کدام آبان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
#کدام_آبان؟

کدام آبان هشتگی با بازدید میلیونی کاربران شبکه‌های اجتماعی به ویژه توئیتر و اینستاگرام، برای یادآوری کشتار، سرکوب و بازداشت معترضان، به رهبر و مقام‌های دیگر جمهوری اسلامی می‌باشد که آبان ۱۳۹۹، در سالگرد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران مورد استفادهٔ کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت[۱][۲][۳] و در کم‌تر از یک روز به ترند نخست توئیتر فارسی تبدیل شد.[۴][۵][۶][۷]

پیشینه[ویرایش]

«از دفتر رهبر به موبایل مادرم زنگ زدند. چون مادرم سواد نداشت، گوشی را به من داد. گفتند از دفتر رهبری تماس می‌گیریم، شما شکایت کردید؟ گفتم بله. گفتند چه‌جوری بوده، چی بوده؟ گفتم برادرم آبان کشته شده. گفتند کدام آبان؟ گفتم آبان خونین ۹۸. گفتند خب پروندهٔ شما دارد رسیدگی می‌شود. همین! اما من بعد از سالگرد برادرم هر روز مادرم را می‌برم و می‌آورم تا به جایی برسد و حداقل یک جوابی به ما بدهند.»

—خواهر محمد حشم‌دار[۸][۹][۱۰][۱۱]

استفاده از هشتگ «#کدام_آبان» از آن‌جا آغاز شد که پوران حشم‌دار، خواهر محمد حشم‌دار، یکی از کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در گفت‌وگویی با رادیو فردا گفت که خانوادهٔ او شکایت کرده‌اند و خواهان معرفی قاتل فرزندشان شده‌اند، اما در پاسخ به پی‌گیری‌های آن‌ها در دادگستری بهبهان گفته‌اند که پرونده همین‌جاست و باید از بالا دستور بیاید تا به شما خبری بدهیم. او در بخش دیگری از سخنانش، از تماس تلفنی مقامی از دفتر علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، با خانواده‌اش خبر داد که در آن تماس، دلیل شکایت قضایی‌شان پرسیده شده بود. اما وقتی او شکایت را مربوط به کشته شدن برادرش در اعتراضات «آبان» اعلام کرد، مقام تماس‌گیرنده پرسید: «کدام آبان؟»[۱]

مشارکت‌کنندگان[ویرایش]

ساعتی پس از انتشار گزارش رادیو فردا، بسیاری از کاربران توئیتر با استفاده از هشتگ «کدام آبان» به یادآوری قتل‌هایی پرداختند که در جریان سرکوب شدید اعتراضات آبان ۱۳۹۸ رخ داد.[۱۲] هشتگ «کدام آبان» در کمتر از یک روز به ترند نخست توئیتر فارسی تبدیل شد.[۴]

کاربران توییتر، این موج هشتگی را در آستانهٔ ۲۴ آبان، سالروزِ آغاز اعتراضات، دنبال کردند و با انتشار تصاویری از زنان، جوانان و کودکان کشته‌شده با اسلحهٔ مأموران امنیتی، پلیس و سپاه پاسداران، خواستار پاسخگویی حکومت شدند.[۱]

مصادرهٔ هشتگ[ویرایش]

برنامهٔ خبریِ ۲۰:۳۰ شبکه دوم تلویزیون حکومتی ایران در شامگاه ۲۴ آبان ۱۳۹۹ ماهیت این هشتگ را به نفع منافع حکومتی مصادره کرد.[۱۳]

آمنه سادات ذبیح‌پور، گزارش‌گر این برنامه که پیش‌تر به «بازجوخبرنگار» نیز متهم شده بود، هشتگ «کدام آبان» را تحریف کرد و در گزارش خود با اشاره به این که هشتگ کدام آبان یکی از پرکاربردترین هشتگ‌های توییتر در ۲۴ ساعت گذشته بوده‌است، آن را به سفر شاه وقت ایران به آمریکا در ۲۳ آبان ۱۳۵۶ مرتبط کرد. او در ابتدای گزارش خود گفت: «کاربران با انتشار دیدار ۲۳ آبان ۱۳۵۶ شاهنشاه از آمریکا و حضور او در کنار رئیس‌جمهور دموکرات نوشته‌اند.»

ذبیح‌پور مدعی شد هشتگ کدام آبان در ۲۴ ساعت گذشته جزو پرکاربردترین توییت‌ها در توییتر بوده‌است، در حالی که این هشتگ از ۲۱ آبان مورد استفاده قرار گرفته بود. لازم است ذکر شود چند ساعت پیش از پخش این گزارش، تعداد اندکی از کاربران نزدیک به حکومت، با هشتگ کدام آبان، متن‌هایی دربارهٔ سفر شاه به آمریکا در آبان ۱۳۵۶ منتشر کردند که گزارش ۲۰:۳۰ با استناد به آن هشتگ‌ها پخش شد.[۱۳]

این اقدام صدا و سیما با واکنش کاربرانی مواجه شد که آن را «وقاحت» خواندند. ریحانه طباطبایی، روزنامه‌نگار، با انتشار این گزارش نوشت: «خبرنگار-بازجو آمنه‌سادات ذبیح‌پور از کدام آبان می‌گوید، صداوسیمای حقیر که هشتگ ما را با توییت‌های ارتش سایبریشان معطوف به آبان چهل سال پیش کرده‌است.»[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «#کدام_آبان: کنایه میلیونی کاربران توییتر به فراموشی دفتر خامنه‌ای». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۱۱-۱۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.
  2. «گفتند کدام آبان؟ گفتیم آبان خونین ۹۸». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۱۱-۱۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.
  3. «همان آبانی که در حافظه تاریخ ثبت شد». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۱۱-۱۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۷.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «هشتگ «کدام آبان» ۱۱۰ هزار بار توئیت و ریتوئیت شد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۴.
  5. iranianuk.com (۲۰۲۰). «هشتگ «کدام آبان» ۱۱۰ هزار بار توئیت و ریتوئیت شد». iranianuk.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.
  6. «هشتگ «کدام آبان» ۱۱۰ هزار بار توئیت و ریتوئیت شد». ایران آینده (به انگلیسی). ۲۰۲۰-۱۱-۱۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.
  7. «هشتگ «کدام آبان» بیش از ۱۸۲ هزار بار توئیت و ری‌توئیت شد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.
  8. ««از دفتر رهبری پرسیدند کدام آبان؟»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۴.
  9. «سرنوشت کشته شدگان آبان ۹۸؛ دفتر خامنه ای پرسید کدام آبان؟ | نیک نیوز». کنگره ملی ایرانیان (به انگلیسی). بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۰.
  10. «چشم‌انداز زنان؛ پاسخ دفتر خامنه‌ای به مردم در مورد سرنوشت کشته‌های اعتراضات سراسری آبان /کدام آبان؟». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۱۱-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۴.
  11. لندن، کیهان (۲۰۲۰-۱۱-۱۴). «هنوز یکسال نگذشته، کدام آبان؟! همان آبان که ردّ خونین آن در امتداد تاریخ می‌ماند». KayhanLondon کیهان لندن. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۴.
  12. «هشتگ «کدام آبان» ۱۱۰ هزار بار توئیت و ریتوئیت شد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۴.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «سانسور و سرکوب هفتگی؛ آمنه سادات هشتگ کدام آبان را مصادره کرد». IranWire | خانه. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۵.