براندازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

براندازی یا تنزل به تلاش برای تبدیل نظام‌اجتماعی حاکم و ساختارهای قدرت، قانون، و سلسله‌مراتب آن اشاره دارد. براندازی فرآیند یا پردازشی است که بوسیله آن ارزشها و اصول نظام‌ حاکم به تناقض رسیده یا به عقب بازگردانده میشود. بصورت مشخص، می‌توان براندازای را اینطور تعریف کرد، یک حمله به انگیزه عمومی و، خواست مقاومت و دخالت که محصول مرکبی از وفاداریهای سیاسی، اجتماعی و یا طبقاتی که معمولا خود را به نشانه‌های ملی میچسباند. پس از نفوذ، و به موازات ناکارآمد کردن موسسات سیاسی و اجتماعی دولتی با استفاده از زور، امکان جداشدن این وفاداریها و انتقال آنها به اهداف سیاسی و فکری غاصب وجود دارد. [۱] براندازی بعنوان ابزاری برای بدست آوردن اهداف سیاسی استفاده میشود، چرا که خطر، هزینه، و مشکلات کمتری نسبت به تخاصم‌باز دارد. بعلاوه، صورت ارزانی از نوعی جنگ است که نیاز به آموزش زیادی ندارد. [۲] یک برانداز فرد یا چیزی است که بصورت بالقوه تا حدی حامل براندازی است. در همین مقوله، در برخی از موارد یک برانداز (معمولا توسط دولت حاکم) خائن نامیده میشود.

در بیشتر مواقع براندازی یکی از اهداف دلقکها، هنرمندان و مردمی که در این مشاغل فعال هستند میباشد.[۳] در این مواقع، بصورت عمومی برانداز بودن میتواند به معنی سوال‌کردن، مسخره‌کردن، و تضعیف نظم حاکم باشد.[۴] لقب برانداز برای کار یک دلقک یا طنز به همان اندازه که تبلیغ است میتواند اتهام نیز باشد.[۵] برای دلقک‌ها و هنرمندان، طعنه‌زدن یکی از نافذترین صورتهای براندازی است، و آن میتواند در اشکالی در نمایش، پرده‌بینی، کتب، و حتی اعتراض سیاسی بیان شود.

در حالت معمول گروه‌های محارب و دهشت‌افکن براندازی را بعنوان ابزاری برای رسیدن به اهدافشان به خدمت نمی‌گیرند. راهبرد براندازی نیاز فراوانی به نیروی‌انسانی دارد و گروههای زیادی ارتباطات اجتماعی، سیاسی و نیروی‌انسانی کمی برای اجرای فعالیتهای براندازانه دارند.[۶] هرچند فعالیتهای گروههای محارب ممکن است یک تاثیر براندازه بر اجتماع داشته باشد. براندازی میتواند توطئه، تقلب، موارد مالی، و یا روشهای خشونت را القاء کنند تا تغییرات مورد نظر را اعمال نماید.

این در تقابل با اعتراض، کودتا، یا کارهای با روشهای سنتی برای ایجاد تغییر در دستگاه سیاسی است.

انواع[ویرایش]

سخت

نرم

ابزارها و روشها[ویرایش]

نفوذ و تاسیس تجمعات مقدم[ویرایش]

اقتصاد[ویرایش]

هیجان و ناآرامی اجتماعی[ویرایش]

تعرض و دهشت‌افکنی[ویرایش]

رشوه[ویرایش]

قوانین[ویرایش]

فعالیتهای براندازانه[ویرایش]

فعالیتهای براندازانه به اهدای کمک، تسهیلات، و پشتیبانی اخلاقی به افراد، گروهها، یا سازمانهایی که مدافع براندازی دولت جاری با زور و خشونت هستند میباشد. تمامی افعال تعمدی که قصد آسیب‌رسانی به منافع دولت را داشته باشد و در طبقه بندیهای خیانت، فتنه، خرابکاری، یا جاسوسی قرار نگیرد، در سلسله فعالیتهای براندازانه طبقه‌بندی میگردد.

انگلستان[ویرایش]

ایالات متحده آمریکا[ویرایش]

فصل ۱۱۵ از سرفصل ۱۸ قرار ایالات متحده (به اتگلیسی:18 U.S. Code Chapter 115 - TREASON, SEDITION, AND SUBVERSIVE ACTIVITIES) به خیانت، فتنه، و فعالیتهای براندازانه در قانون فدرال که تمامی ایالات در این کشور موظف به اجرایش هستند می‌پردازد.

در قانون فوق، فرض قانون‌گزاران آمریکایی بر این بوده است که اعضای حزب مشارکت (زندگی اجتماعی یا communist) خصوصا در سالهای بین انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و ۱۹۹۱ فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی برانداز هستند. در سال ۱۹۳۸میلادی کمیته خانه فعالیتهای غیر-آمریکایی (به انگلیسی: House Un-American Activities Committee) برای تحقیقات جنایی در خصوص اتهامات بی‌وفایی و فعالیتهای براندازانه توسط شهروندان معمولی، کارمندان دولتی، و سازمانهایی که مشکوک به ارتباط با احزاب مشارکتی هستند در ایالات متحده آمریکا تشکیل شد.

ایران[ویرایش]

در ایران براندازی معمولاً به‌عنوان اتهام علیه فعالان سیاسی مطرح می‌شود. در سالهای اخیر اتهام براندازی نرم نیز مورد استفاده قرار گرفته است. برای مثال شیرین عبادی به براندازی نرم متهم شد.

ایتالیا[ویرایش]

چین[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. بلک‌ستاک، پاول. راهبرد براندازی:: تحریف سیاستهای ملتهای دیگر. انگلیسی: Quadrangle Books، ۱۹۶۴. https://www.amazon.com/The-strategy-subversion-Manipulating-politics/dp/B0007DNMFK. 
  2. ستفان هوسمر، جرج تنهم. «مقابله با تجاوز مخفی». شرکت رند. 
  3. استون، لاوری. خندیدن در تاریکی: یک دهه طنز برانداز. The Ecco Press، ۱۹۹۷. https://www.amazon.com/Laughing-Dark-Decade-Subversive-Comedy/dp/0880014741.+شابک ‎۹۷۸-۰۸۸۰۰۱۴۷۴۸. 
  4. «۱۰ طنز برانداز برتر». دزدان صحنه. 1388. 
  5. «۲۸ دلقک برانداز {در غرب}». هفته‌نامه سرگرمی. 
  6. روزنائو، ویلیام. براندازی و یاغیگری. شرکت رند. https://www.rand.org/pubs/occasional_papers/OP172.html.+شابک ‎۹۷۸-۰-۸۳۳۰-۴۱۲۳-۴.