شجاع و زنان شجاع ایران که هم‌اکنون برای به دست آوردن حقوق اولیه خود تظاهرات می‌کنند، اعلام همبستگی می‌کنیم.»[۵۱]
  • آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا ضمن درخواست برای به رسمیت شناختن حق اعتراضات مسالمت آمیز برای مردم ایران گفت: «مردم ایران و آمریکا برای مهسا امینی سوگواری می‌کنند.»[۶۰]
  • هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه دولت باراک اوباما هم در توییتی نوشت: «ایرانیان برای حقوق اولیه انسانی خود تظاهرات می‌کنند. آنان شایسته زندگی عاری از خشونت و ارعاب هستند. چشم جهان به شماست.»[۴۸]
  • روبرتو مانچینی، سرمربی تیم ملی فوتبال ایتالیا که با این تیم قهرمان رقابت‌های یورو ۲۰۲۰ شد، با بازنشر پستی در اینستاگرام، از اعتراضات مردم ایران حمایت کرد.[۶۱]
  • ریس جیمز، مدافع ملی‌پوش تیم ملی فوتبال انگلیس و باشگاه چلسی با بازنشر یک پست در استوری اینستاگرام خود به قتل مهسا امینی توسط گشت ارشاد، عکس‌العمل نشان داد و از اعتراضات مردم ایران حمایت کرد.[۶۱]
  • کلودیا تنی، عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا، گفت: «مردم ایران شجاعت فوق‌العاده‌ای از خود در برابر یک رژیم منزجرکننده وحشی نشان می‌دهند. چنین لحظاتی مسیر تاریخ بشر را تغییر می‌دهد. ما باید هرکاری که می‌توانیم برای پیروزی مردم ایران انجام دهیم.»[۵۱]
  • حامد اسماعیلیون در تجمع مقابل دفتر سازمان ملل در نیویورک خطاب به پدر مهسا امینی گفت: «رنج ما تا آخر زندگی ادامه خواهد داشت اما به مردم امید بدهیم که تغییر را ایجاد کنند. رنج ما بعد از آزادی ایران است. اول ایران باید آزاد شود.»[۵۱]
  • شهرام ناظری، خواننده موسیقی سنتی، در سوگ کشته شدن مهسا امینی قطعه کوتاهی را با نام «آی یٔازیزم» به زبان کردی در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد و نوشت: «ژینا گیان، آواز زندگی بودی. صدای تو باید بلند خوانده شود. صدای تو اکنون در صدای ماست.»[۵۱]
  • محسن چاووشی، خواننده موسیقی پاپ در یکی از تازه‌ترین واکنش‌ها به اعتراضات در ایران، در توییتر خود نوشت: «امروز و در تمام این سال‌ها، هر جا حرف زده‌ام از خوزستان تا کردستان و جای‌جای این وطن به عشق مردم بوده و بس. همین مردمی که امروز ناجوانمردانه و بی‌گناه کتک می‌خورند. من، محسن چاوشی، در صحت عقل و سلامت جان، اعلام می‌کنم از امروز تمام همکاری‌های خود را با وزارت ارشاد و … برای مجوز و امثالهم قطع می‌کنم و مثل همیشه به خواست و عشق مردم می‌خوانم. سکوت دیگر جایز نیست.»[۴۸]
  • مریم بوبانی، شبنم فرشادجو، شیوا ابراهیمی و کتایون ریاحی چهار بازیگر سینما نیز، با برداشتن روسری و حجاب اجباری، تصویری بدون حجاب از خود منتشر کردند.[۴۸]

