نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نیروی انتظامی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg
پرچم رسمی پلیس ایران
نام رایجپلیس ایران
نام خلاصهناجا
شعارعربی: کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْط
«همواره برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید.» [قرآن مائده ۸]
مشخصات اجمالی
تأسیس۱۲ فروردین, ۱۳۷۰
سازمان قبلی
کارکنان≈۱۵۰٬۰۰۰ (شامل خدمت وظیفه عمومی و ذخیره)[۱]
داوطلبان≈۳۵٬۰۰۰ پلیس افتخاری[۲]
ساختار حوزه عملیاتی
سازمان ملیایران
حوزه عملیاتایران
Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG
نقشه ایران با مرزهای استان‌های ایران
اندازه۱٬۶۴۸٬۱۹۵ km2
جمعیت۷۸٬۱۹۲٬۲۰۰ (۲۰۱۳)
Constituting instrument
نوعGendarmerieCivilian policeپلیس مخفیپلیس مذهبی

وزیر مسئول
مدیر سازمان
سازمان بالادستیستاد کل نیروهای مسلح
Notables
Anniversary
وبگاه
police.ir
NAJA.svg
نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
ساختار سازمانی
نهادهای دیگر
نهادهای سابق
دانشگاه‌ها
پرسنل
تاریخچه نیروی انتظامی
فهرست فرماندهان

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران یا به‌طور مخفف "ناجا" (به انگلیسی:Islamic Republic of Iran Police Force) پلیس ایران است که در سال ۱۳۷۰ خورشیدی از ترکیب شدن شهربانی جمهوری اسلامی ایران و ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران و نیز کمیته انقلاب اسلامی به وجود آمد و در حال حاضر به‌طور رسمی نیروی اصلی مسئول حفظ امنیت داخلی ایران است.

سیر تشکیل و قانون نیروی انتظامی[ویرایش]

تاریخ برقراری امنیت شهری و کشوری به صورت مدرن به یک سده پیش بازمی‌گردد. ناصرالدین شاه قاجار در مجموعه سفرهایش به قارهٔ اروپا و بازدید پلیس جدید در آن مناطق و با به‌کارگیری یک افسر ایتالیایی تبعهٔ اتریش به نام کنت دومونت فورت نخستین سامانهٔ پلیسی نو را در ایران بنیان نهاد.

پلیس در ایران برای مدت زمانی طولانی از ۲ بخش اصلی شهربانی (نظمیه) و ژاندارمری (که خود شامل دو بخش ژاندارمری مرزی و ژاندارمری روستایی می‌شود) تشکیل شده بود. کمیته انقلاب اسلامی نیز به عنوان یکی از اجزاء اصلی برقراری نظم و امنیت داخلی کشور و حفاظت از اصول ارزشی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ به این سامانهٔ پلیسی اضافه گشت.

افزایش کارکنان پلیس پس از انقلاب ۱۳۵۷ و لزوم ترکیب این نیروها عاملی شد تا در سال ۱۳۷۰ خورشیدی با تصویب مجلس شورای اسلامی، این ۳ سازمان انتظامی در یکدیگر ترکیب و سامانهٔ پلیسی یکدستی حاصل شد. «قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» در سال ۷۰ در مجلس تصویب شد و طی آن ۱ سال به دولت برای تشکیل نیروی انتظامی فرصت داده شد. بر پایهٔ مقررات تازه، پلیس ایران قسمتی از ستاد نیروهای مسلح و زیر نظر وزارت کشور گردید و در پیروی از رهبر ایران قرار گرفت.[۵]

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در ۳ بخش تقریباً مستقل فرماندهی، حفاظت و اطلاعات و سازمان عقیدتی سیاسی تشکیل شده‌است. حوزهٔ فرماندهی و حفاظت و اطلاعات تقریباً در ساختار سیستم پلیس کلیهٔ کشورهای جهان مشترک است.

فرماندهان[ویرایش]

رسته‌ها[ویرایش]

رَسته اصطلاحی است برای مشخص کردن تخصص‌های نظامی که از نظر مأموریت، نوع کار و وظایف مشاغل نظامی دارای ارتباط نزدیک است. نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران دارای هجده رسته‌است:

  • مرزبانی
  • اطلاعات
  • عملیات ویژه
  • انتظامی
  • ترافیک (راهنمایی و رانندگی)
  • هوایی
  • آماد و پشتیبانی
  • جرم‌شناسی (آگاهی)
  • رایانه
  • حقوق
  • معارف
  • اداری
  • هنر
  • دارایی
  • مخابرات و الکترونیک (فتا)
  • فنی و مهندسی
  • دریایی
  • بهداری

