نقض حقوق نویسندگان و شاعران در جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

حقوق شمار قابل توجّهی از نویسندگان و سرایندگان توسط نظام جمهوری اسلامی ایران، نقض شده‌است که از سوی برخی از رسانه‌های خبری و سازمان‌های پشتیبان حقوق بشر، گزارش شده‌است و در این مقاله، بخش‌هایی از آن گزارش‌ها آمده‌است.

پیشینهٔ نقض حقوق نویسندگان و شاعران[ویرایش]

در نظام جمهوری اسلامی ایران حقوق انسانی نویسندگان و شاعران به ویژه دگراندیش و منتقد، مانند حقوق گروه‌های معترض دیگر، همچون روشنفکران، هنرمندان، روزنامه‌نگاران، دانشجویان، آموزگاران، کارگران، اقلیت‌های قومی و دینی،[۱] وکیلان، فعالان حقوق بشر و زنان…، نقض می‌شود.[۲]

حکومت جمهوری اسلامی شیوه‌های گوناگونی را برای واداشتن روزنامه‌نگاران و نویسندگان به سکوت و حذف صدای آنان از جامعه به کار برده‌است؛ از سانسور و توقیف رسانه و کتاب و قطع درآمد اقتصادی گرفته تا حبس و شکنجه و تبعید و کشتار؛ چه از راه ترور در بیرون از زندان و چه از راه صورت اعدام در زندان.[۳]

در سال‌های اخیر (دههٔ ۹۰) نیز موجی از سرکوب نویسندگان و شاعران (به همراه سرکوب هنرمندان…) آغاز شده‌است.[۴]

نقض حقوق نویسندگان و شاعران[ویرایش]

اعدام، ترور، ربایش یا مرگ بر اثر شکنجه[ویرایش]

«آیندگان بدانند که در سرزمین بلاخیز ایران هم، بودند مردمی که [در برابر دیکتاتوری حکومت جمهوری اسلامی] دلیرانه از جان خود گذشتند و مردانه به استقبال مرگ رفتند». (علی‌اکبر سعیدی سیرجانی پیش از کشته شدن)[۵]

«فضیلت پایداری، ایستادگی و مبارزه، حلقهٔ مفقودهٔ سرزمین من است و حاضرم در جوانی، جان شیرینم را فدا کنم». (گفتار بکتاش آبتین پیش از گرفتار شدن به زندان جمهوری اسلامی)[۶][۷]

«درگذشت بکتاش آبتین [بر اثر تأخیر در درمان]، ادامه قتل‌های زنجیره‌ای (دگراندیشان) توسط حکومت [جمهوری اسلامی] ایران است». (بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران).[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲]

  1. علی‌اکبر سعیدی سیرجانی؛ شاعر، نویسنده، پژوهشگر و از منتقدان خامنه‌ای و نیز یکی از قربانیان سلسله قتل‌های عقیدتی و سیاسیِ موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای ایران است.[۱۳]
  2. سعید سلطان‌پور؛ روزنامه‌نگار، شاعر و نمایشنامه‌نویس چپ‌گرایی که در دهه ۶۰ توسط نظام جمهوری اسلامی ایران تیرباران شد.[۱۴][۱۵]
  3. مهدی کاظمی، شناخته‌شده به بکتاش آبتین، نویسنده، شاعر، هنرمند، زندانی سیاسی و عضو کانون نویسندگان ایران، بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت که البته برخی، از جمله، کانون نویسندگان ایران، عامل مرگ او را (تأخیر در درمانش) نظام جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲]
  4. علی‌اصغر کاظمی («شایان کاویانی») که مانند فرود فولادوند، مجری و منتقد اسلام و حکومت جمهوری اسلامی بود و (در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۱) به دست برخی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی و در ترکیه ربوده و ناپدید شد.[۲۳][۲۴]
  5. فرود فولادوند؛ ربوده و ناپدید شده در ۲۰۰۷ میلادی.[۲۵][۲۶]
  6. ارسلان رضایی؛ مدیر برخی از کانال‌ها و صفحات در نقد اسلام و حکومت جمهوری اسلامی که در آذر ۱۳۹۹ و در ترکیه با ضربه‌های چاقو دو نفر ترور شد؛[۲۷][۲۸] ولی زنده ماند.