حکومتی

  • سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای اعتراضات را اغتشاش‌گری خواند.[۶۲]
  • ارتش جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای ضمن محکومیت اغتشاش‌گران و تخریب اموال عمومی و اختلال در امنیت مردم و حمایت همه‌جانبه از نیروی انتظامی، تأکید کرده‌است که کارکنان ارتش با حمایت از هم‌رزمان خود در فراجا آمادگی مقابله با توطئه‌های گوناگون دشمنان را دارند.[۶۳]
  • جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با صدور بیانیه‌ای اغتشاشات اخیر و آنچه که توهین به مقدسات خوانده‌است را محکوم کرد.[۶۴]
  • با اعتراضات سراسری و اعمال محدودیت‌ها و قطعی اینترنت، احمد وحیدی وزیر جمهوری اسلامی ضمن ابراز نگرانی دربارهٔ حضور بیشتر شهروندان اعلام کرد که قطع و اختلال تا پایان اعتراضات ادامه خواهد داشت.[۶۵]
  • وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در پی حوادث اخیر بیانیه صادر کرد. ستاد خبری وزارت اطلاعات در پیامی اعلام کرد: هرگونه حضور و همراهی در تجمعات غیرقانونی طبق قانون مجازات اسلامی، موجب تعقیب قضائی خواهد گردید.[۶۶]
  • معاون رئیس‌جمهوری و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، سید امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی اتفاقات اخیر را اعلام جنگ رسمی علیه خدا و احکام خدا خواند.[۶۷]

پیامدها

کشته‌شدگان و زخمی‌ها

در جریان این اعتراضات و درگیری‌های خیابانی تعدادی از معترضین و مأموران امنیتی و نیز افرادی در قالب نیروهای بسیجی جان باختند. در بین این افراد تعدادی کودک نیز وجود دارد. به دلیل ادامه‌دار بودن این رویداد در شهرهای مختلف ایران هنوز آمار دقیق و مشخص و ثابتی وجود ندارد.

در شهرهای ارومیه، اشنویه، تهران، ایلام، ساری، اسلام‌آباد غرب، پیرانشهر، بوکان، کرمانشاه، قروه، ایوانغرب، آبدانان، قائم‌شهر، سردشت، سنندج دستکم ۷۳۳ نفر زخمی شده‌اند.[۶۸]

اختلال و فیلترینگ گسترده اینترنت

در ۳۰ شهریور، وزارت ارتباطات حکومت جمهوری اسلامی به خواست آگاه نشدن مردم و معترضان از اخبار تازه اعتراضات، واتساپ و اینستاگرام را هم فیلتر کرد.[۶۹][۷۰] گوگل نیز از دسترس خارج شد که پس از دو روز رفع فیلتر شد.[۷۱] همچنین اختلال گسترده‌ای در دسترسی به اینترنت رخ داد که به گزارش نت بلاکس بزرگ‌ترین اختلال در اینترنت ایران از زمان قطعی کامل اینترنت در ۱۳۹۸ بود.[۷۲][۷۳]

شهرها

اعتراض‌های گسترده در اشنویه موجب شد تا کنترل بخش‌هایی از این شهر به دست معترضان بیافتد و نیروهای امنیتی ناچار شوند از برخی محله‌ها عقب‌نشینی کنند.[۷۴]

سرکوب اعتراضات

مقامات جمهوری اسلامی بار دیگر دست به سرکوب خونین معترضان زدند. نیروهایی از نیروی انتظامی، سپاه پاسداران و نیروی زمینی ارتش که زیر مجموعه ستاد کل نیروهای مسلح هستند در سرکوب معترضان نقش دارند. از نیروی انتظامی، پلیس پیشگیری، پلیس آگاهی، پلیس امنیت عمومی، فتا، یگان ویژه ناجا و نوپو در سرکوب معترضان دست دارند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جدای از نیروهای خودش از نیروهای بسیج هم استفاده می‌کند. همچنین از گروهی به نام نیروهای خودجوش سرزمین‌های اسلامی نیز استفاده شده است.[۷۵]

در این اعتراض‌ها جمهوری اسلامی از دو ابزار جدید لیزر و آمبولانس برای سرکوب استفاده کرده است؛ از لیزر برای نشانه‌گیری قبل از شلیک و از آمبولانس برای جابجایی نیرو و دستگیری معترضان و انتقال آنها به بازداشتگاه‌ها استفاده میشود.[۷۵]

