سید علی خامنه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«خامنه‌ای» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، خامنه‌ای (ابهام‌زدایی) را ببینید.
سید علی خامنه‌ای
دومین رهبر ایران
مشغول به کار
۱۴ خرداد ۱۳۶۸ – تاکنون
رئیس جمهور اکبر هاشمی رفسنجانی
سید محمد خاتمی
محمود احمدی‌نژاد
حسن روحانی
پیش از او: سید روح‌الله خمینی
سومین رئیس جمهور ایران
مشغول به کار
۱۷ مهر ۱۳۶۰ – ۱۲ مرداد ۱۳۶۸
نخست وزیر میرحسین موسوی
رهبر سید روح‌الله خمینی
پیش از او: محمدعلی رجایی
بعد از او: علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی
سومین امام جمعهٔ تهران
مشغول به کار
۱۳۵۸ – تاکنون
پیش از او: حسینعلی منتظری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۵۹ – ۱۳۶۰
حوزه انتخاباتی حوزه انتخاباتی پنجم تهران
وزیر دفاع ایران
کابینهٔ موقت شورای انقلاب
مشغول به کار
آبان ۱۳۵۸ – بهمن ۱۳۵۸
پیش از او: مصطفی چمران
بعد از او: جواد فکوری
اطلاعات شخصی
تولد سید علی حسینی خامنه
۲۴ تیر ۱۳۱۸ (شناسنامه)
۲۹ فروردین ۱۳۱۸[۱] (۷۷ سال)
مشهد، خراسان
ملیت  ایران
حزب سیاسی حزب جمهوری اسلامی
جامعه روحانیت مبارز
همسر منصوره خجسته باقرزاده[۲][۳]
فرزندان مصطفی، مجتبی (۱۳۴۸)، مسعود (۱۳۵۳)، میثم (۱۳۵۷)، بشری (۱۳۵۹)، هدی (۱۳۶۰)
محل تحصیل حوزهٔ علمیهٔ مشهد
حوزهٔ علمیهٔ قم
پیشه سیاستمدار
تخصص روحانی
دین اسلام، شیعه
خویشاوندان سرشناس پدر: سید جواد خامنه‌ای
برادران: محمد (۱۳۱۴)، هادی (۱۳۲۶)، حسن
خواهر: بدری (همسر شیخ علی تهرانی)
امضاء
وب‌گاه khamenei.ir
کنیه(ها) سیدعلی

سید علی حسینی خامنه[۴] (زادهٔ ۲۹ فروردین ۱۳۱۸،[۱] مشهد) معروف به سید علی خامنه‌ای، آیت‌الله خامنه‌ای و امام خامنه‌ای که در ادبیات جمهوری اسلامی ایران با عناوین رهبر انقلاب اسلامی، مقام معظم رهبری، مقام عظمای ولایت و ولی امر مسلمین جهان شناخته شده است.[۵]؛ رهبر کنونی و دومین ولی فقیه در جمهوری اسلامی ایران است. به گفته ی نشریه ی فوربیس، سیدعلی خامنه ای هجدهمین فرد قدرتمند دنیا در سال ۲۰۱۵ و تنها فرد ایرانی است که جزو صد مرد قدرتمند دنیا قرار گرفته است. [۶] او طبق قانون اساسی عالی‌ترین مقام کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح محسوب می‌شود. وی پیش از این، سومین رئیس‌جمهور ایران از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ در دو دورهٔ پیاپی بود.

او از شاگردان سید محمدهادی میلانی بود. [۷] سید علی خامنه‌ای تا ۱۹ سالگی تحصیلاتی در حوزه علمیه مشهد و نجف فرا گرفت و سپس برای تحصیلات عالی به حوزه ی علمیه ی قم رفت. بعدها در حوزه ی علمیه ی قم، با آیت الله خمینی آشنا شد و در کنار تحصیل و تدریس، دامنه ی مبارزات سیاسی وی علیه حکومت پهلوی گسترش یافت. نخستین بار پس از حادثه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ دستگیر و به زندان انداخته شد. او چندین بار دیگر نیز در طی دوران حکومت شاهنشاهی توسط ساواک دستگیر شد که مجموعاً ۶ مرتبه از بازداشت‌های وی در زندان‌های دوران پهلوی در اسناد ساواک و زندگی نامه او ثبت گردیده است؛ این دستگیری‌ها به آشنایی او با چندین انقلابی معروف از جمله آیت‌الله حسینعلی منتظری انجامید. با افزایش اعتراضات مردمی ضد حکومت پهلوی، پس از دو سال زندان در سال ۱۳۵۶ آزاد شد و اندکی بعد حکومت وقت او را به سه سال تبعید به ایرانشهر محکوم کرد اما حدودا یک سال بعد در سال ۱۳۵۷ حکومت پهلوی سرنگون شد و او از ایرانشهر به زادگاهش مشهد بازگشت. [۸]

به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، خامنه‌ای عضوی از شورای انقلاب شد و در سال ۱۳۵۹ به نمایندگی مردم تهران در نخستین مجلس شورای اسلامی رسید. یک سال بعد او توانست از یک سوءقصد که توسط هواداران گروه فرقان طراحی شده بود جان سالم به در برد. از آن پس، خامنه‌ای سمت ۲ دور پیاپی ریاست جمهوری ایران را میان سال‌های ۱۳۶۸–۱۳۶۰ بر دوش داشت. وی پس از درگذشت خمینی در سال ۱۳۶۸ به عنوان دومین ولی فقیه به رهبری ایران رسید و از آن هنگام تاکنون بر این مسند است. او امام جمعهٔ تهران و رئیس بنیاد دائرةالمعارف اسلامی (منتشر کنندهٔ دانشنامه جهان اسلام) نیز می‌باشد.[۹]

او از سال ۱۳۷۳ به عنوان یکی از مراجع تقلید شیعیان مورد قبول جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اعلام شده[۱۰] [۱۱] [۱۲] اما برخلاف عرف، تا کنون به جای انتشار توضیح المسائل، تنها به انتشار استفتائات اکتفا کرده است.[۱۳]


آنچه خامنه‌ای را از اکثر رهبران و حاکمان تاریخ معاصر ایران متمایز کرده‌است، نگاه منطقی او به سیاست است.[۱۴]

محتویات

اوان زندگی

زادروز

جمهوری اسلامی ایران
Emblem of Iran.svg

سیاست و حکومت ایران


سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۱۸ در مشهد به دنیا آمده‌است.[۱۵][۱۶] در شناسنامه، تاریخ تولد وی ۲۴ تیرماه ۱۳۱۸ ثبت شده‌است که با ۱۶ژوئیهٔ ۱۹۳۹ برابر است، اما خود زادروز صحیحش را در ۲۹ فروردین ماه می‌داند.[۱۷][۱۸]

در دوران نوجوانی

خانواده

پدر سید علی خامنه‌ای، سید جواد و پدربزرگ پدریش سید حسین از روحانیان آذری مقیم نجف بودند و نیایش اهل تفرش که به آذربایجان هجرت کرده‌بود.[۱۹][۲۰] مادرش خدیجه میردامادی[۲۱] که متولد سال ۱۲۹۱ بود در سال ۱۳۶۸، تنها دو ماه بعد از شروع رهبری او درگذشت. وی دربارهٔ مادرش چنین گفته‌است: «مادرم خانمی بود بسیار فهمیده، باسواد، کتابخوان، دارای ذوق شعری و هنری، حافظشناس –البته نه به معنای علمی، بلکه به معنای مأنوس بودن با دیوان حافظ–، با قرآن کاملاً آشنا بود».[۲۲] او دختر هاشم میردامادی بود که اصالتاً اصفهانی و مقیم مشهد بود. سید جواد خامنه‌ای امام جماعت مسجد ترک‌ها در مشهد بود. او از ازدواج اولش سه دختر به نام‌های علویه، بتول و فاطمه داشت که همگی فوت کرده‌اند.[۲۳][۲۴] پس از درگذشت همسر اولش با خدیجه میردامادی، ازدواج کرد که از این ازدواج دارای ۴ پسر (سید محمد، سید علی، سید هادی و سید حسن) و یک دختر (بدری، همسر شیخ علی تهرانی) شد.

سید محمد برادر بزرگتر خامنه‌ای، عضو مجلس خبرگان قانون اساسی بوده و در حال حاضر ریاست بنیاد حکمت اسلامی صدرا را بر عهده دارد. برادر کوچکترش سیدهادی نیز روحانی و فعال سیاسی عضو مجمع روحانیون مبارز است، که در سال ۱۳۷۹ روزنامهٔ حیات نو را منتشر کرد که بعداً به دستور دادگاه ویژهٔ روحانیت توقیف شد.[۲۵][۲۶] خواهر تنی او بدری همسر شیخ علی تهرانی است. علی تهرانی روحانی فعّال در دوران انقلاب بود که به مجاهدین خلق گرایید و به عراق پناهنده گشت. او در سال ۱۳۷۴ به همراه خانواده‌اش به ایران بازگشت.[۲۷][۲۸] کوچکترین برادر او، سید حسن، مسئول هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری وزارت نفت و نمایندهٔ وزیر نفت در این هیئت،[۲۹] و عضو شورای پروانه نمایش است.[۳۰]

پدر بزرگ مادری رهبر ایران، زاده و بزرگ‌شدهٔ نجف و دانش‌آموختهٔ حوزهٔ علمیهٔ نجف و نیز از سادات میردامادی اصفهانی و مشخصاً نجف‌آبادی بود. او حدوداً در ۴۰ سالگی به ایران مهاجرت کرد و در مشهد به تبلیغات مذهبی و تحصیل و تدریس و نوشتن کتاب‌های اسلامی مشغول بود. او در زمان کشف حجاب در حکومت رضاشاه در مسجد گوهرشاد مشهد مبارزاتی کرد و پس از مخالفت با این طرح به سمنان تبعید شد و در مسجد جامع گوهرشاد سالیان بسیار امام جماعت بود و تفسیر قرآن می‌کرد و کتاب تفسیر قرآن خلاصةالبیان را نوشت.[۳۱] شوهر عمه‌اش شیخ محمد خیابانی بود.[۳۲]

سید علی خامنه‌ای متأهل و دارای ۶ فرزند است. همسر وی منصوره خجسته باقرزاده نام دارد. نام دخترانش بشری و هدی، و پسرانش مصطفی ،مجتبی، مسعود (محسن) و میثم است.[۳۳][۳۴] بشری همسر محمدجواد گلپایگانی فرزند محمدی گلپایگانی رئیس دفتر رهبری است.[۳۵] هدی، همسر مصباح‌الهدی باقری کنی فرزند محمدباقر باقری کنی است.[۳۶] مجتبی با دختر غلامعلی حداد عادل ازدواج کرده‌است.[۳۷] مصطفی با دختر عزیزالله خوشوقت ازدواج کرده‌است و مسعود نیز با فرزند محسن خرازی و خواهر صادق خرازی.[۳۵] میثم داماد محمود لولاچیان از بازاریان مذهبی تهران است.[۳۸]

دوران کودکی و تحصیل

او از دوران کودکی در خانواده‌ای فقیر پرورش یافت[۳۹] و از چهار سالگی به همراه برادر بزرگش سید محمد به مکتبخانه و پس از مدتی به دبستانی اسلامی به نام دارالتعلیم دیانتی رفت و تحصیلش را تا اخذ مدرک دیپلم ادامه داد. در دورهٔ دبیرستان، خواندن جامع المقدمات و صرف و نحو را آغاز کرد. سپس از مدرسهٔ جدید وارد حوزهٔ علمیهٔ مشهد شد و نزد پدر و دیگر استادان وقت ادبیات و مقدمات را خواند.

