زن، زندگی، آزادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
«زن، زندگی، آزادی»؛ یکی از اصلی‌ترین شعارهای معترضان شهریور ۱۴۰۱

«زن، زندگی، آزادی» (به کردی: ژن، ژیان، ئازادی) یک شعار سیاسی و اجتماعی است. این شعار نخستین بار توسط زنان مبارز کرد در کردستان ترکیه و سپس در جنگ علیه داعش استفاده شد[۱] و به سایر تجمعات اعتراضی سطح جهان نیز راه یافت.

در ایران، پس از کشته شدن مهسا امینی به دست مأموران گشت ارشاد و به دنبال آن در اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی، این شعار از سوی معترضان سر داده شد و در تجمعات اعتراضی زنان افغانستان در حمایت از اعتراضات ایران نیز مورد استفاده قرار گرفت. «زن، زندگی، آزادی» در اعتراضات ایرانیان خارج‌نشین نیز به‌کار رفت و در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۲، روزنامهٔ لیبراسیون فرانسه نیز در واکنش به اعتراضات، این شعار را به زبان فارسی در صفحهٔ اول خود چاپ کرد.

این شعار تاکنون از سوی چندین تن از جامعه‌شناسان ایرانی نیز مورد تحلیل قرار گرفته‌است.

پیشینه

جنبش آزادی‌بخش کردستان با رهبری عبدالله اوجالان رادیکال‌ترین جنبش مبارزه آزادی زنان در سراسر جهان است. اوجالان زن را به‌عنوان اولین ملت به اسارت گرفته شده در تاریخ معرفی کرده و پس‌از آن که ایدئولوژی آزادی زن را در سال ۱۹۹۸ ارائه نمود، گفت «تا زن آزاد نشود، جامعه آزاد نخواهد شد.»[۲]

شعار «ژن، ژیان، ئازادی»[۲][۳] نخستین بار توسط زنان مبارز کرد سر داده شد و به شعاری مورد استفاده در سایر تجمعات و اعتراض‌ها در سطح جهان تبدیل شد.[۴] به‌گونه‌ای که در سال ۲۵ نوامبر ۲۰۱۵، در تجمعاتی که به مناسبت روز بین‌المللی مبارزه با خشونت علیه زنان در چند کشور اروپایی برگزار شد، از این شعار استفاده شد.[۴]

در افغانستان

این شعار در روز ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ توسط زنان افغانستان در تجمعی اعتراضی در حمایت از اعتراضات ایران، سر داده شد.[۵]

در ایران

«زن، زندگی، آزادی» در صفحهٔ اول روزنامهٔ لیبراسیون فرانسه

نخستین استفاده از این شعار توسط معترضان در ایران به اعتراضات در ایران در واکنش به کشته‌شدن مهسا امینی بازمی‌گردد. این شعار نخستین بار در مراسم تدفین مهسا امینی در گورستان آیچی شهر سقز و سپس در اعتراضات شعر سنندج پس از مراسم تدفین سر داده شد[۶][۷][۸] و سپس به اعتراضات دانشجویان در دانشگاه تهران[۹] و پس از آن به اعتراضات سایر شهرهای ایران در روزهای بعد نیز راه یافت.[۱۰][۱۱] دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در تجمع ۶ مهر شعار «زن، زندگی، آزادی؛ مرد، میهن، آبادی» سر دادند.[۱۲]

در پی گسترش اعتراضات ایرانیان به سایر شهرهای جهان، تجمعاتی در شهرهای مختلف برگزار شد و معترضان در این تجمعات نیز از شعار «زن، زندگی، آزادی» استفاده کردند.[۱۳][۱۴] در پی اعتراضات گستردهٔ ایرانیان در سطح جهان، روزنامهٔ فرانسوی لیبراسیون نیز این شعار را در صفحهٔ نخست شمارهٔ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۲ خود به‌همراه ترجمهٔ فرانسوی آن و تصویری از اعتراضات مردم در ایران به چاپ رساند.[۱۵][۱۶]

در ترکیه

این شعار در روز ۳۰ شهریور توسط زنان و مردان معترض در ترکیه و در تجمع مقابل کنسولگری جمهوری اسلامی ایران سرداده شد.[۱۷]

در فرانسه

در فرانسه در سال ٢٠١٨، در جریان جشنواره فیلم کن، بازیگران و عوامل فیلم دختران آفتاب شعار ژن ژیان ئازادی را سر دادند.[۱۸] این شعار بعدها در سپتامبر ٢٠٢٢ پس از اعتراضات به مرگ مهسا امینی به فارسی در صفحه اول روزنامه فرانسوی زبان لیبراسیون چاپ شد.[۱۹]

در آلمان

در تظاهراتی در حمایت از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران در برلین. روی پلاکارد نوشته است Frau, Leben, Freiheit که به معنی «زن، زندگی، آزادی» است