در روزهای ابتدایی اتصال‌ها به اینترنت در ایران به ۶۷ درصد میزان معمول کاهش داده شد.[۷۶] در روزهای بعد اینترنت موبایل و خطوط تلفن همراه در پخش‌های گستردهٔ از ایران قطع شد.[۷۷]

پلیس ضد شورش برای متفرق‌کردن مردم، به معترضین تیراندازی کردند.[۷۸] و برای متفرق‌کردن معترضان از گاز اشک‌آور[۷۹] و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کرد.[۸۰]

دانشجویان معترض دانشگاه شهید بهشتی به اعتراض به کشته‌شدن مهسا امینی تجمع اعتراضی کردند و بسیجیان به قصد برهم‌زدن تجمع، اذان پخش کردند.[۸۱]

حملات سایبری

در ۲۹ شهریور ۱۴۰۱، گروه هکری انانیموس سرشناس‌ترین گروه هک در دنیا، در پیامی ویدئویی بعد از مرگ مهسا امینی خطاب به مردم ایران گفته که در کنار آنها است. او ابراهیم رئیسی و حکومت را دیکتاتور خواند. گزارش شده که این گروه شماری از وبسایت‌های اصلی ایران را هک کرده‌است. همچنین وبسایت دولت جمهوری اسلامی ایران، وبگاه خبرگذاری صدا و سیما و درگاه ملی دولت هوشمند، حمله دی‌داس خورده و بارها قطع و وصل شدند.[۲۷][۸۲][۸۳]

این گروه با انتشار ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی تصاویر مهسا امینی و سرکوب معترضان در شهرهای مختلف ایران را منتشر کرده و گفته اجازه نمی‌دهد که سرکوب برای خاموش کردن مردم ادامه پیدا کند و همچنین نمی‌گذارد حکومت ایران در اینترنت زنده بماند.

گروه هکری انانیموس روز چهارشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، همزمان با گسترش اعتراضات و تلاش جمهوری اسلامی برای قطع دسترسی به اینترنت در ایران، در حساب کاربری توییتر خود به شهروندان ایرانی توصیه کرده که از نرم‌افزار آزاد تور استفاده کنند تا بتوانند به وب‌سایت‌های فیلتر شده دسترسی پیدا کنند و همچنین ناشناس بمانند.[۸۴]

همزمان با تظاهرات‌های گسترده در شهرهای مختلف ایران، این گروه خطاب به حکومت ایران اعلام جنگ کرده و گفته حملات را آغاز خواهد کرد:

ما شما را [در فضای مجازی] خاموش می‌کنیم و مردم هم شما را از قدرت پایین می‌کشند.

انانیموس، [۲۷]

همچنین گروه هکری عدالت علی هم ادعا کرد که وبسایت ستاد امر به معروف و نهی از منکر را هک کرده‌است. این گروه بعد از هک وبسایت، عکس مهسا امینی را در صفحه اول این وبسایت قرار داده بود. وبسایت ستاد امر به معروف و نهی از منکر با گذشت چند ساعت، در این لحظه در دسترس است.

در ادامهٔ حملات سایبری انانیموس، در ۳۰ شهریور سایت خبرگزاری فارس را هک کرد و در یک توییت ۳۰٬۰۰۰ سند از سایت خبرگزاری فارس را در قالب یک داده پراکنده کرد که شامل اسنادی از فساد و رانت در سیستم حکومت جمهوری اسلامی بود.[۸۵]

وبگاه سید علی خامنه‌ای، رهبر نظام جمهوری اسلامی،[۸۶] وبگاه ریاست جمهوری،[۸۷] و همچنین ۱۰۰۰ دوربین مداربسته امنیتی و انتظامی توسط انانیموس هک شد.[۸۸][۸۹]