وی کتب ادبی از قبیل جامع المقدمات، سیوطی، مغنی را نزد مدرّسان مدرسهٔ سلیمان خان و نوّاب خواند. پدر نیز بر درس فرزندانش نظارت می‌کرد. کتاب معالم را نیز در همان دوره خواند. سپس شرایع الاسلام و شرح لمعه را مشترکاً نزد پدر و آقا میرزا مدرس یزدی آموخت و رسائل و مکاسب را در حضور شیخ هاشم قزوینی. بقیهٔ دروس سطح فقه و اصول را نزد خود پدر خواند و دورهٔ مقدمات و سطح را در پنج سال و نیم به اتمام رساند.

در زمینهٔ منطق و فلسفه، کتاب منظومهٔ سبزواری را ابتدا از میرزا جوادآقا تهرانی و بعدها نزد شیخ رضا ایسی خواند.[۴۰]

همچنین خامنه‌ای در سال ۱۳۸۸ پیشنهاد اخذ مدرک دکترای افتخاری را که از طرف اساتید و رئیس دانشگاه تهران مطرح شد را رد کرد و گفت:

این مسئله و ابراز محبت دانشگاهیان برای بنده افتخار است اما از پذیرش آن معذورم و اگر خدای کریم کمک کند به همان میثاق طلبگی متعهد و پایبند خواهم بود.[۴۱]

تحصیلات حوزوی

سیدعلی خامنه ای، از شاگردان سید محمدهادی میلانی بود. [۴۲]

سید علی خامنه‌ای از سن هجده‌سالگی در مشهد درس خارج فقه و اصول را نزد سید محمدهادی میلانی از مراجع وقت آغاز کرد. در سال ۱۳۳۶ به قصد زیارت عازم نجف شد. در مدت اقامت کوتاه خود از دروس سید محسن حکیم و ابوالقاسم خویی و سید محمود شاهرودی بهره برد. او با مشاهدهٔ وضعیت تحقیق و تدریس در نجف تصمیم به تحصیل در آن شهر گرفت، ولی به دلیل مخالفت پدر پس از هفت ماه به ایران بازگشت.[۴۳]

پس از آن از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۳ در حوزهٔ علمیهٔ قم به تحصیلات عالی در فقه و اصول و فلسفه مشغول شد. او سر درس بروجردی و مرتضی حائری یزدی و علامه طباطبایی حاضر شد و نیز پای درس فقه و اصول سید روح‌الله خمینی شرکت کرد.

در سال ۱۳۴۳ یک چشم پدرش براثر بیماری آب مروارید نابینا شد. پس از آن به‌رغم علاقه‌اش به تحصیل در قم، برای مراقبت از پدر به مشهد بازگشت و تا سال ۱۳۴۷ همان‌جا درس‌آموزی خود را با شرکت در دروس استادانی چون میلانی ادامه داد. در کنار آن به کتاب‌های فقه و اصول و معارف دینی به طلاب و دانشجویان می‌آموخت.[۴۳]

به نوشته آبراهامیان، بعد از برگزیده شدن حجت‌الاسلام سیدعلی خامنه‌ای به عنوان رهبر ایران، رسانه‌های حکومتی، او و همکارش حجت‌الاسلام علی اکبر هاشمی رفسنجانی را به عنوان آیت‌الله معرفی کردند.[۴۴]

سیدعلی خامنه‌ای در حال حاضر یک فقیه و مجتهد محسوب می‌شودو به صورت تدریجی به این درجه رسیده است.[۴۵]

مرجعیت وی در سال ۱۳۶۹ یک سال پس از درگذشت خمینی و انتصاب وی به عنوان رهبری، توسط ۷ آیت‌الله به طور رسمی و عمومی تأیید شد.[۴۶]

ابعاد شخصیتی

شخصیت فرهنگی

رهبر ایران شخصیت فرهنگی عمیقی دارد.[تحقیق دست‌اول؟]

او علاوه بر رمان در زمینه های دیگر هم مطالعات فراوان دارد و بسیار کتاب می خواند.[۴۷]


خامنه‌ای معتقد است:"انقلاب بدون رمان نمی‌شود. انقلاب روسیه و انقلاب فرانسه با رمان‌هایشان معرفی شدند." [۴۸]

فعالیت‌های انقلابی

سیدعلی خامنه‌ای خود را «از شاگردان فقهی، اصولی، سیاسی، انقلابی سید روح‌الله خمینی» می‌داند. البته به گفتهٔ خودش نخستین جرقه‌های انقلابی و مبارزاتی با نظام پهلوی را سید مجتبی نواب صفوی در ذهن او زده‌است:[۴۹][۵۰]

همان وقت جرقه‌های انگیزش انقلاب اسلامی به وسیله نوّاب صفوی در من به وجود آمد و هیچ شکی ندارم که اولین آتش را مرحوم نوّاب در دل ما روشن کرد.

در سال ۱۳۳۱ هنگامی که نوّاب صفوی با عدّه‌ای از فدائیان اسلام به مشهد رفته‌بود و در مدرسهٔ سلیمان خان، سخنرانی‌ای پرهیجان کرد در موضوع احیای اسلام و حاکمیت احکام الهی، مخالفت با شاه و انگلیس و ادعای دروغگویی آنان به ملت ایران، سید علی یکی از طلبه‌های جوان همان مدرسه بوده‌است.[۴۹]

نخستین دستگیری‌ها (ایام ۱۵ خرداد)

سید علی خامنه‌ای در زندان، در دوران حکومت پهلوی

وی را در ۱۲ خرداد ۱۳۴۲ (۹ محرم) دستگیر کردند و یک شب بازداشت بود. فردای آن روز به شرط اینکه منبر نرود و تحت نظر باشد، آزاد شد.

با پیش آمدن حادثهٔ خونین قیام ۱۵ خرداد، بازهم او را از بیرجند به مشهد آورده تحویل بازداشتگاه نظامی دادند و ۱۰ روز آنجا زندانیش کردند.[۳۹][۵۱]

دومین بازداشت (سفرهای انقلابی)

بهمن ۱۳۴۲ (رمضان ۱۳۸۳ قمری) او با عده‌ای از دوستانش آهنگ کرمان کرد و پس از دو سه روز توقف در کرمان و سخنرانی و منبر و دیدار با عالمان و طلاب شهر، عازم زاهدان شد.

به دلیل سخنرانی‌ها به‌ویژه درایام ششم بهمن سالگرد انتخابات و رفراندوم شاه، در روز ۱۵ رمضان زادروز حسن بن علی، ساواک شبانه او را دستگیر و با هواپیما روانهٔ تهران کرد.

وی حدود ۲ ماه به صورت انفرادی در زندان قزل‌قلعه زندانی شد.[۴۳]

سومین و چهارمین بازداشت (کلاس‌های درس)

به دلیل کلاس‌های تفسیر و حدیث و اندیشهٔ اسلامی وی در مشهد و تهران مورد تعقیب ساواک قرار گرفت.

برای همین در سال ۱۳۴۵ در تهران مخفیانه زندگی می‌کرد. سال دیگر در ۱۳۴۶ دستگیر و محبوس شد. همچنین دوباره ساواک در سال ۱۳۴۹ نیز دستگیر و زندانیش کرد.[۴۳]

پنجمین بازداشت

وی دربارهٔ پنجمین بازداشت خویش توسط ساواک می‌نویسد:[۴۳]

از سال ۴۸ زمینهٔ حرکت مسلحانه در ایران محسوس بود. حساسیت و شدت عمل دستگاه‌های جاری رژیم پیشین نیز نسبت به من، که به قرائن دریافته بودند چنین جریانی نمی‌تواند با افرادی از قبیل من در ارتباط نباشد، افزایش یافت. سال ۵۰ مجدداً و برای پنجمین بار به زندان افتادم. برخوردهای خشونت‌آمیز ساواک در زندان آشکارا نشان می‌داد که دستگاه از پیوستن جریان‌های مبارزهٔ مسلحانه به کانون‌های تفکر اسلامی به‌شدت بیمناک است و نمی‌تواند بپذیرد که فعالیت‌های فکری و تبلیغاتی من در مشهد و تهران از آن جریان‌ها بیگانه و به‌کنار است. پس از آزادی، دایرهٔ درس‌های عمومی تفسیر و کلاس‌های مخفی ایدئولوژی و... گسترش بیشتری پیدا کرد.

سخنرانی در مسجد هدایت

وی در سال ۱۳۵۰ به دعوت آیت‌الله طالقانی سخنرانی‌هایی در مسجد هدایت تهران، که کانون توجه دانشجویان و جوانان مبارز بود، ایراد کرد.[۵۲]

بازداشت ششم (ادامهٔ درس‌ها)

در خلال سال‌های ‎۱۳۵۰-۱۳۵۳ درس‌های تفسیر و ایدئولوژی سید علی خامنه‌ای در سه مسجد کرامت و امام حسن و میرزا جعفر در مشهد تشکیل می‌شد.

این فعالیت‌ها موجب شد که در دی ماه ۱۳۵۳ ساواک به خانه‌اش در مشهد هجوم برده، او را دستگیر و بسیاری از یادداشت‌ها و نوشته‌هایش را ضبط کند.

این ششمین و طولانی‌ترین بازداشت وی بود که نزدیک به ۱۰ ماه به طول انجامید. خامنه‌ای تا پاییز ۱۳۵۴ در زندان کمیتهٔ مشترک ضدخرابکاری بود. در این مدت او به سلول انفرادی برده‌بودند.[۴۳]

وی در این باره گفت:

سختی‌هایی که در این بازداشت تحمل می‌کرد، فقط برای آنان که آن شرایط را دیده‌اند، قابل فهم است.

پس از آزادی از زندان، به مشهد برگشت و بازهم همان برنامه ادامه داشت. البته دیگر امکان تشکیل کلاس‌های سابق را به او ندادند.[۴۳]

تبعید به ایرانشهر

در اواخر سال ۱۳۵۶، نیروهای امنیتی پهلوی وی را دستگیر و به مدت ۳ سال به ایرانشهر تبعید کرد.

در اواسط سال ۱۳۵۷ با اوج‌گیری مبارزات انقلاب ایران، از تبعیدگاه آزاد شده به مشهد بازگشت.[۴۳]

پس از انقلاب اسلامی ایران

سید علی خامنه‌ای در جلسه حزب جمهوری اسلامی به همراه بهشتی و هاشمی، مرداد ۵۸
سید علی خامنه‌ای به عنوان امام جمعه تهران در سال ۱۳۵۸ مصادف با ۱۹۷۹ میلادی

آیت‌الله خمینی پیش از بازگشت از پاریس به تهران او را در کنار مطهری و بهشتی و هاشمی رفسنجانی در شورای انقلاب منصوب کرد. هنگامی که مطهری پیام خمینی را بدو رساند از مشهد به تهران آمد.

