تور (سامانه نرم‌افزاری)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تور
Tor-logo-2011-flat.svg
توسعه‌دهنده(ها)پروژهٔ تور
انتشار ابتدایی۲۰ سپتامبر ۲۰۰۲؛ ۱۷ سال پیش (۲۰۰۲-۰۹-۲۰)
انتشار پایدار0.4.1.6 / ۳  ۲۰۱۹؛ ۷ ماه پیش (۲۰۱۹-۰۵-۰۳)
انتشار پیش‌نمایش0.4.0.4-rc / ۱۱ آوریل ۲۰۱۹؛ ۷ ماه پیش (۲۰۱۹-۰۴-۱۱)
وضعیت توسعهفعال
سیستم‌عاملچندسکویی
گونهمسیریابی پیازی، ناشناختگی
پروانهاجازه‌نامه بی‌اس‌دی
وبگاهwww.torproject.org

تور (به انگلیسی: Tor) نرم‌افزاری است که برای ناشناسی (ناشناس ماندن) کاربران در محیط اینترنت به کار می‌رود که بر پایه نرم‌افزار کارخواه (Client) و شبکه‌ای از سرویس دهنده‌ها (سرورها) بنا می‌شود و می‌تواند داده‌هایی از کاربران را مانند موقعیت مکانی و نشانی آی‌پی پنهان کند.

بهره‌گیری از این سامانه، رهگیری و شنود الکترونیک داده‌های کاربر را به دست دیگران بسیار سخت می‌کند. این رهگیری و شنود الکترونیک می‌تواند در مورد بسیاری از فعالیت‌های کاربر مانند وبگاه‌هایی که بازدید کرده، مطالبی که بارگیری و بارگذاری کرده، پیام‌هایی که از طریق نرم‌افزارهای پیام‌رسان فرستاده یا دریافت کرده و هر گونه ارتباطاتی که در محیط اینترنت برقرار کرده، صورت پذیرد؛ لذا می‌توان گفت که این سامانه برای محافظت از آزادی کاربران و حفظ حریم خصوصی آن‌ها در محیط اینترنت طراحی شده‌است. این نرم‌افزار، یک نرم‌افزار آزاد است و استفاده از شبکهٔ آن نیز رایگان است.

سامانه تور پیاده‌سازی‌ای از روش مسیریابی پیازی است که در آن پیام‌ها رمزنگاری می‌شوند و از داخل شبکه‌ای از سامانه‌ها که به وسیلهٔ کاربران داوطلب در نقاط مختلف جهان راه‌اندازی شده‌ است، عبور داده می‌شوند.

در این شبکه، هر دستگاه یک لایهٔ رمز را برای خواندن دستورها مسیریابی رمزگشایی می‌کند و پیام را به دستگاه بعدی می‌فرستد که آن هم به نوبهٔ خود همین کار را تکرار می‌کند. این روش باعث می‌شود که هیچ‌یک از سامانه‌های داخل این شبکه از محتوای پیام‌ها اطلاع نداشته باشند.

در ضمن هیچ‌یک از سامانه‌های این شبکه به‌طور هم‌زمان به نشانی آی‌پی فرستنده و نشانی آی‌پی گیرنده دسترسی ندارند. یعنی هر یک از دستگاه‌های داخل این شبکه که ترافیک اینترنتی از آن عبور می‌کند، فقط نشانی آی‌پی دستگاه قبلی را می‌داند.

با این که کاربرد اصلی شبکهٔ تور، ناشناختگی (ناشناس ماندن) کاربر و جلوگیری از شنود اطلاعات و عدم توانایی ثبت اطلاعات رد و بدل شده توسط کاربران در محیط اینترنت است، ولی برای عبور از فیلترینگ هم به کار می‌رود.