بخش‌ها و رده‌ها[ویرایش]

ناجا دارای سه رده کلی است، فرماندهی، سازمان حفاظت و اطلاعات (ساحفا ناجا) و سازمان عقیدتی سیاسی (ساعس ناجا)

  • پلیس پیشگیری بزرگترین فرماندهی در ناجا است که مستقیماً فرماندهی کلیه کلانتری‌ها و پاسگاه‌های انتظامی سراسر کشور، پلیس فرودگاه‌های کشور، پلیس راه‌آهن، پلیس خدمات قضایی مستقر در سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها، یگان‌های امداد شهرستانها، یگان‌های حفاظت سازمان‌های صداوسیما، زندان‌ها و تعزیرات حکومتی، میراث فرهنگی و گردشگری، حفاظت از محیط زیست، جنگلبانی و منابع طبیعی را عهده‌دار است.

فرماندهی پلیس پیشگیری ناجا بر عهده سردار سرتیپ دوم پاسدار محمد شرفی است.

فرماندهی پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا بر عهده سردار سرتیپ دوم پاسدار سیدکمال هادیانفر است.

  • پلیس آگاهی ادارات مبارزه با جرایم خاص، سرقت، جنایی، و اداره مبارزه با قاچاق کالا و ارز

ریاست پلیس آگاهی کشور را سردار سرتیپ دوم پاسدار محسن حسنخانی عهده‌دار است.

  • پلیس مبارزه با مواد مخدر که وظیفه آن مبارزه با مواد مخدر در کشور و خرید و فروش آن و کشف باندهای بزرگ تا خرده فروشان مواد مخدر است.

فرماندهی پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا در حال حاضر سردار سرتیپ دوم پاسدار مسعود زاهدیان است.

  • پلیس اطلاعات و امنیت عمومی (پاوا) با وظیفه جمع‌آوری اطلاعات و اخبار سیاسی و همچنین شناسایی باندهای قاچاق اسلحه به صورت آشکار و غیرآشکار با لباس غیررسمی و به صورت شخصی انجام وظیفه می‌کند. نام سابق این بخش از نیروی انتظامی، معاونت اطلاعات ناجا بود. همچنین فرماندهی پلیس دیپلماتیک، پلیس گذرنامه، پلیس مهاجرت و اتباع خارجی، و همچنین اداره نظارت بر اماکن عمومی از زیرمجموعه‌های پلیس اطلاعات و امنیت عمومی ناجا می‌باشند.

فرماندهی پلیس اطلاعات و امنیت عمومی ناجا (معاونت اطلاعات ناجا) سردار سرتیپ دوم محمد بابایی است.

  • پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) در گذشته رسیدگی به جرایم مربوط به رایانه و فضای مجازی در اختیار اداره مبارزه با جرایم خاص و رایانه‌ای پلیس آگاهی ناجا بود که در دهه ۹۰ با تشکیل پلیس فتا، این فرماندهی رسیدگی که جرایم مربوط به حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و فضای مجازی را عهده‌دار شد.

فرماندهی پلیس فتا ناجا را سردار سرتیپ دوم ستاد وحید مجید بر عهده دارد.

  • فرماندهی مرزبانی (در استان‌های ساحلی به‌صورت فرماندهی دریابانی) وظیفه حفظ و نگهداری میل‌های مرزی و سازماندهی امور مرزنشینان فعال است.

فرماندهی پلیس مرزبانی کشور بر عهده سردار سرتیپ پاسدار قاسم رضایی است.

فرماندهی این یگان برعهده سردار سرتیپ دوم پاسدار هادی شیرزاد است.

فرماندهی این یگان برعهده سردار مستاجران است.

  • یگان ویژه (کنترل اجتماعات، جلوگیری و مقابله با اغتشاشات، حفاظت سواحل، حفاظت ورزشگاه‌ها، واحدهای ویژه رهایی گروهان و عملیات ویژه معروف به «نوپو» - نیروهای ویژه پاسدار ولایت)

فرماندهی یگان‌های ویژه ناجا بر عهده سردار سرتیپ دوم پاسدار حسن کرمی است

  • یگان امداد (یگان‌های امداد به‌صورت مستقیم تحت امر فرماندهی انتظامی شهرستان خود عمل می‌کنند. از نظر چارت سازمانی فرمانده‌های این یگان‌ها با نظر مستقیم فرماندهی پلیس پیشگیری انتخاب می‌شوند)

لازم است ذکر شود در ساختار ناجا، یگان امداد به‌صورت کشوری و ناحیه‌ای (استانی) وجود ندارد. فرماندهی یگان امداد تهران بزرگ در حال حاضر بر عهده سردار سرتیپ دوم پاسدار مسعود مصدق است

