اتریش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۸°۱۲′ شمالی ۱۶°۲۱′ شرقی / ۴۸.۲۰۰° شمالی ۱۶.۳۵۰° شرقی / 48.200; 16.350

جمهوری اتریش
Republik Österreich
اتریش
پرچم نشان ملی
شعار ملیموجود نیست
سرود ملیLand der Berge, Land am Strome(آلمانی)
ای سرزمین کوهستان ، سرزمین جویباران


پایتخت
(و بزرگترین شهر)
وین
۴۸°۱۲′ شمالی ۱۶°۲۱′ شرقی / ۴۸.۲۰۰° شمالی ۱۶.۳۵۰° شرقی / 48.200; 16.350
زبان رسمی آلمانی (زبان رسمی)
اسلوونیایی (منطقه‌ای)
کرواتی (منطقه‌ای)
مجاری (منطقه‌ای)
نوع حکومت جمهوری پارلمانی فدرال
نام حاکمان 
رئیس جمهور
صدراعظم
رئیس شورای ملی

هاینتس فیشر
ورنر فایمن (SPÖ)
باربارا پرامر (SPÖ
موارد منجر به تشکیل
 قرارداد کشوری اتریش
۲۷ ژوئیه ۱۹۵۵ (دوک نشین: ۱۱۵۶ ، امپراتوری اتریش: ۱۸۰۴ ، جمهوری اول اتریش: ۱۹۳۸–۱۹۱۸ ، جمهوری دوم پس از ۱۹۴۵)
مساحت
 -  مساحت ۸۳٬۸۵۵کیلومتر مربع (۱۱۵ام)
 -  آب‌ها (٪) ۱.۷
جمعیت
 -  سرشماری ۸٬۴۱۴٬۶۳۸ 
(۹۲ام)
 -  تراکم جمعیت ۱۰۰.۳‎/km۲‏ (۹۹ام)
تولید ناخالص داخلی (تخمین ۲۰۰۵)
 -  مجموع ۲۶۷ میلیارد دلار (۳۵ام)
 -  سرانه ۳۲٬۹۶۲ دلار (۹ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۱) ۰.۸۸۵ (خیلی بالا) (۱۹ام)
واحد پول یورو () ۱ (EUR)
منطقه زمانی CET (ساعت جهانی+۱)
 -  تابستانی (DST) CEST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی .at ۲
پیش‌شماره تلفنی +۴۳
۱ تا پیش از سال ۲۰۰۲: شیلینگ
۲ دامنه .eu نیز استفاده می شود ، این مشترک است با کشور های دیگر عضو اتحادیه اروپا.

اتریش (به آلمانی: Österreich) یکی از کشورهای اروپای غربی است. پایتخت آن وین است. این کشور از شمال با آلمان و جمهوری چک، از شرق با اسلوواکی و مجارستان، از جنوب با ایتالیا و اسلوونی و از غرب با سوئیس و لیختنشتاین هم‌مرز است.

رود دانوب در شهر وین

نام اتریش در زبان فارسی[ویرایش]

اتریش تلفظ فرانسوی نام آلمانی آن کشور است. نام آلمانی آن یعنی اؤستررَیش برگرفته از دو واژه اؤستر (شرق) و رَیش (قلمرو و پادشاهی) است که در مجموع این نام به معنی پادشاهی شرقی است.

پیشتر در سرزمینهای اسلامی، از جمله ایران، نام این کشور را نَمْسا (و در ایران گاه نَمْسه) می‌گفتند. در اسناد دوره قاجار و پیش از آن، واژهٔ نَمسا یا نَمسه به کشور اتریش اشاره دارد؛ حتی زبان آلمانی را نیز زبان نَمْسَوی یا نَمْساوی می‌خواندند[۱]، چراکه در آن دوره که هنوز کشور امپراتوری آلمان یکپارچه به‌وجود نیامده بود، امپراتوری‌های نمسا و پروس (و به‌ویژه نمسا) پرقدرت‌ترین و نام‌آورترین کشورهای آلمانی‌زبان، و درنتیجه، نماد این مردمان بودند. اصل واژهٔ نمسا روسی (و یا شاید به بیان دقیقتر اسلاوی) است و به معنای گنگ. روس‌ها خارجی‌ها را با این نام می‌خواندند و به تدریج صرفاً در مورد مردم آلمانی‌زبان و بالاخره در اشاره به مردم مهمترین کشور آلمانی‌زبان آن دوران —اتریش — به‌کار رفت. اکنون هم در زبان‌های اسلاوی (برای نمونه: به روسی неме́цкий، بلغاری немски، چکی němčina، لهستانی niemiecki، اسلواکی nemčina، اسلونیایی nemščina، اوکرائینی німецька) و حتی زبان‌های غیراسلاوی اروپای شرقی (مانند مجاری német، رومانیایی nemţeşte)، این واژه یا شبیه آن به‌کار می‌رود. واژهٔ نمسا در زبان‌های عربی و ترکی و فارسی هم برگرفته از نام روسی آن است.[۲] هنوز هم در زبان عربی به‌جای اتریش یا همانندهای آن، از واژهٔ نَمسا استفاده می‌شود.