ازجمله فعالیت‌های او در این دوره عبارت اند از:[۴۳]

رخدادها سال
پایه‌گذاری و عضویت درحزب جمهوری اسلامی
با همکاری و همفکری بهشتی و باهنر و هاشمی رفسنجانی و برخی دیگر در اسفند
اسفند ۱۳۵۷
معاونت وزارت دفاع ۱۳۵۸
سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۱۳۵۸
امام جمعهٔ تهران ۱۳۵۸
نمایندهٔ مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ۱۳۵۸
نمایندهٔ سید روح‌الله خمینی در شورای عالی دفاع ۱۳۵۹
حضور در جبهه‌ها با شروع جنگ ایران و عراق ۱۳۵۹
ترور نافرجام[۵۳]
آسیب دائمی در ناحیه دست در پی حادثه[۵۴]
ششم تیرماه ۱۳۶۰[۵۵]

شورای انقلاب

پس از انقلاب اسلامی، آیت‌الله خمینی در ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ مهدی بازرگان را به نخست‌وزیری دولت موقت انتقالی برگزید. پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران در آبان ۱۳۵۸ دولت موقت استعفا کرد.

با پذیرش این استعفا از آبان ۱۳۵۸ تا بهمن همان سال (روی‌هم‌رفته به مدت سه ماه) ادارهٔ کشور را به شورای انقلاب سپردند. در این سه ماه سید علی خامنه‌ای سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را برعهده داشت. او سپس برای کاندیداتوری در انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی استعفا داد.[۵۶]


کابینهٔ موقت شورای انقلاب
رؤسا
ر. رئیس نوبت ریاست ر. رئیس نوبت ریاست
۱ مطهری اولین رئیس ۳ بهشتی سومین رئیس
۲ طالقانی دومین رئیس ۴ بنی‌صدر چهارمین رئیس
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ باهنر وزارت آموزش و پرورش ۱۰ قزوینی راه و ترابری
۲ قندی ارتباطات ۱۱ احمدزاده صنایع و معاون
۳ نمازی اقتصاد ۱۲ حبیبی علوم
۴ بنی‌صدرقطب‌زاده امورخارجه ۱۳ میناچی ارشاد
۵ صدر بازرگانی ۱۴ فروهر کار
۶ سامی بهداشت ۱۵ هاشمی کشور
۷ شیبانی کشاورزی ۱۶ کتیرایی مسکن
۸ مهدوی کنی دادگستری ۱۷ معین‌فر نفت
۹ چمران دفاع ۱۸ تاج نیرو


نمایندگی مجلس ۱۳۵۹–۱۳۶۰

سیدعلی خامنه‌ای در سنگر در خلال جنگ ایران و عراق
تیتر روزنامه اطلاعات در ۱۳ مهر، بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۶۰ - خامنه‌ای رئیس جمهور شد.

در اردیبهشت ۱۳۵۹ با کسب ۶۵٫۸۰ درصد از مجموع ۲٬۱۳۴٬۴۳۴ رای[۵۷] بعد از فخرالدین حجازی، حسن حبیبی، مهدی بازرگان، علی اکبر معین فر، در حوزهٔ انتخابیهٔ تهران پنجم شد و به اولین دورهٔ مجلس شورای ملی پس از انقلاب راه یافت.[۵۸]

ترور ناموفق

در ضبط صوتی بزرگ که بر میز سخنرانی خامنه‌ای در مسجد ابوذر تهران بمب کار گذاشتند. به واسطه نوشته داخل ضبط صوت، رهروان فرقان که بازماندهٔ گروه فرقان بودند را عامل این بمب گذاری دانسته‌اند، این بمب ۶ تیر ۱۳۶۰ هنگام سخنرانی او منفجر شد. البته بمب کامل عمل نکرد. امام جمعهٔ تهران و نمایندهٔ خمینی در شورای‌عالی دفاع، از این سوءقصد که ممکن بود به مرگ وی بینجامد، جان سالم به در برد ولی جراحات شدیدی بر او وارد شد. براساس اخبار منتشره در همان زمان، خامنه‌ای «از نقطه بالای کتف راست و بالای ران سمت راست» مجروح شد و «استخوان ترقوه» اش شکست و با قطع چند رگ و عصب دست راست وی، دچار مشکل حرکتی شد. دست راست او از آن هنگام از کار افتاده‌است.

احمد قدیریان این ترور را کار جواد قدیری و سازمان مجاهدین خلق می‌داند. البته گزارش روزنامهٔ کیهان در شماره فردای ترور در داخل ضبط صوت نوشته شده‌بود: «هدیهٔ گروه فرقان». اعضای گروه فرقان پس از ترورهای سال ۱۳۵۸ دستگیر و اعدام شده‌بودند اما برخی از پیروان آنها گروه رهروان فرقان را تأسیس کردند و قاسم اسلامی و سید علی خامنه‌ای را ترور کردند. ایرج مصداقی عاملان ترور را ایرج افشاری و اروج امیرخان‌زاده معرفی کرده‌است.[۵۹]

مرکز اسناد انقلاب اسلامی نیز این ترور را کار بازماندگان گروه فرقان می‌داند با این تفاوت که نام عامل اصلی را امیرمسعود تقی‌زاده می‌داند.[۶۰][۶۱]

ریاست جمهوری ۱۳۶۰–۱۳۶۸

پوستر تبلیغاتی سید علی خامنه‌ای در انتخابات ریاست جمهوری

سید علی خامنه‌ای در انتخابات مهرماه ۱۳۶۰ به مقام ریاست جمهوری رسید. در این انتخابات ۴۲ نفر از ۴۶ نامزد رقیب وی در این انتخابات رد صلاحیت شدند و تا حدود زیادی مشخص بود که نامزد اول مورد حمایت نظام، حجت‌الاسلام خامنه‌ای است.[۶۲] او در این انتخابات که با مشارکت ۷۵٪ی مردم برگزار شد که از دو انتخابات پیش بیشتر بود، ۹۵٪ رای‌ها را به دست آورد که تا کنون بیشترین است.

خمینی، در مورد ریاست‌جمهوری او گفته‌است:

ما از سر ناچاری چون آدم نداشتیم به ورود یکی از روحانیون به عرصهٔ اجرایی و انتخابات آقای خامنه‌ای، رای دادیم، وگرنه هر زمانی که آدم صالح و مورد اعتمادی پیدا کنیم، ایشان باید به جایگاه اصلیش یعنی مسجد بازگردد.[۶۳][نیازمند منبع]

در انتخابات سال ۱۳۶۴ نیز، بسیاری از رقیبان خامنه‌ای از جمله نامزدان نهضت آزادی یعنی مهدی بازرگان و ابراهیم یزدی و احمد صدر حاج‌سیدجوادی، رد صلاحیت شدند. او بار دیگر با کسب ۸۵٪ رای در سمت ریاست‌جمهوری ماند.

مهدی بازرگان، دربارهٔ رد صلاحیت خود در این انتخابات گفته‌است:

چون حاکمیت می‌دید که ممکن است ما در انتخابات حائز اکثریت باشیم، چنین تصمیمی گرفت[۶۲]

از جمله سمت‌ها در این دوران:[۴۳]


دولت سوم جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر: میر حسین موسوی
رئیس‌جمهور: سید علی خامنه‌ای
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ پرورش آموزش و پرورش ۱۳ نژادحسینیان راه و ترابری
۲ مرتضی نبوی ارتباطات ۱۴ هاشمی‌طبا صنایع
۳ ری‌شهری اطلاعات ۱۵ بهزاد نبوی صنایع سنگین
۴ نمازی اقتصاد ۱۶ نجفیفاضل علوم
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ معادیخواهخاتمی ارشاد
۶ عسگراولادیعابدی بازرگانی ۱۸ توکلی کار
۷ منافی بهداشت ۱۹ نیک روشناطق‌نوری کشور
۸ نامدار زنگنه جهاد سازندگی ۲۰ گنابادی مسکن‌
۹ سلامتی کشاورزی ۲۱ موسویان←نیلی معادن و فلزات
۱۰ اصغری دادگستری ۲۲ غرضی نفت
۱۱ رفیقدوست سپاه ۲۳ غفوری‌فرد نیرو
۱۲ سلیمی دفاع
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ آقازاده وزیرمشاور ۳ داوودی شمسی تربیت بدنی
۲ زنجانی برنامه وبودجه ۴ میرزاطاهری محیط زیست


دولت چهارم جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر: میر حسین موسوی
رئیس جمهور: سید علی خامنه‌ای
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ اکرمینجفی آموزش و پرورش ۱۳ سعیدی کیا راه و ترابری
۲ غرضی پست ۱۴ شافعی صنایع
۳ ری‌ شهری اطلاعات ۱۵ بهزاد نبوی صنایع سنگین
۴ ایروانی اقتصاد ۱۶ فرهادی آموزش عالی
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ خاتمی ارشاد
۶ عابدی جعفری بازرگانی ۱۸ سرحدی زاده کار
۷ مرندی بهداری ۱۹ محتشمی‌پور کشور
۸ نامدار زنگنه←سرپرست جهاد سازندگی ۲۰ کازرونی مسکن‌
۹ زالی کشاورزی ۲۱ آیت‌اللهی معادن و فلزات
۱۰ حبیبی دادگستری ۲۲ آقازاده نفت
۱۱ رفیقدوست سپاه ۲۳ بانکینامدار زنگنه نیرو
۱۲ جلالی دفاع
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ بهزاد نبوی وزیرمشاور ۳ درگاهی تربیت بدنی
۲ زنجانی برنامه وبودجه ۴ منافی محیط زیست


رهبری

در دیدار با ولادمیر پوتین رئیس‌جمهور وقت روسیه

پس از درگذشت خمینی، خبرگان رهبری در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، سید علی خامنه‌ای را که در آن زمان ریاست جمهوری ایران را به‌عهده داشت، به سمت «رهبر جمهوری اسلامی ایران» برگزیدند.

برگزیدگی به رهبری

پیش از درگذشت خمینی، حسینعلی منتظری برای جانشینی او برگزیده شده‌بود. در سال پایانی رهبری او و همزمان با درگیری وی با نظام، او را از این سمت برکنار کردند. البته مسئلهٔ قائم مقامی رهبری در قانون اساسی پیش‌بینی نشده‌بود.

در ابتدا، شورای رهبری‌ای سه نفره مرکب از علی مشکینی و موسوی اردبیلی و سید علی خامنه‌ای برای جانشینی سید روح‌الله خمینی پیشنهاد شد که نتوانست آرای کافی را بدست بیاورد. سپس گلپایگانی در مجلس خبرگان به رای گذاشته شد که اجماع حاصل نگردید. سرانجام ۸۰٫۹ درصد حاضران در مجلس خبرگان که شامل ۷۲ درصد کل اعضا بودند، به رهبری سید علی خامنه‌ای رای دادند.[۶۴]

در این جلسه هم چنین هاشمی رفسنجانی پیش از رای‌گیری سخنرانی کرد و به تمجید از او پرداخت.[۶۵] در زمان انتخاب وی به رهبری، در قانون اساسی پیش‌بینی شده‌بود، که رهبر باید مرجع (دارای صلاحیت افتاء و مرجعیت) باشد.

