سازمان اطلاعات فراجا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
IRIPIO.png
فعالیتاکنون–۱۴۰۰
کشورایران
سازمانفرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
نوعسازمان،
نقشاطلاعات نظامی، امنیت داخلی[۱]
محدوده عملیاتیجمهوری اسلامی ایران
ستاد هاایران، تهران، خیابان سروش
نام رایجسازمان اطلاعات فراجا
کوته‌نوشتسافا
ساختار
کارمندانطبقه‌بندی‌شده
داوطلبانطبقه‌بندی‌شده
فرماندهان
فرمانده
فعلی
سرتیپ پاسدار غلامرضا رضائیان، رئیس سازمان
فرماندهان
شاخص
سرهنگ پاسدار پیام کاویانی، رئیس پلیس اطلاعات فاتب[۲]
سایر مشخصات
برنامه‌هاطرح جامع ساختار و سازمان فرماندهی انتظامی مصوب ۱۴۰۰ فرماندهی کل قوا.
قانون نیروی انتظامی مصوب ۱۳۶۹ مجلس شورای اسلامی.

سازمان اطلاعات فراجا با نام دیگر سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران سازمانی اطلاعاتی زیر نظر فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۴۰۰ با تغییر ساختار سازمانی نیروی انتظامی تشکیل شد[۳] و وظایف رکن دوم فرماندهی انتظامی که شامل پشتیبانی اطلاعاتی فرماندهی انتظامی از هر لحاظ، حفظ آمادگی‌های لازم برای انجام هرگونه مأموریت‌های محوله، توسعه وضعیت سازمانی با نیازمندی‌های زمان و مکان، جذب نیرو و تربیت پرسنل مورد نظر، برقراری پوشش اطلاعاتی کارآمد در حیطه مرزهای کشور، انجام تحقیقات و پژوهش‌های مرتبط و تهیه و تدوین مدارک تخصصی مربوط می‌شود را بر عهده دارد.[۴]

وظایف[ویرایش]

سازمان اطلاعات انتظامی جمهوری اسلامی ایران که سابقاً پاوا نامیده می‌شد در ساختار فرماندهی انتظامی دارای دو نقش پشتیبانی و مأموریتی است؛ این دو نقش را می‌توان به شرح زیر تجزیه و تحلیل کرد:

  • اول: به عنوان یکی از ارکان ستاد فرماندهی انتظامی وظیفهٔ پشتیبانی اطلاعاتی از مأموریت‌های کلی فراجا را عهده‌دار بوده و در حقیقت تأسیس نیازمندی‌های اطلاعاتی برای اجرای مأموریت‌ها و وظایف اطلاعاتی سازمان اطلاعات فراجا است.
  • دوم: با توجه به واگذاری اجرای بخشی از مأموریت‌های فراجا به سازمان اطلاعات انتظامی کشور این سازمان علاوه بر نقش پشتیبانی اطلاعاتی از مأموریت‌های فراجا، وظیفهٔ اجرای مستقیم برخی از مأموریت‌ها را رأساً بر عهده دارد.

در اسناد موجود سازمانی شرح مأموریت سازمان اطلاعات فراجا در سه بند اعلام گردیده و مفاد کلی بندهای مذکور عبارتند از:

  1. تهیه و تنظیم سیاست‌ها و خط مشی‌ها، طرح‌ها، برنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های مربوط به جمع‌آوری و پرورش اخبار و اطلاعات
  2. حفظ استعداد و توان عملیاتی واحدهای اطلاعات انتظامی در سراسر کشور از طریق نظارت و کنترل مداوم و برنامه‌ریزی برای ارتقای شایستگی عملیاتی و حرفه گرایی
  3. انجام امور تمرکزی واگذار شده و همچنین هدایت و اداره عملیات امنیت عمومی فراجا در امور خاص و بنا به دستور[۵]

جایگاه و مأموریت در بستر قانون[ویرایش]