جستارهای وابسته

منابع

  1. «عفو بین‌الملل: چهار کودک میان کشته‌شدگان اعتراضات ایران». بی‌بی‌سی.
  2. «گزارش شماره ٦ هه‌نگاو از اعتراضات در کُردستان، ١٥ کشته و ٧٣٣ زخمی». هه‌نگاو.
  3. خبرگزاری صدا و سیما (۱ مهر ۱۴۰۱). «شهادت 4 بسیجی به دست اغتشاشگران». خبرگزاری صدا و سیما.
  4. «ششمین روز اعتراضات به جان‌باختن مهسا امینی؛ سپاه معترضان را تهدید کرد، شمار کشته‌شدگان افزایش یافت». یورونیوز فارسی. ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
    «مهسا امینی؛ ادامه اعتراضات در میان خاموشی اینترنتی و واکنش رهبران آمریکا و کانادا به سرکوب‌ها در ایران». بی‌بی‌سی فارسی. ۱ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
    «مهسا امینی؛ اسم رمز همبستگی ایرانیان سراسر جهان». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  5. «اختصاصی ایران‌اینترنشنال: سی‌تی‌اسکن مهسا نشانگر شکستگی جمجمه، خونریزی و اِدِم مغزی است». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۸ شهریور ۱۴۰۱.
    ««مهسا امینی در کما»؛ پلیس می‌گوید «ناگهانی دچارعارضه قلبی شد»». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۶.
  6. «سکوت پلیس دربارهٔ مرگ مغزی مهسا امینی «بر اثر ضرب‌وجرح به‌دست مأموران گشت ارشاد»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۶.
    «مرگ مغزی مهسا ۲۲ ساله بر اثر ضربات مأموران گشت ارشاد اسلامی؛ جوّ امنیتی در بیمارستان «کسری» و ممنوعیت ملاقات خانواده». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۵.
  7. «اعتراض‌ها به مرگ مهسا امینی با برداشتن روسری؛ اعتراضات با گلوله پاسخ داده شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «واکنش‌ها به سرنوشت مهسا امینی؛ تجمع ده‌ها معترض در مقابل بیمارستان کسری». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  9. «تجمع دانشجویان چند دانشگاه در پی درگذشت مهسا امینی/ عکس». خبرآنلاین.
    «اعتراضات خیابانی به تهران و شهرهای بزرگ دیگر کشیده شد؛ زنان معترض روسری از سر برداشتند». ایران‌اینترنشنال.
    «شب دوم اعتراضات، تماس ابراهیم رئیسی با خانواده امینی». بی‌بی‌سی.
  10. «قتل مهسا امینی و بیرون زدن آتش از زیر خاکستر؛ ادامه اعتراضات در شهرهای مختلف ایران». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
    «صدا و سیمای جمهوری اسلامی کشته شدن ۱۷ نفر در اعتراضات را تأیید کرد». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
    «بازداشت گسترده فعالان صنفی و فرهنگی در استان‌های کردنشین ایران». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
    «بازداشت خانه به خانه فعالان مدنی، سیاسی و خبرنگاران در ایران». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  11. «اعتراض‌ها به مرگ مهسا امینی از کردستان به دیگر شهرهای ایران رسید». euronews. ۲۰۲۲-۰۹-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ «ادامه اعتراضات به کشته شدن مهسا امینی و اعلام عزای عمومی در روزهای یک‌شنبه و دوشنبه». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  13. «مهسا امینی؛ شب دوم اعتراضات در سنندج و تماس رئیسی با خانواده امینی». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «مردم کردستان بار دیگر به خیابان‌ها آمدند؛ شلیک نیروهای امنیتی به معترضان». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  15. «معترضان در سنندج تجمع برگزار کرده و مأموران به آنها گاز اشک‌آور شلیک کردند». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  16. Entekhab.ir، پایگاه خبری تحلیلی انتخاب | (۱۴۰۱-۰۶-۲۶). «فارس: تعدادی از مردم سنندج در پی فوت مهسا امینی در خیابان‌ها تجمع کردند / تجمع کنندگان شعارهای اعتراضی تند سر دادند / پلیس با شلیک گاز اشک‌آور آنها را متفرق کرد». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ ۱۷٫۴ ۱۷٫۵ ۱۷٫۶ «اعتراضات گسترده در ایران و واکنش‌های بین‌المللی در پی قتل حکومتی مهسا امینی؛ قطع اینترنت و سرکوب مسلحانهٔ مردم!». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۷.
