پرش به محتوا

پیام‌رسان‌های ایرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پلتفرم یکپارچه ملی[۱][۲]
نوع پروژهیکپارچه سازی تبادل پیام بین پیام‌رسان‌ها
وزارتارتباطات وصمت
سرمایه‌گذاری۴۰۰ میلیارد تومان بودجه دیتاسنتر اختصاصی[۳]
وبگاه

پیام‌رسان‌های ایرانی که بیشتر به صورت پیام‌رسان‌های داخلی یا پیام رسان‌های بومی شناخته می‌شود، به مجموعه‌ای از پیام‌رسان‌ها گفته می‌شود که ساخت کشور ایران می‌باشند؛ و توسط شرکت‌ها یا گروه‌های خصوصی و دولتی ایرانی ساخته شده‌اند. ایتا پرمخاطب‌ترین پیام‌رسان ایرانی است.[۴][۵] روبیکا، بله و شاد به ترتیب در رتبه‌های دوم تا چهارم قرار دارند.[۶] از جمله مهم‌ترین پیام رسان‌های ایرانی می‌توان به ایتا، روبیکا، بله، شاد و در مرحله بعد به سروش پلاس، گپ، آیگپ و ویراستی(توییتر فارسی) اشاره کرد.[۷]

بی‌اعتمادی زیادی دربارهٔ برخی از این پیام رسانها (مثل روبیکا) وجود دارد. در بحبوحه اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و قطع اینترنت توسط وزارت ارتباطات برای جلوگیری از سوءاستفاده از پیام رسان‌ها و گسترش اعتراضات، سبب شد تا دسترسی به تلگرام و سایر پیام رسان‌های خارجی کاهش یابد. همچنین به‌طور گسترده دو پیام رسان بومی آیگپ و روبیکا به گونه بسیار گسترده‌ای در کانالها و ابرگروه‌ها و نیز شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما تبلیغ می‌شدند. همه این موارد سبب شد تا استفاده از پیام رسان‌های داخلی افزایش قابل توجهی پیدا کند.

بخشی از این نرم‌افزارها حمایت دولت را دارند.[۸]به گفته مدیر گروه بانکداری الکترونیک پژوهشکده پولی و بانکی اطلاعات کاربران این برنامه‌ها امن نیست، ولی این از سوی وزارت ارتباطات جمهوری اسلامی ایران و کارگروه فیلترینگ انکار می‌شود.[۹][۱۰]

تا ۱۴۰۲ این برخی از این پیام‌رسان‌‌ها ضعف امکانات حل نکرده دارند.[۱۱] تأمین مالی فاز ۱ و ۲ پیام رسان‌ها به ترتیب حدود ۲۰ میلیارد تومان و ۳۰۰ میلیارد تومان بوده است، هزینه پروژه روبیکا ۱۳۹۹ حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان بوده است، در ۱۳۹۴ بودجه موتور جستجوگر ۱۷۰ میلیارد تومان بوده است.[۱۲] وزیر صمت[۱۳] و وزارت ارتباطات برای یک میلیون واحد برند موبایل ایرانی زیر ۱۰۰ دلاری هم بودجهٔ ۵۰۰ میلیارد تومانی و زمین، سوله و تجهیزات تخصیص داده است و برای جایگزین کردن سیستم عامل موبایل اندروید حمایت داده است.[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷]همچنین طبق برنامه ۲۵ ساله چینی‌ها هم به ایرانی‌ها برای ساخت پیام رسان، لپ تاپ و موبایل هم کمک می‌کنند.[۱۸][۱۹]

پیش از فیلتر تلگرام توسط وزارت ارتباطات دولت حسن روحانی، بیش از ۸۰ درصد از کاربران ایرانی از تلگرام استفاده می‌کردند.[۲۰]

وزارت ارتباطات آمار ترافیک شبکه را طبقه‌بندی می‌کند ولی سهم تعداد کاربران را رو کرده است. طبق آمار دولتی مهاجرت به این برنامه‌ها تا اسفند ۱۴۰۱ برحسب تعداد فعال با ۲۰میلیون کاربر روبیکا رتبه یک استفاده است.[۲۱]