مخالفت‌ها

انتخاب خامنه‌ای برای رهبری بحث‌برانگیز بوده‌است. وی یکی از شرط‌های به دست گرفتن امر رهبری یعنی مرجعیت را مطابق با قانون اساسی نداشت. بر اساس اصل صد و نهم قانون اساسی سابق شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری عبارت بود از: صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتا و مرجعیت، بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کافی برای رهبری؛ ولی او عنوان مرجعیت را نداشت.

هاشمی رفسنجانی به نقل از خمینی در مجلس خبرگان گفت که وی گفته‌بوده‌است که مرجعیت لازم نیست.

خمینی پیش از درگذشتش خود خواستار اصلاح قانون اساسی بود و خود شورایی برای بازنگری در قانون اساسی تشکیل داده‌بود. وی در ۹ اردیبهشت ۱۳۶۸ در نامه‌ای به علی مشکینی، رئیس شورای بازنگری قانون اساسی، نوشته بود که:

معتقدم برای رهبری شرط مرجعیت لازم نیست. مجتهد عادل مورد تأیید خبرگان محترم سراسر کشور، کفایت می‌کند[۶۶][۶۷]

در سال ۱۳۷۶، آیت‌الله حسینعلی منتظری عدم کفایت علمی و دینی و نامشروع بودن انتخاب خامنه‌ای را مطرح کرد.[۶۸] وی دربارهٔ مرجعیت خامنه‌ای گفت:

اینکه آمدند در شب بعد از فوت آیت‌الله اراکی، عده‌ای بچه راه انداختند در خیابان جلوی جامعه مدرسین، مثل همین الان که راه می‌اندازند؛ بعد هم سه چهار نفر از تهران آمدند و اصلاً (کسانی که ایشان را می‌گفتند) هفت هشت نفر بیشتر نبودند و به زور هفت نفر را به عنوان مرجع گفتند که ایشان را هم جزو کنند، در صورتی که ایشان در حد فتوا و مرجعیت نیست. بنابر این مرجعیت شیعه را مبتذل کردند، بچه گانه کردند، با یک عده بچه اطلاعاتی که راه انداختند! اینها مصیبتهایی است که ما در این کشور می‌بینیم.[۶۹]

احمد آذری قمی نیز با نوشتن نامه‌ای او را فاقد شرایط مرجعیت برشمرد.[۷۰][۷۱]
در سال ۸۳ قاسم شعله‌سعدی نمایندهٔ مجلس‌های سوم و چهارم در نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای با وی را حجت‌الاسلام خطاب کرد و گفت در زمان انتصاب به عنوان رهبر، فاقد شرایط تعیین‌شده برای رهبری در قانون اساسی بوده‌است.[۷۲]

علاقه خمینی به خامنه‌ای

حسین سلیمانی از محافظان شخصی روح‌الله خمینی در کتاب خاطراتش از توجه بنیانگذار جمهوری اسلامی به خامنه‌ای گفته است:[۷۳]

امام عنایت خاصّی به آیت‌الله خامنه‌ای داشتند. هر موقع که آقای خامنه‌ای به جبهه یا جای دیگر سفر می‌کردند، امام درصدد بودند که زنگ بزنند و از احوال ایشان جویا شوند. در بین کسانی که به دیدار امام می‌آمدند، تنها آقای خامنه‌ای بودند که اجازه داشتند با ماشین تا دم در حسینیّهٔ جماران بیایند. مابقی افراد در هر پُست و مقامی که بودند، نهایتآ تا «سه‌راه بیت» با ماشین می‌آمدند و بقیّهٔ مسیر را که حدود پنجاه متر بود، پیاده طی می‌کردند. در زمان ملاقات‌های بزرگ در حسینیّهٔ جماران که شخصیّت‌های طراز اوّل هم حضور می‌یافتند و شلوغ می‌شد، امام سفارش کرده بودند که آقای خامنه‌ای را از در مخصوصی وارد کنند؛ لذا آقای خامنه‌ای با ماشین تا نزدیکترین جای ممکن می‌آمدند و بعد پیاده می‌شدند و از داخل بیت امام و حیاط اندرونی عبور می‌کردند و در جلسهٔ ملاقات حضور می‌یافتند.

در رسانه

طبق بررسی های نشریه ی فوربیس، سیدعلی خامنه ای هجدهمین فرد قدرتمند دنیا در سال ۲۰۱۵ و تنها فرد ایرانی است که جزو صد مرد قدرتمند دنیا قرار گرفته است. [۷۴] قبل از این، او ۲۶اُمین انسان قدرتمند جهان در سال ۲۰۱۱ و ۲۱اُمین در سال ۲۰۱۲ میلادی[۷۵] بوده‌است.[۷۶]

در سریال معمای شاه به کارگردانی محمدرضا ورزی در بخش هایی از داستان، به مبارزات سیدعلی خامنه ای در جریان های مربوط به حکومت پهلوی و انقلاب اسلامی پرداخته شده است. در این سریال علیرضا مهران، نقش سید علی خامنه ای در آن دوران را بازی می کند. این سریال محصول شبکه ی یک صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است.[۷۷]


در اوایل کار مجلس ششم، وقتی طرح اصلاح قانون مطبوعات، تهیه شده‌بود تا در جلسهٔ علنی مجلس مطرح شود، خامنه‌ای با حکم حکومتی خود، دستور داد این طرح مسکوت گذاشته شود.[۷۸] این طرح چندی پیش در مجلس پنجم تصویب شده‌بود.

تاکنون روزنامه‌نگاران بسیاری به دلیل انتقاد از او یا سازمان‌های زیر نظر او دستگیر شده و به زندان افتاده‌اند.[۷۹][۸۰][۸۱] مانند احمد زیدآبادی، عبدالله نوری، محمد نوری زاد، عیسی سحرخیز، محسن سازگارا و اکبر گنجی اشاره کرد.[۸۲]

موقوفه کارنگی برای صلح بین‌المللی در سال ۲۰۰۸ مقاله‌ای با عنوان «بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران» به قلم کریم سجادپور منتشر کرد.[۸۳] مقاله اینچنین آغاز می‌شود: «شاید در دنیا هیچ رهبری نباشد که به اندازهٔ آیت‌الله خامنه‌ای برای مسایل جاری جهان اهمیت داشته باشد اما درعین‌حال تا این حد برای جهانیان ناشناخته باشد». به نظر می‌رسد این تحلیل که خود مؤسسهٔ کارنگی آن را «تحلیل عمیق سیاسیِ» سیدعلی خامنه‌ای و بر اساس سخنرانی‌ها و نوشته‌های وی در ۳ دهه اخیر می‌داند،[۸۴] در ایران چندان با واکنش‌های تند داخلی مواجه نشده‌است.[۸۵][۸۶]

انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸



سازمان عفو بین‌الملل در اطلاعیه‌ای سخنرانی خامنه‌ای در نماز جمعهٔ ۲۹ خرداد ۱۳۸۸ [۸۷] که یک هفته بعد از انتخابات برگزار شد را «چراغ سبز رهبر ایران برای سرکوب» توصیف کرد. اعتراضات فردای آن روز با کشته شدن چند تن از معترضین همراه شد.[۸۸][۸۹]

دیری نبایست که اعتراضات متوجه خامنه‌ای شد و معترضان با سردادن شعارهایی، عملکرد وی را مورد اعتراض قرار دادند.[۹۰]

او در پاسخ به درخواست موسوی اردبیلی، برای آزادی زندانیان سیاسی گفت:

شما در زمان امام راحل عظیم الشان، رئیس شورای عالی قضائی بودید و من رئیس‌جمهور. در آن زمان که متولی قوهٔ قضائیه شما بودید به دستور رهبر فقید انقلاب، مخالفان نظام اعدام می‌شدند. اکنون من دستور نداده‌ام مخالفان نظام را اعدام کنند، آنها را فقط زندانی کرده‌اند، حالا شما به این هم اعتراض می‌کنید؟![۹۱][۹۲]

در پی حوادث سال ۸۸ او را در سال ۲۰۰۹ دانشگاه اسلو دیکتاتور سال شناخت.[۹۳]

در سال ۱۳۹۰ پس از انتشار اسنادی که جزئیات آن پس از یک سال و نه ماه پس از دیداری با نمایندگان اصولگرای مجلس داشته‌است، به مجلس توصیه کرده‌است که قوهٔ قضاییه باید میان معترضان و آشوبگران تمایز قایل شود، اما این تمایز به معنی مصونیت معترضان نیست و آنها نیز باید تاوان آنچه را که می‌گویند، بپردازند.[۹۴]

حادثهٔ کهریزک

پس از انتخابات، چند تن از دستگیر شدگان از جمله فرزند عبدالحسین روح الامینی از وفاداران به سید علی خامنه‌ای در بازداشتگاه کهریزک، جان خود را از دست دادند که حتی ادعای شکنجهٔ زندانیان نیز شده‌است. پس از این ماجرا وی دستور تعطیلی بازداشتگاه را صادر کرد.[۹۵]

حمله به کوی دانشگاه

در دومین حمله به کوی دانشگاه (حملهٔ نخست در زمان ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی روی داده‌بود)، متجاوزان با شعار حمایت از رهبر به ضرب و شتم دانشجویان پرداختند، که خامنه‌ای در نماز جمعهٔ ۲۹ خرداد این عمل را تقبیح کرد.[۹۶] وی دستور به رسیدگی به وقایع کوی دانشگاه را صادر کرده‌بود.[۹۷]

دیدگاه‌ها

اعتقاد به تئوری توطئه و روحیه ضد آمریکایی

در اسفند ۱۳۵۹، هنگامی که بیش از ۱۰۰ هزار نفر برای گرامی داشت درگذشت مصدق و درخواست تشکیل جمهوری دموکراتیک به جای جمهوری اسلامی در دانشگاه تهران گردهم آمدند، سیدعلی خامنه‌ای به شکل تهدید آمیز گفت: «ما مثل آلنده و مصدق لیبرال نیستیم که C.I.A بتواند «ما را» سرکوب کند.»[۹۸]

سرژ میشل و پائولو وودز بر این باورند که سخنرانی‌های سید علی خامنه‌ای مجموعه‌ای است از «تهدیدها و شعارهای تو خالی» که با اعتقاد بر تئوری توطئه و روحیهٔ شدید ضد آمریکایی همراه است، او همه جا «دسیسهٔ دشمنان» را می‌بیند و قدرت‌های خارجی را «مستکبر»، «شیطانی»، «آزمند»، «منفور»، «واپس‌گرا»، «برتری‌طلب»، «سرطانی»، «ستمکار»، «زهرآگین» و «تجسم شیطان» توصیف می‌کند. این صفات هم به دولت‌های غربی و هم به سرویس‌های اطلاعاتی‌شان سیا، موساد، اینتلیجنت سرویس، اطلاق می‌شود.[۹۹]

