حضور زنان در ورزشگاه‌های ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زنان ایرانی در ورزشگاه امجدیه در سال‌های میانی دهه ۱۳۴۰

حضور زنان در ورزشگاه‌های ایران در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ آزاد بود و زنان ایرانی می‌توانستند بازی‌های ملی و باشگاهی را آزادانه تماشا کنند اما در سالهای بعد از انقلاب ۵۷ و در راستای سیاست‌های حکومت جمهوری اسلامی مبنی بر جداسازی زن و مرد و دیدگاه‌های مراجع تقلید شیعه در این باره محدود شد. در سال‌های دهه‌های هفتاد و هشتاد این موضوع با درخواست زنان برای دیدن بازی‌های ورزشی خصوصاً فوتبال (که محبوبترین ورزش ایران است) جدی‌تر شد و فشار کنفدراسیونهای ورزشی آسیایی و جهانی برای پایان دادن به این ممنوعیت ابعاد تازه‌تری به این موضوع داد. ممنوعیت تماشای بازی در ورزشگاه‌ها برای زنان نوعی تبعیض جنسی شمرده می‌شود.[۱] با این حال تا کنون گزارش‌هایی مبنی بر حضور غیرمجاز دختران با لباس پسرانه در ورزشگاه‌ها منتشر شده‌است.[۲][۳]

هوادار های تیم‌های فوتبال تنها به خاطر آنکه زن و دختر هستند نمی توانند به تماشای تیم محبوب خود بروند. جریان اعتراض به ممنوع بودن حضور زنان و دختران با اعتراضات، خودسوزی و خودکشی همراه بوده است که جمهوری اسلامی با مقاومت بسیار بالاخره مجبور به پذیرفتن حضور زنان در ورزشگاه شد.[۴] یکی از افرادی که با خودسوزی خود را فدای بقیه زنان و دختران آزادی بخش کرد و به مقابله با تبعیض جنسیتی در ایران پرداخت دختری به نام سحر خدایاری معروف به دختر آبی بود که نتوانست به تماشای تیم استقلال به ورزشگاه راه پیدا کند و در روز ۱۱ شهریور سال ۱۳۹۸ اعتراض خود را نسبت به قوانین حکومتی با خودسوزی خود نشان داد. این حرکت اعتراضی با واکنش هنرمندان و سیاستمداران خارجی و ایرانی از جمله پروانه سلحشوری، فرهاد مجیدی ، امیر قلعه نویی ، وریا غفوری ، علی کریمی، علی مطهری و... بود که بسیاری از بازیکنان باشگاه استقلال تاسف و نگرانی خود را اعلام کردند.[۵]

در سال‌های اخیر فعالان حقوق زنان خواستار آزاد شدن حضور زنان برای تماشای مسابقات ورزشی مردان شده‌اند.[۱] از آن جمله می‌توان به تلاش برای ورود به بازی فوتبال ایران آلمان در سال ۱۳۸۳ و همچنین کمپین «دفاع از حق ورود زنان به ورزشگاه‌ها» با شعار «حق زن، نیمی از آزادی» (کمپین چهارشنبه سفید و روسری سفیدها)[۶] اشاره کرد.[۷] سرانجام با فرصت تعیین شده رئیس فیفا جیانی اینفانتینیو برای آزاد کردن ورود زنان به استادیوم حکومت ایران مجبور به عقب نشینی شد و اعلام کرد از اکتبر ۲۰۱۹ قانون ممنوعیت ورود زنان به استادیوم را لغو خواهد کرد. پیش از این دولت عربستان نیز از ژانویه ۲۰۱۸ ورود بانوان به استادیوم را آزاد کرده بود.

نخستین حضور[ویرایش]

با وجود محدودیت برای زنان ایرانی، زنان خارجی می‌توانند در ورزشگاه‌های ایران حضور یابند.[۸]

نخستین حضور زنان در ورزشگاه آزادی در سال ۱۳۷۷ و در جریان استقبال از بازیکنان تیم ملی که توانسته بودند به جام جهانی ۱۹۹۸ صعود کنند اتفاق افتاد. با وجود آنکه از زنان برای این حضور دعوت نشده بود اما آنان با حضور خود توانستند در ورزشگاه حاضر شوند. نخستین حضور زنان در هنگام یک بازی فوتبال در جریان بازی ایران و ایرلند در سال ۱۳۸۱ اتفاق افتاد که تعدد محدودی از زنان ایرلندی توانستند وارد ورزشگاه آزادی شوند. این امر با اعتراض فعالان جنبش زنان ایران مواجه شد چرا که معتقد بودند ممنوعیت حضور زنان فقط برای زنان ایرانی است. حضور زنان خارجی بعدها بارها و بارها در هنگامه برگزاری بازی‌های بین‌المللی تیم ملی ایران تکرار شد و زنان کره‌ای، ژاپنی، چینی و سوری توانستند وارد ورزشگاه آزادی بشوند اما حضور زنان ایرانی همچنان ممنوع است.[۹]