ترور گروهی نویسندگان و شاعران و روزنامه‌نگاران دگراندیش[ویرایش]

نظام جمهوری اسلامی ایران به ترور (البته ناموفق) هم‌زمان و گروهی ۲۱ نویسنده، شاعر و روزنامه‌نگار در ماجرای اتوبوس ارمنستان اقدام کرد.[۲۹][۳۰]

آمار ترورشدگان[ویرایش]

در برخی از منابع رسمی، آمار کشته‌شدگان عقیدتی و سیاسی در پروژه قتل‌های زنجیره‌ای ایران را از ۳۰۰ (سیصد) تا بیش از ۱۰۰۰ (هزار) تن دانسته‌اند که ۱۸۰ تن از آن‌ها فقط از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۷ ترور و کشته شده‌اند.[۳۱]

احضار، بازداشت، زندان و شکنجه[ویرایش]

  1. محمدرضا عالی‌پیام (متخلص به «هالو»)؛ شاعر، نویسنده، بازیگر و طنزپرداز به دلیل سرودن اشعار انتقادی بر ضد جمهوری اسلامی، بارها بازداشت شده‌است.[۳۲]
  2. حسین جنتی؛ شاعری که به ۶ ماه حبس تعزیری، محکوم گردید.[۳۳]
  3. میلاد جنت؛ مترجم، شاعر و از اعضای کانون نویسندگان ایران به دست مأموران امنیتی، بازداشت شد.[۳۴]
  4. تورج امینی؛ تاریخ‌نگار پیرو دین بهائیت، به دلیل نوشتن و انتشار کتاب‌های انتقادی تاریخی، دفاع از بهائیت و به اتهام تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی، به یک سال حبس و دو سال تبعید، محکوم شد. نام‌های برخی از آثار وی این است: اسناد بهائیان ایران (۵ جلدی)، اسنادی از زرتشتیان معاصر ایران، ستاخیز پنهان: بازگشایی نسبت آیین‌های بابی و بهائی با جریان روشنفکری ایران، تعامل اقلیت‌های مذهبی و انقلاب مشروطیت ایران.[۳۵][۳۶]
  5. سهیل عربی؛ نویسنده و زندانی عقیدتی، به اتهام توهین به مقدسات اسلامی، نخست به اعدام و سپس به سال‌ها حبس، محکوم شد.[۳۷][۳۸][۳۹]
  6. امید اقدمی؛ شاعر و فعال حقوق کودکان، پس از یورش مأموران وزارت اطلاعات به خانه اش و توهین به اهالی خانه و ضبط وسایل شخصی و کتاب‌ها و لپتاپش او را بازداشت نموده و به جایی نامعلوم منتقل کردند.[۴۰]
  7. مهدی سلیمی؛ نویسنده، پژوهشگر و مترجم آثار فلسفی و نیز یکی دیگر از اعضای کانون نویسندگان ایران، توسط وزارت اطلاعات بازداشت شد.[۴۱]
  8. بر پایهٔ گزارش برخی از سازمان‌های حقوق بشری، روزبه گیلاسیان و الهه سروش‌نیا، دو نویسندهٔ ایرانی، در گرگان، بازداشت شدند. گیلاسیان دانش‌آموختهٔ رشتهٔ فلسفه و نویسنده کتاب «فلسفه در خیابان» است.[۴۲]
  9. کیومرث مرزبان؛ نویسنده و طنزپردازی است که به حکم دادگاه انقلاب، به اتهام‌هایی همچون: توهین به سید روح‌الله خمینی و سید علی خامنه‌ای، توهین به مسئولان و مقدسات و نیز ارتباط با دولت‌های متخاصم به ۲۳ سال و سه ماه زندان، محکوم شد.[۴۳]
  10. مصطفی عزیزی، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده فیلم که به اتهام توهین به سید علی خامنه‌ای و سید روح‌الله خمینی و نیز تبلیغ بر ضد نظام جمهوری اسلامی، محاکمه و به ۸ سال حبس تعزیری، محکوم شد که پیش از آن نیز ۴۰ روز، در سلول انفرادی در بند ۲ الف زندان سپاه پاسداران زندانی بود.[۴۴][۴۵]