  18. «تجمع در مقابل بیمارستان محل درگذشت مهسا امینی و بازداشت تعدادی از معترضان با برخورد خشن». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۶.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ «خشم عمومی از جان‌باختن مهسا امینی؛ معترضان شعار «زن، زندگی، آزادی» سر دادند». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  20. «دومین شب تظاهرات مردم سنندج در اعتراض به مرگ مهسا امینی؛ واکنش‌های گسترده ادامه دارد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  21. «واکنش کاربران و رسانه‌های ایران به مراسم خاکسپاری مهسا امینی». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  22. TABNAK، تابناک | (۱۴۰۱-۰۶-۲۶). «مزار مهسا امینی». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  23. «پیام نوشته شده روی سنگ بالای مزار مهسا امینی: تو نمی‌میری، نام تو یک نماد می‌شود». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۲-۰۹-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  24. لندن، کیهان؛ لندن، کیهان. «خاکسپاری مهسا امینی با سرکوب مسلحانه شهروندان؛ «ژینا جان تو نمی‌میری، نامت یک نماد می‌شود»». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۸.
  25. «صفحهٔ اینستاگرام بی‌بی‌سی». BBCPersian. ۲۶ شهریور ۱۴۰۱.
  26. «سوگواری و اعتراض‌ها در کردستان ادامه دارد؛ «ژینا راه آزادی را برایمان باز کرد»». www.peykeiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ ۲۷٫۲ ۲۷٫۳ ۲۷٫۴ ۲۷٫۵ ۲۷٫۶ ۲۷٫۷ ۲۷٫۸ «گسترش اعتراضات با شعار «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۰. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:10» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  28. «گسترش کوچه به کوچه اعتراضات در ایران با وجود سرکوب خونین نیروهای امنیتی». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  29. «شعار «مجتبی بمیری، رهبری رو نبینی» در اعتراضات دوشنبه شب تهران». ir.voanews.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۰.
  30. «ضرب و شتم معترضان در تهران؛ اعتراضات به قتل مهسا امینی به شهرهای بزرگ ایران کشیده شد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۹.
  31. «سومین شب اعتراضات به قتل مهسا امینی؛ دست‌کم 4 کشته و 200 زخمی در کردستان». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ ۳۲٫۲ ۳۲٫۳ ۳۲٫۴ ۳۲٫۵ «اعتراضات گسترده در ایران؛ عکس خمینی و خامنه‌ای در ساری پایین کشیده شد». ir.voanews.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ ۳۳٫۳ ۳۳٫۴ ۳۳٫۵ ۳۳٫۶ لندن، کیهان؛ لندن، کیهان. «اعتراضات سراسری شهریور در بیش از ۲۵ استان و ده‌ها شهر: ایران رو پس می‌گیریم!». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ «مهسا امینی؛ حمایت صدراعظم آلمان از اعتراضات اخیر در ایران – DW – ۱۴۰۱/۷/۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  35. «گسترده‌ترین تظاهرات ضدحکومتی در ایران پس از دی ۹۸؛ معترضان خامنه‌ای را قاتل مهسا دانستند». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۹.
  36. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :9 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  37. «قتل مهسا امینی و بیرون زدن آتش از زیر خاکستر؛ ادامه اعتراضات در شهرهای مختلف ایران». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۰.
  38. لندن، کیهان؛ لندن، کیهان. «قتل حکومتی مهسا امینی؛ ادامه اعتراضات گسترده علیه جمهوری اسلامی؛ مقامات بجای پاسخگویی «تهدید» می‌کنند!». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  39. لندن، کیهان؛ لندن، کیهان. «قتل حکومتی مهسا امینی؛ ادامه اعتراضات گسترده علیه جمهوری اسلامی؛ مقامات بجای پاسخگویی «تهدید» می‌کنند!». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  40. «پیوستن دانشجویان ایران به اعتراضات مردمی علیه قتل مهسا امینی». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  41. «پیوستن دانشجویان ایران به اعتراضات مردمی علیه قتل مهسا امینی». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ Kay Armin Serjoie (September 24, 2022). "The Iranian Protests Have Shaken the Theocracy". Time (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-24.