نخستین حضور زنان ایرانی در ورزشگاه‌های ایران به بازی ایران و بحرین در مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶ بازمی‌گردد.[۱۰] در این بازی که ایران به جام جهانی صعود کرد، علاوه بر زنان، سیدمحمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت ایران نیز از تماشاگران ویژه بود. فیلم آفساید، که دربارهٔ دخترانی است که برای ورود به ورزشگاه آزادی تلاش می‌کنند نیز در طول همین بازی فیلمبرداری شده‌است.[۱۱] بار دیگر با همبستگی زنان کره‌ای، چهار دختر ایرانی توانستند در سال ۱۳۷۸ وارد ورزشگاه آزادی شوند.[۶]

تلاش‌ها جهت حضور بانوان در ورزشگاه‌ها[ویرایش]

حضور زنان در تمرینات تیم‌ها هم با محدودیت‌هایی روبرو است.

در آغاز سال ۱۳۸۵ محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران با ارسال نامه‌ای به رئیس سازمان تربیت بدنی خواستار فراهم کردن امکانات حضور زنان در ورزشگاه‌ها شد.[۱۲] این نامه با اظهارنظرهای متفاوتی در میان مسئولین کشور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و خبرگزاری‌های خارجی همراه شد.[۱۳][۱۴] و با مخالفت صریح گروهی از روحانیون در شهر قم نتوانست آن را به اجرا بگذارد و از تصمیم خود صرف نظر کرد. احمد خاتمی خطیب محافظه‌کار نماز جمعه تهران مهم‌ترین عامل مخالفت روحانیون با حضور زنان در ورزشگاه‌ها را اهمیت رعایت حجاب و عفاف دانست و گفت نمی‌توان تضمینی بر رعایت آن در صورت حضور زنان در ورزشگاه‌ها برای تماشای مسابقات ورزشی داد.[۱]

در شهریور ۱۳۸۷ خبرهایی مبنی بر این که زنان می‌توانند بازی‌های زیر نظر ای اف سی را تماشا کنند منتشر شد، اما به هفت دختری که برای دیدن بازی سایپا و بنیادکار به ورزشگاه آزادی رفته بودند اجازه ورود داده نشد.[۱۵]

زنان و مردان ایرانی در حال تماشای بازی تیم ملی در ورزشگاه آزادی

در زمان برگزاری بازی‌های باشگاهی و به ویژه لیگ برتر فوتبال ایران و لیگ قهرمانان آسیا زنان ایرانی به دفعات مختلف با تغییر چهره و ظاهر سعی در حضور در ورزشگاه‌ها داشتند، از جمله در فروردین ۱۳۹۲ که یک دختر با تغییر چهره وارد ورزشگاه آزادی شد و بازی استقلال و الهلال را تماشا کرد.[۱۶] در هفته هفدهم لیگ برتر فوتبال ایران ۱۳۹۶–۹۷، در مسابقه بین فولاد و پرسپولیس یک دختر اهوازی با نام «شبنم» با هدف لغو منع حضور بانوان در ورزشگاه‌ها خود را به‌شکل پسر درآورد و این مسابقه را از نزدیک تماشا کرد؛ او اعلام کرد تماشاگران مرد اطرافش رفتار خوبی داشتند و تمام مسائل را رعایت کردند.[۱۷] این تلاش‌ها همواره موفق نبوده‌اند و به عنوان مثال در جریان بازی استقلال و العین در خرداد ۱۳۹۶ یک دختر استقلالی که با ظاهر پسرانه وارد ورزشگاه شده بود توسط نیروی انتظامی دستگیر شد.[۱۸]

در اثنای برگزاری فصل فوتبالی ۹۷–۹۸ لیگ برتر طرفداران تیم تراکتور تبریز درجهت حمایت از حضور زنان در استادیوم‌ها راس دقیقه ۲۴ مسابقه شعارهایی سرمیدادند و چندین بازی هم به‌صورت مبدل و مخفیانه وارد استادیوم سهند شده بودند.

در خرداد ۱۳۹۷ و بعد از کش و قوس‌های فراوان زنان توانستند برای تماشای بازی‌های تیم ملی که در ورزشگاه آزادی پخش مستقیم می‌شدند وارد ورزشگاه شوند تا برای نخستین بار زنان ایرانی به شگل گسترده وارد ورزشگاه‌های فوتبال شوند.[۱۹]

خودسوزی سحر خدایاری[ویرایش]

در شهریور ۱۳۹۸ سحر خدایاری که در رسانه ها به دختر آبی مشهور شد، اسفند ۱۳۹۷ برای دیدن مسابقهٔ بین استقلال تهران و العین امارات به ورزشگاه رفته و بازداشت شده بود، در مقابل دادگاهی در تهران اقدام به خودسوزی کرد.[۲۰] به گفتهٔ یک منبع قضائی «این دختر که به دلیل پوشش غیرمناسب و درگیری با مأموران انتظامی بازداشت و پرونده‌ای برای او تشکیل شده بود، در مراحل پیگیری پرونده و هنگام خروج از دادگاه در اقدامی غیرمنتظره خودش را به آتش کشیده‌است».[۲۱] در پی این اتفاق تعدادی از فوتبالیست‌های ایرانی مانند مسعود شجاعی، وریا غفوری، خسرو حیدری، محمد تقوی، حنیف عمران‌زاده، میلاد میداوودی، میلاد زکی‌پور و فرشید اسماعیلی به این موضوع واکنش نشان دادند و به جلوگیری از ورود زنان به ورزشگاه‌ها انتقاد کردند.[۲۲] این دختر در روز ۱۸ شهریور ۱۳۹۸ بر اثر شدت سوختگی در گذشت.