تاریخ[ویرایش]

پیش از سده‌های میانه، رومیان، اتریش کنونی را نوریکوم می‌نامیدند. نام اتریش از دوره شارلمانی باقی‌ماند. اتریش تا سالیان درازی هویت سیاسی مستقلی نداشت و در سده‌های میانه بخشی از شاهنشاهی روم بشمار می‌آمد.

در پایان سدهٔ ۱۳ رودلف هاپسبورگ بر اتریش کنونی چیره شد و خاندان هابسبورگ از آن به بعد تا قرن بیستم میلادی بر اتریش حکومت کردند. بعد از فروپاشی شاهنشاهی روم در سال ۱۸۰۶، امپراتوری اتریش تشکیل شد. در ۱۸۶۷ امپراتوری دوگانه اتریش-مجارستان شکل گرفت که بعد از شکست نیروهای مرکزی در جنگ اول جهانی به چند بخش تقسیم شد.

در ۱۹۳۳ انگلبرت دولفوس حکومتی با گرایش‌های فاشیستی برپا کرد. در ۱۹۳۸ هیتلر کشور اتریش را به آلمان منضم کرد. بعد از پایان جنگ دوم جهانی اتریش به اشغال متفقین درآمد و از ۱۹۵۵ به صورت جمهوری فعلی درآمد.

سیاست[ویرایش]

اتریش بعد از اتمام جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ تاکنون یک جمهوری فدرال است. صدر اعظم و رئیس جمهور این کشور توسط مردم انتخاب می‌شود.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این کشور در سال ۲۰۰۷ میلادی ۸٫۳۱۵٫۰۰۰ نفر گزارش شد.

جغرافیا[ویرایش]

حدود ۶۰٪ این کشور را رشته کوه‌های آلپ شرقی شامل می‌شوند.

شهرهای مهم[ویرایش]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

The States of Austria Numbered.png

اتریش، که یک جمهوری فدرال است، ۹ ایالت را در بر می‌گیرد:

  1. بورگن‌لاند
  2. کرنتن
  3. اوبراسترایش
  4. نیدراسترایش
  5. سالزبورگ
  6. اشتایرمارک
  7. تیرول
  8. فورآرلبرگ
  9. وین

اقتصاد[ویرایش]

اتریش ۱۲اُمین کشور ثروتمند جهان بر پایه سرانه تولید ناخالص داخلی است. تا دهه ۱۹۸۰ بسیاری از صنایع بزرگ اتریش ملی شدند. با این حال٬ در سال‌های اخیر خصوصی‌سازی باعث کاهش بخش دولتی در سطحی قابل مقایسه با دیگر اقتصادهای اروپایی شده است.

خیابان بازار ماریاهیلف در وین

جنبش کارگری در اتریش از قدرت زیادی برخوردار بوده و تاثیر زیادی بر حزب‌های کارگری می‌گذارند. گردشگری بین‌المللی مهمترین بخش اقتصاد ملی اتریش است.

به طور سنتی کشور آلمان مهمترین شریک تجاری اتریش بوده است که این موضوع باعث شده است که نسبت به تغییرات سریع در اقتصاد آلمان آسیب‌پذیر شود.[۳]

مردم[ویرایش]

دین[ویرایش]

در سال ٢٠٠٢ میلادی ۷۴٫۱٪ جمعیت اتریش کاتولیک ۴٫۶٪ پروتستان بودند که جز دین‌های رسمی این کشورند.

زبان[ویرایش]

زبان رسمی اتریش آلمانی است. ۹۸٪ مردم این کشور به این زبان صحبت می‌کنند. در کنار آلمانی اقلیتی به زبان‌های کروات، اسلوونیای و مجارستانی صحبت می‌کنند. کشور اتریش با مساحت ۸۳/۸۵۵ کیلومتر مربع از ۹ ایالت تشکیل یافته‌است.

پانویس‌ها و منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اتریش موجود است.
  1. البته گاهی هم این زبان را زبان پروسی می‌خواندند که نباید آن را با زبان پروسی قدیم اشتباه کرد
  2. معین، محمد. «جلد ششم، نمسه». در فرهنگ فارسی. چاپ ششم. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۳. صفحهٔ ۲۱۴۴. 
  3. [۱][پیوند مرده]
  • خیراندیش، رسول - شایان، سیاوش: ریشه یابی نام و پرچم کشورها، تهران ۱۳۷۰.
  • علیخانی، مهدی. جغرافیای ایران و جهان (طبیعی و سیاسی). انتشارات پور، تابستان ۱۳۷۸. شابک ‎۰-۷-۹۰۸۳۱-۹۶۴.