تعرفه هر دقیقه تماس بین پیام‌رسان بومی و شبکه مخابراتی ۲۵ تومان است. نرخ تعرفه دیتا برای استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی ۲۰٪ یا یک‌پنجم تعرفه ترافیک بین‌الملل محاسبه می‌گردد.[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶]

امکان گزارش سایت‌های قمار و شرط‌بندی غیرقانونی داخل این برنامه‌ها وجود دارد.[۲۷]

قطع دسترسی‌ها به دلیل قطعی برق

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ به دلیل قطع برق دیتاسنترهای شرکت ارتباطات زیرساخت پیام‌رسان‌ها قطع شدند.[۲۸]

قابلیت لینک شدن

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

همه برنامه‌های پیامرسان ایرانی وصل به یک پلتفرم به اسم مرکز تبادل پیام هستند.[۲۹]

جدول مقایسه برنامه ها[۳۰][۳۱][۳۲][۳۳]
روبیکا ایتا سروش پلاس بله گپ شاد
ریسک استفاده احتمال جاسوسی[۳۴] احتمال جاسوسی[۳۵]
نوع مالکیت غیرآزاد - شرکت توسعه کسب و کار ایرانی[۳۶] غیرآزاد-مرکز رشد دانشگاه قم[۳۷] غیرآزاد - نوآوران هوشمند شریف[۳۸][۳۹][۴۰] غیرآزاد بانک ملّی[۴۱] شرکت فناوری اطلاعات توسعهٔ سامان. غیرآزاد وزارت آموزش و پرورش[۴۲][۴۳]
تماس صوتی- تصویری تماس گروهی فقط صوتی اما تماس‌های شخصی هم صوتی و هم تصویری بله بله بله بله بله
فروشگاه دارد دارد دارد دارد دارد دارد
ورژن کامپیوتر و موبایل بله بله بله فقط پیشرو بله بله
پاک کردن حساب کاربری بله

بله

بله بله گزینه دارد ولی کار نمی‌کند
تبلیغ بله بله بله بله بله بله
استریمینگ یا پخش وی او دی بله نه بله نه بله بله
امکان انتقال پبامها به/از تلگرام نه بله، ابتدا باید کانال را در سامانه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت کرد[۴۴] بله بله بله نه
اینترنت کودک و نوجوان[۴۵] دارد دارد دارد دارد دارد دارد
قابلیت‌ها روبینو شخصی‌سازی تم اپلیکیشن[۴۶] قفل کردن گروه[۴۷][۴۸] تبدیل صوت به متن و بلعکس/ بخش کامنت شادبین

فیلم آموزشی تمام رشته‌ها

پیام‌رسان بله، برنامه‌ای دارای امکانات بانکی است[۴۹] و می‌تواند عملیاتی نظیر انتقال پول، درخواست پول، ارسال پاکت هدیه، پرداخت قبوض مختلف و خرید شارژ انجام دهد. به‌طور کلی می‌توان خدمات پیام‌رسان بله را به سه دسته مالی، پیام‌رسان و تعاملی تقسیم کرد.

این پیام‌رسان زیر نظر بانک ملی ایران است. و پیامک‌های بانکی هم از طریق این اپلیکیشن برای کاربران ارسال می‌گردد.[۵۰]

سپر دفاعی گوگل در فروردین ۱۴۰۳ دربارهٔ جاسوسی پیام‌رسان بله به کاربران اندروید هشدار داد و از آن‌ها درخواست کرد این اپلیکیشن را از گوشی خود حذف کنند.[۳۵]

پیام‌رسان ایتا محصول شرکت اندیشه یاوران تمدن امروز (ایتا) است که در سال ۱۳۹۶ شروع به فعالیت کرد.[۵۱][۵۲][۵۳] این پیام‌رسان بیش از ۱۸ میلیون کاربر فعال روزانه در ایران دارد.[۵۴]

اکنون نسخه جدید این پیام‌رسان امکان نمایش کانال‌ها به‌صورت رسانه محور (مانند اینستاگرام) و تماس صوتی و تصویری را به کاربران خود داده است[۵۵] همچنین این برنامه شباهت بسیاری به تلگرام دارد و برخی‌ها این برنامه را به کپی‌برداری از تلگرام متهم می‌کنند.[۵۶]