  11. حسین باقری؛ شاعری که چند بار، بازداشت و زندانی شد.[۴۶]
  12. بکتاش آبتین؛ عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران، شاعر و مستندساز، به همراه دو نویسندهٔ دیگر این کانون، بازداشت و زندانی شد.[۴۷] وی به ۶ سال حبس[۴۸] و نیز کار اجباری، محکوم شد. او در اعتراض به وضعیت دشوارش در زندان، اعتصاب غذا کرد.[۴۹]
  13. آرش گنجی؛ مترجم و منشی کانون نویسندگان ایران است از سوی نظام جمهوری اسلامی ایران به ۱۱ سال حبس، محکوم شده‌است.[۵۰][۵۱]
  14. رضا خندان مهابادی و کیوان باژن؛ دو تن از اعضای دیگر کانون نویسندگان ایران که مانند بکتاش آبتین، از سوی دادگاه انقلاب تهران به چند سال حبس، محکوم شدند.[۵۲][۵۳][۵۴]
  15. در سال ۱۳۹۲ خورشیدی، فاطمه اختصاری و مهدی موسوی؛ دو شاعری که به حکم دادگاه انقلاب و به دلیل وجود دیدگاه‌های انتقادی در اشعارشان و به اتهام توهین به مقدسات و همچنین دست دادن به هم و روبوسی کردن،[۵۵] به ترتیب، به ۹ سال و شش ماه و ۹۹ ضربه شلاق و نیز ۱۱ سال و ۹۹ ضربه شلاق، محکوم شدند.[۵۶]
  16. محمدرضا حاج رستم بگلو؛ شاعری در کرج بازداشت شد.[۵۷]
  17. محمد نوری‌زاد؛ روزنامه‌نگار، وبلاگ‌نویس، نقاش، مجری، کارگردان و مستندسازی که پس از اعتراضات سراسری ۱۳۸۸، به اتهام تبلیغ بر ضد نظام جمهوری اسلامی، توهین به سید علی خامنه‌ای و مقدسات اسلامی، بارها بازداشت، بازجویی و زندانی شد. وی با توجه به بیماری‌های گوناگون، از جمله، بیماری شدید قلبی، از حق مرخصی حتی در دورهٔ همه‌گیری جهانی کروناویروس، محروم است. یکی از حکم‌های وی، ۱۵ سال زندان، سه سال تبعید، و سه سال ممنوعیت خروج از کشور (به دلیل امضای بیانیه ۱۴ فعال سیاسی و درخواست استعفا دادن خامنه‌ای از رهبری) است.[۵۸][۵۹] وی در به اعتراض به وضعیت خود و زندانی شدن فرزندش (علی نوری‌زاد)، خودکشی ناموفق و اعتصاب غذا و دارو کرده‌است.
  18. نادر فتوره‌چی؛ نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار، به اتهام تشویش اذهان عمومی بر ضد نهادها، مقامات و سازمان‌های حکومتی، از سوی دادگاه انقلاب تهران به یک سال حبس تعلیقی، محکوم شد[۶۰]
  19. امین مرادی؛ شاعر و یکی دیگر از اعضای کانون نویسندگان، به دست مأموران امنیتی جمهوری اسلامی، بازداشت شد.[۶۱]
  20. علیرضا نوری؛ یکی دیگر از اعضای کانون نویسندگان ایران، به دو سال حبس، محکوم شد.[۶۲]
  21. رحیم غلامی؛ نویسنده و شاعر، به اتهام توهین به خامنه‌ای و تبلیغ علیه نظام از راه اینترنت، محاکمه شد.[۶۳]
  22. روز چهارشنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۰، ستار رضایی، شاعر و فعال کارگری ساکن نجف‌آباد اصفهان توسط نیروهای امنیتی در منزل پدری‌اش بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. وی روز دوشنبه ۱۵ آذر با تودیع قرار وثیقه ۳۰۰ میلیون تومانی آزاد شد.[۶۴][۶۵]

