رسانه‌های اجتماعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

رسانه‌های اجتماعی (به انگلیسی: Social media) یا شبکه‌های اجتماعی (به انگلیسی: Social media channels) فناوری‌های رایانه‌ای هستند که ایجاد یا اشتراک اطلاعات، ایده‌ها، علایق شغلی و سایر شکل‌های گفتگو را از طریق جوامع و شبکه‌های مجازی، در قالب بسترهایی همچون وب و تلفن همراه تسهیل می‌کنند. رسانه‌های اجتماعی برنامه‌های کاربردی مبتنی بر اینترنت است که بر روی پایه‌های ایدئولوژیک و فناوری وب ۲٫۰، به کاربران اجازه ایجاد و تبادل تولید محتوا را می‌دهد. رسانه‌های اجتماعی می‌تواند بر روی بسیاری از اشکال مختلف، از جمله؛ تالارهای گفتگو، وبلاگ‌ها، وبلاگ اجتماعی، میکروبلاگ‌ها، ویکی‌ها، پادکست‌ها، عکس‌ها یا تصاویر، ویدئوها، در قالب یک نوع امتیاز بر پایهٔ مشارکت اجتماعی، محسوب شود.

تحلیل[ویرایش]

فضای مجازی، امکان شکل‌گیری اجتماعات جدید از کاربران را فراهم می‌کند. از زمان فردیناند تونیس و تلاش او برای تعریف دو گونه تجمع انسانی یعنی «اجتماع» (گزلشافت) در مقابل «جامعه» (گمنشافت) به بعد همه متفکران علوم اجتماعی و فرهنگی «رو در رو بودن»، «محدودیت تعداد»، و «ابتناء بر روابط عاطفی و نه روابط عقلانی» را از خصائص بنیادی اجتماع عنوان کرده‌اند.

هر چند روابط کاربران فضای مجازی رابطه‌ای با واسطه و نه رو در رو است اما بسیاری از پژوهشگران اینترنت تمایل دارند از اصطلاح «اجتماع» برای اشاره به جمع کاربران استفاده کنند.

شبکه‌های اجتماعی مجازی مانند فیس‌بوک در بین مردم جهان محبوبیت بالایی کسب کرده‌اند. این شبکه‌های اجتماعی در عین حال که فضایی برای یافتن دوستان جدید یا قدیمی هستند، جایی برای تبادل نظر هستند که در آن‌ها افراد عقاید و نظرات خود را با هم به اشتراک و بحث می‌گذارند[نیازمند منبع].

اهمیت و محبوبیت شبکه‌های اجتماعی مجازی، در آینده بیش از این هم اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا در دنیای حقیقی هیچ‌گاه افراد علاقه‌مند، موضوعات موردعلاقه خود را به این گستردگی نمی‌یافتند.

شرکت‌ها و نهادها[ویرایش]

استفاده از خدمات شبکه‌های اجتماعی، روزبه‌روز محبوبیت بیشتری پیدا می‌کند. هم‌اکنون سایت‌های شبکه‌های اجتماعی، بعد از درگاه‌های وب بزرگی مانند یاهو! یا ام‌اس‌ان و موتورهای جستجوی وب مانند گوگل، تبدیل به پراستفاده‌ترین خدمت اینترنتی شده‌اند.

ناسا هم برای جذب جوانان علاقه‌مند به موضوعات هوافضا، یک شبکه اجتماعی را بر پایه استانداردهای نسل آینده وب و تنظیمات سایت خود راه‌اندازی کرد. این شبکه اجتماعی با نام «مای ناسا» بخش‌های بسیار پیشرفته‌ای دارد که کاربران می‌توانند از طریق آن‌ها تصاویر و تفکرات خود را دربارهٔ موضوعات فضایی با سایر کاربران به‌اشتراک بگذارند. مای ناسا یک نمونه بسیار اصلی از شبکه‌های اجتماعی است و یک محیط مجازی را می‌سازد که در آن کاربران می‌توانند تمام موضوعات و مقولات مورد نظر و شخصی خود را جمع‌آوری کنند. کاربران می‌توانند در این شبکه اجتماعی جدید برای خود وبلاگ درست کنند و از وبلاگ‌هایی نظیر وبلاگ یکی از مدیران ناسا که روایت بسیار شگفت‌انگیزی را از مأموریت‌های فضایی خود نقل کرده‌است، استفاده کنند.

شبکه‌های اجتماعی، به‌خصوص آن‌هایی که کاربردهای معمولی و غیرتجاری دارند، مکان‌هایی در دنیای مجازی هستند که مردم خود را به‌طور خلاصه معرفی می‌کنند و امکان برقراری ارتباط با همفکرانشان را در زمینه‌های مختلف مورد علاقه فراهم می‌کنند. البته در بعضی از این موارد مثل مای‌ناسا سمت و سوی اصلی این علایق (فضا) مشخص است.