خامنه‌ای معتقد است که توهم توطئه، خود یک توطئه است.[۱۰۰] بعقیده خامنه‌ای انکار دشمنی‌های آشکار آمریکا با نظام و ملت ایران، توطئه‌ای است برای کاهش حساسیت‌ها در مقابل شیطان بزرگ.[۱۰۱]

اعتقاد به مبانی سکولار در رابطه حکومت با مردم

خامنه‌ای رابطه حکومت و مردم را اساساً غیر مذهبی و بر اساس یک «قرارداد اجتماعی» تعریف کرده است.[۱۰۲] هر چند روحانیان دست راستی در ایران قائل به چنین قراردادی نیستند.[۱۰۲]

اعتقاد به برتری عقیده و صلاحدید ولی فقیه بر نظر مردم

سید علی خامنه‌ای، رهبر کنونی نظام جمهوری اسلامی ایران، معتقد است:

اختیارات ولی فقیه در صورت تعارض با اراده و اختیار مردم، بر اختیارات و تصمیمات مردم، مقدم و حاکم است.[۱۰۳][۱۰۴]

او عقیده دارد در نظام تحت ولایت او ولی فقیه همان حاکم اسلامی است و حکومتش تا قیامت ادامه پیدا می‌کند:[۱۰۵]

مراد از ولایت مطلقه فقیه جامع‌الشرایط، این است که دین حنیف اسلام که خاتم ادیان آسمانی و باقی تا روز قیامت است، دین حکومت است و دین اداره شئون جامعه، پس در این حکومت چاره‌ای جز این نیست که تمام طبقات جامعه، یک ولی امر و حاکم شرع و رهبر داشته باشند، تا امت اسلام را از شر دشمنان اسلام و مسلمین حفظ کند و با جلوگیری تعدی قوی بر ضعیف، عدالت را در سیاست جامعه برپا دارند و وسایل پیشرفت فرهنگی، سیاسی و شکوفایی اجتماعی را فراهم سازد و چه بسا این کارها با خواسته‌ها، مطامع، منافع و آزادی بعضی اشخاص در تضاد باشد.[۱۰۵]

از نظر او این حکومت و حاکمیت نه تنها اختیاری نیست،[۱۰۵] بلکه تحت عناوینی چون «مصلحت»، «حفاظت امت از دشمنان» و «اجرای حکم اسلام» گریز و چاره‌ای از آن نیست. او همچنین اعتقاد دارد دایره این حاکمیت می‌تواند تا آزادی شخصی افراد پیش رود. خامنه‌ای همچنین از «واجب بودن» اقدام علیه خواسته و صلاحدید مردم، در شرایطی که آنرا مخالف با آنچه که او «مصالح عمومی اسلام و مسلمین» می‌نامند، سخن به میان می‌آورد و حتی بیان می‌دارد که این تشخیص مصالح بر دوش حاکم مسلمین یا همان «ولی فقیه» است:[۱۰۵]

همچنین بر حاکم مسلمین پس از عهده‌دار گردیدن وظیفه مهم رهبری واجب است، که عنداللزوم دست به اقدامات مناسب بزند و باید خواسته و صلاحدید حاکم مسلمین در مواردی که به مصالح عامه اسلام و مسلمین مربوط می‌شود، برخاسته و صلاحدید عامه مردم، مقدم گردد.

به گفته حسن فیروزآبادی، خامنه‌ای در زمستان ۱۳۹۱ در برابر گفته عده‌ای که سخنان او را «فرمایش» می‌دانند، آن‌ها را «دستور» دانست و از مسوولان حکومتی گلایه کرد که بدان‌ها عمل نمی‌کنند.[۱۰۶]

آزادی بیان

در سال ۲۰۰۰ کمیتهٔ حمایت از روزنامه‌نگاران، وی را جزو ۱۰ دشمن آزادی بیان قرار داد.[۱۰۷]

فرهنگ ایرانی

سید علی خامنه‌ای بر این باور است، که به جای تأکید بر ایران قبل اسلام، باید بر ایران بعد از اسلام تأکید شود زیرا به عقیدهٔ او افتخارات ایران بعد از اسلام برجسته تر از افتخارات ایران قبل از اسلام است.

او همچنین بیان کرده که پیشرفت‌های حکومت‌های دیلمی، سلجوقی و صفوی با پیشرفت‌های ایران قبل اسلام، قابل مقایسه نیست.[۱۰۸]

شعر و ادبیات

خامنه‌ای تعداد زیادی کتاب رمان و شعر خوانده است.[۱۰۹] وی به شعر و ادبیات روسی علاقه‌مند است. میخاییل شولوخف و الکسی تولستوی از نویسندگان مورد توجه وی هستند.[۱۱۰] وی سعی داشته همه ساله گپ و گفتی دوستانه با شاعران داشته باشد، برگزاری شب شعرهای نیمه رمضان که توسط خامنه‌ای برگزار میشود، تبدیل به یک آیین فرهنگی شده است که احتمالاً حاکی از علاقه وی به شعر و ادبیات است.[۱۱۱] ولی برخی برگزاری این جلسات را فرایندی دستوری و یک‌طرفه میدانند که بموجب آن قرار است شاعران، مجری اوامر بخشنامه‌ای وی باشند.[۱۱۲] گاهی در این جلسات شاعرانی از تاجیکستان، هند و افغانستان نیز حضور یافته‌اند.[۱۱۳]

او از نوجوانی کتاب های مختلف و رمان های ایرانی و خارجی بسیاری مطالعه کرده است.[۱۱۴] و نگاه بسیار حرفه ای به رمان دارد.[۱۱۵] [۱۱۶]

موسیقی

معیارهای خامنه‌ای در مورد حلال یا حرام بودن موسیقی معیارهایی متغیر و مبهم است.[۱۱۷] خامنه‌ای همچون خمینی و منتظری تشخیص حلال یا حرام بودن موسیقی را موکول به نظر عرفی مکلف نموده است.عرف عام در باره موسیقی معیاری مبهم و متغیر است. چون تاثیر یک قطعه موسیقی بر شنوندگان مختلف و حتی بر شنونده واحد همیشه ثابت و یک دست نیست.[۱۱۸] وی، به تبعیت از اکثر فقهای شیعه، سازها را نیز بدون ارائه معیار طبقه بندی، به دو نوع "آلات مختص حرام" و "آلات مشترک" تقسیم کرده که این گونه تفکیک نیز ناممکن است چون آنچه محتوا و شکل و در نتیجه، تاثیر یک اثر موسیقیایی را تعیین می‌کند، آهنگسازان و نوازندگان هستند و نه سازها.[۱۱۹]

زنان

خامنه‌ای در سخنرانی‌های خود به مناسبت‌های گوناگون دیدگاه خود دربارهٔ زنان و نقش آنان را در جامعه بیان کرده است. این دیدارها گاه به مناسبت روز زن در ایران بوده‌اند و گاه با فعالان زن در جهان عرب. دولت ایران اغلب به تبلیغ دیدگاه‌های او دربارهٔ زنان می‌پردازد و بسیج ایران نیز برپایه این دیدگاه‌ها منشوری تهیه کرده است تا به تبیین «زن مسلمان طراز انقلاب اسلامی» بپردازد.[۱۲۰]

در ژوئیه ۱۹۹۷، او اندیشهٔ مشارکت برابر زنان در جامعه را منفی و ابتدایی و کودکانه خواند.[۱۲۱] به باور وی، حضور زنان در پست‌های اجرایی کشور مایه افتخار نیست و نوعی انفعال در برابر گفتمان غربی به شمار می‌رود.[۱۲۲] او همچنین «خانه‌داری» و «فرزندآوری» را مجاهدت و هنر زنان دانسته است.[۱۲۳]

ارزش راستین زن با این سنجیده می‌شود که او چه میزان محیط خانواده را برای همسر و فرزندانش همانند بهشت می‌کند.[۱۲۱]

همزمان با رهبری سید علی خامنه‌ای، سیاست‌های محدودیتی برای زنان ایران دنبال شد. این شامل جلوگیری از سفر به خارج زنان بی‌اجازه «ولی» (که اغلب شوهر یا پدر می‌باشد) و جداسازی جنسیتی می‌شود.[۱۲۱] سرکوب زنان از راه کنترل پوشش هر سال توسط گشت‌های ارشاد اعمال می‌شود و زنان ناچار به بر سر گذاشتن حجاب می‌شوند. سرپیچی از این قانون اغلب دستگیری و جریمه نقدی به همراه دارد.[۱۲۴] در ژوئن ۱۹۹۸، سید علی خامنه‌ای دستور به «سرکوب رفتارهای سرکشانه زنان» داد و تا میانه اوت همان سال، ۱۸۰۰ زن و مرد به دلیل آنچه «پوشش نامناسب و رفتار هرزه» خوانده شد توسط پلیس دستگیر شدند. این دوره همچنین شاهد سرکوب روزنامه‌نگاران زن و روزنامه‌ها و مجلات ویژهٔ زنان همچون مجله زنان بود.[۱۲۱]

اتهامات

ماجرای کرخه کور

بنا بر ادعای ابوالحسن بنی‌صدر که در آن زمان فرماندهی کل قوا را بر عهده داشته است، خامنه‌ای در جریان جنگ ایران و عراق و در نبرد کرخه کور در جبهه جنگ حضور یافته ولیکن فرار وی از منطقه عملیاتی موجب تضعیف روحیه و فرار سربازان شده است.[۱۲۵] از سوی دیگر سایت مشرق نیوز ادعا دارد که در جریان جنگ اساساً چنین اتفاقی نیافتاده است. همچنین سخنان خامنه‌ای علیه بنی‌صدر در مجلس نه در پاسخ نمایندگان سؤال کننده از وی در مورد فرار از جنگ، بلکه در جریان جلسه رای عدم کفایت در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ می‌باشد.[۱۲۶]

ترور میکونوس

نوشتار اصلی: ترور میکونوس

در ۲۱ فروردین ۱۳۷۶، دادگاهی در آلمان، که به پرونده ترور میکونوس رسیدگی می‌کرد، در طی حکمی کمیته امور ویژه جمهوری اسلامی را، که سید علی خامنه‌ای یکی از اعضای آن بود، به دادن دستور این ترور، متهم کرد.[۱۲۷]

مرتضی سرمدی معاون ارتباطات وزیر امور خارجه ایران، در آن زمان اتهامات دستگاه قضائی آلمان را به شدت رد کرد و گفت: «ایران معتقد است مقامات قضایی آلمان و دستگاه قضایی این کشور تحت نفوذ صهیونیست‌ها به مبارزه سیاسی کثیفی علیه جمهوری اسلامی ایران دست یازیده‌اند.»[۱۲۸]

پس از این حکم، آلمان و ایران سفرای خود در دو کشور را فرا خواندند و آلمان چهار دیپلمات ایرانی را از این کشور اخراج کرد، تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز، سفرای خود را از ایران فراخواندند.