تاریخچه[ویرایش]

تور نخستین نسخهٔ خود را در ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۲ عرضه کرد. این نرم‌افزار از سامانه مسیریابی پیازی استفاده می‌کرد، که توسط آزمایشگاه تحقیقاتی نیروی دریایی آمریکا راه‌اندازی شد و هنوز از وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا بودجه می‌گیرد.[۱] وظیفهٔ اصلی آن ساخت شبکه‌ای امن برای مکالمات دولتی بود. پس از راه‌اندازی تور، این پروژه توسط خبرنگاران، مخالفین حکومت‌ها، سازمان‌های اطلاعاتی و پلیس مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۲] پشتیبان‌های این نرم‌افزار نیروی دریایی آمریکا در سال‌های نخست و سپس بنیاد مرزهای الکترونیکی و بنگاه سخن‌پراکنی ایالات متحده در سال‌های کنونی بودند. در عین حال این پروژه از محل کمک‌های افراد نیز درآمد دارد.[۳] در سال ۲۰۱۰ این پروژه توسط بنیاد نرم‌افزارهای آزاد به عنوان پروژهٔ آزاد نمونه، انتخاب شد. دلیل آن، کمک این نرم‌افزار به گروه‌های آزادی‌خواه در کشورهایی مانند ایران و مصر بود که با سانسور اینترنت دست و پنجه نرم می‌کنند.[۴]

طرز کار[ویرایش]

این نرم‌افزار از مسیریابی پیازی استفاده می‌کند. یک نرم‌افزار به‌جای اینکه به صورت مستقیم به ماشین مقصد متصل شود، به یک پروکسی رهیاب پیازی وصل می‌شود. این پروکسی از طریق چند رهیاب پیازی مسیر ناشناسی برای کاربر مبدأ ایجاد می‌کند. هر رهیاب پیازی فقط رایانهٔ قبلی و بعدی خود را می‌شناسد. در عین حال رایانهٔ نخست برای هر رهیاب در راه یک لایهٔ رمزنگاری به دادهٔ فرستاده‌شده ماشین مبدأ اضافه می‌کند. پس از آن هر رایانه در راه لایهٔ خود را از دادهٔ فرستاده‌شده کم می‌کند و در پایان، دادهٔ فرستاده‌شده به ماشین مقصد همان دادهٔ رمزنگاری نشده‌است. دادهٔ عبوری از مسیریاب‌ها برای هر رهیاب متفاوت است. دلیل‌های آن، تفاوت در رمزنگاری و جلوگیری از ورود مسیریاب‌های جعلی در میانهٔ راه است. اگر در میانهٔ راه، ارتباط قطع شود داده‌ها بدون هیچ تأخیری روی هر مسیریابی که باشند حذف می‌شوند.[۵]

تور چگونه کار می‌کند، بخش نخست

پل‌ها[ویرایش]

رله‌های پلی (به انگلیسی: Bridge Relays) (با کوته‌نوشت «پل‌ها»)، مسیریاب‌هایی هستند که به صورت مستقیم در پوشهٔ اصلی تور، فهرست نشده‌اند. از آنجایی که یک فهرست جامع از آن‌ها وجود ندارد حتی اگر سرویس‌دهندهٔ اینترنت شما همهٔ این مسیریاب‌های فهرست شدهٔ تور را ببندد امکان بستن همهٔ پل‌ها وجود ندارد. اگر فکر می‌کنید که دسترسی شما به تور مسدود شده‌است می‌توانید از طریق سامانه پل به شبکه وصل شوید.[۶]

اضافه شدن پل‌ها به شبکهٔ تور برای افزایش مقاومت آن در برابر سانسورهای اینترنتی است. با وجود اینکه اینترنت شما ممکن است، دارای فیلتر باشد بهتر است تور را بدون سامانه پل آزمایش کرد و در صورت عدم اتصال به شبکه از سامانه پل استفاده کرد. برای استفاده از پل‌ها باید شما یک پل را بیابید. سپس تور خود را برای استفاده از این پل تنظیم نمایید. البته سامانه تور آدرس پل‌ها را با استفاده از ایمیل برای شما ارسال می‌کند.[۶]