بانوان[ویرایش]

  1. نازنین محمدنژاد؛ نویسنده، شاعر و دانشجو و زندانی عقیدتی که فقط به دلیل نوشته‌های انتقادی‌اش در زمینهٔ حقوق بشر در ایران، از جمله، دربارهٔ حقوق زنان و حقوق کارگران، در پی یورش مأموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بازداشت و زندانی شد.[۶۶][۶۷]
  2. ترانه محمدی؛ شاعری جوان که توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی، ربوده شده و تهدید به بریده شدن زبانش شد.[۶۸]
  3. گیتی پورفاضل؛ از اعضای کانون نویسندگان ایران، توسط حکومت جمهوری اسلامی، زندانی شد.[۶۹]
  4. مریم ابرهیم‌وند؛ نویسنده، کارگردان و تهیه‌کنندهٔ سینما، توسط جمهوری اسلامی، به زندان، محکوم شده‌است.[۷۰]
  5. آرزو مصطفایی؛ شاعر و نویسندهٔ نوجوان کُرد توسط وزارت اطلاعات بازداشت شد.[۷۱]

محرومیت و ممنوعیت فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی[ویرایش]

فعالیت‌ها و اعتراضات نویسندگان و شاعران[ویرایش]

«آنچه این نویسندگان (رضا خندان مهابادی، بکتاش آبتین و کیوان باژن) کرده‌اند، مخالفت با سانسور و دفاع از آزادی بیان، بی‌هیچ حصر و استثنا برای همگان بوده‌است. به بند کشیدن این نویسندگان آزادی‌خواه، به‌ویژه در شرایط اوج‌گیری شیوع ویروس کرونا، ادامهٔ همان روند قتل‌های سیاسی زنجیره‌ای نویسندگان و آزادی‌خواهان به منظور خفه کردن هر گونه صدای اعتراض به ستم و مخالفت با سرکوب است». (بخشی از بیانیه ۱٫۳۰۰ تن از نویسندگان و هنرمندان و کنشگران مدنی)[۷۲]

