تیم ملی فوتبال ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایران
آرم پیراهن/لوگوی فدراسیون
لقب تیم ملی[۱][۲]
فدراسیون فدراسیون فوتبال ایران
کنفدراسیون کنفدراسیون فوتبال آسیا
سرمربی کارلوس کی‌روش[۳]
دستیار: اوسیانو دا کروز
کاپیتان اشکان دژآگه
بیشترین بازی ملی جواد نکونام (۱۵۱ بازی)
بیشترین گل ملی علی دایی (۱۰۹ گل)
ورزشگاه خانگی ورزشگاه آزادی
کد فیفا IRN
Team colours
Kit body iran1718h.png
Team colours
Team colours
Kit shorts iran1718h.png
Team colours
Kit socks 3 stripes red.png
Team colours
لباس اول
Kit left arm cardiff1617a.png
Team colours
Kit body cardiff1617a.png
Team colours
Kit right arm cardiff1617a.png
Team colours
Kit shorts liechtenstein1617a.png
Team colours
Team colours
لباس دوم
رده‌بندی فیفا
نخستین رده‌بندی: دسامبر ۱۹۹۲[۴]
کنونی ۳۶ بی‌تغییر (۱۵ می ۲۰۱۸)
برترین ۱۵ (ژوئیه ۲۰۰۵)
پایین‌ترین ۱۲۲ (می ۱۹۹۶)
رده الو
کنونی ۲۲
پایین‌ترین ۷۳ (ژانویه ۱۹۶۴)
نخستین بازی ملی
افغانستان افغانستان ۰–۰ ایران  ایران
(کابل، افغانستان؛ ۲۵ اوت ۱۹۴۱)
بهترین پیروزی
ایران ایران ۱۹–۰ گوآم گوآم
(تبریز، ایران؛ ۲۴ نوامبر، ۲۰۰۰[۵])
بدترین شکست
ترکیه ترکیه ۶–۱ ایران  ایران
(استانبول، ترکیه؛ ۲۸ مه، ۱۹۵۰)
کره جنوبی کره جنوبی ۵–۰ ایران  ایران
(توکیو، ژاپن؛ ۲۸ مه، ۱۹۵۸)
مجارستان مجارستان ۵–۰ ایران  ایران
(مونیخ، آلمان؛ ۲۷ اوت، ۱۹۷۲)
جام جهانی
حضور ۵ (نخستین: ۱۹۷۸)
بهترین نتیجه رده ۱۴ (۱۹۷۸)
جام ملت‌های آسیا
حضور ۱۴ (نخستین: ۱۹۶۸)
بهترین نتیجه قهرمان ۱۹۶۸، ۱۹۷۲، ۱۹۷۶
وبگاه رسمی {{{وبگاه}}}

تیم ملی فوتبال ایران یک تیم فوتبال بین‌المللی است که به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران به میدان می‌رود و زیر نظر فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند. کمپ تیم ملی محل تمرین این تیم و سایر رده‌های تیم ملی فوتبال ایران است. ورزشگاه امجدیه نخستین ورزشگاه خانگی این تیم بود و از سال ۱۳۵۳ و افتتاح ورزشگاه آزادی برای میزبانی بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تیم ملی در این ورزشگاه از حریفان خود میزبانی می‌کند. تیم ملی ایران از سال ۱۹۷۴ در رقابت‌های مقدماتی جام جهانی فوتبال شرکت می‌کند و در دوره‌های ۱۹۷۸، ۱۹۹۸، ۲۰۰۶، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ موفق به حضور در مرحله نهایی این بازی‌ها شده‌است. این تیم تا سال ‍۱۹۸۸ در مسابقات مقدماتی المپیک شرکت کرد و در المپیک‌های ۱۹۶۴ توکیو، ۱۹۷۲ مونیخ و ۱۹۷۶ مونترال موفق به صعود به مرحله نهایی شد. از المپیک ۱۹۹۲ بارسلون تیم امید ایران در این بازی‌ها شرکت کرد.

تیم ایران یکی از قدرتمندترین تیم‌های آسیایی به‌شمار می‌رود و تاکنون سه بار قهرمان جام ملت‌های آسیا در سال‌های ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ شده‌است. از سال ۱۹۹۳ در صورت قهرمانی ایران در جام ملت‌های آسیا، این تیم جواز حضور در جام کنفدارسیون‌ها را کسب می‌کند اما تیم ملی هنوز موفق به حضور در این رقابت‌ها نشده‌است. تیم ملی تا سال ۱۹۹۸ به عنوان نماینده ایران در بازی‌های آسیایی شرکت کرد و سه بار در دوره‌های ۱۹۷۴ تهران، ۱۹۹۰ پکن و ۱۹۹۸ بانکوک موفق به کسب مدال طلا شد. از سال ۲۰۰۲ تیم امید ایران به نمایندگی از ایران در این بازی‌ها شرکت می‌کند.
سرمربی تیم ملی ایران در حال حاضر کارلوس کی‌روش است که در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۹۰ خورشیدی (۴ آوریل ۲۰۱۱ میلادی) به این سمت منصوب شده‌است.

پیشینه

۱۳۰۰–۱۳۴۲: تلاش‌های نخستین

حسین صدقیانی از چهره‌های کلیدی فوتبال ملی ایران در سال‌های نخستین.

با ورود فوتبال به ایران در سال‌های آخر قرن سیزدهم خورشیدی و نخستین سال‌های قرن حاضر تلاش‌های پراکنده‌ای برای شکل‌دهی به تیم‌های فوتبال و مسابقات مختلف فوتبال انجام شد. به دنبال شکل‌گیری نخستین تیم‌های فوتبال در سال‌های دهه نخست قرن حاضر تیم‌هایی با عنوان تیم منتخب تهران نیز تشکیل شد اما هیچ‌یک از این تیم‌ها تیم ملی به معنای واقعی و امروزی نبودند. به عنوان مثال در آبان ۱۳۰۵ تیمی با نام منتخب تهران یا مجموع پانزده بازیکن به شهر باکو در آذربایجان شوروی اعزام شد و سه بازی دوستانه با تیم‌های منتخب بادکوبه،[پانویس ۱] دانشکده نفت بادکوبه[پانویس ۲] و کلنی بادکوبه[پانویس ۳] برگزار کرد.[۶] این تیم برابر تیم منتخب بادکوبه با نتیجه ۰–۲ باخت[پانویس ۴] و برابر تیم دانشکده نفت بادکوبه ۰–۰ مساوی کرد. سومین و آخرین بازی این تیم برابر کلونی بادکوبه با شکست سنگین ۱–۴ همراه شد.[پانویس ۵] میرمهدی ورزنده سرپرست این تیم بود. بازیکنان این تیم از میان بازیکنان تیم‌های کلوب ایران، اسپرت ارامنه و توفان انتخاب شده بودند.[۷] و تعدادی از بازیکنانش عبارت بودند از حسین علی خان سردار، حسین صدقیانی، علی کنی، محمدعلی شکوه، رضاقلی کلانتر، هراند گالوستیان، عزیزالله افخمی، محمدعلی خان سردار، یوسف سمرقندی، احمدعلی خان سردار و حسن مفتاح. کاپیتانی تیم نیز بر عهده حسین علی خان سردار بود.[۶]

عدم برگزاری منظم مسابقات منسجم و دنباله‌دار و نبود سازمان متولی برای فوتبال همچون فدراسیون فوتبال یا هیئت فوتبال همه باعث شده بودند تا برای سال‌ها تحرکی در سطح ملی در فوتبال ایران دیده نشود اما از میانه‌های دهه ۱۳۱۰ شرایط کم‌کم تغییر کرد، در سال ۱۳۱۳ علی‌اصغر حکمت به دستور رضا شاه سازمان پیشاهنگی و تربیت‌بدنی ایران را بنیان گذارد. سه سال بعد و در ۱۳۱۶ حسین صدقیانی به این سازمان پیوست و مسوولیت اداره تیم‌های فوتبال را بر عهده گرفت.[۷] صدقیانی از بهترین فوتبالیست‌های آن زمان بود و سابقه بازی در تیم‌های رویال شارلوا بلژیک و راپید وین اتریش را داشت[۸][۹] و بعدها به چهره‌ای کلیدی در فوتبال ایران تبدیل شد.[۷] در سال ۱۳۱۸ ورزشگاه امجدیه به عنوان نخستین ورزشگاه مدرن و دارای جایگاه برای تماشاگران در تهران ساخته شد[۱۰] تا محلی برای برگزاری منظم بازی‌های ملی و باشگاهی فوتبال در تهران به وجود آید. این ورزشگاه تا سال‌ها ورزشگاه خانگی تیم ملی فوتبال ایران محسوب می‌شد.

در شهریور ۱۳۲۰ تیم ملی ایران به دعوت دولت افغانستان برای انجام یک بازی دوستانه برابر تیم ملی فوتبال افغانستان به کابل سفر کرد.[۱۱] از دید فیفا این بازی نخستین بازی رسمی ایران محسوب می‌شود.[۱۲] سرمربی این تیم حسین صدقیانی بود و بیشتر بازیکنان این تیم از فوتبالیست‌های مشهدی و به همراهی تعدادی از بازیکنان اهل تهران بودند. این بازی که در حضور محمد ظاهر شاه، شاه وقت افغانستان و با حضور ده هزار تماشاچی برگزار شد با نتیجه ۰–۰ به پایان رسید.[۱۳][پانویس ۶] برگزاری این بازی با وقایع اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ توسط متفقین همزمان شد و این اتفاق باعث شد تا ایران تعدادی از بازیکنان نظامی‌اش را همراه نداشته باشد.

با پایان اشغال ایران در ۱۳۲۵ و بازگشت کشور به شرایط عادی، فدراسیون فوتبال ایران تأسیس شد و به سرعت به عضویت فیفا نیز درآمد.[۱۳] خرسند علی کنی به عنوان نخستین رئیس فدراسیون فوتبال برگزیده شد.[۱۴] سپس در ۳ آبان ۱۳۲۶ و بیش از شش سال پس از بازی تیم ملی در افغانستان، ایران در امجدیه یک بازی دوستانه در برابر تیم ملی ترکیه انجام داد و با نتیجه ۱–۳ مغلوب شد.[۱۳][پانویس ۷] مربی‌گری تیم ملی همچنان بر عهده صدقیانی بود و زننده تک گل ایران نیز امیرمسعود برومند بود. ایران در آن سال‌ها سه بار دیگر نیز برابر ترکیه صف‌آرایی کرد و به نتایج مساوی ۱–۱ و ۲–۲ و شکست ۱–۶ دست یافت.[۱۵][۱۶][۱۷] از میان این بازی‌ها تنها بازی که در ۷ خرداد ۱۳۲۹ در استانبول برگزار شد و با نتیجه ۱–۶ به سود ترکیه پایان یافت از دیدگاه فیفا رسمیت دارد.[۱۸] زننده گل ایران در آن بازی امیر خلیلی بود تا وی به عنوان زننده نخستین گل تاریخ تیم ملی ایران شناخته شود و تا به امروز این شکست سنگین‌ترین شکست تاریخ فوتبال ملی ایران است.

محمدرضا پهلوی شاه وقت ایران و راجندرا پراساد رئیس‌جمهور وقت هند و تیم ملی فوتبال ایران در بازی‌های مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۰ در کوچی هند.