روبیکا یک پیام‌رسان مانند اینستاگرام است که توسط حکومت پشتیبانی می‌شود. در ۲۶ مرداد ۱۴۰۰ معاون کاربران و تنظیم‌گری اجتماعی سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر اعلام کرد که مجوز این پیام‌رسان به‌علت «تخلفات ترافیکی و درآمدهای غیرقانونی، فعالیت بدون مجوز، نقض قوانین رقابت و استفاده غیرمجاز از اطلاعات شخصی کاربران»، باطل شده است.[۵۷] ساخت حساب‌های جعلی برای افراد مختلف از طرف روبیکا در سال ۱۴۰۰ با انتقادهای فراوانی روبرو شد.[۵۸] همچنین این برنامه توسط سپر ایمنی گوگل پلی بدافزار شناسایی شد و از گوگل پلی حذف شد.

نقش اول کیفیت

ارتباطات سیار

توسعه نوردنا

شرکت‌های تابع توسعه کسب وکار ایرانی

آیگپ یک پیام‌رسان شرکت روی خط مدیا است[۵۹] که زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کدهای آن را تولید کرده است.[۶۰] بعدها محمد رسول کاظمی بنیان‌گذار آیگپ در توییتر اعلام کرد این پیام‌رسان از شرکت روی خط مدیا به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان واگذار شده است.[۶۱] و این پیام‌رسان متعلق به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان است[۶۲] آیگپ دارای رمزنگاری قوی و تماس صوتی و تصویری با کیفیت بالا و امن می‌باشد.[۶۳]

دانشگاه آزاد اسلامی برای دریافت رمز یکبار مصرف ورود به سامانهٔ انتخاب واحد این دانشگاه دانشجویان را ملزم به ساخت حساب پیام رسان آیگپ نموده است و این اقدام باعث اعتراض دانشجویان و حتی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه گردیده است.[۶۴][۶۵]

این نرم‌افزار در ابتدا با حمایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود اما در اسفند ۱۳۹۷ از صدا و سیما جدا شد و در حال حاضر به‌طور مستقل فعالیت می‌کند. سروش پس از جدا شدن از صدا وسیما نام خود را به سروش پلاس تغییر داد، سروش پلاس سرعت و کیفیت و امکانات بهتری نسبت به سروش دارد.[۶۶] در حال حاضر شرکت ستاک هوشمند شریف مالکیت سروش‌پلاس را به عهده دارد.[۶۶][۶۷]

مالک این پیام‌رسان شرکت فناوری اطلاعات توسعهٔ سامان است. گپ به کاربران خود این امکان را می‌دهد تا با یکدیگر به تبادل پیام‌های متنی، عکس، ویدیو بپردازند.

ویراستی
نام‌های دیگرتوییتر بومی
نویسنده(های)
اصلی
توسعه سامانه پویش رسانه آسیا
پلت‌فرمکراس پلتفرم
وبگاه

ویراستی یک کپی شبیه توییتر است، در ویراستی virasty کاربران قابلیت پست کردن «ویراست» دارد. احتیاج به شماره موبایل و احراز هویت حقیقی یا حقوقی شرکت‌ها را دارد، رهبر و وزرای ایرانی از آن استفاده می‌کنند.[۶۸][۶۹][۷۰][۷۱][۷۲][۷۳][۷۴]

سازنده و مدیر آن «حاج بشار» است که برای حفظ فروتنی و عدم تمایل به ریا و جلب توجه، مهدی انجیدنی را مدیر معرفی کرد.[نیازمند منبع]

به گفته سازنده آن توسعه آن قبل از خیزش ۱۴۰۱ ایران انجام شد. به ویراستی توییتر ایرانی هم می‌گویند.[۷۵]

شبکه آموزشی دانش‌آموزان (شاد)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شبکه آموزشی دانش‌آموز مشهور با سرواژه شاد نرم‌افزاری ارتباطی و آموزشی است که در پی دنیاگیری کروناویروس در ایران به دلیل عدم امکان حضور دانش‌آموزان در مدارس ایران راه اندازی شد. صاحب امتیاز این نرم‌افزار وزارت آموزش و پرورش ایران است و دانش‌آموزان، معلمان و مدیران افرادی هستند که از این نرم‌افزار استفاده می‌کنند. این برنامه مانند برنامه روبیکا و به تازگی قابلیت‌های جدیدی مانند و تماشا که فعلاً در دسترس کاربران عادی نیست و فعلاً مدیران و معلمان می‌توان به آن دسترسی پیدا کنند مانند ویترین است که به آن اضافه گردیده است.

