یگان ویژه ناجا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یگان‌های ویژه نیروی انتظامی
IRI.NAJA.Special.Units.svg
Flag of Special Forces of Police of Islamic Republic of Iran.svg
فعال۱۳۷۰-اکنون
کشور ایران
وفاداریجمهوری اسلامی ایران
رستهعملیات ویژه
گونهعملیات ویژه
نقشپلیس ضد شورش
کنترل اجتماعات
عملیات ویژه
ایمنی ورزشگاه‌ها
اندازهبیش از ۱۷ هزار نفر
پادگان/ستادتهران
نام(های) مستعاریگان ویژه
رژه۳۱ شهریور هرسال[۱]
نبردهاحمله به کوی دانشگاه تهران
ناآرامی‌های پس از انتخابات ۱۳۸۸
اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
اعتراض‌های دراویش گنابادی
اعتراضات ۱۳۹۷ ایران
اعتراضات کارگری ۱۳۹۷ خوزستان
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
اعتراضات دی ۱۳۹۸ ایران
ناآرامی‌های ۱۳۹۷ کازرونحوادث سوسنگرد در اعتراض به بی ابی سال 1400
فرماندهان
فرمانده یگانسرتیپ پاسدار حسن کرمی

یگان ویژه ناجا با نام رسمی: یگان‌های ویژه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ای از یگان‌های عملیاتی پلیس جمهوری اسلامی است.

یگان ویژه به‌عنوان «قدرتمندترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است. پیشینهٔ عمر یگان ویژه به شکل حدودی با عمر شورش‌های خیابانی در دوران جمهوری اسلامی، برابری کرده‌است؛ در همین هنگام، اگر شهرت کمیته‌های وابسته در بگیر ببند و یورش بردن به مهمانی‌ها و گشت و ایست‌های بازرسی بوده‌است. تا سال ۱۴۰۰، یگان ویژهٔ نیروی انتظامی، هشت تجربهٔ بزرگ در مقابله با اعتراضات مردمی و محافظت از انقلاب داشته‌ است. در یکی از خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ نظام جمهوری اسلامی، که تنها در سه روز میان ۲۴ تا ۲۶ آبان ۱۳۹۸ رخ داد، یگان ویژه مهم‌ترین نیرویی بود که در خیابان‌ها حاضر شد.

وحشیگری و کشتار[ویرایش]

یگان ویژه به‌عنوان «سرکوب‌گرترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است.[۲] پیشینهٔ عمر یگان ویژه به شکل حدودی با عمر شورش‌های خیابانی در دوران جمهوری اسلامی، برابری کرده‌است؛ در همین هنگام، اگر شهرت کمیته‌های وابسته در بگیر ببند و یورش بردن به مهمانی‌ها و گشت و ایست‌های بازرسی بوده‌است، یگان ویژه تمام این کارها را در خیابان به برخورد مسلحانه با معترضان و منتقدها و به گلوله‌بستن و کشتار چنین کسانی تبدیل کرد.[۲] آمارهای نهادهایی چون عفو بین‌الملل می‌گفت که دست‌کم ۳۰۴ تن، تنها در سه روز اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ توسط نیروهای امنیتی کشته شدند و نیروهایی که حکومت در خیابان فرستاد نیز بیشتر نیروهای یگان ویژه و لباس‌شخصی‌ها بوده‌اند.[۲] تا سال ۱۴۰۰، یگان ویژه نیروی انتظامی، هشت تجربهٔ بزرگ در سرکوب اعتراضات داشته‌است.[۲] در یکی از خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ نظام جمهوری اسلامی، که تنها در سه روز میان ۲۴ تا ۲۶ آبان ۱۳۹۸ رخ داد، یگان ویژه مهم‌ترین نیرویی بود که برای سرکوب در خیابان‌ها حاضر شد.[۲] اسماعیل احمدی مقدم، فرماندهٔ پیشین ناجا، اعلام کرد که در تظاهرات تاسوعا و عاشورای ۱۳۸۸ هواداران جنبش سبز، خودروی نیروی انتظامی، مردم را زیر کرده‌است.[۳]

این کشتار و خشونت‌ها، با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌اند؛ در نمونه‌ای در فروردین ۱۴۰۰، حسن کرمی فرماندهٔ یگان‌های ویژه ناجا، حسین اشتری فرماندهٔ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، غلامرضا ضیایی رئیس زندان اوین و شماری دیگر، به اتهام سرکوب کردن خشن اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران، به فهرست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا افزوده شدند.[۴]

در سوی دیگر این موارد، در مرداد ۱۳۹۳، حسن کرمی، فرمانده نیروهای یگان ویژه نیروی انتظامی ایران اعلام کرد که در جریان اعتراض‌های بعد از انتخابات ۱۳۸۸، «خطاهایی» از یگان ویژه سر زده‌است. کرمی، فرمانده یگان ویژه «مردمی نبودن یگان‌های ویژه» را دلیل این «برخوردها» توصیف کرد. در یکی از فیلم‌های منتشر شده در اینترنت، نیروهای یگان ویژه با باتوم، به خودروی شهروندی یورش می‌برند که مأمور دیگری (احتمالاً نهاد دیگر) مانع ادامه یافتن شد.[۵]