  1. همچنین بیش از ۱٫۳۰۰ نویسنده و هنرمند و کنشگر مدنی در بیانیه‌ای خواستار آزادی سه عضو کانون نویسندگان ایران یعنی رضا خندان مهابادی، بکتاش آبتین و کیوان باژن از زندان شدند.[۷۳]
  2. بیش از ۲۰۰ نویسنده و هنرمند، در بیانیه‌ای، خواستار آزادی «بکتاش آبتین»، نویسنده، شاعر و مستندساز زندانی شدند که به ویروس کرونا دچار شده‌است.[۷۴]
  3. در ۵ فروردین ۱۴۰۰، ۷۰۰ تن از نویسندگان و شاعران و سینماگران و هنرمندان…، در بیانیه‌ای، رویکرد تبعیض‌آمیز قوه قضاییه در دادن مرخصی به زندانیان عقیدتی و سیاسی (به ویژه با دچار شدن برخی از زندانیان به دورهٔ کرونا ویروس) انتقاد کردند و خواستار توقف احضار و بازجویی و حبس نویسندگان و منتقدان شدند.[۷۵]
  4. شماری از نویسندگان به همراه برخی از هنرمندان و روشنفکران ایرانی به کشتار مردم در اعتراضات سراسری ۱۳۸۸، واکنش انتقادی نشان دادند.[۷۶]
  5. ۴۰ تن از دانشگاهیان و پژوهشگران عرصهٔ ایران‌شناسی، از جمله: یرواند آبراهامیان، عباس امانت، محمدعلی همایون کاتوزیان، علی میرسپاسی، تورج اتابکی، محمد توکلی طرقی، علی اکبر مهدی، عباس میلانی، ژانت آفاری و نیره توحیدی با امضای بیانیه‌ای، به بازداشت تورج امینی، اعتراض کردند.[۷۷][۷۸]
  6. شمار قابل توجهی از نویسندگان، هنرمندان، استادان دانشگاه و نیز کنشگران مدنی و سیاسی به نقض حقوق بشر، سرکوب و اعدام توسط جمهوری اسلامی، اعتراض کردند.[۷۹]

برخی از نویسندگان و شاعران مخالف جمهوری اسلامی[ویرایش]

نام‌های برخی از هنرمندان سرشناس مخالف با حکومت جمهوری اسلامی (به ترتیب حروف الفبا)، چنین است:

