تواب‌سازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تعزیر باید پوست را بدرد، از گوشت عبور کند و استخوان را بشکند
محمد محمدی گیلانی، حاکم وقت شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب، دربارهٔ نحوه شلاق‌زدن زندانیان در مصاحبه با روزنامه کیهان، مورخ ۲۸ شهریور ۱۳۶۰ خورشیدی.[۱]

«
»

سیاست تـَوّاب‌سازی در زندان‌های دهه شصت جمهوری اسلامی ایران اجرا می‌شد و طی فرآیندی زندانیان سیاسی توسط بازجویان و مدیران زندان‌ها، تـَوّاب می‌شدند.[۲] به جز توبه مذهبی واسلام آوردن،[۲] تواب‌سازی شامل وادار زندانی به نفی گذشته‌اش و انجام اعمالی علیه هم‌رزمان سابقش می‌شد. مثلاً گاه توابین باید در انجام شکنجه یا اعدام هم‌کیشان سابق‌شان شرکت می‌کردند. این عمل فراتر فرایند هویت‌زدایی و فرهنگ‌زدایی (شستشوی مغزی) می‌رفت.[۳]

توابین، به دلیل آنکه در ارتباط با فعالیت‌های سیاسی، در زندان بودند، در بیرون به عنوان «زندانی سیاسی» شناخته می‌شدند، اما در واقعیت امر، آنها به بخش مهمی از دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی در زندان‌ها، تبدیل شده و در حقیقت، «مزدوران بی‌مزد و مواجب» بودند.[۴]

به نقل از بی‌بی‌سی فارسی از شکنجه‌های روحی و فیزیکی در فرایند تواب‌سازی استفاده می‌شد و تواب‌شدگان برای اثبات در نفی گذشته سیاسی‌شان و وفاداری به جمهوری اسلامی، در اقرارهای تلویزیونی[۲] یا در سخنرانی در داخل زندان برای هم‌رزمان سابق و هم‌بندانشان یا با نوشتن مطالبی در مطبوعات در نفی عقاید گذشته‌شان، به ابراز پشیمانی و ندامت از عقاید و فعالیت‌های سیاسی گذشته خود می‌پرداختند.

توابین، در زندان فعالانه به امر سرکوب سایر زندانیان سیاسی و همکاری با زندانبانان و دادستانی می‌پرداختند، به عنوان نمونه در شکنجه یا شلاق زدن، در جوخه اعدام و زدن تیرخلاص، جاسوسی و گزارش دادن از اعمال دیگر زندانیان (هم مخفیانه و هم علنی -که تأثیر بدتری بر روحیه دیگران داشت)، انتشار نشریه در زندان، گشت خیابانی رفتن همراه پاسدارها برای شکار مبارزان بیرون زندان، از آنان استفاده می‌شد. این امر موجب افزایش فضای رعب و وحشت در زندان، شکستن فضای مبارزاتی در زندان و بی‌اعتمادی زندانیها به یکدیگر نیز می‌شد.[۵]

بر اساس تحقیقات یرواند آبراهامیان، «بیش‌تر بازجویان از میان طلّاب و روحانیون جوان که در حوزه‌ها تعلیم اسلامی دیده یا هنوز می‌دیدند انتخاب می‌شدند.»[۲]

در این دوره اسدالله لاجوردی (۱۳۱۴–۱۳۷۷) که دادستان انقلاب و رئیس زندان اوین بود، در اشاره به همین سیاست، زندان‌های جمهوری اسلامی را «دانشگاه‌های انسان‌سازی» نامید.[۲]

توابین سرشناس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. چهار دهه با مقام‌های عالی قضایی جمهوری اسلامی، بی‌بی‌سی فارسی
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ رضا کاظم‌زاده (۱ شهریور ۱۳۸۶). «نگاهی روانشناسانه بر اعترافات علنی - بخش نخست». BBC Persian. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۳.
  3. ژیار گل (۱۰ فوریه ۲۰۲۰). «'پروژه تواب سازی' در اعدام‌های دهه شصت؛ زندانیانی که به سوی هم بندانشان شلیک می‌کردند». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۳.
  4. اشرف دهقانی. «تواب». www.siahkal.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۳.
  5. "تواب، پدیده‌ای نوظهور در زندان!" ص ۱ تا ۳۰ - اشرف دهقانی
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «اسلام آوردن احسان طبری: شکنجه، اقناع یا سندرم استکهلم؟». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۱۰ فروردین ۱۳۹۶.
  7. «در حاشیه پرونده سید مرتضی آوینی». پرتال جامع علوم انسانی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۳.
  8. «نامه‌ای که از اتاق آوینی کش رفتم». mashreghnews.ir. ۲۰۱۱-۰۴-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۱-۱۴.
  9. سوره سینما. «حکم اعدام مسعود فراستی».
  10. نامه سرگشاده نورالدین کیانوری به آیت‌الله خامنه‌ای، بی‌بی‌سی فارسی
  11. ایرج مصداقی (۲۰۱۷-۰۷-۲۳). «‏ «نومسلمانان دو آتشه» در عرصه هنر». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۳.
  12. «نومسلمانان دو آتشه» در عرصه‌ هنر https://www.radiozamaneh.com/350904
  13. «نومسلمانان دو آتشه» در عرصه‌ هنر https://www.radiozamaneh.com/350904