این برنامه دوکاره همسریابی محصول تبیان و سازمان تبلیغات اسلامی است با همکاری شورای عمومی فرهنگ، تیر ۱۴۰۰ این نرم‌افزار را باز کرد.[۷۶][۷۷][۷۸][۷۹][۸۰] وزیر ورزش و جوانان با امثال این اپ‌ها موافقت نکرد.[۸۱][۸۲] اسم این برنامه با یک برنامه یک شرکت دیگر که کارش برای تقویم قاعدگی است یکی است.[۸۳]

دیوار برای خرید و فروش وسایل در ایران به کار می‌رود[۸۴][۸۵]

منسوخ شده ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تلگرام طلایی و هاتگرام

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نسخهٔ کلاینت‌های تلگرام مخصوص ایرانی با قابلیت سانسور ساخته شده توسط دولت ایران بودند، بعد از مدتی توسط گوگل پلی به نام بدافزار تعیین و حذف شدند و پس از آن به صورت کامل تعطیل شدند.[۸۶][۸۷][۸۸][۸۹]

شبکه اجتماعی تبیان سال ۲۰۲۰ تعطیل شد.[۹۰]

کلوب سال ۱۳۹۶ تعطیل شد.[۹۱]

کپی ایرانی فیس‌بوک در اردیبهشت ۱۴۰۱ تعطیل شد.[۹۲]

آخرین آپدیت پیام‌رسان ساینا برای ۵ دی ۱۳۹۴ است[۹۳] و با این که هیچگاه تعطیلی آن به‌طور رسمی اعلام نشد، در عمل متروکه است.

بیسفون در سال ۱۳۹۳ رونمایی شد خود را اولین پیام‌رسان ایرانی می‌دانست.[۹۴] در سال ۱۳۹۷ نسخه جدیدی از آن با نام بیسفون پلاس عرضه شد. در سال ۱۳۹۹ تعطیل شد.[۹۵]

روح‌الله مومن‌نسب[۹۶] گفته است که یک تیم دانشجویی در سال ۱۳۸۶، یک پیام‌رسان به نام «محاوره» را طراحی کردند؛ اما وزارت ارتباطات به‌جای حمایت از این جوانان که دارای مجوز سازمان انفورماتیک بودند، از این پیام‌رسان شکایت و به نوعی راه را برای ورود پیام‌رسان‌های خارجی هموار کرد و متأسفانه این پیام‌رسان زمین‌گیر شد.[۹۷]

