محمدرضا نیکفر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمدرضا نیکفر
زادروز ۱۳۳۵
اراک، استان مرکزی
محل زندگی آلمان
ملیت ایرانی
تابعیت ایرانی
تحصیلات دکتری فلسفه
دانش‌آموختهٔ پلی‌تکنیک تهران،
دانشگاه کلن
پیشه فیلسوف سیاسی،
پژوهشگر،
نویسنده
شناخته‌شده برای نقد اسلام و توسعاً نقد دین و تبیین سکولاریسم
مباحث حقوق بشر و خشونت
نظریه‌پردازی سوسیالیسم دموکراتیک
نقش‌های برجسته روشن‌فکر چپ‌گرای سوسیالیستی
سردبیر کنونی رادیو زمانه
دین خداناباور
مکتب سوسیالیسم دموکراتیک و سکولار
آثار خشونت، حقوق بشر، جامعه مدنی
وبگاه
http://mrnikfar.com/index.php/fa/

محمدرضا نیکفر (۱۳۳۵ در اراک -)، فیلسوف سیاسی،[۱] روشن‌فکر چپ‌گرای سوسیالیستی و نظریه‌پرداز سکولاریسم، و سردبیر رادیو زمانه از فوریه ۲۰۱۲ تا هم‌اکنون است.

نیکفر با هرگونه ایدئولوژیِ هویت‌مدار اعم از دین یا ناسیونالیسم مخالف است و یکی از برجسته‌ترین متفکران ناسیونالیسم‌ستیز در ایران معاصر است.[۲] نیکفر یک خداناباور است و از منتقدان اسلام محسوب می‌شود.[۳] نیکفر دین اسلام را دین تبعیض‌های دینی و جنسی می‌داند و فمینیسم و برابرحقوقی جنسی را به عنوان بخشی از سکولاریسم در ایران می‌شناسد. تبیین او از سکولاریسم در ایران بسیار مورد توجه (و انتقادِ روشن‌فکران دینی) قرار گرفته.[۴] او سکولاریسم را دوره‌ای می‌نامد که افراد خودشان هر دینی که دوست دارند را مطابق با میل خود طراحی می‌کنند.[۵] نیکفر از منتقدان روشن‌فکری دینی است[۶] و پروژهٔ اصلاح دینی در اسلام را ممتنع و ناشدنی می‌داند و در این باره گفته‌است که «شریعت اسلام فراموش‌شدنی است، نه اصلاح‌شدنی».[۷]

زندگی[ویرایش]

محمدرضا نیکفر، فیلسوف، متفکر و نماینده روشنفکری چپ ایران، متولد ۱۳۳۵ در اراک، مرکز استان مرکزی است. او در دانشگاه پلی‌تکنیک تهران در رشته مهندسی شیمی تحصیل کرده، و در آلمان به تحصیل در رشته‌های فلسفه، علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه پرداخته‌است. محمدرضا نیکفر دکترای خود را از دانشگاه کلن در رشتهٔ فلسفه با رساله‌ای در مورد افکار مارتین هایدگر گرفته‌است.[۶]

آثار[ویرایش]

از محمدرضا نیکفر چندین کتاب و مقالات متعددی در نشریات «نگاه نو»، «کیان»، «آفتاب»، «مدرسه» و سایت‌های «نیلگون»، «زمانه» و «بی‌بی‌سی» به چاپ رسیده‌است. نشریهٔ فرهنگی «نگاه نو» (تهران) در سال ۱۳۸۶ محمدرضا نیکفر را به عنوان بهترین نویسندهٔ سال این مجله برگزید.[۸]

کتاب به زبان فارسی[ویرایش]

  • خشونت، حقوق بشر، جامعه مدنی. تهران: طرح‌نو، ‏‫‏۱۳۷۸. شابک ‎‭۹۶۴-۵۶۲۵-۶۴-۵
  • ایدئولوژی ایرانی (بخش‌های عمدهٔ این کتاب در وبسایت «رادیو زمانه» منتشر شده‌است)

ترجمه[ویرایش]

  • ش‍لای‍ش‍رت، ه‍وب‍رت. ش‍گ‍رده‍ا، ام‍ک‍ان‍ه‍ا و م‍ح‍دودی‍ت‍ه‍ای ب‍ح‍ث ب‍ا ب‍ن‍ی‍ادگ‍رای‍ان (درآم‍دی ب‍ر روش‍ن‍گ‍ری). ت‍ه‍ران: طرح ن‍و‏‫، ۱۳۸۰. شابک ‎‭۹۶۴-۷۱۳۴-۵۸-۴‬‬

کتاب به زبان آلمانی[ویرایش]