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ «هشتگ اعتراض به جان‌باختن مهسا امینی رکورد شکست». رادیو فردا. ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
  44. «مهسا امینی؛ لحظه به لحظه با آخرین خبرها از اعتراضات و واکنش‌ها». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
  45. «هشتگ مهسا امینی ترند جهانی شد». دویچه وله. دریافت‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲.
  46. «مرگ مهسا امینی؛ بیانیه «تفنگت را زمین بگذار»، صدور دستور برخورد با معترضان». رادیو فردا. ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲.
  47. «دبیرکل سازمان ملل خواستار تحقیقات فوری و بیطرفانه دربارهٔ مرگ مهسا امینی شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  48. ۴۸٫۰۰ ۴۸٫۰۱ ۴۸٫۰۲ ۴۸٫۰۳ ۴۸٫۰۴ ۴۸٫۰۵ ۴۸٫۰۶ ۴۸٫۰۷ ۴۸٫۰۸ ۴۸٫۰۹ ۴۸٫۱۰ ۴۸٫۱۱ ۴۸٫۱۲ ۴۸٫۱۳ «حمایت جهانی از اعتراضات ایران و محکومیت کارزار سرکوب جمهوری اسلامی». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  49. «ادامه واکنش‌های بین‌المللی؛ آلمان: حکومت ایران باید صدای اعتراض زنان را بشنود». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  50. «ادامه واکنش‌های بین‌المللی؛ آلمان: حکومت ایران باید صدای اعتراض زنان را بشنود». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  51. ۵۱٫۰ ۵۱٫۱ ۵۱٫۲ ۵۱٫۳ ۵۱٫۴ «ادامه واکنش‌ها به اعتراضات؛ از پیام شهبانو پهلوی به نظامیان ایران تا ابراز همبستگی بایدن». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  52. «واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی به مرگ مهسا امینی؛ مقصران معرفی و محاکمه شوند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  53. «اتحادیه اروپا «قتل» مهسا امینی را محکوم کرد، فرانسه از خشونت گشت ارشاد انتقاد کرد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  54. «جاوید رحمان در واکنش به مرگ مهسا امینی: عمیقاً متأسف و ناراحت هستم». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  55. شکوهی، محمد (۲۰۲۲-۰۹-۱۶). «جاوید رحمان در واکنش به قتل مهسا امینی، شورای حقوق بشر قطعنامه ای دربارهٔ محکوم کردن اجبار حجاب برای زنان صادر کند». روزنه rowzane. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  56. «واکنش‌های «بی پایان» به مرگ مهسا امینی؛ طغیان خشم فروخفته معترضان به گشت ارشاد و حجاب اجباری». euronews. ۲۰۲۲-۰۹-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  57. «ادامه واکنش‌های بین‌المللی؛ آلمان: حکومت ایران باید صدای اعتراض زنان را بشنود». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  58. «واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی به مرگ مهسا امینی؛ مقصران معرفی و محاکمه شوند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  59. «کارشناسان سازمان ملل: مهسا امینی قربانی خفقان مستمر در ایران است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.
  60. «ادامه واکنش‌های بین‌المللی؛ آلمان: حکومت ایران باید صدای اعتراض زنان را بشنود». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۵.
  61. ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :farsi.alarabiya وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  62. بیانیه سپاه درباره «توطئه سازمان یافته»
  63. 5261 (۲۰۲۲-۰۹-۲۳). «ارتش آمادگی مقابله با توطئه‌های گوناگون دشمنان را دارد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  64. بیانیه ستاد مرکزی اعتکاف و ستادهای مردمی آن در محکومیت توهین به مقدسات