نشانه‌های تغییر گفتمان در جامعه[ویرایش]

طبق نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) که در تاریخ ۲۱ شهریور سال ۱۳۹۶ در گستره ملی انجام گردید، ۶۱٫۱ درصد مردم ایران موافق حضور زنان در ورزشگاه‌ها هستند.[۲۳]

مقایسه‌ها[ویرایش]

زنان و دختران ایرانی هیچ منعی برای حضور در ورزشگاه‌های خارج از ایران ندارند؛ بازی‌ها و مسابقات ورزشی متعددی توسط نمایندگان ورزش ایران در سایر نقاط دنیا برگزار شده و با حضور زنان و خانواده‌ها همراه بوده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ممنوعیت ورود زنان به ورزشگاه‌ها، تبعیض است». رادیو زمانه. ۲ شهریور ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «zamaneh» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. «ورود یک دختر جوان به ورزشگاه تختی انزلی در جریان دیدار دیروز ملوان-پرسپولیس»، روزنامه جمهوری اسلامی، ۵ آبان ۱۳۸۶
  3. «دستگیری یک دختر پسرنما در ورزشگاه تختی آبادان». خبرگزاری فارس. ۸۶/۱۱/۷. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. «واکنش استقلالی‌ها به خبر فوت دختر آبی». www.varzesh3.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۱۰.
  5. «سحر «دختر آبی» درگذشت؛ ماجرای خودسوزی سحر "دختر آبی" چه بود؟». fararu.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۱۰.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ دختران ایرانی بار دیگر به استادیوم آزادی راه یافتند، ۲۳ بهمن ۱۳۸۷ - میدان زنان
  7. «دفاع از حق ورود زنان به ورزشگاه‌ها (دادخواست)». میدان زنان. ۸۵/۲/۱۰. دریافت‌شده در ۱۵ تیر ۱۳۸۸. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  8. «زنان کره ای تماشاگر مسابقه فوتبال در آزادی». خبرگزاری جمهوری اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۰۷.
  9. «سهم من، نیمی از آزادی». justice4iran.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ اوت ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱.
  10. «شکایت روسری نارنجی‌ها از سایپا به‌ای اف سی». روزنامه اعتماد ملی. ۸۷/۶/۳۱ شماره ۷۴۶. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  11. «نگاهی به فیلم آفساید». مجله اینترنتی فصل نو. ۱۱ شهریور ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. از پارامتر ناشناخته |نوسینده= صرف‌نظر شد (کمک)
  12. «درهای ورزشگاه‌ها به روی بانوان گشوده شد». خبرگزاری فارس. ۸۵/۰۲/۴. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  13. «اولین واکنش‌ها به پیشنهاد رئیس‌جمهوری مبنی بر حضور بانوان در ورزشگاه‌ها». خبرگزاری فارس. ۸۵/۰۲/۵. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  14. «بازتاب ورود زنان ایران به ورزشگاه‌ها در روزنامه‌های اروپایی». روزنامه ایران ورزشی. ۶ اردیبهشت ۱۳۸۵، سال هفتم، شماره ۲۵۴۷. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  15. «شکایت هفت دختر از باشگاه سایپا». رادیو زمانه. ۳۱ شهریور ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۱۷ آبان ۱۳۸۷.
  16. «عکس/دختر استقلالی در استادیوم آزادی!». مشرق نیوز. ۲۰۱۳-۰۴-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱.
  17. «عملیات پیچیده شبنم برای حضور در ورزشگاه غدیر! :: ورزش سه». www.varzesh3.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۲۸.
  18. خبرورزشی. «عکس| دستگیری دختر استقلالی در آزادی». خبرورزشی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱.
  19. «مسابقه ایران- اسپانیا در ورزشگاه آزادی پخش می‌شود». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۸-۰۶-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۱.
  20. «دختری که مقابل دادسرا خودسوزی کرد، «در استادیوم بازداشت شده بود»». رادیو فردا. ۱۳ شهریور ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۶ شهریور ۱۳۹۸.
  21. «روایت تازه از خودسوزی دختر جوان مقابل دادگاه: خواهرم عاشق استقلال بود». عصر ایران. ۱۵ شهریور ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۶ شهریور ۱۳۹۸.
  22. «چندین فوتبالیست دیگر نیز به حامیان «دختر آبی» پیوستند». رادیو فردا. ۱۶ شهریور ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۶ شهریور ۱۳۹۸.
  23. http://ispa.ir/Default/Details/fa/1809

پیوند به بیرون[ویرایش]