در اسفند ۱۳۲۹ ایران در نخستین دوره بازی‌های آسیایی شرکت کرد. تیم ملی فوتبال ایران در آن بازی‌ها موفق شد تا دیدار نهایی پیش رود و تنها در فینال بود که مغلوب هند میزبان شد. این نخستین حضور ایران در مسابقات رسمی و بین‌المللی بود. اما در دهه ۱۳۳۰ تیم ملی فعالیت چندانی نداشت و در فاصله سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۷ تنها یک بازی دوستانه برابر پاکستان برای تیم ملی ثبت شده‌است.[۱۹] در سال ۱۳۳۷ بود که در سومین دوره بازی‌های آسیایی شرکت کرد. نتایج ضعیف و دو شکست سنگین و پرگل باعث شدند تا صدقیانی بعد از سال‌ها جای خود را به فرانس مساروش مجار دهد تا نام وی به عنوان نخستین سرمربی خارجی تیم ملی ثبت شود. ایران تحت مربی‌گری وی در بازی‌های مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۰ شرکت کرد اما موفق به صعود از گروه خود نشد.[۱۳] بعد از این مسابقات حسین فکری جای مساروش را به عنوان سرمربی تیم ملی گرفت و ایران در خرداد ۱۳۴۱ در تهران دو بازی دوستانه برابر عراق انجام داد اما به نتایجی بهتر از یک تساوی ۱–۱ و یک باخت ۱–۲ دست نیافت. با توجه به شرایط سیاسی آن زمان شکست در برابر عراق برای ایران گران تمام شد. پرویز کوزه‌کنانی که هر دو گل ایران را در این دو بازی به ثمر رسانده بود در مورد شرایط تیم ملی گفت: سال‌هاست که فاقد تیم ملی هستیم و علت آن بر همگان روشن است. به مقتضای زمان برای انجام تماس‌های خارجی عده‌ای را انتخاب و برابر خارجی‌ها قرار می‌دهیم… و این کار روی اصل همفکری و هماهنگی نیست. تیمی که برابر عراق بازی کرد تیم ملی واقعی نبود، بلکه تیم منتخب تهران بود. حسین فکری نیز در این مورد گفت: تیم ایران مرکب از بازیکنان تهرانی و یک بازیکن اهوازی چند روزی گرد آمدند و برای مقابله با عراق تنها دو جلسه با هم تمرین کردند. بازیکنان ما با خوردن آب دوغ باید کارهای مشکل انجام دهند و این امر آنها را آزرده و رنجور می‌کند.[۱۳]

۱۳۴۲–۱۳۵۷: قهرمانی‌های بین‌المللی

هواداران تیم ملی در بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ توکیو در ورزشگاه امجدیه تهران

در سال ۱۳۴۲ ایران برای نخستین بار در بازی‌های مقدماتی المپیک تابستانی شرکت کرد و موفق شد جواز حضور در المپیک ۱۹۶۴ توکیو را به دست آورد. بازی‌های مرحله مقدماتی المپیک به صورت حذفی و در سه مرحله برگزار شدند و ایران توانست در مجموع بازی‌های رفت و برگشت به ترتیب بر پاکستان، عراق و هند غلبه کند. پیروزی ایران در برابر عراق به نوعی جنبه انتقامی نیز داشت چرا که علاوه بر حذف تیم عراق انتقام شکست سال ۱۳۴۱ نیز گرفته شد. بازی‌های مرحله مقدماتی المپیک که به صورت رفت و برگشت در خاک دو تیم برگزار می‌شدند[۲۰] نقش مهمی در گسترش فوتبال در ایران داشت، ایران میزبان سه بازی مرحله مقدماتی بود و این نخستین بار بود که بازی‌های رسمی فوتبال در خاک ایران برگزار می‌شدند، ورزشگاه امجدیه در هنگام میزبانی هر سه بازی از تماشاگر پر شده بود و ایران سه پیروزی پر گل کسب کرد و پاکستان، عراق و هند را به ترتیب ۱–۴، ۰–۴ و ۰–۳ از پیش‌روی برداشت[۲۱][۲۲][۲۳] و بازی آخر ایران در این مرحله در مقابل تیم هند که در کلکته برگزار شد پخش زنده رادیویی نیز داشت.[۱۳] اما با وجود این نتایج درخشان ایران در بازی‌های المپیک دو شکست برابر آلمان شرقی و رومانی و یک تساوی برابر مکزیک در همان مرحله گروهی حذف شد. زننده تنها گل ایران در آن بازی‌ها کرم نیرلو بود، گل وی از روی نقطه پنالتی و در تساوی ۱–۱ برابر مکزیک زده شد. بازی برابر آلمان شرقی نخستین بازی رسمی ایران با یک تیم اروپایی و بازی با مکزیک نخستین رویارویی رسمی با یک تیم از حوزه کونکاکاف بود. بدین ترتیب ایران برای نخستین بار در تاریخش با تیم‌های غیر آسیایی رو در رو شد. چند ماه قبل از آغاز بازی‌های المپیک ایران برای چند بازی تدارکاتی به شوروی و مجارستان سفر کرد. فدراسیون فوتبال علی‌اکبر محب بنیان‌گذار و مالک باشگاه دارایی را به عنوان سرپرست تیم ملی برای این سفر انتخاب کرد. این امر با مخالفت شش بازیکن ملی‌پوش تیم شاهین مواجه شد و آنان از همراهی تیم ملی سرباز زدند. فدراسیون فوتبال نیز آنان را به مدت یک سال محروم کرد و ایران بدون این شش بازیکن که بازیکنان اصلی تیم ملی نیز بودند پای به رقابت‌های المپیک گذاشت. بسیاری از کارشناسان این امر را دلیل اصلی نتایج نسبتاً ضعیف تیم ملی در المپیک می‌دانند.[۲۴]

در آذر ۱۳۴۵ ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک شرکت کرد. در این زمان گئورگی سوچ جای حسین فکری را به عنوان سرمربی گرفته بود. وی با حفظ بازیکنان حاضر در تیم المپیک ۱۹۶۴ و تعدادی از بازیکنان محروم شده تیم قدرتمند و هماهنگی را به بازی‌ها فرستاد. با وجود کسب نتایج خوب و صعود تا فینال تیم ملی در گام آخر مغلوب تیم برمه شد تا به مدال نقره بازی‌ها قناعت کند. این دوره از بازی‌ها با حواشی بسیاری برای تیم ملی همراه بود، به عنوان مثال در بازی با ژاپن که با شکست تیم ملی همراه شد حسین مبشر رئیس وقت فدراسیون فوتبال و تعدادی از ملی‌پوشان از جمله عزیز اصلی و همایون بهزادی مورد حمله و ضرب و شتم پلیس و هواداران تایلندی حاضر در ورزشگاه قرار گرفتند.[۲۴]

حسن حبیبی کاپیتان ایران و سایر بازیکنان تیم ملی در جشن قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸

در جام ملت‌های ۱۹۶۸ تیم ملی بالاخره موفق شد نخستین مقام قهرمانی رسمی تاریخش را به دست آورد. ایران که میزبان بازی‌ها نیز بود با مربی‌گری محمود بیاتی که جانشین گئورگی سوچ شده بود در ورزشگاه امجدیه تمامی بازی‌هایش را با برد پشت سر گذاشت تا حسن حبیبی کاپیتان تیم ملی به عنوان نخستین کاپیتان تاریخ ایران موفق شود یک جام قهرمانی رسمی را بالای سر ببرد.[۲۵] بازی آخر ایران که در مقابل تیم ملی اسرائیل انجام شد به دلائل سیاسی حساسیت ویژه‌ای یافت و پیروزی ایران باعث محبوبیت فراوان فوتبال در جامعه ایران شد[۲۶] و پس از این قهرمانی تهران غرق در شادی شد و برای نخستین بار فوتبال مردم ایران را به خیابان‌ها کشاند.[۲۶] تا آن زمان و میانه‌های دهه ۱۳۴۰ کشتی آزاد ورزش نخست ایران بود اما با این قهرمانی فوتبال به عنوان ورزش اول ایران جای کشتی را گرفت. فوتبالیست‌های تیم ملی به کاخ نیاوران و مجلس شورای ملی دعوت شدند، خوانندگانی همچون ویگن و دلکش نخستین ترانه‌های فوتبالی در حمایت از تیم ملی را خواندند و حتی نشریات غیر ورزشی نیز به پوشش و پیگیری اخبار مربوط به تیم ملی پرداختند. به عنوان مثال هفته‌نامه زن روز در سر مقاله شماره ۴ خرداد ۱۳۴۷ نوشت: اینک کلمه انگلیسی فوتبال کلمه ملی ماست.[۲۷] اما این موفقیت‌های تیم ملی در دو سال آخر دهه ۱۳۴۰ ادامه پیدا نکرد، ایران در المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی حاضر نبود و در بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۰ نیز شرکت نکرد و در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۰ بانکوک در آذر ۱۳۴۹ نیز در همان مرحله مقدماتی حذف شد. مربی ایران در بازی‌های آسیایی ایگور نتو بود که به دنبال این عدم موفقیت جای خود را به پرویز دهداری داد.

دهه ۱۳۵۰ موفق‌ترین دوران تاریخ تیم ملی و دوران جهانی شدن فوتبال ایران بود، ایران از زمستان ۱۳۵۰ در بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۷۲ مونیخ شرکت کرد و موفق شد با پشت سر گذاشتن رقبا برای دومین بار جواز حضور در المپیک را به دست آورد.[۲۸] در اردیبهشت ۱۳۵۱ ایران با مربی‌گری محمد رنجبر در جام ملت‌های آسیا ۱۹۷۲ شرکت کرد. تیم ملی که به عنوان مدافع عنوان قهرمانی بدون حضور در مرحله مقدماتی پای به این بازی‌ها گذاشته بود موفق شد تا تمامی بازی‌هایش را با برد پشت سر بگذارد و دومین قهرمانی پیاپی جام ملت‌ها را کسب کند. حسین کلانی نیز با پنج گل زده موفق شد عنوان آقای گلی رقابت‌ها را از آن خود کند.[۲۹] در تیر ۱۳۵۱ کامبیز آتابای به عنوان رئیس فدراسیون فوتبال انتخاب شد و تا ۱۳۵۷ در سمت خود باقی ماند. دوران ریاست وی بر فدراسیون فوتبال بسیار موفقیت‌آمیز بود. وی پایه‌گذار جام تخت جمشید شد تا بعد از سال‌ها و چندین تلاش ناموفق ایران صاحب یک لیگ سراسری منظم شود. در همان تیر ماه تیم ملی برای شرکت بازی‌های جام استقلال برزیل که به مناسبت ۱۵۰امین سالگرد استقلال برزیل برگزار می‌شد به شهر رسیفی آن کشور سفر کرد.[۳۰] این سفر نخستین حضور تیم ملی در آمریکای جنوبی بود و رویارویی ایران با اکوادور نخستین بازی ایران با یک تیم از حوزه کونمبول بود. در شهریور ماه ایران برای دومین بار در بازی‌های المپیک حاضر شد و با وجود دو شکست سنگین در مقابل مجارستان[۳۱] و دانمارک[۳۲] موفق شد برزیل را با تک گل مجید حلوایی با نتیجه ۰–۱ شکست دهد[۳۳] تا نخستین پیروزی ایران در بازی‌های المپیک به دست آید. در این زمان محمود بیاتی جای رنجبر به عنوان سرمربی تیم ملی را گرفته بود.

بازیکنان تیم ایران در بازی‌های جام استقلال برزیل ۱۹۷۱

در اردیبهشت ۱۳۵۲ اتفاق مهمی در فوتبال ملی ایران افتاد و تیم ملی برای نخستین بار در رقابت‌های مقدماتی جام جهانی شرکت کرد. تیم ملی در گروه B ناحیه دو آسیا با تیم‌های سوریه، کره شمالی و کویت همگروه بود. بازی‌ها به صورت رفت و برگشت همگی در ورزشگاه امجدیه و آریامهر تهران برگزار شدند. ایران موفق شد به سادگی از به عنوان صدرنشین از گروهش صعود کند و به دیدار صدرنشین گروه A یعنی استرالیا برود.[پانویس ۸] مسئولان و مربیان تیم استرالیا پیش از برگزاری بازی رفت در خاک آن کشور جنگ روانی شدیدی علیه تیم ملی راه انداختند و این کار باعث شد تا مسئولین تیم ملی برای آمادگی بیشتر ایران یک بازی دوستانه با نیوزلند در خاک آن کشور تدارک ببینند. این بازی نتیجه خوبی نداشت چرا که باعث مصدومیت تعدادی از بازیکنان اصلی ایران شد و تیم ملی نتوانست با تمام قوا به دیدار استرالیا برود و بازی رفت را با نتیجه ۰–۳ واگذار کرد. در بازی برگشت که با حضور پرشمار هواداران تیم ملی در ورزشگاه آریامهر برگزار شد پرویز قلیچ‌خانی موفق شد در سی دقیقه نخست بازی دو گل از سه گل خورده را جبران کند اما ایران در مدت باقی‌مانده از بازی نتوانست به گل سوم برسد تا با وجود برتری ۰–۲ و حمایت پرشور هواداران تیم ملی، ایران از حضور در جام جهانی بازماند.[۳۴] به دنبال این اتفاق مربی منچستر یونایتد، فرانک اوفارل ایرلندی جای محمد رنجبر را به عنوان سرمربی تیم ملی گرفت.