کاربرانی که به اینترنت آزاد دسترسی دارند، می‌توانند نقش پل را برای دیگر کاربران بازی کنند. برای اینکار باید تغییراتی در تنظیمات تور ایجاد شود. هم‌اکنون پل‌ها کمک گسترده‌ای به کاربران چینی برای استفاده از شبکهٔ تور می‌کنند.[۶]

خروجی‌ها[ویرایش]

یکی دیگر از مسیریاب‌های بسیار مهم در شبکهٔ تور، مسیریاب‌های خروجی هستند. این مسیریاب‌ها ظرفیت شبکه را مشخص می‌کنند. هر داده‌ای که از شبکه عبور می‌کند باید از یکی از خروجی‌ها عبور کند و سپس به ماشین‌های خارج از شبکه انتقال پیدا می‌کند. خروجی‌ها به علت اینکه در پایان مسیر داده قرار دارند به عنوان انجام دهندهٔ هر کاری که کاربران تور انجام می‌دهند شناخته می‌شوند. یعنی اگر کسی با استفاده از تور کاری غیرقانونی انجام دهد این شناسهٔ اینترنتی خروجی است که در پایان، ثبت می‌شود. از این رو باید دقت عمل لازم برای تنظیم صحیح این مسیریاب‌ها انجام شود.[۷][۸]

سرویس‌های مخفی[ویرایش]

شبکه تور، وبگاه‌ها و سرویس‌های گوناگونی دارد که شامل سرویس‌های ایمیل دهی و وبگاه‌های فروشگاه مجازی و سایر سرویس‌های ارائه شده در شبکه تور است، فهرستی از این وبگاه‌ها و سرویس‌ها در سایت‌های فهرست وب شبکه تور وجود دارد، هیدن ویکی (ویکی مخفی) بارزترین و شناخته شده‌ترین وبگاه فهرست وب در شبکه تور است.

رمز نگاری و امنیت[ویرایش]

هم‌اکنون «تور» امن‌ترین سامانه ارتباطی جهان و بهترین نرم‌افزار برای ناشناس ماندن در فضای سایبری است. به گونه‌ای تاکنون که هیچ سازمان و نهاد امنیتی قادر به شکستن کدهای آن نبوده‌است.[۹]

سکوها[ویرایش]

نرم‌افزار تور به دلیل متن‌باز بودن برای بیشتر سکوهای نرم‌افزاری رایانه‌های رومیزی و همراه (لپ‌تاپ)، طراحی شده‌است. هم‌اکنون این نرم‌افزار بر روی همه رایانه‌های رومیزی با سیستم‌عامل‌های ویندوز، مک‌اواس و لینوکس قابل اجرا است. در عین حال نسخه‌های بتا برای اندروید ایجاد شده‌است.[۱۰] همچنین تلاش‌هایی برای ایجاد بسته‌هایی برای آی‌فون اپل انجام می‌شود.[۱۱]

استفاده[ویرایش]

جهان[ویرایش]

در سال ۲۰۱۳ مرورگر تور بیش از ۱۵۰ میلیون بار دانلود شده و هم‌اکنون به بیش از ۱۰ میلیون کاربر در روز خدمات ارائه می‌دهد.[۹]

نرم‌افزارهای مشابه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «بی‌بی‌سی در 'تور'؛ بی‌بی‌سی فارسی را بدون فیلترشکن ببینید». بی‌بی‌سی فارسی. ۳ آبان ۱۳۹۸.
  2. «Tor: Overview». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  3. «Tor: Sponsors». دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  4. «2010 Free Software Awards announced». ۳۰ مارس ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  5. «The Onion Routing Solution». Naval Research Laboratory. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۲.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «Tor: Bridges». دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  7. «Configuring a Tor relay». دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  8. «Tips for Running an Exit Node with Minimal Harassment». ۱ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ لئو کلیون (۴ شهریور ۱۳۹۳). «چه کسی نقایص فنی شبکه تور را فاش می‌کند؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  10. «Orbot: Mobile Anonymity + Circumvention».
  11. «Download Tor». دریافت‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۲.

پیوند به بیرون[ویرایش]