قانون ناجا مصوب ۱۳۶۹/۴/۲۶ مجلس شورای اسلامی[۶] مشتمل بر ۱۱ ماده و ۲ تبصره است که مادهٔ ۴ این قانون عمده‌ترین و اساسی‌ترین ماده در تبیین و تعیین مأموریت و وظایف پلیس است و به عنوان مبنا و اساس وظایف و مأموریت‌های رده‌های مختلف در فراجا مورد استفاده و ملاک قرار می‌گیرد؛ بنابراین وظایف ذکر شده در ماده ۴ قانون نیروی انتظامی از جمله وظایف اطلاعاتی در پشتیبانی از مأموریت‌های محوله است که با دقت نظر در وظایف مذکور، ۳ دسته مأموریت اطلاعاتی حاصل می‌گردد:

  • دسته اول: مأموریت‌هایی هستند که مرتبط با امنیت عمومی کشور بوده و برای پیشگیری و مقابله با عوامل مخل امنیت ایفای وظیفه می‌کنند؛ این دسته از وظایف شامل بندهای ۱ تا ۸ ماده ۴ قانون ناجا می‌شود.
  • دسته دوم: مأموریت‌هایی هستند که به‌طور مشخص در حوزهٔ جرم دارای تعریف قانونی و مشخصی هستند، این نیروها ضابطان قضایی و کشف جرائم‌اند و در ساختار و سازمان فراجا واحدهای تخصصی مثل پلیس آگاهی یا پلیس مبارزه با مواد مخدر برای ایفای وظایف محوله سازمانی سازماندهی شده‌اند؛ این دسته از وظایف شامل بند ۸ ماده ۱۴ قانون ناجا می‌باشد.
  • دسته سوم: شامل برخی از وظایف مثل موضوع سلاح و مهمات یا مسائل امنیتی است که در مأموریت سازمان اطلاعات فراجا قرار گرفته‌است؛ این دسته از وظایف شامل بندهای ۲، ۳، ۴، ۷ و ۱۰ ماده ۴ قانون ناجا می‌باشد.[۷][۸]

مأموریت در ساختار و سازمان فراجا[ویرایش]

واحدهایی از فراجا که دارای معاونت اطلاعات یا واحد اطلاعات است: اطلاعات جنایی آگاهی، اطلاعات مبارزه با مواد مخدر، اطلاعات پلیس پیشگیری، اطلاعات یگان ویژه، اطلاعات هوافراجا و اطلاعات مرزبانی فراجا و مأموریت اطلاعاتی در مبحث پیشگیری از ناامنی و حفظ آسایش و امنیت عمومی. این بخش از مأموریت را که می‌توان به عنوان زیربنا و بستر ایجاد و توسعهٔ امنیت نامید و بسیاری از مأموریت‌های دیگر اطلاعاتی در بخش‌های دیگر را پشتیبانی و هدایت می‌کند ناظر به بند ۱ ماده ۴ از قانون ناجا است. کنترل جمعیت و جمع‌آوری اطلاعات از محیط‌های اجتماعی به عنوان وظیفهٔ اصلی و اساسی در این بخش از مأموریت تمام مؤلفه‌ها و چالش‌های امنیتی که می‌تواند امنیت را تحت تأثیر قرار دهد در حیطهٔ جمع‌آوری اخبار و اطلاعات به صورت عمومی قرار می‌گیرد و شامل وظایفی است:

  1. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات از تشکل‌ها و جمعیت‌های قانونی و غیرقانونی در حوزه استحفاظی
  2. شناسایی و کنترل افراد سابقه‌دار و مشکوک در حوزه استحفاظی
  3. شناسایی و کنترل خانواده‌های گروهک‌ها و زندانیان و معدومان سیاسی در حوزه استحفاظی
  4. شناسایی و کنترل جغرافیایی جرائم در حوزه استحفاظی
  5. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات در محدودهٔ اماکن و مناطق دارای طبقه‌بندی و اهمیت امنیت
  6. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات از نارضایتی‌ها و اعتراضات اجتماعی در حوزه استحفاظی
  7. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات از جرائم پنهان (غیر مشهود)
  8. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات از تهدیدهای احتمالی علیه شخصیت‌ها و اماکن دارای طبقه‌بندی
  9. جمع‌آوری اخبار و اطلاعات دربارهٔ وقایع اتفاقی-امنیتی در حوزه استحفاظی
  10. کنترل جمعیت اتباع خارجی مجاز و غیرمجاز[۹]