در ایران[ویرایش]

در ایران عضویت در شبکه‌های اجتماعی جرم تلقی نمی‌شود و جرم انگاشتن به نوع فعالیت شبکه و فرد وابسته است.[۱][۲] بر اساس قانون جرایم رایانه‌ای اصل بر آزادی است و شهروندان از تمامی امکانات اینترنت می‌توانند استفاده کنند اما این اصل استثناهایی دارد که عمدتاً در قانون جرایم رایانه‌ای آمده‌است ارتکاب این ممنوعیت‌ها جرم و قابل مجازات است.[۳]

بر اساس گزارش روزنامه دنیای اقتصاد به نقل از مرکز آمار ایران در خصوص سهم فضای مجازی در زندگی ایرانی‌ها، میزان عضویت در رسانه‌های اجتماعی از 53 درصد در سال ۱۳۹۶ به 65 درصد در سال ۱۳۹۹ رسیده است. همچنین متوسط حضور روزانه در رسانه‌های اجتماعی در حدود ۳۰ دقیقه در بازه زمانی مذکور افزایش داشته و به مدت قابل توجه یک ساعت و ۳۲ دقیقه در روز رسیده است. WhatsApp و Instagram نیز 2 گزینه اصلی فعالیت در شبکه‌های مجازی برای کاربران ایرانی در سال 1399 گزارش شده است.[۴][۵]

فرهنگ استفاده[ویرایش]

محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی بر اساس کشور
  کیوزون
  no data

پیش از اشاعه و ترویج هر امکاناتی در هر جامعه نیاز است تا فرهنگ استفاده از آن ذکر شود. چه بسا امکانات و وسایلی که جهت رفاه در جامعه بودند اما با فقدان فرهنگ استفاده از آن مضراتش بیشتر از منفعتش شده‌است. در حال حاضر گستردگی شبکه‌های مختلف اجتماعی در جامعه باعث شده، نظارت بر آن را با مشکلات بیشتری مواجه کند تا جایی که تشخیص اخبار کذب از واقعیت را در آن بسیار سخت می‌کند. این در حالی است که انتشار اخبار نادرست خصوصاً در زمینه سلامت، و پیروی کورکورانه از اخبار دروغ، می‌تواند خطرات و خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بار آورد.[۶]

علاوه بر این، مردم کشورهای مختلف فرهنگ و برداشت‌های متفاوتی از رفتار درست و نادرست در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی دارند که آگاهی از آنها می‌تواند باعث ایجاد روابط بهتر در شبکه‌های اجتماعی شود.[۷]

مضرات[ویرایش]

  • مانند اعتیاد به دیگر چیزها، حتی در مواقعی که کاربر از شبکه‌های اجتماعی متنفر است، نمی‌تواند آن را ترک کند.[۱]
  • از سوی دیگر، با وجود اینکه شبکه‌های اجتماعی می‌توانند حافظه کاربران را تقویت کند، اما استفاده بیش از اندازه می‌تواند باعث تضعیف حافظه و کاهش تمرکز شود.[۱]
  • به دنبال مقایسهٔ دائمی کاربر با دیگر کاربران، شبکه‌های اجتماعی اگر به صورت مداوم مورد استفاده باشد، می‌تواند بر اعتماد به نفس جوانان، اثر مخربی داشته باشد.[۱]
  • این بسترهای ارتباطی همواره به روش‌های متعدد مورد سوءاستفاده مهاجمان و کلاهبرداران سایبری قرار می‌گیرند. در بسیاری از «تهدیدهای پیشرفته و مستمر» نیز مهاجمان از رسانه‌های اجتماعی برای استخراج اطلاعات مورد نیاز و یا تسخیر دستگاه آنها بهره می‌برند.[۸]

برخی از رسانه‌های اجتماعی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «#از ما بپرس؛ چطور اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی را ترک کنیم؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۳ خرداد ۱۳۹۶.
  2. «عضویت در شبکه‌های اجتماعی جرم نیست اما استفاده از فیلترشکن چرا!». خبرگزاری دانشجو. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۱۵.
  3. «آیا عضویت در فیس بوک جرم است؟». تبیان. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۱۵.
  4. «زندگی ایرانی در فضای مجازی». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۰۹.
  5. «گزارش فنی | رسانه‌های اجتماعی در حملات سایبری» (PDF). رامونا پردازش نگار. ۲۰۲۲-۰۳-۰۱.
  6. «انتشار اخبار جعلی در حوزه سلامت؛ رایج‌ترین شایعات شبکه‌های اجتماعی». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۹ دی ۱۳۹۵.
  7. Gupta, Manjul; Uz, Irem; Esmaeilzadeh, Pouyan; Noboa, Fabrizio; Mahrous, Abeer A.; Kim, Eojina; Miranda, Graça; Tennant, Vanesa M.; Chung, Sean; Azam, Akbar; Peters, Anicia; Iraj, Hamideh; Bautista, Virginia B.; Kulikova, Irina (2018). "Do cultural norms affect social network behavior inappropriateness? A global study". Journal of Business Research. Elsevier BV. 85: 10–22. doi:10.1016/j.jbusres.2017.12.006. ISSN 0148-2963.
  8. «رسانه‌های اجتماعی در حملات سایبری». رامونا پردازش نگار. ۲۰۲۲-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۳-۰۸.