میزان استفاده و فراگیری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

قطع اینترنت توسط وزارت ارتباطات برای جلوگیری از سوءاستفاده از پیام رسان‌ها و گسترش اعتراضات، طی اعتراضات ۱۳۹۸ سبب شد تا دسترسی به تلگرام و سایر پیام رسان‌های خارجی کاهش یابد. همچنین به‌طور گسترده دو پیام رسان بومی آیگپ و روبیکا به گونه بسیار گسترده‌ای در کانالها و ابرگروه‌ها و نیز شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما تبلیغ می‌شدند. همه این موارد سبب شد تا استفاده از پیام رسان‌های داخلی افزایش قابل توجهی پیدا کند.[۹۸] میزان استفاده از پیام رسان‌های ایرانی، به‌خصوص سه پیام رسان ایتا، روبیکا و بله پس از سال ۱۴۰۱ رشد چشمگیری داشته است به طوری که از حدود ۵٪ به ۲۵٪ رسید.[۹۹] همچنین پس از جنگ تحمیلی ۱۴۰۴، به دلیل ملی شدن اینترنت و اثبات جاسوس افزار بودن واتساپ و برخی پیام رسان‌های خارجی، میزان نصب و استفاده از پیام رسان‌های بومی، به‌خصوص ایتا و روبیکا رشد چشمگیری داشته است. به طوری که پس از جنگ، شمار نصب ایتا و روبیکا به ترتیب به رقم ۵۰ و ۶۰ میلیون رسید.[۱۰۰]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. https://sakhtafzarmag.com/مرکز-داده-اختصاصی-پیام-رسان-های-داخلی/
  4. «ایتا پر مخاطب‌ترین پیام رسان ایرانی». دانشجو. ۹ مهر ۱۴۰۳. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۷ فوریه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. «وب‌سایت بازار - صفحه اصلی». web.archive.org. ۲۰۰۸-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. «وب‌سایت بازار - صفحه اصلی». web.archive.org. ۲۰۰۸-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. «وب‌سایت بازار - صفحه اصلی». web.archive.org. ۲۰۰۸-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. «مشکلات حل نشده در پیام‌رسان‌های بومی». صاحب‌خبر. ۲۰۲۳-۰۶-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. «هزینه راه‌اندازی پیام‌رسان‌های داخلی چقدر است؟ – تجارت‌نیوز». tejaratnews.com. ۲۰۲۲-۱۰-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. «معاون وزیر صمت: با توجه به گردش مالی بالای صنعت موبایل بایستی از تولید آن در کشور حمایت کرد». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. «اما و اگر تخصیص اعتبار 500 میلیارد تومانی برای تولید گوشی موبایل در کشور- اخبار اقتصاد ایران - اخبار اقتصادی تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. «وزیر ارتباطات: زمین‌هایی به چند شرکت برای راه‌اندازی خط تولید تلفن همراه اختصاص داده شده است». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. «وزیر ارتباطات: موبایل‌های ایرانی فعلاً از سیستم‌عامل اندروید استفاده خواهند کرد». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. «وزارت ارتباطات برای تولید سیستم‌عامل بومی تلفن همراه فراخوان داد». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. «بازخوانی قرارداد ایران و چین با تمرکز بر بخش فناوری: جستجوگر، پیام‌رسان و گوشی بومی». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. «تولید لپ تاپ و موبایل با همکاری چینی ها/واگذاری سهام هوش مصنوعی». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۱-۰۴-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. "Iranian Minister Says Not In Favor Of Unblocking Social Apps". Iran International (in English). Archived from the original on 24 آوریل 2023. Retrieved 2023-04-24.
  21. «زارع‌پور در پاسخ به چرایی عدم انتشار آمار ترافیک پیام‌رسان‌ها: اسرار تجاری است». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. «وزیر ارتباطات: تعرفه هر دقیقه تماس بین پیام‌رسان بومی و شبکه مخابراتی ۲۵ تومان است». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۳ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. توحیدی، بهناز (۲۰۲۱-۰۲-۲۷). «تعرفه اینترنت پیام رسان داخلی یک پنجم تعرفه پیام‌رسان خارجی شد». پیوست. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۰ اوت ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. «خبرگزاری فارس - ابهام در تعرفه استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی/ نرخ یک‌سوم یا یک‌پنجم قیمت اینترنت برای کاربران محاسبه می‌شود؟». خبرگزاری فارس. ۲۰۲۱-۱۰-۰۴. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. «تعرفه اینترنت پیام رسان‌های داخلی مشخص شد». خبرآنلاین. ۲۰۲۱-۰۲-۲۷. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. سراب‌پور، سونیتا؛ پیوست، تحریریه (۲۰۲۰-۱۰-۱۸). «دریافت گزارش سایت‌های قمار از طریق پیام‌رسان‌های داخلی فراهم شد». پیوست. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. «مشکل در شبکه تأمین برق یکی از دیتاسنترها باعث اختلال فعالیت پیامرسان‌های بومی شد- اخبار فناوری اطلاعات | اینترنت | موبایل - اخبار اقتصادی تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  29. «بعد از چند ماه تأخیر، چهار پیام‌رسان بومی به یکدیگر متصل شدند». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  30. talab (۲۰۱۸-۰۱-۲۰). «مقایسه امکانات و خصوصیات پیام رسان‌های داخلی و داخلی (+تلگرام)». تالاب. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  31. گفت، حمید (۲۰۲۱-۰۵-۲۵). «مقایسه امکانات و ویژگی‌های بهترین پیام رسان‌های داخلی». انارمگ. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  32. «مقایسه فنی پیامرسان‌های ایرانی/ کدام اپلیکیشن ایرانی بهتر اس‍ت؟». اعتمادآنلاین. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۸ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴. {{cite web}}: کاراکتر zero width joiner character در |عنوان= در موقعیت ۶۱ (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  33. «مرکز ملی فضای مجازی جدیدترین آمار کاربران فعال پیام‌رسان‌های داخلی را اعلام کرد». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  34. «سپر دفاعی گوگل پلی روبیکا را بدافزار شناسایی کرد؛ جاسوسی از اطلاعات شخصی کاربر». فارنت. ۹ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در آوریل ۶, ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  35. 1 2 «گوگل دربارهٔ جاسوسی پیام‌رسان «بله» به کاربران هشدار داد». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۴-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  36. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۸ اوت ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  37. SNN.IR، خبرگزاری دانشجو | (۱۳۹۸/۰۳/۱۱–۱۱:۰۲). «دیتاسنترهای داخلی، زمینه‌ساز امنیت بسیار بالای پیام‌رسان ایتا را فراهم می‌کند». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  38. «تغییرات جدی در سروش؛ استعفای مدیرعامل و ایجاد یک پیام‌رسان جدید». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۸ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  39. «چه کسی پیام‌رسان سروش را می‌خرد؟ – تجارت‌نیوز». tejaratnews.com. ۲۰۲۰-۰۳-۰۹. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  40. سراب‌پور، سونیتا (۲۰۲۰-۰۳-۱۰). «پشت پرده مزایده پیام‌رسان سروش». پیوست. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ ژوئن ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  41. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۸ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  42. «آموزش و پرورش مالک شبکه شاد است/ تکذیب ایزوله نبودن این شبکه». ایسنا. ۲۰۲۰-۰۴-۱۱. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۷ مه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  43. SNN.IR، خبرگزاری دانشجو | (۱۳۹۹/۰۴/۱۵–۰۶:۰۳). «پشت پرده محرمانه بودن قرارداد شاد / شرکت مالک از ورود دانش‌آموزان به سامانه چه اهدافی را دنبال می‌کند؟». fa. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۲. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  44. «مقایسه ایتا و روبیکا». مجله الکترونیکی مانا | مجله مانا. ۲۰۲۲-۱۱-۲۹. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  45. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۸ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  46. «کدام پیام‌رسان داخلی مورد اعتماد است؟». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۴-۱۲. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  47. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۴ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  48. https://blog.bale.ai/groups-settings-in-bale/
  49. «بررسی پیام رسان بله (Bale)؛ جایگزین بانکی‌ها برای تلگرام!». آی‌تی‌رسان. ۲۷ فروردین ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ ژوئن ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  50. Bale. {{cite web}}: پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)
  51. «گردانندگان پیام‌رسان‌های داخلی را بشناسید». ایسنا. ۲۳ فروردین ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  52. "Whois eitaa.com". Whois.com (in English). 2017-12-16. Archived from the original on 14 ژوئن 2021. Retrieved 2019-11-29.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
  53. کشور، سازمان نظام صنفی رایانه ای (۲۰۱۹-۱۱-۲۹). «پیش فرض نمایش سرویس‌ها_فهرست کامل اطلاعات اعضای حقوقی». سازمان نظام صنفی رایانه ای استان. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ مارس ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۲۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
  54. «ایتا - پیام رسان رایگان». ایتا. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  55. محمدجواد چراغلو (فروردین ۱۴۰۰). «ویژگی‌های نسخه جدید ایتا». bonyana.com. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  56. «پیام رسان ایتا کپی تلگرام یا کپی تلگرام؟ | پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز». انصاف نیوز. ۲۰۱۸-۰۴-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  57. «مجوز «روبیکا» به‌علت تخلفات گسترده باطل شد». ایسنا. ۲۶ مرداد ۱۴۰۰. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۷ اوت ۲۰۲۱.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  58. «جنجال ساخت حسابهای کاربری جعلی در روبیکا – ITIRAN | آی تی ایران». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  59. ««آیگپ» پیام رسان ایرانی، «تلگرام» را به چالش کشید». مشرق. ۱۰ تیر ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  60. «رونمایی از جدیدترین پیام رسان ایرانی+ عکس». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۶ آبان ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  61. «پیام‌رسان ایرانی آیگپ واگذار شد». باشگاه خبرنگاران جوان.