ایران نیز در پاسخ به این حرکت اتحادیه اروپا، تمام سفیران خود را از کشورهای عضو این اتحادیه فرا خواند و روابط دو طرف دچار بحران شد.

که تا سه ماه بعد و پیروزی محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری ادامه داشت.[۱۲۹][۱۳۰]

این واقعه، موجی از اعتراضات را در میان مردم ایران علیه آلمان برانگیخت.[۱۳۱] صدها تن از ایرانیان مخالف حکومت پس از اعلام حکم به شادمانی و رقص در خیابانهای آلمان پرداختند و آلمان به شهروندانش درمورد سفر به ایران هشدار داد.[۱۳۲]

دادگاه آرژانتین

در دیدار با لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا رئیس جمهور وقت برزیل
نوشتار اصلی: بمب‌گذاری آمیا

نشریه نیویورک تایمز، مدعی است، که عبدالقاسم مصباحی، یکی از افراد بلندپایه وزارت اطلاعات ایران که درسال ۱۹۹۶ به آلمان گریخت، در مصاحبه‌ای با بازپرس دادگاه آمیا، که برای رسیدگی به پرونده بمب گذاری آمیا برگزار شده بود، خامنه‌ای را متهم کرد که عامل اصلی این ترور بوده و ۲۰۰ میلیون دلار از حساب مشترک خود با احمد خمینی در بانک سوئیس را صرف این کار کرده‌است. در نهایت دادگاه آرژانتین هیچ حکمی دربارهٔ خامنه‌ای صادر نکرد[۱۳۳] ... و نیز مقامات ایرانی مدعی هستند که، تاکنون هیچ مدرکی علیه دخالت جمهوری اسلامی ایران در این خصوص ارائه نشده و سیستم قضایی آرژانتین را فاسد و موضوع را توطئه‌ای سیاسی از سوی صهیونیستها و آمریکا تلقی می‌کنند.[۱۳۴]

اینترنت و حضور در شبکه‌های اجتماعی مجازی

در دوران رهبری خامنه‌ای بر ایران، این کشور شاهد ورود فناوری‌های نوین ارتباطی همانند اینترنت بود. با اینکه جمعیت زیادی از جوانان ایران به اینترنت دسترسی دارند، خدمات اینترنت در این کشور با محدودیت‌هایی روبرو است که اغلب از سوی نهادهای مرتبط با رهبر اعمال می‌شوند.[۱۳۵] به گفته احمد علم‌الهدی، خامنه‌ای مخالف بالا بردن سرعت اینترنت در ایران است و برای مقابله با آن دستور داده است.[۱۳۶]

با این حال دفتر خامنه‌ای در فضای مجازی فعالیت دارد و علاوه بر اداره یک سایت اینترنتی بسیار فعال و به لحاظ فنی پیشرفته، بر روی شبکه‌های اجتماعی فیس بوک،[۱۳۷] توییتر و اینستاگرام نیز حضور دارد.[۱۳۸][۱۳۹] به باور خامنه‌ای استفاده از فیس بوک در شرایطی که موجب «مفسده، تقویت دشمنان اسلام یا خوف ارتکاب گناه» نباشد بلامانع است.[۱۴۰]

نامه‌های سرگشاده خطاب به غرب

سید علی خامنه‌ای در طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۴ نامه‌هایی را برای جوانان جهان غرب و به طور خاص جوانان اروپا و آمریکای شمالی فرستاد. خطاب به جوانان اروپا و آمریکای شمالی و عموم جوانان در کشورهای غربی سر تیتر نامه‌های وی بودند که به ۵۲ زبان دنیا ترجمه شد.[۱۴۱][۱۴۲]

انتقادها از رهبری

میرحسین موسوی و همسرش زهرا رهنورد از جمله منتقدان شیوه حکومتی آیت‌الله خامنه‌ای هستند که در حصر خانگی به سر می‌برند.

خامنه‌ای تاکنون چندین بار در زمینه چگونگی رهبری و اداره کشور مورد انتقاد قرار گرفته است. اغلب مخالفان وی در ایران توسط دستگاه‌های اطلاعاتی دستگیر، زندانی، محصور، یا حذف می‌شوند.[۱۴۳]

بعضی مخالفانی که در دوره خمینی دستگیر و به زندان افتاده بودند نیز در دوره خامنه‌ای به حصر انداخته شدند؛ از جمله آن‌ها نورالدین کیانوری، رهبر حزب توده ایران، بود که در نامه‌ای به خامنه‌ای پس از رسیدن او به قدرت در نامه‌ای به شرح شکنجه‌های زندان بر خودش، خانواده‌اش، و اعضای حزب توده پرداخت. او به همراه همسرش مریم فیروز پس از اعتراف اجباری در زیر شکنجه به «خانه امن» منتقل و تا هنگام مرگ در آنجا نگاه داشته شدند.[۱۴۴]

پس از فوت خمینی و در پی انتشار فهرستی از سوی حوزه علمیه قم که در آن نام مراجع تقلید آورده شده بود، خامنه‌ای به عنوان مرجع تقلید معرفی شد. چنین چیزی واکنش تعدادی از مراجع تقلید را در برداشت. آن‌ها بر این باور بودند که خامنه‌ای درجه مرجعیت ندارد. در سال ۱۳۷۶ و چند ماه پس از انتخابات دوم خرداد، آیت الله حسینعلی منتظری که یکی از استادان او بود، در یک سخنرانی به شدت از خامنه‌ای انتقاد کرد و گفت:

آقای خامنه‌ای شما که در شان و حد مرجعیت نیستید... آیت‌الله مؤمن (عضو شورای نگهبان) به من گفت یکی از این آقایان (نماینده آیت‌الله خامنه‌ای در دفتر استفتائات) می‌رود در دفتر ایشان در قم می‌نشیند و مسائل را مطابق نظر آقای خامنه‌ای جواب می‌دهد به ایشان گفتم ایشان که رساله ندارد، شما چگونه فتوا را بر طبق نظر ایشان جواب می‌دهید؟ گفت ما روی تحریر امام [خمینی] جواب می‌دهیم! گفتم مردم آخر مسئله ایشان را می‌خواهند، گفت: می‌گویند ایشان فتوایش مثل فتوای امام است، ما روی تحریر امام جواب می‌دهیم! خوب این معنایش مبتذل کردن مرجعیت شیعه نیست؟[۱۴۳]

این سخنرانی (معروف به سخنرانی ۱۳ رجب) حصر منتظری را در پی داشت. این حصر برای شش سال ادامه یافت تا آنکه سرانجام در اواسط دوره دوم دولت اصلاحات در آن بازنگری شد. در رسانه‌های رسمی ایران برای سال‌ها از منتظری به بدی یاد می‌شد و او را «شیخ ساده‌لوح» و عامل غرب و ضد انقلاب می‌نامیدند. آیت‌الله منتظری تا هنگام مرگ در آذر سال ۱۳۸۸ منتقد رهبری سید علی خامنه‌ای باقی ماند و در سخنرانی‌هایش درخواست انتخابات آزاد، واگذاری قدرت و اجازه انتقاد از او داشت.[۱۴۵]

پس از انتخابات جنجال‌برانگیز ۱۳۸۸ در ایران، انتقاد از روش رهبری خامنه‌ای بالاتر گرفت. کسانی چون محمد نوری‌زاد و مهدی خزعلی از جمله کسانی بودند که با نوشتن نامه‌های انتقادی از او، روش برخورد نیروهای زیر فرمانش را در برخورد و کشتن معترضان به انتخابات زیر سؤال بردند. پاسخ حکومت به این افراد دستگیری و شکنجه آن‌ها بوده است؛ به گونه‌ای که نوری‌زاد و خزعلی هر دو بارها توسط نیروهای اطلاعاتی دستگیر و مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.[۱۴۶] در یکی از واپسین نامه‌های خود به خامنه‌ای، نوری‌زاد او را به دلیل کارنامه سیاسی اش به عدم کفایت سیاسی و توانایی رهبری کشور متهم کرد.[۱۴۷]

جراحی پروستات

در صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۳، وبسایت رسمی سید علی خامنه‌ای از عمل جراحی پروستات وی خبر داد. علیرضا مرندی، رئیس تیم معالج وی اعلام کرد: «مدتی بود که این عارضه در رهبر انقلاب ایجاد شده بود و نظر پزشکان این بود که اکنون زمان مناسبی برای عمل است و رهبر معظم انقلاب نیز از نظر پزشکان معالج تبعیت کردند ... رهبری پس از هفت روز درتاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۹۳ از بیمارستان مرخص شدند.» عمل جراحی پروستات رهبر ایران با موفقیت انجام شد.[۱۴۸]

کتاب‌شناسی

تالیف‌ها و پژوهش‌ها

  • فلسطین از منظر آیت‌الله خامنه‌ای[۱۴۹]
  • طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن
  • از ژرفای نماز
  • گفتاری در باب صبر
  • چهار کتاب اصلی علم رجال
  • ولایت
  • پیشوای صادق
  • وحدت و تحزّب
  • هنر از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای
  • اجوبة الاستفتائات
  • درست فهمیدن دین
  • عنصر مبارزه در زندگی ائمه
  • روح توحید نفی عبودیت غیر خدا
  • ضرورت بازگشت به قرآن
  • سیره امام سجاد
  • امام رضا و ولایتعهدی[۱۵۰]
  • تهاجم فرهنگی
  • حدیث ولایت