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نقض حقوق بشر؛ گزارش چهار فعال ایرانی به مقامات آلمان». دویچه وله فارسی آلمان.
  2. «گزارش حقوق بشر ایران در سال ۲۰۱۸». usembassy.
  3. ««قتلگاهی» به نام جمهوری اسلامی». radiofarda.
  4. «سایه بازداشت، زندان و شلاق بر سر گروهی از هنرمندان ایرانی». بی‌بی‌سی فارسی.
  5. «علی اکبر سعیدی سیرجانی». iranrights.
  6. «خاکسپاری بکتاش آبتین تحت فشار نیروهای امنیتی؛ کانون نویسندگان: خانواده داغدیده آبتین را تنها نگذارید». voanews.
  7. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». voanews.
  8. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  9. «خاکسپاری بکتاش آبتین تحت فشار نیروهای امنیتی؛ کانون نویسندگان: خانواده داغدیده آبتین را تنها نگذارید». voanews.
  10. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». voanews.
  11. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». voanews.
  12. «ادامه واکنش‌ها به مرگ بکتاش آبتین؛ دیده‌بان حقوق بشر: نشان‌دهنده «وضعیت وخیم» زندانیان سیاسی در ایران است». voanews.
  13. «علی اکبر سعیدی سیرجانی». iranrights.
  14. ««قتلگاهی» به نام جمهوری اسلامی». radiofarda.
  15. «افشاگری گزارش‌گران بدون مرز: سرکوب صدها خبرنگار در سه دهه نخست جمهوری اسلامی». radiozamaneh.
  16. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  17. «مراسم «روشن کردن شمع» برای بکتاش آبتین با «دخالت نیروی انتظامی» پایان یافت». voanews.
  18. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». voanews.
  19. «کانون نویسندگان ایران: بکتاش آبتین در وضعیت «کمای مصنوعی» قرار گرفته‌است؛ تلاش پزشکان برای ادامه روند درمان». voanews.
  20. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  21. «مراسم «روشن کردن شمع» برای بکتاش آبتین با «دخالت نیروی انتظامی» پایان یافت». voanews.
  22. «مروری بر دستاوردهای بکتاش آبتین، نویسنده و روزنامه‌نگار فقید ایرانی». voanews.
  23. «پلیس فدرال آمریکا در جستجوی یک شهروند گمشده ایرانی». azizanpress.
  24. «پلیس فدرال آمریکا در جستجوی یک شهروند گمشده ایرانی». tribunezamaneh.
  25. «پلیس فدرال آمریکا در جستجوی یک شهروند گمشده ایرانی». azizanpress.
  26. «پلیس فدرال آمریکا در جستجوی یک شهروند گمشده ایرانی». tribunezamaneh.
  27. «ادمین خرافات‌کده در ترکیه به قتل رسید». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۰.
  28. «ترور سنت اسلام است؛ ارسلان رضایی، منتقد اسلام و رژیم ایران توسط سپاه در ترکیه ترور شد». asranarshism.
  29. ««قتلگاهی» به نام جمهوری اسلامی». radiofarda.
  30. «سازمان‌های اطلاعاتی ایران و سرکوب برون‌مرزی». washingtoninstitute.
  31. «صفحه آخر: قتل‌های زنجیره‌ای». voanews.
  32. ««هالو»، محمدرضا عالی پیام، برای آذربایجان شعر گفت و دستگیر شد». hoghughebashar.
  33. «گزارش ماهانه؛ نگاهی اجمالی به وضعیت حقوق بشر در تیرماه ۹۸». hranews.
  34. «بازداشت ۲ عضو کانون نویسندگان ایران توسط نیروهای امنیتی در تهران و اهر». humanrightsinir.
  35. «اعتراض‌های جهانی به زندانی شدن تورج امینی، تاریخ‌نگار بهائی». zeitoons.
  36. «نویسنده بهایی به دلیل انتشار کتاب، زندانی شد». independentpersian.
  37. «حکم اعدام سهیل عربی به اتهام توهین به مقدسات «تأیید شده‌است»». رادیو فردا. ۴ آذر ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۸-۰۱-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۲۷.
  38. «گفتگو با همسر سهیل عربی؛ وبلاگ‌نویس ایرانی که به اعدام محکوم شده‌است». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۶ نوامبر ۲۰۱۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۸-۰۱-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۲۷.
  39. «تایید حکم اعدام سهیل عربی، فعال فیس بوکی "به دلیل توهین به پیامبر"». دویچه وله. ۲۵ نوامبر ۲۰۱۴. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۲۷.
  40. «بی‌خبری از امید اقدمی، شاعر و فعال حقوق کودک تبریزی پس از حمله وزارت اطلاعات به خانه‌اش». persian.iranhumanrights.
  41. «بازداشت ۲ عضو کانون نویسندگان ایران توسط نیروهای امنیتی در تهران و اهر». humanrightsinir.