در شهریور ۱۳۵۳ ایران که میزبان بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ بود بالاخره موفق شد مدال طلای بازی‌های آسیایی را از آن خود کند تا برای نخستین بار فوتبال ایران قهرمان بازی‌های آسیایی شود. تیم ملی در این رقابت‌ها تمامی بازی‌هایش را با برد پشت سر گذاشت. سپس در مرداد ۱۳۵۴ ایران در بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۷۶ مونترال شرکت کرد و موفق شد به عنوان سرگروه گروه یک منطقه آسیا به مسابقات المپیک پای نهد. ایران در این بازی‌ها برای نخستین بار با تیم ملی عربستان سعودی رویاروی شد و موفق شد آن تیم را ۰–۳ مغلوب کند.[۳۵] این نخستین رویارویی ایران با عربستان سعودی بود واین تیم بعدها به رقیبی مهم برای فوتبال ملی ایران بدل شد. همچنین این بازی‌ها آخرین دوره مربی‌گری فرانک اوفارل برای تیم ملی بود و پس از آن وی جای خود را به حشمت مهاجرانی داد در این سال‌ها فوتبال ایران قدرتمندترین تیم آسیا محسوب می‌شد و تیم ملی تنها برای بازی‌های رسمی و مقدماتی به مصاف رقبای آسیایی می‌رفت و اگر تا سال‌های پایانی دهه ۱۳۴۰ ایران بازی‌های دوستانه‌اش را برابر تیم‌های آسیایی همچون پاکستان، کویت، عراق و… انجام می‌داد، در سال‌های میانی دهه ۱۳۵۰ تیم‌های اروپایی همچون مجارستان، چکسلواکی و رومانی جای رقبای آسیایی را گرفته بودند یا ایران به بازی‌های همچون جام استقلال برزیل و جام ۷۵امین سالگرد تأسیس رئال مادرید دعوت می‌شد[۳۶] و هرجا که حضور نماینده آسیا الزامی بود تیم ملی ایران حاضر می‌شد.[۳۴]

در خرداد ۱۳۵۵ ایران به عنوان میزبان و مدافع عنوان قهرمانی بدون شرکت در بازی‌های مقدماتی در جام ملت‌های آسیا ۱۹۷۶ حاضر شد و توانست به سادگی قهرمان این بازی‌ها شود. تیم ملی در چهار بازی که در این جام برگزار کرد سیزده گل به ثمر رساند ولی حتی یک گل هم دریافت نکرد تا موفق به خلق رکوردی دست نیافتنی شود.[۳۷] سپس در تیرماه ایران به بازی‌های المپیک پای گذارد، و با وجود شکست در مقابل لهستان موفق شد کوبا را با تک گل غلامحسین مظلومی نتیجه ۰–۱ شکست دهد تا به مرحله یک چهارم نهایی صعود کند. در این مرحله ایران به مصاف تیم ملی شوروی رفت و بازی را با نتیجه ۱–۲ واگذار کرد.[۳۸] تیم شوروی به شکل غیرقانونی از یک بازیکن که در بازی قبلی اخراج شده بود استفاده کرد اما برگزار کننده‌گان مسابقات به اعتراض‌های فراوان مسوولین ایرانی از جمله حسین صدقیانی سرپرست تیم ملی وقعی ننهادند تا ایران از دور رقابت‌ها خارج شود.[۳۹] تا به امروز این آخرین حضور ایران در بازی‌های المپیک است. در دی همان سال ایران کارزار مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین را آغاز کرد[پانویس ۹] و در مرحله نخست در گروه سه رقابت‌ها با عربستان سعودی، سوریه و عراق همگروه شد[پانویس ۱۰] و موفق شد به عنوان صدرنشین پای به مرحله نهایی بازی‌ها بگذارد. مرحله نهایی با حضور پنج تیم ایران، استرالیا، کره جنوبی، کویت و هنگ کنگ به صورت رفت و برگشتی انجام شد و در نهایت ایران با کسب شش پیروزی و دو تساوی موفق شد به عنوان صدرنشین بازی‌ها به عنوان نماینده حوزه آسیا-اقیانوسیه انتخاب شود و برای نخستین بار پای به بازی‌های جام جهانی نهد.[۴۰] بازی رفت ایران و استرالیا که در مرداد ۱۳۵۶ در ملبورن برگزار شد و با تک گل حسن روشن و پیروزی ۰–۱ ایران خاتمه یافت از بهترین نتایج تیم ملی محسوب می‌شود چرا که ایران توانست انتقام شکست سنگین چهار سال قبل را از استرالیا بگیرد. در میان بازیکنان ایران در آن بازی حسین کازرانی مدافع تیم ملی نقش بسزایی در بسته نگه داشتن دروازه ایران داشت تا ایران بتواند یکی از باارزش‌ترین پیروزی‌های تاریخ خود را به دست آورد.[۴۱]

ایران در اردیبهشت ۱۳۵۷ در چارچوب بازی‌های جام ملت‌های آفریقا-آسیا به مصاف قهرمان قاره آفریقا رفت و بازی را با نتیجه ۰–۳ برد. بازی برگشت که قرار بود بعد از برگزاری جام جهانی برگزار شود به دلیل شعله‌ور شدن وقایع انقلاب ایران لغو شد تا جام قهرمانی به هیچ‌یک از دو تیم اهدا نشود. این بازی نخستین دیدار ایران با نماینده‌ای از کنفدراسیون فوتبال آفریقا بود.[۴۲] سپس در خرداد همان سال ایران برای نخستین بار در جام جهانی فوتبال شرکت کرد و با دو شکست سنگین برابر هلند و پرو و یک تساوی ۱–۱ برابر اسکاتلند به کار خود در جام جهانی خاتمه داد. بعدها گفته شد ران گیرین‌وود سرمربی وقت تیم ملی انگلستان که تیمش از حضور در جام جهانی بازمانده بود به آرژانتین و محل اردوی ایران سفر کرد و به مربیان تیم ایران مشاوره فنی داد تا اسکاتلند در مقابل ایران برنده نشود.[۴۳] آخرین بازی ایران پیش از انقلاب ۱۳۵۷، یک بازی دوستانه برابر شوروی بود که در شهریور ۱۳۵۷ در تهران برگزار شد و با نتیجه ۰–۱ به سود شوروی به پایان رسید.[۴۴]

۱۳۵۷–۱۳۷۵: دوران سکون و انزوا

دهه هشتاد میلادی کشور ایران درگیر انقلاب و جنگی هشت ساله بود. این سال‌ها دوران رکود فوتبال در ایران نیز بود. در این دهه ایران نتوانست به جام جهانی صعود کند.[۴۵] یکی از مهم‌ترین حواشی تیم ملی در این دوران، استعفای ۱۴ نفر از بازیکنان تیم ملی، در هنگام برگزاری بازی‌های آسیایی ۱۹۸۶ به علت اختلافات با کادر فنی تیم ملی، یعنی پرویز دهداری، رضا وطنخواه و بهمن صالح‌نیا بود. متن نامه استعفای آن‌ها بدین شرح بود:"... بسمه تعالی. ضمن آرزوی موفقیت برای ملت شهیدپرور ایران و پیروزی رزمندگان اسلام و مسلمین بر کفر، ما بازیکنان تیم ملی بنا بر رسالتی که به عهده ما بچه‌های این آب و خاک اسلامی بوده با تمامی قدرت هم‌قسم گشته‌ایم که بازی‌های آسیایی سئول را به اتمام رسانده و بعد از بازی‌ها چون دیگر قادر به ادامه همکاری با مربیان تیم ملی نیستیم، لذا از کلیه ملت عزیز و مسئولین ورزشی خواهانیم ما را مورد عفو قرار داده و آرزوی موفقیت تیم ملی را در همه میدان‌ها از خداوند بزرگ خواهانیم. انشاالله… به امید پیروزی هر چه سریع تر رزمندگان اسلام. ۳۰ شهریور ۱۳۶۵" امضا کنندگان این نامه عبارت بودند از:محمد پنجعلی، شاهرخ بیانی، شاهین بیانی، حمید درخشان، ناصر محمدخانی، مرتضی فنونی‌زاده، عبدالعلی چنگیز، ضیا عربشاهی، اصغر حاجیلو، سیدمهدی ابطحی، مرتضی یکه، فرشاد پیوس، غلامرضا فتح‌آبادی، احمد سجادی. سیروس قایقران از امضا کنندگان اولیه نامه بود ولی خیلی زود امضای خود را پس گرفت. پس از بازگشت تیم ملی، فدراسیون، به دلیل اهانت و توهین به مربی، سرپیچی از دستورها، تشکیل جلسات غیرمجاز، رعایت نکردن موازین اخلاقی و تحریک بازیکنان، چنگیز را ۹ ماه، پنجعلی ۶ ماه و درخشان و حاجیلو را ۳ ماه از حضور در میدان‌ها محروم کرد. از این جمع چهارده نفره، فتح‌آبادی اولین کسی بود که استعفایش را پس گرفت و در اردوی زمستان سال ۶۶ برگشت، اما از تیم ملی خط خورد. عربشاهی، فنونی زاده و سجادی هم تیرماه سال ۶۷ استعفای خود را پس گرفتند. در آبان ۶۷ پیوس بدون پس گرفتن استعفا به تیم ملی دعوت شد. ابطحی در تیرماه سال ۶۸ و در زمان مربی گری مهدی مناجاتی برگشت. بعد از سرمربیگری علی پروین، در آبان ۶۸ پنجعلی و شاهرخ بیانی، و در تیرماه ۶۹ درخشان و محمدخانی و شاهین بیانی به تیم ملی دعوت شدند تا از این جمع فقط حاجیلو، چنگیز و یکه، با تیم ملی برای همیشه خداحافظی کرده باشند.[۴۶][۴۷][۴۸]

۱۳۷۵-هم‌اکنون: بازگشت به صحنه بین‌المللی

تیم ملی مرداد ۱۳۸۵، دیدار با سوریه، ایستاده از راست: صادقی، فکری، شکوری، نیکبخت، عنایتی، نکونام. نشسته از راست: مهدوی‌کیا، تیموریان، خطیبی، معدنچی، طالبلو

پس از مدتی رکود فوتبال ایران در دههٔ نود میلادی از نو متولد شد. اگر چه ایران نتوانست در دو جام جهانی ۹۰ و ۹۴ شرکت کند، با پیدایش پدیده‌های نظیر علی دایی، خداداد عزیزی، کریم باقری و در سال‌های آخر این دهه مهدی مهدوی‌کیا، ایران جانی تازه گرفت[۴۹] در سال‌های پایانی این دهه ایران موفق شد دومین حضور خود را در جام جهانی تجربه کند.[۵۰]

ورزشگاه

از سال ۱۳۵۳ خورشیدی بدین سو آزادی ورزشگاه خانگی تیم ملی فوتبال ایران است
هواداران تیم ملی در حال تشویق این تیم در بازی دوستانه ایران و آلمان در ورزشگاه آزادی، سال ۱۳۸۳ خورشیدی

ورزشگاه امجدیه که امروزه ورزشگاه شهید شیرودی نامیده می‌شود نخستین ورزشگاهی بود که بازی‌های خانگی تیم ملی در آن انجام شد. تعدادی از مهم‌ترین بازی‌های تیم ملی از جمله بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ توکیو و بازی‌های جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ در این ورزشگاه برگزار شدند.[۵۱] دیدار فینال گونه[پانویس ۱۱] جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ که در بهار ۱۳۴۷ در امجدیه و بین دو تیم ایران و اسرائیل برگزار شد و نخستین قهرمانی تیم ملی ایران را به همراه داشت در همین ورزشگاه برگزار شد. این بازی از بازی‌های حماسی تیم ملی ایران شناخته و از عوامل محبوبیت بیش از پیش فوتبال در جامعه ایران نیز نامیده می‌شود.[۵۲]

با گسترش علاقه‌مندی نسبت به فوتبال در جامعه ایران، ورزشگاه امجدیه که گنجایش کمی داشت دیگر توانای میزبانی از خیل عظیم هواداران فوتبال را نداشت. به این دلیل و همچنین برای میزبانی از بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴، ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی در غرب تهران و به عنوان بخشی از مجموعه ورزشی آزادی که در ابتدا آریامهر نامیده شد ساخته و پس از افتتاح رسمی‌اش در تابستان ۱۳۵۳ میزبانی بازی‌های تیم ملی ایران به این ورزشگاه منتقل شد. قسمت عمده سکوهای این ورزشگاه در ابتدا صندلی گذاری نشده بود و گنجایش ورزشگاه آزادی هیچگاه دقیقاً معلوم نشد و همواره ورزشگاه صد هزار نفری آزادی نامیده می‌شد،[۵۳] اما هم‌اکنون و پس از صندلی گذاری هر دو طبقه ورزشگاه آزادی گنجایش دقیق آن ۷۸٬۱۱۶ نفر است.[۵۴] تعدادی از مهم‌ترین بازی‌های تیم ملی ایران از جمله دیدار فینال بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴،[۵۵] جام ملت‌های آسیا ۱۹۷۶[۵۶] و دیدار رفت پلی‌اف آسیا اقیانوسیه مرحله مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸[۵۷] در این ورزشگاه برگزار شده‌اند.