ریاست این سارمان بر عهده سردار سرتیپ پاسدار تقی مهری و سردار سرتیپ دوم پاسدار ابراهیم کریمی جانشین وی است

ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ناجا بر عهده حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر ادیانی است

مرکز تحقیقاتی وابسته به بهداد ناجا

ریاست سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی را سردار عبدالله زاده عهده‌دار است

  • بازرسی کل ناجا (۱۹۷) این یگان مسولیت رسیدگی به شکایات، جرایم،انتقادات و پیشنهادها از عملکرد کارکنان و سازمان ناجا را دارد و ریاست بازرسی کل ناجا را سردار سرتیپ غلامرضا رضائیان فر عهده‌دار است.
  • دانشگاه علوم انتظامی امین (دانشکده افسری پلیس)
  • معاونت نیروی انسانی ناجا (ریاست این معاونت بر عهده امیر سرتیپ دوم خلبان محمد زارعی، فرمانده سابق هواناجا است)
  • معاونت عملیات ناجا (مرکز فوریتهای پلیسی ۱۱۰ توسط این معاونت کنترل و فرماندهی می‌شود)
  • معاونت فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)
  • معاونت پارلمانی و امور مجلس
  • معاونت اجتماعی ناجا
  • معاونت بهداشت، امداد و درمان ناجا (بهداد ناجا)
  • مرکز مطالعات راهبردی ناجا (ریاست این مرکز برعهده سردار سرتیپ پاسدار احمدرضا رادان، جانشین سابق ناجا است)

همچنین در هر یک از استان‌های کشور ستاد فرماندهی انتظامی استان مستقر است که وظیفه انجام امورات انتظامی و مربوط در آن استان را بر عهده دارد.

لباس[ویرایش]

مراسم صبحگاه نیروی انتظامی در ستاد ناجا با حضور سردار اشتری فرمانده نیروی انتظامی
مانور یگان‌های حفاظت نیروی انتظامی

لباس نیروی انتظامی به‌طور عمده سبز رنگ است اما اخیراً بنابر کارکرد هر واحد لباسهایی با رنگ و مدل‌های مختلف در این نیرو به کار گرفته می‌شود. این لباس در کلیه یگان‌ها و معاونت‌های ستادی ناجا به‌صورت پیراهن یونیفرم سبز روشن و شلوار سبز تیره، در یگان‌های عملیاتی عمدتاً به‌صورت لباس رزم یکدست سبز تیره، در یگان‌های ویژه به‌صورت لباس رزم لجنی رنگ با طرح پیکسلی، در فرماندهی مرزبانی و دریابانی به‌صورت لباس رزم با طرح لجنی و رنگ خاکی، و در پلیس راهور به‌صورت پیراهن سفید و شلوار سرمه‌ای می‌باشد…

سلسله مراتب[ویرایش]

سربازانِ وظیفهٔ ناجا در شمالِ شهرِ نیشابور، در حال آموزش و آزاد-باشی

فرماندهان ارشد نیروی انتظامی توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران و معمولاً بنا به پیشنهاد وزیر کشور تعیین می‌شوند، اما عملکرد نیروی انتظامی زیر نظر وزیر کشور است، همچنین وزیر کشور ممکن است جانشین فرمانده کل قوا در نیروی انتظامی نیز باشد. نیروی انتظامی از چندین معاونت مختلف تشکیل شده‌است. هریک از استان‌های کشور یک ناحیه انتظامی به حساب می‌آیند و شهرستان‌های تابعه هر استان مناطق انتظامی آن ناحیه به‌شمار می‌آیند (فرماندهی انتظامی تهران بزرگ به عنوان پایتخت کشور از این قاعده مستثنی است و یک ناحیه انتظامی به حساب می‌آید)

تخلفات[ویرایش]

Ceremony of birth Hasan al-Askari (3).JPG

در سال ۲۰۰۸ سرتیپ پاسدار اسماعیل احمدی مقدم فرمانده وقت نیروی انتظامی ایران اعلام کرد که سالانه ۱۵۰۰ نفر به دلیل تخلفاتی همچون فرار از خدمت، تمرد از دستور، سهل‌انگاری، خسارت به بیت‌المال، ترک پست، دریافت رشوه و مسائل انضباطی از نیروی انتظامی اخراج یا رها می‌شوند؛ که این رقم کمتر از ۵٪ کل پرسنل نیروی انتظامی را تشکیل می‌دهد.[۷]