  62. «شرکت کیان ایرانیان». شرکت کیان ایرانیان. ۱۰ تیر ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  63. «بررسی ارتباط امن P2P در پیامرسان آیگپ». زومیت. ۸ دی ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  64. «ایسنا». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  65. «فارس». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  66. 1 2 [hi.splus.ir «پیامرسان سروش پلاس»]. {{cite web}}: مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک)
  67. «پیام‌رسان «سروش» رقیب ضعیف تلگرام». جستجوگر اخبار تی نیوز. ۲۰۱۷-۱۰-۰۸. {{cite web}}: از پارامتر ناشناخته |ربان= صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک); پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  68. https://www.iribnews.ir/fa/news/3839621/شمار-کاربران-فعال-هفتگی-ویراستی-به-۱۲۵-هزار-نفر-رسید
  69. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  70. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  71. https://www.borna.news/بخش-علمی-فناوری-56/1424821-حساب-رسمی-دفتر-رهبر-معظم-انقلاب-اسلامی-در-ویراستی-فعال-شد
  72. https://www.borna.news/بخش-علمی-فناوری-56/1468785-معاون-اجرائی-سرپرست-نهاد-ریاست-جمهوری-به-پویش-سلام-ویراستی-پیوست
  73. https://www.borna.news/بخش-علمی-فناوری-56/1469078-وزیر-اقتصاد-هم-با-دعوت-زارع-پور-به-پویش-ملی-سلام-ویراستی-پیوست
  74. https://www.iribnews.ir/fa/news/3832839/وزیر-ارتباطات-به-شبکه-اجتماعی-ایرانی-ویراستی-پیوست
  75. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  76. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  77. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  78. «مراکز همسریابی تجارت زن می‌کنند! + ویدئو». اعتمادآنلاین. ۲۰۲۳-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  79. «امر خیر به سبک مدرن». همشهری آنلاین. ۲۰۲۳-۰۶-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  80. ««همدم» فقط یک اپلیکیشن برای ازدواج نیست». مشرق نیوز. ۲۰۲۲-۱۱-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  81. «خیلی موافق راه‌اندازی سایت‌های همسریابی نیستیم/ رصد و کنترل فضای مجازی سخت است». اعتمادآنلاین. ۲۰۲۳-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  82. et (2021-07-17). "وزارت ورزش و جوانان: موافق راه‌اندازی سایت‌های همسریابی نیستیم | روزنامه اطلاعات" (in English). Retrieved 2023-06-24.
  83. «رئیس مجلس ایران از اپلیکیشن همسریابی سازمان تبلیغات اسلامی رونمایی کرد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  84. https://donya-e-eqtesad.com/بخش-وب-گردی-96/3755782-تمام-قابلیت-های-چت-دیوار-را-می-شناسید
  85. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/06/03/2560341/3-7-میلیارد-چت-در-طول-یک-سال
  86. «پایان تلگرام طلایی و هاتگرام؛ سرورها خاموش شدند». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  87. «معاون دادستان کشور: 200 سرور از بیت المال به تلگرام طلایی اختصاص داده شده است». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  88. «گزارش دیجیاتو از طبقه ۹ شرکت ارتباطات زیرساخت؛ سرور تلگرام طلایی اینجاست؟ [تماشا کنید]». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۰ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  89. «مدیر تلگرام طلایی: لیست کانال‌های مسدود شده از سوی شورای عالی فضای مجازی ارسال می‌شود». دیجیاتو. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  90. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  91. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ مارس ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  92. آرش (۲۰۲۲-۰۴-۲۵). «دومینوی تعطیلی به شبکه اجتماعی فیس نما رسید و فیس نما هم تعطیل شد». ای‌پی‌بلاگ. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  93. «دانلود ساینا Syna 2.2.6 مسنجر ایرانی همراه اول اندروید». گت اندروید | دانلود بازی و برنامه اندروید. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  94. «بیسفون از قابلیت پیام امن خود رونمایی کرد». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۷-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  95. «پیام‌رسان بومی بیسفون پس از ۸ سال فعالیت تعطیل می‌شود». دیجیاتو. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  96. «بارداری جنجالی با اینترنت 2 گیگی!». روزنامه دنیای اقتصاد. ۲۰۲۴-۰۷-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  97. «نخستین پیام‌رسان ایرانی در سال 86 چگونه زمینگیر شد - تسنیم». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  98. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  99. «وب‌سایت بازار - صفحه اصلی». web.archive.org. ۲۰۰۸-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  100. «وب‌سایت بازار - صفحه اصلی». web.archive.org. ۲۰۰۸-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]