تیم ملی ایران چند بازی را نیز در شهر تبریز و در ورزشگاه‌های تختی و یادگار امام برگزار کرده‌است، که از جمله می‌توان به رقابت‌های دور نخست مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲[۵۸] و تورنمنت چهار جانبه ال‌جی در سال ۲۰۰۲ اشاره کرد.[۵۹] پرگل‌ترین بازی تیم ملی ایران که در برابر گوام و با نتیجه ۰–۱۹ به پایان رسید، در ورزشگاه تختی تبریز انجام شده‌است.[۶۰][۶۱]

تصویر تیم ملی

رنگ و لباس

تیم ملی ایران به‌طور سنتی لباس، شرت و جوراب سفید می‌پوشد و رنگ دوم این تیم قرمز است اما در گذشته و در رقابت‌های مختلف با پیراهن سبز رنگ نیز به میدان رفته‌است. لباس اصلی ایران همواره سفید ساده بوده اما از بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ در سال ۱۳۴۳ واژه لاتین ایران بر روی پیراهن این تیم نقش بست[۶۲] و این سنت تا سال ۱۳۷۵ با تغییراتی در رنگ و اندازه نام ایران ادامه یافت. از سال ۱۳۷۵ و مسابقات مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ واژه ایران با سه رنگ اصلی پرچم ایران نوشته شد و تیم ملی تا بازی‌های آسیایی ۱۹۹۸ با همین طرح به میدان رفت اما پس از آن واژه ایران از پیراهن تیم ملی حذف شد. تیم ملی ایران در تعدادی از مسابقاتش از جمله جام ملت‌های آسیا ۱۹۷۶ و بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۰ با پیراهن سبز رنگ به عنوان پیراهن اصلی به میدان رفت.[۶۲][۶۳]

رنگ دوم پیراهن تیم ایران به‌طور سنتی قرمز است اما در بعضی مسابقات از جمله جام ملت‌های ۲۰۰۴ ایران با پیراهن سبز رنگ به میدان رفته‌است.[۶۴] آبی تنها رنگ دیگری‌ست که به غیر از این سه رنگ بر تن تیم ملی نشسته‌است، در مسابقات جام کوروش در سال ۱۳۵۰ تیمی که به نمایندگی از ایران به میدان رفت[پانویس ۱۲] پیراهن آبی رنگ بر تن داشت.[۶۵]

در مسابقات جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، تیم ایران برای حمایت از پروژه احیای یوز آسیایی با افزودن طرحی از یوزپلنگ بر لباسش به میدان رفت.[۶۶] این طرح نوین در جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ نیز تکرار شد اما پس از آن استفاده از این طرح متوقف شد.

تا به حال تمامی پیراهن‌های ایران در جام‌های جهانی را شرکت‌های آلمانی تولید کرده‌اند: آدیداس در جام جهانی ۱۹۷۸، پوما در جام‌های جهانی ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶ و اول‌اشپورت در جام جهانی ۲۰۱۴.[۶۲] ایران برای جام جهانی ۲۰۱۸ نیز با آدیداس قرارداد بسته‌است.[۶۷]

خانگی
مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۰
Football kit
مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰[۷۲]
Football kit
مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸[۷۶]
مهمان
Football kit
مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰
Football kit
مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸

نشان‌واره و نماد

نخستین نشان‌واره مورد استفاده تیم ملی نشان‌واره کمیته ملی المپیک ایران بود، ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۵۸ با استفاده از این نشان‌واره به میدان رفت. سپس‌تر و در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ و در مسابقاتی همچون مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ توکیو و جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ نیز این نشان‌واره بر روی لباس تیم ملی دیده شد. استفاده از این نشان‌واره در ابتدای دهه ۱۳۵۰ متوقف شد و ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ با استفاده از نشان‌واره نوینی به میدان رفت که بعد از انقلاب ۱۳۵۷ استفاده از این آخری هم متوقف شد. تیم ملی در بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲ با نشان رسمی حکومت نوین ایران به بازی‌ها رفت اما استفاده از این نشان‌واره پس از این بازی‌ها دیگر تکرار نشد. ایران تا سال ۲۰۰۰ بدون استفاده از نشان‌واره خاصی و تنها با درج نام ایران بر روی لباس تیم ملی در بازی‌های شرکت می‌کرد اما از جام ملت‌های ۲۰۰۰ بدین سو تیم ملی با نشان‌واره کنونی‌اش به میدان می‌رود.

تیم ملی ایران هیچگاه نماد مشخصی نداشت تا آنکه برای نخستین بار در اردیبهشت ۱۳۹۷ یوزپلنگ آسیایی که هم‌اکنون تنها نمونه‌های آن در ایران یافت می‌شود با نام یوپا (مخفف یوزپلنگ تیزپا) به عنوان نماد رسمی تیم ملی فوتبال ایران برگزیده شد.[۸۲][۸۳]

یوپا، نماد رسمی تیم ملی فوتبال ایران

حضور بین‌المللی

بازی‌های آسیایی نخستین مسابقات بین‌المللی بودند که تیم ایران در آن‌ها شرکت کرد. ایران در اسفند ۱۳۲۹ در نخستین دوره بازی‌های آسیایی شرکت کرد و پس از آن به غیر از سه دوره در تمامی بازی‌های آسیایی حاضر بوده‌است. تیم ملی از المپیک ۱۹۶۴ توکیو در بازی‌های المپیک تابستانی نیز حاضر شده و پس از آن تا المپیک ۱۹۷۶ مونترال در تمامی مراحل مقدماتی حاضر بود و در دو دوره نیز موفق به صعود به مرحله نهایی شد. ایران در سه دوره نخست جام ملت‌های آسیا حاضر نبود اما از جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ که میزبانی‌اش را خود بر عهده داشت تا به امروز در تمامی دوره‌ها حاضر بوده و سه بار نیز موفق به قهرمانی در این بازی‌ها شده‌است. جام جهانی فوتبال آخرین تورنمنت مهمی است که ایران در آن شرکت کرده؛ ایران در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ حاضر بود اما موفق به صعود نشد و پس از به غیر از دو دوره ۱۹۸۲ و ۱۹۸۶ که به دلائل سیاسی و غیر ورزشی غائب بود در دیگر ادوار جام جهانی در مسابقات مقدماتی حاضر بوده و در پنج دوره نیز موفق به صعود به مرحله نهایی شده‌است.

در جام جهانی

تیم ملی ایران در بازی برابر بوسنی و هرزگوین در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، ایستاده از راست: نکونام، حسینی، منتظری، تیموریان، صادقی، حقیقی نشسته از راست: دژاگه، قوچان‌نژاد، شجاعی، حاج‌صفی و پولادی.

فوتبال ایران بسیار دیر و تنها از جام جهانی ۱۹۷۴ آلمان غربی در مسابقات مقدماتی این جام شرکت کرد. ایران در نخستین تلاشش برای صعود ناموفق بود و در حالی که از گروهش در منطقه بی صعود کرده بود[۸۴] در مصاف با قهرمان دیگر گروه آن منطقه، استرالیا[پانویس ۱۳] در مجموع دو بازی رفت و برگشت ۲–۳ مغلوب شد تا از صعود به جام جهانی بازماند.[۸۵][۸۶] دور بعدی جام جهانی یعنی ۱۹۷۸ آرژانتین شاهد نخستین صعود ایران به این مسابقات بود[۸۷] تا ایران در جام جهانی نیز حاضر شود. بعد از انقلاب ۱۳۵۷ و به دلائل سیاسی تیم ملی فوتبال ایران مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۸۲ را تحریم کرد و در دور بعدی یعنی ۱۹۸۶ نیز حاضر به تمکین از رای فیفا مبنی در بازی زمین بی‌طرف نشد تا ایران در دهه ۱۳۶۰ دو جام جهانی را از دست بدهد.[۸۸] از جام جهانی ۱۹۹۰ ایران مجدداً گام در مسابقات مقدماتی جام جهانی گذاشت اما در همان مرحله نخست از گروهش حذف شد و تیم ملی راه به جایی نبرد.[۸۹] دور بعدی مقدماتی جام جهانی نیز شاهد تلاش ناموفق تیم ملی برای صعود بود و ایران این بار در مرحله دوم مقدماتی با پذیرفتن چند شکست سنگین و دور از انتظار از بازی‌ها کنار رفت تا غیبت ایران در جام جهانی به بیست سال برسد.[۹۰] بالاخره در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ تیم ملی موفق شد در شرایطی دراماتیک و در حالی که کمتر کسی انتظار صعود این تیم را داشت[۹۱] با توجه به قانون گل زده در خانه حریف و نتیجه مساوی ۳–۳ در مجموع دو بازی، استرالیا نماینده اقیانوسیه را حذف کند و مجدداً پای در جام جهانی فوتبال نهد.[۹۲] ایران در دور بعدی مقدماتی جام جهانی باز هم از صعود بازماند و این بار در مرحله پلی‌اف آسیا و اروپا مغلوب ایرلند نماینده اروپا شد.[۹۳] تیم ملی در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶ با یک صعود نسبتاً آسان توانست برای سومین بار خود را در مرحله نهایی مسابقات ببیند.[۹۴] جام جهانی ۲۰۱۰ باز هم شاهد شکست فوتبال ایران در صعود به مرحله نهایی این مسابقات بود تا ایران یک جام جهانی دیگر را نیز از دست بدهد.[۹۵] تیم ملی در دو دوره ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴ با سرمربی‌گری کارلوس کیروش پرتغالی دو صعود نسبتاً آسان را تجربه کرد تا برای نخستین بار فوتبال ایران در دو دوره متوالی جام جهانی حاضر شود.[۹۶][۹۷]

ایران در جام جهانی فوتبال
جام جهانی فوتبال مقدماتی جام جهانی
میزبان/سال مرحله رتبه بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ. بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ.
۱۹۳۰ تا ۱۹۷۰ شرکت نکرد - - - - - - - - - - - - -
آلمان غربی ۱۹۷۴ راه نیافت - - - - - - - ۸ ۵ ۱ ۲ ۹ ۶
آرژانتین ۱۹۷۸ مرحله گروهی ۱۴ام ۳ ۰ ۱ ۲ ۲ ۸ ۱۲ ۱۰ ۲ ۰ ۲۰ ۳
اسپانیا ۱۹۸۲ حضور نداشت - - - - - - - - - - - - -
مکزیک ۱۹۸۶ کنار گذاشته شد* - - - - - - - - - - - - -
ایتالیا ۱۹۹۰ راه نیافت - - - - - - - ۶ ۵ ۰ ۱ ۱۲ ۵
ایالات متحده آمریکا ۱۹۹۴ راه نیافت - - - - - - - ۱۱ ۵ ۳ ۳ ۲۳ ۱۳
فرانسه ۱۹۹۸ مرحله گروهی ۲۰ام ۳ ۱ ۰ ۲ ۲ ۴ ۱۷ ۸ ۶ ۳ ۵۷ ۱۷
کره جنوبیژاپن ۲۰۰۲ راه نیافت - - - - - - - ۱۴ ۹ ۳ ۲ ۳۶ ۹
آلمان ۲۰۰۶ مرحله گروهی ۲۵ام ۳ ۰ ۱ ۲ ۲ ۶ ۱۲ ۹ ۱ ۲ ۲۹ ۷
آفریقای جنوبی ۲۰۱۰ راه نیافت - - - - - - - ۱۴ ۵ ۸ ۱ ۱۵ ۹
برزیل ۲۰۱۴ مرحله گروهی ۲۸ام ۳ ۰ ۱ ۲ ۱ ۴ ۱۶ ۱۰ ۴ ۲ ۳۰ ۷
روسیه ۲۰۱۸ راه یافته‌است ۱۳ ۹ ۴ ۰ ۳۰ ۳
مجموع ۲۱/۵ - ۱۲ ۱ ۳ ۸ ۷ ۲۲ ۱۲۲ ۷۵ ۳۱ ۱۶ ۲۶۱ ۷۹
  • به دلیل جنگ ایران و عراق، فیفا این دو کشور را مجبور به بازی در زمین بی‌طرف کرد که ایران موافقت نکرد و از مسابقات کنار گذاشته شد.