در۸ آبان ۱۳۸۸ یکی از مسئولین نیروی انتظامی اعلام کرد که نیروی انتظامی در بحث مربوط به دیه ۱۲ میلیارد تومان بدهی دارد و در این راستا باید قانون بکارگیری سلاح و اصل تیراندازی در بین کارکنان ناجا آموزش داده شود.[۸] در ۲۷ آبان ۱۳۸۸ اسماعیل احمدی مقدم آمار بدهی را ۸ میلیارد تومان و مربوط به سال‌های گذشته دانست وی افزود در افکار عمومی این‌طور پیش آمده‌است که نیروی انتظامی سالی ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان بدهی دیه دارد و این تصور می‌شود که تیراندازی‌های مأموران پلیس بسیار زیاد است.[۹]

در تابستان ۱۳۹۳، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که ۱۷۰ میلیون دلار پول فروش محموله‌های نفتی وزارت نفت را از این نیرو طلب دارد. این طلب به موجب تحویل یک محموله نفتی یک میلیون و ششصد و چهل هزار بشکه‌ای (به ارزش ۱۸۵٫۲۴ میلیون دلار) به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه این نیرو در سال ۱۳۹۱، و توافق برای فروش نیابتی آن‌ها بوده‌است که علی‌رغم فروش این محموله، سرتیپ پاسدار احمدی مقدم از بازپرداخت بدهی خود به خزانه دولت، امتناع کرده‌است.[۱۰]

استخدام در نیروی انتظامی[ویرایش]

استخدام در پلیس کشور (ناجا) به دو صورت درجه داری و افسری انجام می‌گیرد. داوطلبان با مدرک تحصیلی دیپلم از طریق آموزشگاه‌های درجه داری به‌صورت پیمانی (خدمت پنج ساله) و با درجه گروهبان یکمی به استخدام نیروی انتظامی در می‌آیند.

افسران پلیس نیز از طریق قبولی در دانشگاه علوم انتظامی امین به‌صورت رسمی (خدمت ۳۰ ساله) و با درجات ستوان‌سومی برای فارغ التحصیلان دوره کاردانی، و ستوان‌دومی برای فارغ التحصیلان دوره کارشناسی استخدام می‌شوند.

دانش آموختگان سایر دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور نیز پس از طی دوره‌های آموزشی در مجتمع آموزشی نصر (واقع در دانشگاه علوم انتظامی امین) به‌صورت افسر پیمانی به استخدام نیروی انتظامی در می ایند.

مراحل استخدامی در مقطع افسری معمولا به صورت زیر است:

  • ثبت نام
  • ارزیابی اولیه(مصاحبه ساده)
  • معاینات پزشکی اولیه(دکتر عمومی و دندانپزشک)
  • مصاحبه تخصصی(در بعضی رسته ها مانند پلیس فتا)
  • آزمون کتبی (در دانشگاه علوم انتظامی امین)
  • ارائه مدارک(ضمامن نامه، تاییدیه تحصیلی، فرم ها، تعهدنامه ها،معرفین و...)
  • مصاحبه عقیدتی
  • تحقیقات حفاظتی
  • پزشکی تکمیلی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. فعالیت ۵۰۰هزار نفر از پرسنل نیروی انتظامی برای تأمین امنیت ایام نوروز. Mehr News Agency (به Persian). Retrieved 10 March 2015.
  2. اعضای سطح اول پلیس افتخاری مجوز حمل سلاح دریافت می‌کنند. ANA News Agency (به Persian). Retrieved 10 March 2015.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Leader appoints Ashtari as new police chief". تهران تایمز. Retrieved 10 March 2015.
  4. "نسخه آرشیو شده" روز نیروی انتظامی (به Persian). Archived from the original on 19 April 2015. Retrieved 10 March 2015.
  5. MehrNews.com - Iran, Iranian, Nuclear, political, world, sport, Cultural, economic, SocialAndOccations news and headlines
  6. سردار سرتیپ اشتری به فرماندهی نیروی انتظامی منصوب شد. خبرگزاری جمهوری اسلامی
  7. «اخراج ۱۵۰۰ مأمور نیروی انتظامی به خاطر تخلف». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۹ شهریور ۱۳۸۷.
  8. «نیروی انتظامی ۱۲ میلیارد تومان بدهی دیه دارد». خبرگزاری مهر. ۸ آبان ۱۳۸۸.
  9. «فرمانده ناجا: آنچه از وصیت‌نامه پزشک کهریزک بجا مانده، دال بر خودکشی اوست صدور قرار التزام برای سردار رادان کذب است». خبرگزای ایسنا. ۲۷ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹.
  10. چرا پلیس ایران ۱۷۰ میلیون دلار پول فروش نفت را به خزانه واریز نکرده خبرگزاری الف

پیوند به بیرون[ویرایش]