ترجمه‌ها

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ روایتی از شرکت رهبر انقلاب در سرشماری عمومی نفوس و مسکن
  2. همسران رهبران ایران و جهان، دویچه وله فارسی
  3. همسران روسای جمهور ایران چه کسانی هستند؟، تابناک
  4. «تصویری از شناسنامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در {{جا:تاریخ}}. 
  5. «آیا اطلاق «امام» یا «رهبر مسلمانان جهان» به مقام معظم رهبری درست است». آوینی. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۴. 
  6. فهرست مجله فوربز از قدرتمندترین افراد جهان
  7. مقدم, بیژن. «ویژه نامه ی تداوم آفتاب». جام جم (تهران: روزنامه جام جم), ش. یک (مرداد 1387): 5. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 12-06-2016. 
  8. مقدم, بیژن. «ویژه نامه ی تداوم آفتاب». جام جم (تهران: روزنامه جام جم), ش. یک (مرداد 1387): 5. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 12-06-2016. 
  9. «معرفی بنیاد دائرةالمعارف اسلامی». وبگاه بنیاد دانشنامه جهان اسلام. 
  10. «نظرات حضرات آیات محفوظی، خاتم یزدی، ملک حسینی، فاضل هرندی و جعفری در خصوص مرجعیت آیت الله العظمی خامنه ای در سال1373». پایگاه صالحات. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20-05-2016. 
  11. «نظرات حضرات آیات استادی، محسنی گرکانی، هاشمی، و مجتهدی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت الله العظمی خامنه ای در سال1373». پایگاه صالحات، 31-02-1395. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20-05-2016. 
  12. . پایگاه صالحات، 31-02-1395. بایگانی‌شده از [نظرات حضرات آیات یزدی، واعظ طبسی، باریک بین، صابری همدانی و آذری قمی در خصوص اعلمیت یا اصلح بودن تقلید از آیت الله العظمی خامنه ای در سال 1373 نسخهٔ اصلی] در 20-05-2016. http://www.webcitation.org/6heONE9St. 
  13. «انتشاراحکام موضوعی (استفتائات)». فقه روز(وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی). 
  14. بزرگمهر شرف الدین. «آیت الله خامنه ای؛ مرد فضاهای خالی». بی بی سی فارسی، شنبه 17 سپتامبر 2011 - 26 شهریور 1390. 
  15. تصویر کارت ملی در وبگاه دفتر
  16. سابقاً نام وی در شناسنامه فاقد لفظ سید بود. ویدیو، دقیقه ۰۲:۴۰، «شرایط برگزاری همه پرسی در ایران چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی
  17. «روایتی از شرکت رهبر انقلاب در سرشماری عمومی نفوس و مسکن». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، ۲ آبان ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۹ تیر ۱۳۹۱. 
  18. «گلایه رهبر انقلاب از برپایی جشن تولد برای ایشان». خبرگزاری فارس به نقل از روزنامه کیهان، ۳ مرداد ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۹۱. 
  19. «نسب و والدین آیت‌الله خامنه‌ای»(فارسی)‎. وبگاه آفتاب، ۲۲ خرداد ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. 
  20. مرکز اسناد انقلاب اسلامی - نسب و والدین رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای-۱
  21. BBC فارسی - ایران - خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند
  22. KHAMENEI.IR - گزارشی کوتاه از زندگی ادبی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای / متن کامل - دیگران
  23. «برادران و خواهران رهبری چه می‌کنند؟». پویش | اصلاح طلبان. ۲۰۱۵-۱۱-۲۰. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۲۰. 
  24. «خواهر گرامی آیت‌الله العظمی خامنه‌ای درگذشت». KHAMENEI.IR - پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای. ۲۰۱۵-۱۱-۲۰. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۲۰. 
  25. امیر نامدار. «کاریکاتور روزولت در ایران بحران آفرید»(فارسی)‎. وبگاه بی‌بی‌سی فارسی، ۱۲ ژانویه ۲۰۰۳. بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. 
  26. «توضیحات هادی خامنه‌ای در مجلس راجع به کاریکاتور اهانت‌آمیز»(فارسی)‎. وبگاه رادیو صدای آمریکا (‎VOA News)، ۱۲ ژانویه ۲۰۰۳. بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. 
  27. «خواهر رئیس جمهور ایران برای پیوستن به شوهرش در عراق از کشور گریخت»(انگلیسی)‎. وبگاه روزنامه نیویورک تایمز، ۳ مه ۱۹۸۵. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  28. ایران قلم، برداشت شده در ۱۰ مرداد ۱۳۸۸.
  29. سید حسن خامنه‌ای عضو کارگروه پیشگیری و مبارزه با رشوه در صنعت نفت شد - نفت نیوز
  30. http://www.mashreghnews.ir/fa/news/253025/اعضای-شورای-نمایش-معرفی-شدند
  31. زندگی نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش نخست)- تولد و والدین
  32. BBC فارسی - ایران - خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند
  33. «کروبی پسر آیت‌الله خامنه‌ای را به دخالت در انتخابات متهم کرد»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۱۹ ژوئن ۲۰۰۵. بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. 
  34. علیرضا نوری‌زاده. «یا رب این بچه ترکان چه دلیرند به خون»(فارسی)‎. سایت اینترنتی دکتر علیرضا نوری‌زاده، ۲۳ نوامبر ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. 
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ «از ازدواج انقلابی تا ازدواج سیاسی»(فارسی)‎. سایت تحلیلی خبری عصر ایران، ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۸۷. «شهروند امروز» 
  36. «همه چیز دربارهٔ فرزندان امام خامنه‌ای»(فارسی)‎. شبکه مجازی میبد ما، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  37. ««خواستگاری» داستان ازدواج پسر مقام معظم رهبری با دختر دکتر حداد عادل»(فارسی)‎. وبگاه ایرانیان آتلانتا (‎AtlantaPersians.com). بازبینی‌شده در ۲۶ فروردین ۱۳۸۷. «نشریه «اشراق اندیشه» به نقل از حجت السلام پاینده، از اعضای دفتر مقام معظم رهبری» 
  38. BBC فارسی - ایران - خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ «زندگی‌نامه»(فارسی)‎. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  40. تبیان. «زندگینامه حضرت آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای». 
  41. http://farsi.khamenei.ir/others-report?id=8807
  42. مقدم, بیژن. «ویژه نامه ی تداوم آفتاب». جام جم (تهران: روزنامه جام جم), ش. یک (مرداد 1387): 5. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 12-06-2016. 
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ ۴۳٫۲ ۴۳٫۳ ۴۳٫۴ ۴۳٫۵ ۴۳٫۶ ۴۳٫۷ ۴۳٫۸ ۴۳٫۹ «زندگینامه رهبر انقلاب اسلامی»(فارسی)‎. دفتر حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۰۹. 
  44. Abrahamian، Ervand. A History of Modern Iran. Cambridge University Press، ۲۰۰۸،P.182
  45. «اجتهاد مقام معظم رهبری». اداره مشاوره نهاد رهبری در دانشگاه‌ها، 31-2-1395. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20-05-2016. 
  46. «نظرات حضرات آیات مشکینی، فاضل لنکرانی، جوادی آملی، یزدی و مؤمن در خصوص اجتهاد مطلق مقام معظم رهبری در سال 1369 + نظر شیخ یوسف صانعی». پایگاه صالحات، 31-05-1395. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20-05-2016. 
  47. «چرا آیت‌الله خامنه‌ای این‌قدر کتاب می‌خوانند؟». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 05-07-2016. 
  48. «در مخاطب شناسی دچار توهم بودیم». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 05-07-2016. 
  49. ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ «نگاهی اجمالی به مبارزات سیاسی رهبر فرزانه انقلاب»(فارسی)‎. مؤسسهٔ فرهنگی امام حسین. بازبینی‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳ر۸۷. 
  50. «فدائیان اسلام؛ طلایه داران تشکیل حکومت اسلامی»(فارسی)‎. بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، وبگاه ساجد. بازبینی‌شده در ۲۵ مرداد ۱۳۸۷. 
  51. «نشریه ۳۱»(فارسی)‎. سبز سرخ - سایت بزرگداشت سرداران و ده‌هزار شهید مازندران. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  52. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای
  53. مسئولین نظام: منافقین به تلویح یا تصریح مسئول این اقدام هستند
  54. بی‌بی‌سی
  55. سایت خبری تحلیلی خدمت
  56. http://www.radiofarda.com/content/b17-khamenei-biography-12/24732052.html
  57. http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/762450
  58. http://www.radiofarda.com/content/b17-khamenei-biography-12/24732052.html
  59. «چه کسی خامنه‌ای را در تیرماه ۶۰ ترور کرد؟»(فارسی)‎. ایرج مصداقی، ۱۳۹۰/۱۲/۲۴. بازبینی‌شده در ۲ شهریور ۱۳۹۱. 
  60. «چه کسی خامنه‌ای را ترور کرد»(فارسی)‎. روز آنلاین، ۱۳۹۱/۰۴/۰۶. بازبینی‌شده در ۲ شهریور ۱۳۹۱. 
  61. «چه کسی مسئول ترور رهبر انقلاب بود؟»(فارسی)‎. پارسینه، ۱۳۹۱/۰۴/۰۵. بازبینی‌شده در ۲ شهریور ۱۳۹۱. 
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ آیت‌الله خامنه‌ای از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸
  63. کانون اندیشه وران ایرانی، آسیب‌شناسی روانی سیدعلی خامنه‌ای، نوامبر ۲۰۰۰، ص ۶۹
  64. ‏ «چگونه آیت الله خامنه‌ای رهبر شدند ؟». تبیان، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  65. فیلم جلسه نمایش داده شده در صدا و سیما
  66. [مندرج در صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی، جلد ۱، صفحه ۵۸]
  67. نامه روح‌الله خمینی رهبر ایران به علی مشکینی رئیس مجلس خبرگان درباره متمم قانون اساسی
  68. میشل، سرژ (۲۰۱۰)، صفحهٔ ۳۵۳
  69. «سخنرانی ۱۳ رجب». بازبینی‌شده در ۲۰ مه ۲۰۱۳. 
  70. روز آن لاین
  71. سخنرانی آیت‌الله منتظری دربارهٔ مرجعیت خامنه‌ای در یوتیوب
  72. جنبش راه سبز - قاسم شعله سعدی، نماینده اسبق مجلس و استاد دانشگاه تهران، بازداشت شد
  73. عنایت ویژه و مخصوص امام خمینی(ره) به آیت‌الله خامنه‌ای، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  74. فهرست مجله فوربز از قدرتمندترین افراد جهان
  75. «قدرتمندترین انسان‌های جهان»(انگلیسی)‎. فوربس، ۲ نوامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۱. 
  76. http://www.forbes.com/profile/ali-hoseini-khamenei/
  77. «سایت رسمی سریال معمای شاه». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 20-06-2016. 
  78. مجلس ششم، ضعف نمایندگان یا مشکل ساختاری؟
  79. همسر نوری زاد: نگران سرانجام مصیبتی که بر سر افراد خیرخواه کشور آورده‌اند، هستم
  80. یادمان اسرای جنبش سبز/ احمد زیدآبادی تاوان انتقاد خود از رهبر را پس می‌دهد!