بازی‌های ایران در جام جهانی فوتبال
سال مرحله تاریخ ورزشگاه تماشاگر نتیجه گل‌های ایران
۱۹۷۸ مرحله گروهی ۲۱ خرداد ۱۳۵۷، ۱۶:۴۵ ART ماریو آلبرتو کمپس، کوردوبا ۲۱۲۶۲ ایران ایران ۱ – ۴ Flag of Peru.svg پرو حسن روشن '۴۱
مرحله گروهی ۱۳ خرداد ۱۳۵۷، ۱۶:۴۵ ART مالویناس آرژنتیناس، مندوزا ۳۳۴۳۱ ایران ایران ۰ – ۳ Flag of the Netherlands.svg هلند -
مرحله گروهی ۱۷ خرداد ۱۳۵۷، ۱۶:۴۵ ART ماریو آلبرتو کمپس، کوردوبا ۷۹۳۸ ایران ایران ۱ – ۱ Flag of Scotland.svg اسکاتلند ایرج دانایی‌فرد '۶۰
۱۹۹۸ مرحله گروهی ۲۴ خرداد ۱۳۷۷، ۱۷:۳۰ CET جئوفروی گویچارد، سن-اتین ۳۰۶۰۰  ایران ۰ – ۱ Flag of SFR Yugoslavia.svg یوگسلاوی -
مرحله گروهی ۳۱ خرداد ۱۳۷۷، ۲۱:۰۰ CET ژرلان، لیون ۳۹۱۰۰  ایران ۲ – ۱ Flag of the United States.svg ایالات متحده حمید استیلی '۴۱، مهدی مهدوی‌کیا '۸۳
مرحله گروهی ۴ تیر ۱۳۷۷، ۲۱:۰۰ CET استاد دو لا موسون، مون‌پلیه ۲۹۸۰۰  ایران ۰ – ۲ Flag of Germany.svg آلمان -
۲۰۰۶ مرحله گروهی ۲۱ خرداد ۱۳۸۵، ۱۸:۰۰ CEST فرانکن، نورنبرگ ۴۱۰۰۰  ایران ۱ – ۳ Flag of Mexico.svg مکزیک یحیی گل‌محمدی، '۳۶
مرحله گروهی ۲۷ خرداد ۱۳۸۵، ۱۵:۰۰ CEST کومرتسبانک آرنا، فرانکفورت ۴۸۰۰۰  ایران ۰ – ۲ Flag of Portugal.svg پرتغال -
مرحله گروهی ۳۱ خرداد ۱۳۸۵، ۱۶:۰۰ CEST ردبول آرنا، لایپزیگ ۳۸۰۰۰  ایران ۱ – ۱ Flag of Angola.svg آنگولا سهراب بختیاری‌زاده، '۷۵
۲۰۱۴ مرحله گروهی ۲۶ خرداد ۱۳۹۳، ۱۶:۰۰ UTC-3 آرنا دا بایشادا، کوریتیبا ۳۹۰۸۱  ایران ۰ – ۰ Flag of Nigeria.svg  نیجریه -
مرحله گروهی ۳۱ خرداد ۱۳۹۳، ۱۳:۰۰ UTC-3 مینیرو، بلو هوریزونته ۵۷۶۹۸  ایران ۰ – ۱ Flag of Argentina.svg آرژانتین -
مرحله گروهی ۴ تیر ۱۳۹۳، ۱۳:۰۰ UTC-3 ایتایپاوا آرنا فونته نوآوا، سالوادور ۴۸۰۱۱  ایران ۱ – ۳ Flag of Bosnia and Herzegovina.svg بوسنی و هرزگوین رضا قوچان‌نژاد '۸۲
۲۰۱۸ مرحله گروهی ۲۵ خرداد ۱۳۹۷، ۱۸:۰۰ MSK کرستوفسکی، سن پترزبورگ
مرحله گروهی ۳۰ خرداد ۱۳۹۷، ۲۱:۰۰ MSK کازان آرنا، قازان
مرحله گروهی ۴ تیر ۱۳۹۷، ۲۱:۰۰ MSK موردوویا آرنا، سارانسک

در جام ملت‌های آسیا

بازی تیم ملی ایران در برابر بحرین در مرحله گروهی جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ در ملبورن، استرالیا.

ایران در نخستین دوره جام ملت‌های آسیا در ۱۹۵۶ غائب بود اما در دور مقدماتی دومین دوره شرکت کرد و با وجود نتایج نسبتاً خوب از جمله پیروزی ۰–۳ برابر تیم ملی اسرائیل با شکست سنگین و دور از انتظار ۱–۴ برابر تیم ملی پاکستان که معمولاً در برابر ایران شکست می‌خورد، با یک امتیاز کمتر نسبت به اسرائیل در گروهش دوم شد و از صعود به مرحله نهایی جام ملت‌ها بازماند.[۹۸] ایران در جام ملت‌های ۱۹۶۴ نیز غائب بود اما با برعهده گرفتن میزبانی دور بعد یعنی ۱۹۶۸ به‌طور مستقیم و برای نخستین بار در مرحله نهایی جام ملت‌ها حاضر شد.[۹۹] تیم ملی در این جام حضور درخشانی داشت و تمامی بازی‌های خود را با برد پشت سر گذاشت تا بدون شکست خوردن نخستین قهرمانی‌اش در آسیا را تجربه کند. دو دوره بعدی نیز تیم ملی به‌طور مستقیم وارد جام ملت‌ها شد و هر دو دوره را بدون شکست خوردن فتح کرد[۱۰۰][۱۰۱] تا با سه قهرمانی متوالی رکوردی در این زمینه از خود بر جای بگذارد.[۱۰۲]

جام ملت‌های ۱۹۸۰ کویت نخستین دوره بعد از انقلاب ایران بود ایران در ابتدا قصد تحریم بازی‌ها را داشت اما در نهایت در مسابقات شرکت کرد. این دوره همزمان شد با حمله عراق به ایران و آغاز جنگ ایران و عراق. این امر بر روحیه بازیکنان تأثیر منفی گذاشت، میزبانی بد کویت نیز شرایط را برای تیم ملی سخت‌تر کرده بود و بازیکنان حتی قصد ترک مسابقات را داشتند اما در نهایت ایران به بازی‌ها ادامه داد ولی موفق به کسب عنوانی بهتر از سومی نشد.[۱۰۳] در دو دوره بعدی در ۱۹۸۴ و ۱۹۸۸ نیز تیم ملی ایران نمایش موفقیت‌آمیزی نداشت و هیچ‌گاه موفق به حضور در دیدار نهایی نشد. ایران در جام ملت‌های ۱۹۹۲ در همان مرحله گروهی حذف شد که تا به امروز این بدترین نتیجه تیم ملی در این رقابت‌هاست.[۱۰۲] در جام ملت‌های ۱۹۹۶ ایران با وجود دو پیروزی درخشان و پرگل برابر عربستان و کره‌جنوبی در دیدار نیمه‌نهایی و در ضربات پنالتی مغلوب عربستان شد تا باز هم از راهیابی به دیدار نهایی بازماند.[۱۰۴] تیم ملی در دوره بعدی جام ملت‌ها که در ۲۰۰۰ در لبنان برگزار شد در مرحله یک چهارم پایانی مغلوب کره‌جنوبی شد.[۱۰۵] حضور ایران در نیمه نهایی جام ملت‌های ۲۰۰۴ آخرین حضور تیم ملی در میان چهار تیم نهایی این مسابقات است[۱۰۶] و در سه دوره بعدی در ۲۰۰۷، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵ ایران همواره در مرحله یک چهارم پایانی از دور مسابقات کنار رفت[۱۰۷][۱۰۸][۱۰۹] تا عدم راه‌یابی تیم ملی به دیدار نهایی به رکوردی ۴۳ ساله برسد.

     قهرمان       نائب قهرمان       سوم       چهارم

ایران در جام ملت‌های آسیا
جام ملت‌های آسیا مقدماتی جام ملت‌های آسیا
میزبان/سال دور بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ. بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ.
هنگ کنگ ۱۹۵۶ شرکت نکرد - - - - - - - - - - - -
کره جنوبی ۱۹۶۰ حذف در مقدماتی - - - - - - ۶ ۳ ۱ ۲ ۱۲ ۱۰
اسرائیل ۱۹۶۴ شرکت نکرد - - - - - - - - - - - -
ایران ۱۹۶۸ قهرمان ۴ ۴ ۰ ۰ ۱۱ ۲ حضور مستقیم به دلیل میزبانی
تایلند ۱۹۷۲ قهرمان ۵ ۵ ۰ ۰ ۱۲ ۴ حضور مستقیم به دلیل قهرمانی
ایران ۱۹۷۶ قهرمان ۴ ۴ ۰ ۰ ۱۳ ۰ حضور مستقیم به دلیل میزبانی
کویت ۱۹۸۰ مقام سوم ۶ ۳ ۲ ۱ ۱۶ ۶ حضور مستقیم به دلیل قهرمانی
سنگاپور ۱۹۸۴ مقام چهارم ۶ ۲ ۴ ۰ ۸ ۳ ۵ ۵ ۰ ۰ ۲۱ ۲
قطر ۱۹۸۸ مقام سوم ۶ ۲ ۲ ۲ ۳ ۴ ۴ ۲ ۲ ۰ ۶ ۱
ژاپن ۱۹۹۲ دور ۱ ۳ ۱ ۱ ۱ ۲ ۱ ۲ ۲ ۰ ۰ ۱۰ ۰
امارات متحده عربی ۱۹۹۶ مقام سوم ۶ ۳ ۲ ۱ ۱۴ ۶ ۶ ۶ ۰ ۰ ۲۷ ۱
لبنان ۲۰۰۰ یک‌چهارم پایانی ۴ ۲ ۱ ۱ ۷ ۳ ۶ ۴ ۱ ۱ ۱۶ ۲
چین ۲۰۰۴ مقام سوم ۶ ۳ ۳ ۰ ۱۴ ۸ ۶ ۵ ۰ ۱ ۱۶ ۵
اندونزیمالزیتایلندویتنام۲۰۰۷ یک‌چهارم پایانی ۴ ۲ ۲ ۰ ۶ ۳ ۶ ۴ ۲ ۰ ۱۲ ۲
قطر۲۰۱۱ یک چهارم پایانی ۴ ۳ ۰ ۱ ۶ ۲ ۶ ۴ ۱ ۱ ۱۱ ۲
استرالیا ۲۰۱۵ یک چهارم پایانی ۴ ۳ ۱ ۰ ۷ ۳ ۶ ۵ ۱ ۰ ۱۸ ۵
امارات متحده عربی ۲۰۱۹ ۸ ۶ ۲ ۰ ۲۶ ۳
مجموع ۱۶/۱۳ ۶۲ ۳۷ ۱۸ ۷ ۱۱۹ ۴۴ ۶۱ ۴۶ ۱۰ ۵ ۱۷۵ ۳۳
* خط قرمز رنگ نشان می‌دهد که تیم میزبان مسابقات بوده‌است.
** مساوی‌ها شامل بازی‌هایی که به ضربات پنالتی کشیده شده‌اند نیز می‌شوند.

در المپیک تابستانی

ایران در المپیک تابستانی
بازی‌های المپیک مقدماتی المپیک
میزبان/سال دور بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ. بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ.
۱۹۰۰ تا ۱۹۶۰ حضور نداشت - - - - - - - - - - - -
ژاپن ۱۹۶۴ مرحله گروهی ۳ ۰ ۱ ۲ ۱ ۶ ۶ ۴ ۱ ۱ ۱۴ ۳
مکزیک ۱۹۶۸ راه نیافت - - - - - - - - - - - -
آلمان غربی ۱۹۷۲ مرحله گروهی ۳ ۱ ۰ ۲ ۱ ۹ ۵ ۳ ۲ ۰ ۶ ۰
کانادا ۱۹۷۶ یک‌چهارم پایانی ۳ ۱ ۰ ۲ ۴ ۵ ۴ ۳ ۱ ۰ ۸ ۱
اتحاد جماهیر شوروی ۱۹۸۰ راه یافت ولی بازی‌ها را تحریم کرد - - - - - - ۵ ۳ ۲ ۰ ۱۸ ۲
ایالات متحده آمریکا ۱۹۸۴ راه نیافت - - - - - - - - - - - -
کره جنوبی ۱۹۸۸ راه نیافت - - - - - - ۲ ۱ ۰ ۱ ۲ ۲
مجموع بهترین: یک‌چهارم پایانی ۹ ۲ ۱ ۶ ۶ ۲۰ ۲۲ ۱۴ ۶ ۲ ۴۸ ۸

* پس از المپیک ۱۹۹۲ تیم ملی زیر ۲۱ سال در بازی‌ها شرکت می‌کند.

در بازی‌های آسیایی

بازیکنان تیم ملی ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۶۶ در بانکوک، ایستاده از راست: بهزادی، شیرزادگان، افتخاری، از بازیکنان تیم ملی والیبال، جاسمیان، میرزاحسن، اصلی، حبیبی، قلیچ‌خانی، رنجبر (کاپیتان)، نشسته از راست: کرد (کاپیتان تیم ملی والیبال)، فرزامی، ظلی، جباری، طالبی، حبیبی و عرب.