بازخوردها

  • تقی آزاد ارمکی، جامعه‌شناس، این شعار را «یکی از ریشه‌دارترین خواسته‌های طبقه متوسط» دانسته‌است.[۲۰][۲۱]
  • فرهاد خسروخاور، جامعه‌شناس، این شعار را «پلان تازه‌ای در سکانس اعتراض‌های مدنی ایرانیان» می‌داند.[۲۲]
  • مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس، این شعار را «چالشگر ایدئولوژی خشن مردسالار، مرگ آفرین و استبدادی حاکم» می‌داند.[۲۳]
  • کریم سجادپور، تحلیلگر، شعار زن، زندگی، آزادی را نقطه مقابل نظام می‌داند.[۲۴]
  • محمد فاضلی، استاد جامعه‌شناسی، اعتقاد دارد زن در این شعار وجه نمادین دارد و نشانگر نفرت از خشونت است.[۲۵]

جستارهای وابسته

منابع

  1. Hamad, Words by Sarah Lazarus Photographs by Sonja (2019-01-28). "Women. Life. Freedom. Female fighters of Kurdistan". CNN (به انگلیسی). Retrieved 2022-09-30.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ««ژن، ژیان، آزادی» چگونه به سمبل و رمز اتحاد ستمدیدگان مبدل شد؟». آژانس خبری فرات. ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲.
  3. «کام ژن؟ کام ژیان؟ کام ئازادی؟». دیدبان حقوق بشر کردستان ایران. ۲۰۲۰-۱۲-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ««زن، زندگی، آزادی» شعار زنان جهان شد». ANF News. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  5. «همصدایی زنان افغانستان با زنان ایران درپی قتل مهسا امینی: ما هم‌سرنوشتیم». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۲-۰۹-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  6. «مهسا امینی با شرکت گسترده مردم به خاک سپرده شد – DW – ۱۴۰۱/۶/۲۶». دویچه وله فارسی. ۲۶ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  7. «خشم عمومی از جان‌باختن مهسا امینی؛ معترضان شعار «زن، زندگی، آزادی» سر دادند». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  8. «مردم کردستان بار دیگر به خیابان‌ها آمدند؛ شلیک نیروهای امنیتی به معترضان». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  9. «تجمع دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به قتل مهسا امینی با شعار «زن، زندگی آزادی»». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  10. «تصاویر دریافتی از اعتراض مردم مریوان؛ دوشنبه ۲۸ شهریور شعار مردم: زن، زندگی، آزادی». بخش فارسی صدای آمریکا. ۲۹ شهریور ۱۴۰۱.
  11. «از کردستان تا تهران اعتراض به مرگ فجیع مهسا و در دفاع از زن، زندگی و آزادی». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۲-۰۹-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  12. «تجمع دانشگاه پزشکی شیراز؛ «زن، زندگی، آزادی؛ مرد، میهن، آبادی»». صدای آمریکا. ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۲.
  13. «انعکاس اعتراض‌های سراسری در مطبوعات جهان؛ لوموند: صدای زنان ایرانی همه‌جا شنیده می‌شود». صدای آمریکا. ۴ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۷.
  14. «اعتراضات گسترده در حوالی سفارت جمهوری اسلامی در پاریس و لندن». رادیو زمانه. ۴ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۷.
  15. «اعتراض‌های گسترده و سرکوب شدید در ایران؛ شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان دعوت به اعتصاب کرد». یورونیوز فارسی. ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲.
  16. «خیزش مردم ایران؛ تیتر اول رسانه‌های جهان». ایندیپندنت فارسی. ۴ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۷.
  17. «شهروندان ترکیه در اعتراض به مرگ مهسا امینی و در همبستگی با زنان ایران تظاهرات کردند». ار. اف. ای - RFI.
  18. «شعار «زن، زندگی، آزادی» از کجا آمد؟». آسو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۳۰.
  19. "Libération". journal.liberation.fr (به فرانسوی). Retrieved 2022-09-30.
  20. «شعار «زن، زندگی و آزادی» یکی از ریشه‌دارترین خواسته‌های طبقه متوسط است». اصلاحات نیوز. ۲۰۲۲-۰۹-۲۱. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  21. «آزاد ارمکی: شعار «زن، زندگی و آزادی» یکی از ریشه‌دارترین خواسته‌های طبقه متوسط است». عصر ایران. ۳۰ شهریور ۱۴۰۱. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۱.
  22. محمد ضرغامی (۳۱ شهریور ۱۴۰۱). «فرهاد خسروخاور: جمهوری اسلامی قادر به مدیریت جامعه برای طولانی‌مدت نیست». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۲.
  23. مهرداد درویش پور (۳۱ شهریور ۱۴۰۱). «جرقه انفجار «ابر جنبش» و «انقلاب زنانه» در ایران؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
  24. «Iran: "femme, vie, liberté» , ces trois mots que le régime honnit». liberation. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲.
  25. «موانع اعتماد عمومی در ایران». روزنامه اعتماد. ۲ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۲.