  81. کمیته حمایت از روزنامه نگاران: ایران بزرگترین زندان روزنامه نگاران بعد از چین
  82. The world view of iran's most powerful leader
  83. سجادپور، کریم. «بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران»(انگلیسی)‎. وبگاه موقوفه کارنگی برای صلح بین‌المللی، مارس ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  84. proj=zme «بخش ایران - بازخوانی خامنه‌ای: دیدگاه جهانی قدرتمندترین رهبر ایران»(انگلیسی)‎. وبگاه موقوفه کارنگی برای صلح بین‌المللی. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  85. «اهمیت هیچ رهبری در جهان به اندازه آیت‌الله خامنه‌ای نیست»(فارسی)‎. وبگاه آفتاب (‎aftab.ir)، ۱۹ فروردین ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. «خبرگزاری فارسی» 
  86. «تحلیل مؤسسه کارنگی دربارهٔ رهبر انقلاب»(فارسی)‎. سایت تحلیلی خبری عصر ایران، ۱۹ فروردین ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷. 
  87. «خطبه‌های نماز جمعهٔ تهران». دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظما خامنه‌ای، ۲۹ خرداد ۱۳۸۸. 
  88. BBC هشدار آیت‌الله خامنه‌ای در مورد ادامه تظاهرات خیابانی بی بی‌سی فارسی
  89. سخنرانی ۲۹ خرداد آیت‌الله خامنه‌ای؛ نقطه عطف امید پارسانژاد، بی بی‌سی فارسی، ۲۹ خرداد ۱۳۸۹
  90. Iranian protesters' slogans target Khamenei as the real enemy
  91. «خامنه‌ای: امام خمینی مخالفان نظام را اعدام می‌کرد و من فقط زندانی می‌کنم». وبگاه. العربیه, اکتبر 2011. بازبینی‌شده در 31 اکتبر 2011. 
  92. «خامنئی لمرجع شیعی: الخمینی کان یعدم المعارضین وأنا أکتفی بسجنهم». وبگاه. العربیه, اکتبر 2011. بازبینی‌شده در 31 اکتبر 2011. 
  93. Iran's Khamenei named 'dictator of the year'
  94. شرف الدین، بزرگمهر. «معترض و اغتشاشگر در نگاه رهبر ایران». بی‌بی‌سی، ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱. 
  95. دومین سالگرد کشته‌شدگان بازداشتگاه کهریزک در تهران برگزار شد
  96. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری
  97. دستور رهبری در رسیدگی به پرونده «جنایت کوی دانشگاه» را فراموش نکنید
  98. آبراهامیان، کودتا، 306.
  99. میشل، سرژ (۲۰۱۰)، صفحه ۳۵۲–۳۵۱
  100. رادیوزمانه. «آیت‌الله خامنه‌ای: توهم توطئه، خود یک توطئه است». رادیوزمانه، ۱۴ خرداد ۱۳۹۵. 
  101. مشرق نیوز. «وقتی سیا اصطلاح «تئوری توطئه» را اختراع کرد +عکس و فیلم». مشرق نیوز، ۱۴ خرداد ۱۳۹۵. 
  102. ۱۰۲٫۰ ۱۰۲٫۱ سعید برزین. «مبانی سکولار پیشنهاد انتخاباتی رهبر ایران». بی‌بی‌سی، ۹ فوریه ۲۰۱۶–۲۰ بهمن ۱۳۹۴. 
  103. ولی فقیه، مشروعیت خود را از مردم می‌گیرد یا خدا؟, بی‌بی‌سی فارسی
  104. پایگاه اطلاع‌رسانی و استفتائات آیت‌الله خامنه‌ای - ولایت فقیه و حکم حاکم - سؤال ۶۳,
  105. ۱۰۵٫۰ ۱۰۵٫۱ ۱۰۵٫۲ ۱۰۵٫۳ مقایسه تطبیقی مفهوم اطلاق در نظام‌های سلطنتی و ولایتی، از کتاب اجوبة الاستفتائات، سید علی خامنه‌ای، وبگاه حوزه
  106. حسین باستانی. «توصیف جدید رهبر ایران از جایگاه خود: حرفی نمی‌زنم مگر آنکه دستور باشد». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۲ اسفند ۱۳۹۱. 
  107. Spotlight on Press Tyrants: CPJ Names Ten Worst Enemies of the Press
  108. «آیت الله خامنه‌ای: به جای ایران قبل از اسلام بر ایران بعد از اسلام تأکید شود». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹ اوت ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۱. 
  109. «رسانه‌های خارجی درباره علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟». نسیم آنلاین، دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۵. 
  110. «رسانه‌های خارجی درباره علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟». نسیم آنلاین، دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۵. 
  111. «رسانه‌های خارجی درباره علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟». نسیم آنلاین، دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۵. 
  112. «رسانه‌های خارجی درباره علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟». نسیم آنلاین، دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۵. 
  113. «رسانه‌های خارجی درباره علاقه آیت‌الله خامنه‌ای به شعر و ادبیات چه می‌گویند؟». نسیم آنلاین، دوشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۵. 
  114. «امام خامنه ای در نوجوانی چه رمان هایی را مطالعه می کردند؟». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 05-07-2016. 
  115. Flood، Alison «Ayatollah Khamenei reveals himself as an ‘#AvidReader’ of fiction [آیت الله خامنه ای خود را یک خواننده ی مشتاق به داستان نشان می دهد.]» The Guadian، 27 بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 05-07-2015 
  116. «گاردین: آیت الله خامنه ای نگاه بسیار حرفه ای به رمان دارد». بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 05-07-2016. 
  117. فرج سرکوهی. «موسیقی و مجسمه؛ عقب‌نشینی فقه سنتی در برابر هنر؟». بی بی سی فارسی، سه شنبه 11 اکتبر 2011 - 19 مهر 1390. 
  118. فرج سرکوهی. «موسیقی و مجسمه؛ عقب‌نشینی فقه سنتی در برابر هنر؟». بی بی سی فارسی، سه شنبه 11 اکتبر 2011 - 19 مهر 1390. 
  119. فرج سرکوهی. «موسیقی و مجسمه؛ عقب‌نشینی فقه سنتی در برابر هنر؟». بی بی سی فارسی، سه شنبه 11 اکتبر 2011 - 19 مهر 1390. 
  120. «شاخصه‌های زن در انقلاب اسلامی براساس دیدگاه‌های سید علی خامنه‌ای تدوین شد». رادیو فرانسه پارسی، ۲۰ آوریل ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱۲ مه ۲۰۱۳. 
  121. ۱۲۱٫۰ ۱۲۱٫۱ ۱۲۱٫۲ ۱۲۱٫۳ Donna M. Hughes. Women and Reform in Iran. University of Rhode Island, February 2000. Retrieved 12 May 2013. 
  122. «رهبر ایران: حضور زنان در مناصب اجرایی افتخار ندارد». بی‌بی‌سی پارسی، ۱۱ مه ۲۰۱۳. 
  123. «بیانات در دیدار جمعی از مداحان». دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  124. Jason Rezaian. Struggle over what to wear in Iran. Washington Post, 21 July 2012. Retrieved 12 May 2013. 
  125. بی‌بی‌سی
  126. مشرق نیوز
  127. ««از آزادی هماهنگ کننده تیم ترور میکونوس متاسفم»»(فارسی)‎. وبگاه رادیو فردا، چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۸. 
  128. جزئیات خواندنی ماجرای میکونوس بعد از ۱۴ سال (فارسی) سایت خبری تحلیلی عصر ایران به نقل از کتاب «بررسی روابط ایران و آلمان» نوشته سید حسین موسویان چاپ مرکز تحقیقات استراتژیک/ شابک: ۹۶۴۷۲۹۸۱۷x
  129. «German court implicates Iran leaders in '92 killings»(انگلیسی)‎. وبگاه CNN، April ۱۰, ۱۹۹۷. بازبینی‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۸. 
  130. ALAN COWELL. «BERLIN COURT SAYS TOP IRAN LEADERS ORDERED KILLINGS»(انگلیسی)‎. وبگاه The New York Times، April ۱۱, ۱۹۹۷. بازبینی‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۸. 
  131. جزئیات خواندنی ماجرای میکونوس بعد از ۱۴ سال
  132. German court rules Iranian leaders ordered Berlin slayings
  133. LARRY ROHTER. «Argentine Judge Indicts 4 Iranian Officials in 1994 Bombing of Jewish Center»(انگلیسی)‎. وبگاه The New York Times، March ۱۰, ۲۰۰۳. بازبینی‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۸. 
  134. «روزنامه همشهری - ایران - سیاست‌خارجی - واکنش ایران به اتهامات مجدد آرژانتین». ۱۳۸۶/۰۸/۰۵. بازبینی‌شده در ۱۳۸۶/۰۲/۱۶. 
  135. “Iran's Supreme Leader sets up body to oversee internet”. BBC World, 7 March 2012. Retrieved 19 September 2014. 
  136. «تقابل نظامی با ایران به نفع غرب نیست». صبح توس، ۲۵ شهریور ۱۳۹۳. 
  137. «آیت‌الله خامنه‌ای به عضویت فیس بوک درآمد». رادیو فردا، ۲۷ آذر ۱۳۹۱. 
  138. «آیت‌الله سید علی خامنه‌ای عضو فیس‌بوک شد». بازبینی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۲. 
  139. http://www.azadegi.com/link/2012/12/17/288683
  140. «خامنه‌ای: استفاده از فیس‌بوک در شرایطی بلامانع است». بازبینی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۲. 
  141. پیام رهبری به جوانان غربی
  142. نامه دوم رهبری به جوانان غربی به ۴۸ زبان زنده دنیا ترجمه شد
  143. ۱۴۳٫۰ ۱۴۳٫۱ جلال کیهان منش. «سرنوشت منتقدین آِیت الله خامنه‌ای». روزآنلاین، ۹ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  144. «تاریخچه‌ای از «حصر» و بازداشت در «خانه امن»: سرنوشت چهار رهبر ناپدید شده چه خواهد بود؟». کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران، ۱۵ اسفند ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۱۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  145. Profile: Iran's dissident ayatollah. BBC World, 30 January 2003. Retrieved 1 February 2014. 
  146. «مهدی خزعلی، وبلاگ‌نویس منتقد، بازداشت شد». رادیو فردا، ۱۹ دی ۱۳۹۰. 
  147. شاهرخ بهزادی. «نوری‌زاد خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای: عدم کفایت شما برای رهبری قطعی و محرز است». رادیو فرانسه، 01 فوریه 2014. 
  148. «عمل جراحی موفقیت آمیز رهبر معظم انقلاب/عیادت روحانی و آیت‌الله هاشمی از حضرت آیت‌الله خامنه‌ای/دکتر مرندی: وضعیت عمومی رهبری کاملاً خوب است/ایشان بعد از طی دوران نقاهت به منزل منتقل می‌شوند». انتخاب، ۱۷ شهریور ۱۳۹۳. 
  149. «فرمایشات رهبر انقلاب دربارهٔ فلسطین خواندنی شد». تسنیم، ۱۶ تیر ۱۳۹۴. 
  150. [۱]
  151. [hhttp://www.iranianmagazines.com/npview.asp?ID=1662669 «حکومت جهانی مهدوی»]. روزنامه رسالت، شماره ۶۴۸۳، صفحه ۱۸، ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۶ آبان ۱۳۸۸. 

منابع

  • آبراهامیان، یرواند. کودتا. ترجمهٔ محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۹۳. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۱۸۵-۳۴۲-۸. 
  • شیرازی، علی. پرتوی از خورشید. چاپ شانزدهم. ۱۳۸۵. صفحهٔ ۲۰۸. 
  • سرژ میشل و پائولو وودز. «رهبر». در قدمت روی چشم. ترجمهٔ لاله پویا. پاریس: برنارد گراسه, 2010. 
  • دفتر نشر و حفظ آثار آیت‌الله خامنه‌ای. استمداد از خدا. . روزنامه همشهری، ش. شماره ۴۸۵۳ (۱۸ خرداد ۱۳۸۸): صفحه ۱۷. 

پیوند به بیرون

پیشین:
محمد علی رجایی
رئیس جمهور ایران
۱۳۶۸–۱۳۶۰
پسین:
اکبر هاشمی رفسنجانی
پیشین:
وجود نداشته
مجمع تشخیص مصلحت نظام
۱۳۶۸–۱۳۶۶
پسین:
اکبر هاشمی رفسنجانی
پیشین:
روح‌الله خمینی
رهبر جمهوری اسلامی ایران
۱۳۶۸–تاکنون
پسین:
نامعلوم