بازی‌های آسیایی نخستین رقابت بین‌المللی و معتبری بود که تیم ملی فوتبال ایران در آن‌ها شرکت کرد. ایران در اسفند ۱۳۲۹ در نخستین دوره بازی‌های آسیایی در دهلی‌نو حاضر شد و موفق شد تا دیدار فینال پیش برود اما در گام آخر مغلوب هند، تیم میزبان شد تا به مدال نقره بسنده کند.[۱۱۰] سرمربی تیم ملی در آن بازی‌ها مصطفی سلیمی بود.[۱۱۱] ایران در دوره بعدی بازی‌های آسیایی در مانیل فیلیپین حاضر نبود و در سومین دوره بازی‌های آسیایی در توکیو ژاپن تیم ملی نتایج ضعیفی کسب کرد. دو شکست متوالی و پرگل در برابر اسرائیل و کره‌جنوبی در حالی که تیم ملی حتی نتوانست یک گل به ثمر برساند باعث شدند تا ایران در همان دور نخست از رقابت‌ها کنار رود.[۱۱۲] تیم ملی در دوره بعدی بازی‌های آسیایی در جاکارتا حاضر نشد تا سومین حضور ایران در این بازی‌ها در بازی‌های آسیایی ۱۹۶۶ در بانکوک رقم بخورد. در این دوره ایران تا دیدار نهایی پیش رفت[۱۱۳] اما در آن بازی تنها روی اشتباه عزیز اصلی دروازه‌بان تیم ملی و سپس بازی دفاعی و وقت‌کشی فراوان بازیکنان حریف، با یک گل مغلوب تیم ملی میانمار شد تا باز هم از دستیابی به مدال طلا بازماند.[۱۱۴] مربی ایران در این بازی‌ها گئورگی سوچ بود.[۱۱۵] تیم ملی در دور بعدی بازی‌ها که باز هم در بانکوک برگزار شد، با عملکردی ضعیف و با یک تساوی برابر اندونزی و باخت در برابر کره‌جنوبی در گروه خود سوم شد و از صعود به مراحل بعدی بازماند.[۱۱۶] سرانجام در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ که به میزبانی ایران و در تهران برگزار شد تیم ملی موفق شد به نخستین عنوان قهرمانی در این بازی‌ها دست یابد تا برای اولین بار مدال طلای بازی‌های آسیایی نصیب ایران شود.[۱۱۷] تیم ملی در دوره بعدی بازی‌های آسیایی که در بانکوک برگزار شد[پانویس ۱۴] شرکت نکرد. ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲ که در دهلی‌نو برگزار شد با مربی‌گری جلال چراغ‌پور شرکت کرد[۱۱۸] و با وجود نتایج نسبتاً خوب در مرحله گروهی در بازی یک چهارم پایانی و در وقت‌های اضافه مغلوب کویت شد تا بدون دستیابی به مدال از دور این بازی‌ها کنار رود.[۱۱۹] در دوره بعدی بازی‌ها که در سئول کره‌جنوبی برگزار شد حضور ایران با حواشی فراوانی همراه بود و رویارویی چهارده تن از بازیکنان تیم ملی با مربی‌شان، پرویز دهداری باعث شد تا آن‌ها از حضور در تیم ملی استعفا دهند.[۴۸] ایران با وجود این حواشی در این بازی‌ها حضور نسبتاً موفقی داشت و با صعود از گروهش در مرحله یک چهارم نهایی تنها در ضربات پنالتی مغلوب تیم میزبان، کره‌جنوبی‌ای شد که در پایان راه قهرمان نیز شد.[۱۲۰] تیم ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۰ در پکن با مربی‌گری علی پروین بالاخره موفق شد عنوان قهرمانی را از آن خود کند[۱۱۸] تا نخستین قهرمانی ایران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ به دست آید و ایران یک مدال روحیه‌بخش را از آن خود کند. با وجود این قهرمانی ایران در دوره بعد در هیروشیما نمایش بسیار ضعیفی را ارائه داد و در مقابل حریفان آسانی همچون ترکمنستان و بحرین به تساوی رسید و به یمن باخت[۱۱۸] تا بعد از ۲۴ سال ایران یک بار دیگر در همان مرحله نخست حذف شود. حضور ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۸ در بانکوک با سومین قهرمانی این تیم همراه بود.[۱۲۱] مربی تیم ملی در این بازی‌ها منصور پورحیدری بود[۱۱۸] و این دوره آخرین دوره‌ای بود که تیم‌های بزرگسالان در بازی‌های آسیایی شرکت کردند و از دوره بعد بازیکنان زیر ۲۳ سال و تنها با حضور سه بازیکن بزرگ‌سال در این رقابت‌ها حاضر شدند[۱۲۲] تا بدین ترتیب پرونده تیم ملی فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی با سه قهرمان و دو نائب قهرمانی برای همیشه بسته شود.

عکس دسته جمعی بازیکنان و مربیان تیم ملی بعد از قهرمانی در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ در تهران، منتشر شده در هفته‌نامه کیهان ورزشی
ایران در بازی‌های آسیایی
میزبان/سال دور بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ.
هند دهلی نو ۱۹۵۱ نایب‌قهرمان ۳ ۲ ۰ ۱ ۲ ۱
فیلیپین مانیل ۱۹۵۴ راه نیافت - - - - - -
ژاپن توکیو ۱۹۵۸ مرحله گروهی ۲ ۰ ۰ ۲ ۰ ۹
اندونزی جاکارتا ۱۹۶۲ راه نیافت - - - - - -
تایلند بانکوک ۱۹۶۶ نایب‌قهرمان ۷ ۴ ۰ ۳ ۹ ۶
تایلند بانکوک ۱۹۷۰ مرحله گروهی ۲ ۰ ۱ ۱ ۲ ۳
 ایران تهران ۱۹۷۴ قهرمان ۷ ۷ ۰ ۰ ۲۰ ۱
تایلند بانکوک ۱۹۷۸ راه نیافت - - - - - -
هند دهلی نو ۱۹۸۲ یک‌چهارم‌پایانی ۴ ۲ ۰ ۲ ۳ ۲
کره جنوبی سئول ۱۹۸۶ یک‌چهارم‌پایانی ۵ ۳ ۱ ۱ ۱۳ ۲
چین پکن ۱۹۹۰ قهرمان ۵ ۴ ۱ ۰ ۷ ۱
ژاپن هیروشیما ۱۹۹۴ مرحله گروهی ۴ ۱ ۲ ۱ ۵ ۲
تایلند بانکوک ۱۹۹۸ قهرمان ۸ ۷ ۰ ۱ ۲۵ ۷
مجموع ۳ قهرمانی ۴۷ ۳۰ ۵ ۱۲ ۸۶ ۳۴

* پس از بازی‌های آسیایی سال ۲۰۰۲ تیم زیر ۲۳ سال
در این بازی‌ها شرکت می‌کند.

در قهرمانی فوتبال غرب آسیا

میزبان/سال دور بازی برد تساوی باخت گ. ز. گ. خ.
اردن ۲۰۰۰ قهرمان ۵ ۴ ۱ ۰ ۷ ۱
سوریه ۲۰۰۲ سوم ۴ ۱ ۲ ۱ ۴ ۳
ایران ۲۰۰۴ قهرمان ۴ ۴ ۰ ۰ ۱۷ ۳
اردن ۲۰۰۷ قهرمان ۴ ۳ ۱ ۰ ۵ ۱
ایران ۲۰۰۸ قهرمان ۴ ۴ ۰ ۰ ۱۳ ۲
اردن ۲۰۱۰ نایب قهرمان ۴ ۲ ۱ ۱ ۸ ۵
کویت ۲۰۱۲ مرحله گروهی ۳ ۱ ۲ ۰ ۲ ۱
مجموع ۴ قهرمانی ۲۸ ۱۹ ۷ ۲ ۵۶ ۱۶

افتخارات

حضور (۵): ۱۹۷۸، ۱۹۹۸، ۲۰۰۶، ۲۰۱۴، ۲۰۱۸
قهرمان (۳): ۱۹۶۸، ۱۹۷۲، ۱۹۷۶
سوم (۴): ۱۹۸۰، ۱۹۸۸، ۱۹۹۶، ۲۰۰۴
قهرمان (۳): ۱۹۷۴، ۱۹۹۰، ۱۹۹۸
نایب قهرمان (۲): ۱۹۵۱، ۱۹۶۶

* از بازی‌های آسیایی سال ۲۰۰۲ تیم زیر ۲۳ سال در این بازی‌ها شرکت می‌کند.

قهرمان (۱): ۲۰۰۳
نایب قهرمان (۱): ۱۹۹۱
قهرمان (۴): ۲۰۰۰، ۲۰۰۴، ۲۰۰۷، ۲۰۰۸
نایب قهرمان (۱): ۲۰۱۰
سوم (۱): ۲۰۰۲

نتایج اخیر

این بخش فقط شامل بازی‌های اخیر تیم ملی، از ابتدای سال ۱۳۹۶ خورشیدی بدین سو می‌شود. برای دیدن تمامی بازی‌های تیم ملی فهرست بازی‌های رسمی تیم ملی فوتبال ایران را ببینید.

  • راهنما:

      برد       تساوی       باخت

تاریخ محل برگزاری حریف مسابقه نتیجه گلزنان ایران پانویس
۱۳۹۶
۳ فروردین ۱۳۹۶ ورزشگاه جاسم بن حمد، دوحه، قطر  قطر مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ ۱–۰ مهدی طارمی، ۵۲' [۱۲۳]
۸ فروردین ۱۳۹۶ ورزشگاه آزادی، تهران  چین مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ ۱–۰ مهدی طارمی ۴۶' [۱۲۴]
۱۴ خرداد ۱۳۹۶ ورزشگاه شهر پودگوریتسا، پودگوریتسا، مونته‌نگرو  مونته‌نگرو دوستانه ۲–۱ سردار آزمون ۱۱' و ۶۰' [۱۲۵]
۲۲ خرداد ۱۳۹۶ ورزشگاه آزادی، تهران  ازبکستان مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ ۲–۰ سردار آزمون ۲۳'، مهدی طارمی ۸۸' [۱۲۶]
۹ شهریور ۱۳۹۶ ورزشگاه جام جهانی، سئول، کره‌جنوبی  کره جنوبی مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ ۰–۰ [۱۲۷]
۱۴ شهریور ۱۳۹۶ ورزشگاه آزادی، تهران  سوریه مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ ۲–۲ سردار آزمون ۴۵' و ۶۴' [۱۲۸]
۱۳ مهر ۱۳۹۶ ورزشگاه آزادی، تهران  توگو دوستانه ۲–۰ کریم انصاری‌فرد ۵۱' و ۶۱' [۱۲۹]
۱۸ مهر ۱۳۹۶ ورزشگاه کازان آرنا، کازان، روسیه  روسیه دوستانه ۱–۱ سردار آزمون ۵۷' [۱۳۰]
۱۸ آبان ۱۳۹۶ ورزشگاه مرکور آرنا، گراتس، اتریش  پاناما دوستانه ۲–۱ اشکان دژاگه (پنالتی) ۱۶'، سامان قدوس ۱۸' [۱۳۱]
۲۲ آبان ۱۳۹۶ ورزشگاه خوفرت، نیمیخن، هلند (پشت درهای بسته)  ونزوئلا دوستانه ۱–۰ علیرضا جهانبخش ۵۷' [۱۳۲]
۲۶ اسفند ۱۳۹۶ ورزشگاه آزادی، تهران  سیرالئون دوستانه ۴–۰ محمدرضا خانزاده ۱۴'، علی قلی‌زاده ۱۵' و ۴۸'، کاوه رضایی ۳۵' [۱۳۳]
۱۳۹۷
۳ فروردین ۱۳۹۷ ورزشگاه المپیک رادس، رادس، تونس  تونس دوستانه ۰–۱ [۱۳۴]
۷ فروردین ۱۳۹۷ ورزشگاه لیبنائور، گراتس، اتریش  الجزایر دوستانه ۲–۱ سردار آزمون ۱۱'، مهدی طارمی ۱۹' [۱۳۵]
۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ ورزشگاه آزادی، تهران  ازبکستان دوستانه ۱–۰ روزبه چشمی ۱۷' [۱۳۶]

مسابقات آینده

تاریخ مسابقه محل برگزاری حریف
۱۳۹۷
۷ خرداد ۱۳۹۷ دوستانه ترکیه ورزشگاه نامشخص، شهر نامشخص  ترکیه
۱۲ خرداد ۱۳۹۷ دوستانه ترکیه ورزشگاه نامشخص، شهر نامشخص  یونان
۱۸ خرداد ۱۳۹۷ دوستانه روسیه ورزشگاه نامشخص، مسکو[۱۳۷]  لیتوانی
۲۵ خرداد ۱۳۹۷ روسیه جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ روسیه ورزشگاه کرستوفسکی، سن پترزبورگ  مراکش
۳۰ خرداد ۱۳۹۷ روسیه جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ روسیه ورزشگاه کازان آرنا، قازان  اسپانیا
۴ تیر ۱۳۹۷ روسیه جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ روسیه ورزشگاه موردوویا آرنا، سارانسک  پرتغال

مربیان

کارلوس کیروش سرمربی تیم ملی فوتبال ایران
کادر کنونی[۱۳۸]
جایگاه نام
سرمربی پرتغال کارلوس کیروش
مربی پرتغال اوسیانو دا کروز
مربی ایران مارکار آقاجانیان
مربی بدنسازی فنلاند میکو کوجالا
مربی بدنسازی آرژانتین دیه‌گو جیاچینو
مدیر رسانه‌ای ایران محسن معتمدکیا
پزشک تیم ایران پرهان خانلری
فیزیوتراپیست ایران علیرضا شهاب
مترجم ایران آرین قاسمی

بازیکنان

بازیکنان کنونی

▪این لیست شامل بازیکنانی است که در تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۹۷ برای مسابقه با ترکیه به تیم ملی دعوت شدند. لیست نهایی برای حضور در جام جهانی ۲۰۱۸ در ۱۴ خرداد ۹۷ اعلام می‌شود.[۱۳۹]

لیست انتظار (لیست استندبای):

سید جلال حسینی از پرسپولیس ایران

وریا غفوری از استقلال ایران

حسین حسینی از استقلال ایران

کاوه رضایی از شارلوا بلژیک

دروازه‌بانان:

علیرضا بیرانوند از پرسپولیس ایران

محمدرشید مظاهری از ذوب آهن ایران

امیر عابدزاده از ماریتیمو پرتغال

مدافعان:

علی قلی‌زاده از سایپا ایران

مجید حسینی از استقلال ایران

میلاد محمدی از اخمت گروژنی روسیه

محمدرضا خانزاده از پدیده ایران

مرتضی پورعلی‌گنجی از السد قطر

پژمان منتظری از استقلال ایران

رامین رضائیان از اوستنده بلژیک

روزبه چشمی از استقلال ایران

بازیکنان میانی:

احسان حاج‌صفی از المپیاکوس یونان

کریم انصاری‌فرد از المپیاکوس یونان

مسعود شجاعی از آ.ا. ک آتن یونان

مهدی ترابی از سایپا ایران

امید ابراهیمی از استقلال ایران

سعید عزت‌اللهی از روستوف روسیه

مهاجمان:

علیرضا جهانبخش از آ. زد آلکمار هلند

اشکان دژآگه از ناتینگهام فارست انگلیس

مهدی طارمی از الغرافه قطر

رضا قوچان‌نژاد از هیرنوین هلند

سامان قدوس از اوسترشوند بلژیک

سردار آزمون از روبین کازان روسیه

وحید امیری از پرسپولیس ایران

  • این لیست شامل بازیکنانی است که برای مسابقه با تونس و الجزایر به تیم ملی دعوت شدند.[۱۴۰]
  • تاریخ دعوت: ۲۷ اسفند ۱۳۹۶
  • بازی‌ها و تعداد گل‌های ملی تا ۱۴ آبان ۱۳۹۶.
ش. پست بازیکن ت‌ت (سن) بازی گل باشگاه
۱ دروازه‌بان علیرضا بیرانوند ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۲(1992-09-21) ‏(۲۵ سال) ۱۵ ۰ ایران پرسپولیس
دروازه‌بان امیر عابدزاده ۲۶ آوریل ۱۹۹۳(1993-04-26) ‏(۲۵ سال) ۰ ۰ پرتغال ماریتیمو
دروازه‌بان محمدرشید مظاهری ۱۸ مهٔ ۱۹۸۹(1989-05-18) ‏(۲۹ سال) ۲ ۰ ایران ذوب‌آهن
دروازه‌بان حسین حسینی ۳۰ ژوئن ۱۹۹۲(1992-06-30) ‏(۲۵ سال) ۱ ۰ ایران استقلال
۵ مدافع میلاد محمدی ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۳(1993-09-29) ‏(۲۴ سال) ۱۴ ۰ روسیه ترک گروزنی
۸ مدافع مرتضی پورعلی‌گنجی ۱۹ آوریل ۱۹۹۲(1992-04-19) ‏(۲۶ سال) ۲۲ ۲ قطر السد
۲۳ مدافع رامین رضاییان ۲۱ مارس ۱۹۹۰(1990-03-21) ‏(۲۸ سال) ۲۰ ۱ بلژیک اوستنده
۱۳ مدافع روزبه چشمی ۲۴ ژوئن ۱۹۹۳(1993-06-24) ‏(۲۴ سال) ۳ ۰ ایران استقلال
مدافع سعید آقایی ۹ فوریهٔ ۱۹۹۵(1995-02-09) ‏(۲۳ سال) ۲ ۰ ایران سپاهان
۴ مدافع سید جلال حسینی ۳ فوریهٔ ۱۹۸۲(1982-02-03) ‏(۳۶ سال) ۱۱۰ ۸ ایران پرسپولیس
مدافع وریا غفوری ۲۰ اکتبر ۱۹۸۷(1987-10-20) ‏(۳۰ سال) ۱۶ ۰ ایران استقلال
مدافع محمدرضا خانزاده ۱۱ مهٔ ۱۹۹۱(1991-05-11) ‏(۲۷ سال) ۸ ۱ ایران پدیده
۱۵ مدافع پژمان منتظری ۷ نوامبر ۱۹۸۳(1983-11-07) ‏(۳۴ سال) ۴۲ ۲ ایران استقلال
۱۴ هافبک علی کریمی ۱۱ فوریهٔ ۱۹۹۴(1994-02-11) ‏(۲۴ سال) ۵ ۰ ایران سپاهان
هافبک علی قلی‌زاده ۱۰ مارس ۱۹۹۶(1996-03-10) ‏(۲۲ سال) ۱ ۲ ایران سایپا
۳ هافبک احسان حاج‌صفی ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۰(1990-02-25) ‏(۲۸ سال) ۸۷ ۶ یونان پانیونیوس
۹ هافبک امید ابراهیمی ۱۶ سپتامبر ۱۹۸۷(۱۹۸۷-09-۱۶) ‏(۳۰ سال) ۲۳ ۰ ایران استقلال
۶ هافبک سعید عزت‌اللهی ۱ اکتبر ۱۹۹۶(1996-10-01) ‏(۲۱ سال) ۲۰ ۱ روسیه آمکار پرم
۲۷ هافبک سامان قدوس ۶ سپتامبر ۱۹۹۳(1993-09-06) ‏(۲۴ سال) ۱ ۰ سوئد اوسترشوندس
۷ هافبک مسعود شجاعی ۹ ژوئن ۱۹۸۴(1984-06-09) ‏(۳۳ سال) ۷۰ ۸ یونان آ.ا. ک آتن
۱۸ مهاجم علیرضا جهانبخش ۱۱ اوت ۱۹۹۳(1993-08-11) ‏(۲۴ سال) ۳۱ ۳ هلند آلکمار
۱۰ مهاجم کریم انصاری‌فرد ۳ آوریل ۱۹۹۰(1990-04-03) ‏(۲۸ سال) ۵۷ ۱۵ یونان المپیاکوس
۱۹ مهاجم کاوه رضایی ۵ آوریل ۱۹۹۲(1992-04-05) ‏(۲۶ سال) ۵ ۱ بلژیک رویال شارلوا
۹ مهاجم مهدی طارمی ۱۸ ژوئیهٔ ۱۹۹۲(1992-07-18) ‏(۲۵ سال) ۲۱ ۱۰ قطر الغرافه
۲۵ مهاجم مهدی ترابی ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۴(1994-09-10) ‏(۲۳ سال) ۱۳ ۴ ایران سایپا
۱۶ مهاجم رضا قوچان‌نژاد ۲۰ سپتامبر ۱۹۸۷(1987-09-20) ‏(۳۰ سال) ۳۹ ۱۶ هلند هیرنفین
۲۰ مهاجم سردار آزمون ۱ ژانویهٔ ۱۹۹۵(1995-01-01) ‏(۲۳ سال) ۲۷ ۲۱ روسیه روبین کازان
۱۱ مهاجم وحید امیری ۲ آوریل ۱۹۸۸(1988-04-02) ‏(۳۰ سال) ۲۷ ۱ ایران پرسپولیس


ترکیب‌های پیشین

بازیکنان پیشین

برای دیدن بازیکنان پیشین تیم ملی که در ویکی‌پدیا مقاله دارند، رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران را ببینید.

رکوردداران بازی

تا تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۷ بازیکنانی که دارای بیشترین تعداد بازی هستند بدین قرار است (بازیکنانی که نام شان به شکل برجسته نوشته شده هنوز برای تیم ملی بازی می‌کنند یا امکان بازی کردن را دارند):

جواد نکونام رکورددار بازی برای تیم ملی
# نام دوران بازی بازی ملی
۱ جواد نکونام ۲۰۰۰–۲۰۱۵ ۱۵۱
۲ علی دایی ۱۹۹۳–۲۰۰۶ ۱۴۹
۳ علی کریمی ۱۹۹۸–۲۰۱۲ ۱۲۷
۴ سید جلال حسینی ۲۰۰۷ – تاکنون ۱۱۴
۵ مهدی مهدوی‌کیا ۱۹۹۶–۲۰۰۹ ۱۱۰
۶ آندرانیک تیموریان ۲۰۰۵ – تاکنون ۱۰۱
۷ کریم باقری ۱۹۹۳–۲۰۱۰ ۸۷
۸ حسین کعبی ۲۰۰۲–۲۰۱۱ ۸۴
۹ حمید استیلی ۱۹۹۰–۲۰۰۰ ۸۲
۱۰ محمد نصرتی ۲۰۰۲–۲۰۱۳ ۸۱

رکوردداران گلزنی

تا تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۷ بازیکنانی که دارای بیشترین گل زده ملی هستند بدین قرار است:[۱۴۱] (بازیکنانی که نام شان به شکل برجسته نوشته شده هنوز برای تیم ملی بازی می‌کنند یا امکان بازی کردن را دارند):

علی دایی آقای گل فوتبال ملی جهان
# نام دوران گل بازی ملی میانگین
۱ علی دایی ۱۹۹۳–۲۰۰۶ ۱۰۹ ۱۴۹ ۰٫۷۳
۲ کریم باقری ۱۹۹۳–۲۰۱۰ ۵۰ ۸۷ ۰٫۵۷
۳ علی کریمی ۱۹۹۸–۲۰۱۳ ۳۸ ۱۲۷ ۰٫۳۱
جواد نکونام ۲۰۰۰–۲۰۱۵ ۳۸ ۱۵۱ ۰٫۲۶
۵ سردار آزمون ۲۰۱۴–تاکنون ۲۲ ۳۰ ۰٫۷۳
۶ غلامحسین مظلومی ۱۹۶۹–۱۹۷۷ ۱۹ ۴۲ ۰٫۴۵
۷ فرشاد پیوس ۱۹۸۴–۱۹۹۴ ۱۸ ۳۳ ۰٫۵۵
۸ رضا قوچان‌نژاد ۲۰۱۲–تاکنون ۱۷ ۴۰ ۰٫۵۲
۹ حمید علیدوستی ۱۹۷۷–۱۹۸۶ ۱۵ ۲۷ ۰٫۵۶
وحید هاشمیان ۱۹۹۸–۲۰۰۹ ۱۵ ۵۰ ۰٫۳۰

بر اساس داده‌هایی از FIFA و RSSSF و teammelli.

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. در گزارش وب‌سایت گل دات کا با نام منتخب یا تیم ملی آذربایجان نیز معرفی شده.
  2. در گزارش وب‌سایت گل دات کام با نام دانشگاه بادکوبه نیز معرفی شده.
  3. در گزارش وب سایت گل دات کام با نام دینامو بادکوبه معرفی شده.
  4. در گزارش وب‌سایت گل دات گام شکست ۳–۴ ثبت شده.
  5. در گزارش گل دات کام شکست ۱–۳ آمده.
  6. به نوشته خبرگزاری فارس در گزارش رسمی سفارت ایران در کابل این بازی با نتیجه ۰–۱ به سود افغانستان ثبت شده.
  7. این بازی از دیدگاه فیفا جز بازی‌های تیم ملی ایران قرار ندارد.
  8. در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ تیم ملی استرالیا در بازی‌های مقدماتی از قاره آسیا شرکت کرد.
  9. بازی‌های مقدماتی دو منطقه آسیا و اقیانوسیه به شکل مشترک برگزار می‌شد و از دو قاره در نهایت یک تیم جواز حضور در جام جهانی را پیدا می‌کرد.
  10. تیم عراق پیش از آغاز رقابت‌ها انصراف داد و بازی‌های گروه با شرکت سه تیم باقی‌مانده برگزار شد.
  11. مرحله نهایی جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ در یک گروه پنج تیمی برگزار شد و شرایط جدول به گونه‌ای پیشرفت که ایران در صورت تساوی و اسرائیل در صورت برد قهرمان می‌شدند.
  12. تیم ملی ایران در آن مسابقات شرکت نکرد و تیم منتخب تهران با مربی‌گری پرویز دهداری با نام تیم ایران در مسابقات شرکت کرد.
  13. در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ تیم‌های منطقه آسیا و اقیانوسیه به‌طور مشترک و در یک منطقه شرکت کردند و در نهایت استرالیا به عنوان نماینده آسیا و اقیانوسیه به جام جهانی راه یافت.
  14. بازی‌های آسیایی ۱۹۷۸ در ابتدا قرار بود در پاکستان برگزار شود اما به دلیل انصراف این کشور، تایلند میزبانی این بازی‌ها را بر عهده گرفت.