  42. «سایه بازداشت، زندان و شلاق بر سر گروهی از هنرمندان ایرانی». بی‌بی‌سی فارسی.
  43. «بازداشت و احکام سنگین علیه فعالان مدنی؛ جوان‌هایی که قرار است در زندان پیر شوند». دویچه وله.
  44. «تداوم اعدام، صدور حکم سنگسار، سرکوب منتقدان و نقض حقوق شهروندی در ایران». timesofisrael.
  45. «مصطفی عزیزی، نویسنده و تهیه‌کننده در زندان اوین است». خبرگزاری هرانا. ۸ فروردین ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۱۵.
  46. «گزارش نقض حقوق هنرمندان در بهمن ماه ۱۳۹۶». azadegy.
  47. «بیش از ۲۰۰ نویسنده و هنرمند خواستار آزادی بکتاش آبتین شدند». iranwire.
  48. «گزارش نقض حقوق بشر در ایران هفته سوم فروردین ماه ۱۴۰۰». 7rooze7e. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۲۱.
  49. «تبعید زندانیان سیاسی، عادی شدن رفتار غیرقانونی». radiozamaneh.
  50. «گزارش کانون نویسندگان ایران از آزادی بیان در هفته ای که گذشت». kampain.
  51. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». voanews.
  52. «امین مرادی چهارمین عضو کانون نویسندگان ایران دستگیر و زندانی شد». صدای فرانسه.
  53. «عفو بین‌الملل بار دیگر خواستار آزادی زندانیان سیاسی از زندان‌های ایران شد». voanews.
  54. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». voanews.
  55. «سایه بازداشت، زندان و شلاق بر سر گروهی از هنرمندان ایرانی». بی‌بی‌سی فارسی.
  56. «ادامه فشار بر هنرمندان؛ ۱۸ سال زندان برای دو موسیقی‌دان و یک فیلم‌ساز در دادگاهی به مدت ۱۵ دقیقه». کمپین حقوق بشر.
  57. «سایه بازداشت، زندان و شلاق بر سر گروهی از هنرمندان ایرانی». بی‌بی‌سی فارسی.
  58. «محکومیت تعدادی از درخواست‌کنندگان استعفای رهبر ایران و حامیانشان به مجموعاً ۷۲ سال زندان». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۲-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۴.
  59. «محکومیت ۸ تن از نویسندگان نامه درخواست «استعفای خامنه‌ای» به ۷۲ سال زندان». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۴.
  60. «گزارش ماهانه نقض حقوق بشر در ایران: اجرای دست‌کم ۳۰ حکم اعدام و محکومیت ۲۸ فعال مدنی به حبس و شلاق». payameirani. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۲۱.
  61. «امین مرادی چهارمین عضو کانون نویسندگان ایران دستگیر و زندانی شد». صدای فرانسه.
  62. «نقض سیستماتیک حقوق بشر در درون و بیرون زندان‌ها و نبود آزادی و عدالت، همچنان در ایران بیداد می‌کند!». payaam. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۲۱.
  63. «رحیم غلامی، نویسنده ترک به دادگاه انقلاب اردبیل احضار و تفهیم اتهام شد». farsi.iranbriefing.
  64. ستار رضایی با تودیع قرار وثیقه آزاد شد
  65. ستار رضایی، فعال کارگری حاضر در اعتراض‌های اصفهان، بازداشت شد
  66. «عفو بین‌الملل خواستار آزادی نازنین محمدنژاد، نویسنده و شاعر زندانی در ایران شد». voanews.
  67. «عفو بین‌الملل خواستار آزادی نازنین محمدنژاد، نویسنده و شاعر زندانی در ایران شد». radiofarhang.
  68. «مریوان/ بازداشت دختر شاعر از سوی نیروهای اطلاعات». basnews.
  69. «گزارش کانون نویسندگان ایران از آزادی بیان در هفته ای که گذشت». kampain.
  70. «گزارش کانون نویسندگان ایران از یک هفته سرکوب(۱۶–۲۳ آبان)». akhbar-rooz.
  71. «مریوان/ بازداشت دختر شاعر از سوی نیروهای اطلاعات». basnews.
  72. «بیانیه بیش از ۱۳۰۰ نویسنده، هنرمند و کنشگر مدنی ایران برای آزادی سه عضو کانون نویسندگان». دویچه وله آلمان.
  73. «بیانیه بیش از ۱۳۰۰ نویسنده، هنرمند و کنشگر مدنی ایران برای آزادی سه عضو کانون نویسندگان». دویچه وله آلمان.
  74. «بیش از ۲۰۰ نویسنده و هنرمند خواستار آزادی بکتاش آبتین شدند». iranwire.
  75. «۷۰۰ هنرمند ایران در بیانیه‌ای خواستار آزادی زندانیان سیاسی شدند». aznews.
  76. «صدای متفاوت هنرمندان و نویسندگان در اعتراض‌های اخیر ایران». دویچه وله.
  77. «اعتراض‌های جهانی به زندانی شدن تورج امینی، تاریخ‌نگار بهائی». zeitoons.
  78. «اعتراض ده‌ها چهره دانشگاهی به بازداشت و حبس تورج امینی، تاریخ‌نگار بهائی». iraniannews. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۲۱.
  79. «برای پشتیبانی و شرکت در تظاهرات اعتراضی پاریس به نقض حقوق بشر، سرکوب و اعدام در ایران اعتراض کنیم». asre-nou.