  65. نگرانی وزیر کشور از خیزش سراسری؛ محدودیت اینترنت تا پایان اعتراضات
  66. وزارت اطلاعات: حضور در تجمعات غیرقانونی موجب تعقیب قضایی می‌شود
  67. قاضی زاده هاشمی: اتفاقات اخیر اعلام جنگ رسمی علیه خدا و احکام خداست
  68. «گزارش شماره ٦ هه‌نگاو از اعتراضات در کُردستان، ١٥ کشته و ٧٣٣ زخمی». هه‌نگاو.
  69. Reuters (2022-09-21). "As unrest grows, Iran restricts access to Instagram, WhatsApp" (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-23.
  70. «دسترسی کاربران به اینستاگرام و واتس‌اپ در ایران با تصمیم «شورای امنیت کشور» قطع شده‌است». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  71. «Check website performance and response: Check host - online website monitoring». check-host.net. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۲.
  72. «عکس | بزرگ‌ترین «اختلال اینترنت» ایران از سال ۲۰۱۹». خبرآنلاین. ۲۰۲۲-۰۹-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  73. Editorial (۲۰۲۲-۰۹-۱۹). «Internet disrupted in Iran amid protests over death of Mahsa Amini». NetBlocks (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۳.
  74. «سرکوب اشنویه؛ اینترنت و تلفن ثابت قطع است و نیروهای نظامی در شهر حضور دارند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۲.
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ ««نخسا»؛ ساختار ماشین سرکوب در جمهوری اسلامی چیست؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۲.
  76. «ایستگاه خبر؛ جمعه ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ برابر با ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲ - BBC Persian». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۱۶.
  77. «اینترنت موبایل ملی شد: امکان دسترسی صرفاً به سایت‌های داخلی». خبرگزاری دیجیاتو.
  78. «تظاهرات در سنندج، مهاباد و کرج در اعتراض به مرگ مهسا امینی؛ ادامه واکنش‌های گسترده». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۰.
  79. «تظاهرات در سنندج، مهاباد و کرج در اعتراض به مرگ مهسا امینی؛ ادامه واکنش‌های گسترده». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۰.
  80. "‎تلویزیون منوتو on Instagram‎: ". اعتراض در بلوار کشاورز #تهران #مهسا_امینی #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar"‎". Instagram (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-20.
  81. "‎تلویزیون منوتو on Instagram‎: ". تقابل دانشجویان و بسیجیان دانشگاه بهشتی چهارشنبه ۳۰ شهریور، اعتراضات سراسری دانشگاه بهشتی تهران #مهسا_امینی #گزارشگرمنوتو @manotogozareshgar …⁣ WhatsApp/Telegram: +44 7590 899 999"‎". Instagram (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-21.
  82. «گروه هکری انانیموس وب‌سایت‌های دولت جمهوری‌اسلامی را هدف قرار داد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  83. "حملات هکری گسترده به سایت‌های دولتی در ایران؛ انانیموس مسئولیت حملات را پذیرفت! - تکراتو". تکراتو - زندگی با تکنولوژی (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-21.
  84. «Anonymous Operations». رادیو فردا.
  85. "‎تلویزیون منوتو on Instagram‎: " گروه هکری «انانیموس» با انتشار یک توییت، ۳۰ هزار سند از پایگاه داده خبرگزاری فارس را در قالب یک فایل فشرده‌شده منتشر کرده‌است."‎". Instagram (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-21.
  86. «وب سایت آیت الله خامنه‌ای هک شد». AA.COM.TR. دریافت‌شده در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱.
  87. «‎وبسایت ریاست جمهوری ایران هم هک شد». ۳۱ شهریور ۱۴۰۱.
  88. «بیش از ۳۰۰ دوربین مداربسته در ایران توسط آنونیموس هک شد». دویچه وله. ۳۱ شهریور ۱۴۰۱.
  89. «More than 1000 Iranian cameras are hacked by Anonymous VNPC». Twitter. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۴.