پانویس

  1. «AFC World Cup Qualifiers: Qatar 0-1 Iran - Team Melli edge out Maroons to consolidate lead atop Group A»(انگلیسی)‎. گل.کام، 23/03/2017. بازبینی‌شده در ۱۴ فروردین ۱۳۹۷. 
  2. «لقب‌ها و نمادهای حیوانی ۳۲ تیم حاضر در جام جهانی ۲۰۱۸»(فارسی)‎. ایسنا، ۲۶ آذر ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۴ فروردین ۱۳۹۷. 
  3. «قرارداد ۳ ساله کیروش با فدراسیون فوتبال ایران امضاء شد»(فارسی)‎. ایرنا. بازبینی‌شده در ۱۵ فروردین ۱۳۹۰. 
  4. «FIFA rankings: A Guide»(en)‎. بنیاد آماری سند. ورزش. فوتبال، 21 Feb 1995. بازبینی‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۷. 
  5. «Biggest margin victories/losses»(انگلیسی)‎. تارنمای فیفا. بازبینی‌شده در ۸ آذر ۱۳۹۲. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ حدادپور، مهدی. «روزنامه اعتماد85/9/30: صورت حساب چای و لیموناد در دفتر مستوفی الممالک». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ «فوتبال در ایران/سیدعلی پورحسینی - شهروند»(fa-IR)‎. به کوشش شهروند. 2014-01-30. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  8. «حسین صدقیانی؛ اولین لژیونر تاریخ فوتبال ایران، نخستین سرمربی تیم ملی و پدر فوتبال ایران - تبریز پدیا»(fa-IR)‎. به کوشش تبریز پدیا. ۱۳۹۶-۰۵-۱۴T08:35:23+04:30. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  9. ربیعه، نازنین. «روزنامه اعتماد85/10/7: حسین صدقیانی :افندی و 52 سال حضور در فوتبال ملی». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  10. «بخشی از ورزشگاه امجدیه به مرکز تجاری تبدیل می‌شود | رادیو زمانه». به کوشش رادیو زمانه. 2015-06-24. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  11. «گزارشی از نخستین بازی تیم ملی فوتبال افغانستان و ایران+تصاویر - FarsNews Agency». 2017-05-05. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  12. FIFA.com. «Live Scores - Iran - Matches - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ ۱۳٫۳ ۱۳٫۴ ۱۳٫۵ «فوتبال در ایران/سیدعلی پورحسینی - شهروند»(fa-IR)‎. به کوشش شهروند. 2014-02-06. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  14. Cup. «همه چیز از روسای فدراسیون فوتبال/از پسر خاله شاه تا آقای خنده». کاپ | پایگاه خبری تحلیلی کاپ. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  15. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  16. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  17. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  18. FIFA.com. «Live Scores - Iran - Matches - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-05-13. 
  19. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  20. «Games of the XVIII. Olympiad - Football Qualifying Tournament». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  21. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  22. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  23. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ «فوتبال ایران/ سیدعلی پورحسینی - شهروند»(fa-IR)‎. به کوشش شهروند. 2014-02-20. بازبینی‌شده در 2018-05-15. 
  25. «Asian Nations Cup 1968». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ «خاطره تصویری/ روزی که ایران انتقام اعراب را از رژیم اسرائیل گرفت»(fa)‎. به کوشش مشرق نیوز. 2014-05-20. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  27. ورزشی، مهدی رستم‌پور خبرنگار و مفسر. «بازی با اسرائیل، آغاز دهه زرین فوتبال ایران در آسیا». BBC Persian. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۵-۱۵. 
  28. «Games of the XX. Olympiad - Football Qualifying Tournament». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  29. «Moments and Milestones: The 1972 AFC Asian Cup | AFC». 2017-08-30. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  30. «Brazil Independence Cup 1972». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  31. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  32. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  33. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ «دوران اوج و جهانی شدن فوتبال ایران/ سیدعلی پورحسینی - شهروند»(fa-IR)‎. به کوشش شهروند. 2014-04-17. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  35. «Games of the XXI. Olympiad - Football Qualifying Tournament». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  36. «75th Anniversary of Real Madrid CF 1977». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  37. «Asian Nations Cup 1976». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  38. «Games of the XXI. Olympiad - Football Tournament». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  39. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «به یاد فوتبال ایران در المپیک ۱۹۷۶». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  40. «World Cup 1978 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  41. User, Super. «Iran & Australia G». takhtejamshidcup.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  42. «Afro-Asian Cup of Nations». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  43. «ایران در جام جهانی ۱۹۷۸؛ رازگشایی جلسه محرمانه با مربی تیم ملی انگلیس». f-f.ir. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  44. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-16. 
  45. The History of Soccer [Football] in Iran - Team Melli:: Iran Visitor
  46. صدر، حمیدرضا. پسری روی سکوها. تهران: نشر زاوش، ۱۳۹۲. 
  47. «ستارگانی که بعد از خداحافظی بازگشتند». ورزش ۳، ۱۹ مهر ۱۳۹۴. 
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ «استعفای دسته جمعی از تیم ملی». جام جم آنلاین، ۲۶ فروردین ۱۳۹۳. 
  49. Impressive Iran's Bundesliga Connection
  50. The History of Soccer [Football] in Iran – Team Melli:: Iran Visitor
  51. «امجدیه دیگر هیجان فوتبال را نمی‌بیند». www.khabaronline.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۵. 
  52. «90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ - نوستالژی/بازخوانی فینال به یادماندنی ایران و رژیم صهیونیستی/امجدیه علیه موشه». به کوشش 90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ -. بازبینی‌شده در 2018-03-15. 
  53. «خداحافظ افسانه 100 هزار نفری!»(fa)‎. به کوشش روزنامه دنیای اقتصاد. بازبینی‌شده در 2018-03-30. 
  54. دکتر گودرزی:ورزشگاه آزادی تا پایان مردادماه آماده می‌شود/ ورزشگاه آزادی نماد ملی است و واگذاری معنا ندارد. پایگاه خبری وزارت ورزش و جوانان
  55. User, Super. «1974 Asian Games». www.takhtejamshidcup.com. بازبینی‌شده در 2018-03-15. 
  56. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-15. 
  57. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-15. 
  58. «World Cup 2002 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-30. 
  59. FIFA.com. «Live Scores - Iran - Matches - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-03-30. 
  60. «Statistics Iran [Powered by Team Melli»] ‎(انگلیسی)‎. وبگاه تیم ملی دات کام. بازبینی‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۱۰. 
  61. «FIFA.com». 2007-11-16. بازبینی‌شده در 2018-03-30. 
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ ۶۲٫۲ «پیراهن‌های تاریخی فوتبال ایران :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-04-03. 
  63. «خاطره تصویری/ این تیم پرامید همه را ناامید کرد»(fa)‎. به کوشش مشرق نیوز. 2014-07-27. بازبینی‌شده در 2018-04-03. 
  64. Cup. «دراماتیک‌ترین نبرد ایران و چین/ تیم ملی 9 نفره ایران در برابر 12 چینی!». کاپ | پایگاه خبری تحلیلی کاپ. بازبینی‌شده در 2018-04-03. 
  65. جم, Jamejam, جام. «تیم ملی ایران با پیراهن آبی/عکس». Jamejam Online. بازبینی‌شده در 2018-04-03. 
  66. «اقدامات انجام شده در کشور برای حفاظت از یوزپلنگ آسیایی»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2017-03-23. بازبینی‌شده در 2018-04-03. 
  67. «در انتظار رونمایی رسمی از پیراهن ایران در جام جهانی :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-04-06. 
  68. «FIFA World Cup 1978 Group 4 - Historical Football Kits». www.historicalkits.co.uk. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  69. «22 سال پیش در چنین روزی: قهرمانی ایران در بازی‌های آسیایی 1990 پکن». www.khabaronline.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۶. 
  70. «FIFA World Cup 1998 Group F - Historical Football Kits». www.historicalkits.co.uk. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  71. «FIFA World Cup 2006 Group D - Historical Football Kits». www.historicalkits.co.uk. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  72. «خبرگزاری فارس - ترکیب احتمالی تیم ملی برای دیدار با عربستان مشخص شد»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری فارس. 2008-09-06. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  73. «گزارش تصویری از بازی ایران و کره‌جنوبی». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  74. «FIFA World Cup 2014 Group F - Historical Football Kits». www.historicalkits.co.uk. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  75. «تیموریان در تیم رؤیایی جام ملت‌ها | ورزش 11». www.varzesh11.com. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۶. 
  76. کیتز، تیم. «تیم کیتز | طرح‌ها و اخبار لباس و پیراهن تیم‌ها - دور باطل تیم ملی روی طرح‌های آماده آدیداس». www.teamkits.org. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  77. Behnegarsoft.com. «جهان نیوز - کامل‌ترین تاریخچه بازی‌های ایران و کره جنوبی»(fa)‎. به کوشش جهان نیوز. 2014-11-16. بازبینی‌شده در 2018-04-06. 
  78. ورزشی، مهدی رستم‌پور خبرنگار و مفسر. «بازی با اسرائیل، آغاز دهه زرین فوتبال ایران در آسیا». BBC Persian. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۶. 
  79. «اولین گلزن ایران در جام جهانی‎». www.khabaronline.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۶. 
  80. «تیم ملی در بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲: خشم و هیاهو در دل طرح بیست و هفت ساله‌ها». f-f.ir. بازبینی‌شده در 2018-04-06. 
  81. «تیم ملی ایران در جام ملت‌های 2000 آسیا‎». www.khabaronline.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۰۶. 
  82. «رونمایی از نماد فوتبال ایران/ «یوپا»؛ یوزپلنگی تیزپا»(fa-IR)‎. به کوشش ایسنا. 2018-05-19. بازبینی‌شده در 2018-05-20. 
  83. ایران, عصر. «رونمایی از تصویر نماد تیم ملی فوتبال ایران». عصر ایران. بازبینی‌شده در 2018-05-20. 
  84. User, Super. «مقدماتی جام حهانی 1974». takhtejamshidcup.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  85. User, Super. «رفت (سیدنی)». takhtejamshidcup.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  86. User, Super. «برگشت (تهران)». takhtejamshidcup.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  87. «World Cup 1978 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  88. «90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ - 18 ستاره فوتبال ایران که رنگ جام جهانی را ندیدند». به کوشش 90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ -. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  89. «World Cup 1990 qualifications». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  90. «World Cup 1994 qualifications». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  91. «حماسه ساز ملبورن از حماسه ملبورن می‌گوید». به کوشش Aftabir.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  92. «World Cup 1998 qualifications». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  93. «World Cup 2002 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  94. «World Cup 2006 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  95. «World Cup 2010 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  96. «World Cup 2014 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  97. «World Cup 2018 Qualifying». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-04-08. 
  98. «Asian Nations Cup 1960». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  99. «Asian Nations Cup 1968». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  100. «Asian Nations Cup 1972». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  101. «Asian Nations Cup 1976». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  102. ۱۰۲٫۰ ۱۰۲٫۱ جهان|TABNAK, سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و. «از رکورد سه قهرمانی متوالی تا حسرت 35 ساله در آسیا !». سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و جهان|TABNAK. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  103. «90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ - گزارش ویژه/ بازخوانی سرگذشت عجیب تیم ملی در جام ملت‌های آسیا 1980 کویت/بازی در سرزمین دشمن». به کوشش 90tv.ir | وبسایت رسمی برنامه ۹۰ -. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  104. «Asian Nations Cup 1996». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  105. «Asian Nations Cup 2000». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  106. «Asian Nations Cup 2004». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  107. «Asian Nations Cup 2007». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  108. «Asian Nations Cup 2011». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-16. 
  109. «Asian Nations Cup 2015». 
  110. «Asian Games 1951». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  111. vista.ir. «مصطفی سلیمی / 254245»(fa)‎. به کوشش vista.ir. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  112. «Asian Games 1958». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  113. «Asian Games 1966». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  114. «همشهری ورزشی | اینجا دیگر جای زیستن نیست». varzeshi.hamshahrilinks.org. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  115. «تاریخچه مربیان تیم ملی فوتبال ایران :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  116. «Asian Games 1970». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  117. «Asian Games 1974». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  118. ۱۱۸٫۰ ۱۱۸٫۱ ۱۱۸٫۲ ۱۱۸٫۳ «نگاهی به تیم‌های فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  119. «Asian Games 1982». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  120. «Asian Games 1986». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  121. «Asian Games 1998». www.rsssf.com. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  122. «PFF chief names Akhtar as head coach of Asian Games team | Pakistan | News | Newspaper | Daily | English | Online». 2010-09-11. بازبینی‌شده در 2018-03-29. 
  123. FIFA.com. «2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Qatar-Iran - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  124. FIFA.com. «2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Iran-China PR - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  125. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  126. FIFA.com. «2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Iran-Uzbekistan - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  127. FIFA.com. «2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Korea Republic-Iran - FIFA.com». FIFA.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  128. . تماشا. tamasha.com/v/2k344. 
  129. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  130. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  131. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  132. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  133. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-03-19. 
  134. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-04-07. 
  135. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-04-07. 
  136. «Statistics: Iran [Team Melli»]. www.teammelli.com. بازبینی‌شده در 2018-05-20. 
  137. https://www.borna.news/بخش-ورزشی-7/676913-تیم-ملی-فوتبال-ایران-به-مصاف-یونان-لیتوانی-خواهد-رفت
  138. «کادر تیم ملی فوتبال». www.ffiri.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۲. 
  139. YJC, خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «فهرست ۲۴ نفره تیم ملی فوتبال ایران اعلام شد». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. بازبینی‌شده در 2018-05-20. 
  140. «Carlos Queiroz». www.facebook.com. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۸. 
  141. «صعود 10 پله‌ای سردار آزمون در تیم ملی». ورزش ۳، ۱۴ شهریور ۱۳۹۴. 

پیوند به بیرون

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد تیم ملی فوتبال ایران اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
Search Wikinews در میان خبرها از ویکی‌خبر