اهداف[ویرایش]

مطابق بند ۳ ماده ۴ قانون تمرکز اطلاعات مصوب ۱۳۶۸/۲/۱۲ مجمع تشخیص مصلحت نظام اهداف اطلاعات انتظامی شامل این موضوعات می‌باشند: اجتماعی، حوادث و جرائم، امور مرزی، کارگری، امور بیگانگان، کشاورزی، بهداشتی و درمانی، فرهنگی و آموزشی ،مذهبی، سیاسی و امنیتی. هر کدام از این موضوعات شاخص‌های مربوط به خود را دارند.[۱۰]

اطلاعات انتظامی[ویرایش]

اطلاعات انتظامی، عبارت است از مجموعه اطلاعات پیرامون جرائم و تخلفات اجتماعی اعم از دزدی، جنایت، فساد، قاچاق، سوء استفاده، ارتشاء و مشابه آن و همچنین اطلاعات پیرامون عوامل این جرائم و تخلفات. ضرورت اطلاعات انتظامی، ایجاد اشراف کلی درحوزه استحفاظی نیروی انتظامی، برای کنترل و پایش اوضاع از هر لحاظ، شناسائی تهدیدات و آسیب‌پذیری‌ها برای برقراری نظم و امنیت و حفظ و توسعه آن به نحو مطلوب در جهت تقویت و تأمین سیاست‌های داخلی و خارجی کشور می‌باشد. کارکرد اطلاعات انتظامی، دریک تقسیم کار منطقی در سه رده امنیتی موانع، شناسائی و کنترل انجام گرفته و قادر به پاسخگوئی به نیازهای اطلاعاتی سلسله مراتب فرماندهی متبوع خود می‌باشد. اصل مهم در استفاده از این زنجیره امنیتی شناخت درست اوضاع و به‌کارگیری سلسله مراتبی آنها و کارآمدی هر کدام از این مراحل می‌باشند.[۱۱]

رؤسای سازمان[ویرایش]

رؤسای سازمان اطلاعات فراجا
ر. رئیس آغاز تصدی پایان تصدی فرمانده کل فراجا منبع
۱ سرتیپ پاسدار محمد بابایی ۱۴۰۰ ۹ بهمن ۱۴۰۱ سرتیپ پاسدار حسین اشتری [۱۲]
۲ سرتیپ پاسدار غلامرضا رضائیان ۹ بهمن ۱۴۰۱ در حال تصدی سرتیپ پاسدار احمدرضا رادان [۱۳]

عملیات‌ها[ویرایش]

عملیات‌های موفق[ویرایش]

پی‌نوشت و منبع[ویرایش]