  • "Die Erörterung des Satzes vom Grund bei Martin Heidegger, Frankfurt/M: Peter Lang Verlag, 1997"
  • "Heidegger, Hölderlin und der Antike Krug. Zu Heideggers alternativer Ästhetik, in: Paul Janssen u. Rudolf Wansing (Hg.): ErSchöpfungen, Philosophie im 20. "Jahrhundert in ihrem Verhältnis zur Kunst, Köln 1997
  • "Präsenz der Gewalt, in: A. Mones u. R. Wansing (Hg.): Endlich Philosophieren, Köln 2002"

مقالات مهم[ویرایش]

سخنان[ویرایش]

از سخنان محمدرضا نیکفر:

  • «دین‌خویی» به تعریف دوستدار آن رفتاری است که «امور را بدون پرسش و دانش می‌فهمد». بر این قرار «دینخویی» عامل اصلی ناممکن بودن پرسش‌گری و اندیشه‌ورزی در میان ما می‌شود. این مفهوم رابطهٔ تنگاتنگی با فلسفهٔ آگاهی بنابر درک دوستدار دارد. ما سه حالت را برمی‌رسیم: دینخو نوعی سوژه (نهاد) است، دینخویی نوعی کنش است، دینخویی نوعی منش است.[۱۷]
  • اینجا مسئله‌ای وجود دارد که جامعه‌شناسی آن را حل نمی‌کند، اما خود جامعه‌شناسی را در عوض به مسئله تبدیل می‌سازد. پدیده اول فاشیسم بود و پدیدهٔ دوم، اسلامیسم جدید است. اسلامیسمی که اعلام حضور برجسته آغازین‌اش انقلاب اسلامی ایران و تشکیل جمهوری اسلامی و آخرین مظهرش داعش است … نشان دادن اینکه در ایران مسئله‌ای وجود دارد، اینکه انقلاب اسلامی همانند فاشیسم مسئله‌ای تراز اول و مسئله ساز است، کمترین سهمی است که ما می‌توانیم به علوم انسانی جهانی ادا کنیم.[۱]
  • دین‌فروشی سر تا پای جامعه را دربر گرفته، یعنی ابتدا دین تبدیل به یک ارزش شد. یعنی یک ارزشی که خودی و غیرخودی را از هم متمایز می‌کرد و بر مبنای آن امتیاز داده‌شد و وقتی این را جامعه دید، آموزش دادند در عمل به جامعه که برای طی سلسله مواهب، گرفتن امتیاز می‌بایست این ارزش را به نمایش بگذارند. این تظاهر کردن و به نمایش گذاشتن شروع شد. حکام تحمیل کردند این مسئله را به مردم و مردم دورویی و ریا را از این سیستم فرا گرفتند. قبلاً هم در طول تاریخ سابقه داشت. یعنی شما اگر به ادبیات فارسی نگاه کنید، جاهایی که انسان‌های آزاده‌ای مثل حافظ از دست دورویی و ریا شکوه می‌کنند، درست همان جایی است که فقیهان و محتسبان عرصه را بر مردم تنگ کرده‌اند.[۱۸]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ سایت بی‌بی‌سی، ۱۳۹۵
  2. نیکفر، محمدرضا. ناسیونالیسم، فدرالیسم و حق تعیین سرنوشت – بررسی انتقادی. رادیو زمانه.
  3. نیکفر، محمدرضا. الاهیات شکنجه.
  4. . وب سایت محسن کدیور. https://kadivar.com/?p=6134. 
  5. محمدرضا نیکفر. «سکولاریسم». 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «گفتگوی «ره آورد» با محمد رضا نیکفر». رهاورد. 
  7. مردمک: محمدرضا نیکفر: شریعت اسلام فراموش‌شدنی است، نه اصلاح‌شدنی
  8. «طرحِ یک نظریهٔ بومی دربارهٔ سکولاریزاسیون». 
  9. «هویت و ایدئولوژی». (مجله نگاه نو). 
  10. «ذات یک پندار، انتقاد از ذاتباوریِ اصلاحطلبانِ دینی در نمونهٔ سروش». 
  11. «هرمنوتیک و اصلاح‌گری دینی». (مجله نگاه نو). 
  12. «دین و حقوق بشر». (مجله نگاه نو). 
  13. «طرح یک نظریهٔ بومی دربارهٔ سکولاریزاسیون». (مجله آفتاب). 
  14. «رژیم و ایدئولوژی تبعیض». (رادیو زمانه). 
  15. «الاهیات شکنجه». 
  16. محمد رضا نیکفر. «در نقد آرامش دوستدار». رادیو زمانه، ۲۰ مرداد ۱۳۸۹. 
  17. سایت رادیو زمانه، ۱۳۸۹
  18. سایت رادیو فردا، ۱۳۹۶

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]