  1. «ناجا امروز فرمانده امنیت داخلی کشور است». خبرگزاری ایرنا. ۷ مرداد ۱۳۹۹.
  2. «کشف ۲۱ هزار جلد کتاب با محتوای «خلیج عربی» در جنوب تهران». خبرگزاری ایسنا. ۴ بهمن ۱۴۰۱.
  3. «با تغییر «ناجا» به «فراجا»، «سازمان اطلاعات انتظامی کل کشور»». رادیو فردا. ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱.
  4. «دانشنامه پلیس». دانشگاه علوم انتظامی امین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
  5. پسنده، مریم. امینی، ایمان، ویراستار. آشنایی با سازمان‌های اطلاعاتی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین. صص. ۲۴۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۳۶۳-۴۱۷-۶.
  6. با توجه به اینکه طرح جامع ساختار و سازمان فرماندهی انتظامی همان‌طور که از نامش پیداست و آنچه در رسانه‌ها در مورد مفاد آن اعلام شده، این طرح ناظر به ساختار سازمانی جدید پلیس ایران است و در مورد وظایف آن همچنان باید به قانون نیروی انتظامی مصوب 1369 رجوع کرد.
  7. «قانون نیروی انتظامی». مرکز پژوهش‌های مجلس. ۱۳۶۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
  8. پسنده، مریم. امینی، ایمان، ویراستار. آشنایی با سازمان‌های اطلاعاتی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین. صص. ۲۴۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۳۶۳-۴۱۷-۶.
  9. پسنده، مریم. امینی، ایمان، ویراستار. آشنایی با سازمان‌های اطلاعاتی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین. صص. ۲۴۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۳۶۳-۴۱۷-۶.
  10. «دانشنامه پلیس». دانشگاه علوم انتظامی امین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۲.
  11. «دانشنامه پلیس». دانشگاه علوم انتظامی امین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۲.
  12. «نشست مشترک وزیر اطلاعات و رئیس سازمان اطلاعات فراجا». خبرگزاری تسنیم. ۱۸ اسفند ۱۴۰۰.
  13. «سردار رضائیان رئیس سازمان اطلاعات فراجا شد». خبرگزاری تسنیم. ۹ بهمن ۱۴۰۱.
  14. «پیرمحمد شه‌بخش در خراسان رضوی کشته شد». پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت اطلاعات.
  15. «انهدام شبکه جاسوسی موساد در ایران توسط سازمان اطلاعات فراجا». پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران. ۶ مرداد ۱۴۰۱.
  16. «سازمان اطلاعات پلیس ایران مدعی بازداشت «شبکه جاسوسی اسرائیل» شد». رادیو فردا. ۶ مرداد ۱۴۰۱.
  17. «اطلاعیه سازمان اطلاعات فراجا». خبر آنلاین. ۱۶ آذر ۱۴۰۱.
  18. «کشف کارگاه تولید نارنجک دستی و کوکتل مولوتف در قم». ایرنا. ۲ آذر ۱۴۰۱.
  19. «(ویدئو) ساخت نارنجک دستی و کوکتل مولوتف در پایگاه بسیج در قم». فرارو. ۳ آذر ۱۴۰۱.
  20. گروه انتظامی خبرگزاری فارس (۶ دی ۱۴۰۱). «جزئیات عملیات سه ساعته «نوپو» برای دستگیری تروریست‌های ایذه». خبرگزاری فارس.
  21. «جزئیات عملیات مشترک سپاه، واجا و فراجا برای دستگیری تیم تروریستی حادثه ایذه». خبرگزاری تسنیم. ۳۰ آذر ۱۴۰۱.
  22. «عملیات مشترک مهم سه نهاد امنیتی | دستگیری عوامل حمله تروریستی ایذه | هلاکت دو تروریست». همشهری آنلاین. ۲۹ آذر ۱۴۰۱.
  23. «دستگیری ۲ نفر از عوامل حادثه تروریستی ایذه». ایرنا. ۲۹ آذر ۱۴۰۱.
  24. «اعتراض‌های ایران؛ در ایذه چه گذشت؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۶ آبان ۱۴۰۱.
  25. «مادر کیان پیرفلک: مأموران ماشین را به رگبار بستند». دویچه وله. ۲۷ آذر ۱۴۰۱.
  26. «واقعیت همانی است که مادر کیان مطرح می‌کند». بهار نیوز. ۲۸ آذر ۱۴۰۱.
  27. «جزئیات تازه حمله مسلحانه در ایذه». صدای آمریکا. ۲۶ آبان ۱۴۰۱.
  28. «سازمان اطلاعات فراجا: ۴ نفر از عاملان و لیدرهای اصلی ناامنی‌های اخیر دستگیر شدند». دیده‌بان ایران. ۴ دی ۱۴۰۱.