گزارش‌های دیگر[ویرایش]

  • در خرداد ۱۳۹۹، مردم بخش غیزانیه در استان خوزستان برای اعلام اعتراض‌شان به نبودن آب و بی‌مسئولیتی بخشداری و مدیران، در روبروی بخشداری بخش غیزانیه گرد هم آمدند و سپس جاده قدیم اهواز - ماهشهر را نیز بستند. در پی این اعتراض، نیروی انتظامی و یگان ویژه وارد شدند و به سرکوب «شدید» مردمی که اعتراض داشتند، پرداختند. تصاویری از آسیب به برخی از معترضان از پا، در پیامد تیراندازی‌ها، منتشر گردید.[۶]
  • در مهر ۱۳۹۹، شمار بسیاری از سوگواران شجریان، موسیقی‌دان و خوانندهٔ ایرانی، در روبروی بیمارستان جم، گرد هم آمدند و پس از مدتی که شعارهای مردم سیاسی شد، نیروهای یگان ویژه به سوگواران او یورش بردند.[۷]
  • در اردیبهشت ۱۴۰۰، گزارش شد که نیروهای یگان ویژه برای «رفع تصرف از اراضی ملی» به خانه‌ها و باغ‌های مردم روستاهای منطقه کهمان و درتنگ علیا الشتر استان لرستان یورش بردند که اعتراض ساکنان این منطقه‌ها را به همراه داشت و این نیروها، به سوی مردم تیراندازی کرده و شماری از آنان، زخمی شدند. در جایی دیگر آمد که تیراندازی یگان ویژه و نیروی انتظامی به مردم روستای درتنگ علیا الشتر، باعث زخمی‌شدن چند تن شد. ویدیوهای پخش‌شده، تیراندازی پی‌درپی مأموران و در پی آن، زخم برداشتن چند تن از مردم روستا را نشان می‌داد؛ در یکی از تصاویر نیز مردمی قابل دیدن بودند که در حال پرتاب کردن سنگ به سوی نیروها هستند.[۸]

ساختار و سلسله مراتب[ویرایش]

سرتیپ پاسدار حسن کرمی، فرمانده کنونی یگان

کلیه یگان‌های ویژه در سراسر کشور به لحاظ سلسله مراتب نظامی، زیرمجموعه ستاد فرماندهی یگان‌های ویژه ناجا اداره می‌شوند. قرارگاه آن در تهران، و فرماندهی آن بر عهده سردار سرتیپ پاسدار حسن کرمی است. وی سابقه فرماندهی انتظامی استان اصفهان را دارد. پیش از این، سردار سرتیپ پاسدار عزیزالله رجب‌زاده و سردار سرتیپ پاسدار سیدمجتبی عبداللهی، فرماندهی یگان‌های ویژه را عهده‌دار بوده‌اند.

به لحاظ عملیاتی، یگان‌های ویژه در هر استان تحت امر فرماندهی انتظامی استان مربوط بوده که در پایتخت، فرماندهی انتظامی تهران بزرگ این امر را عهده‌دار است.

یگان ویژه ناجا شامل تیپ‌های عملیاتی و احتیاط در تهران و سایر استان‌های کشور است:

  • یگان یکم (تیپ امیرالمؤمنین)، که قرارگاه آن در تهران و حوزه عملیاتی آن سراسر کشور است.
  • یگان دوم (تیپ موسی بن جعفر)، که قرارگاه آن در تهران و حوزه عملیاتی آن سراسر کشور است.
  • یگان سوم (تیپ امام حسین)، که قرارگاه آن در تهران و حوزه عملیاتی آن سراسر کشور است.
  • یگان تهران بزرگ (تیپ امام خمینی)، که قرارگاه آن در تهران و حوزه عملیاتی آن تهران بزرگ است.
  • یگان ویژه فرماندهی انتظامی ویژه غرب استان تهران
  • یگان ویژه فرماندهی انتظامی ویژه شرق استان تهران
  • یگان ویژه در مرکز تمامی استان‌های کشور

وضعیت‌ها[ویرایش]

ماموریت‌های نیروهای یگان ویژه در سه بخش مختلف تقسیم شده‌است:[۹]

  • وضعیت سفید: در وضعیت عادی هیچ‌گونه رویدادی که موجب برهم‌خوردن نظم عمومی جامعه شود، اتفاق نیفتاده‌است و تمام سازمان‌ها خدمات روزانه خود را ارائه می‌دهند. در این شرایط وظایف این نیرو در برقراری نظم و امنیت مسابقات ورزشی خلاصه می‌شود. نیروهای یگان ویژه با لباس‌های ورزشی در ورزشگاه‌های کشور حضور یافته و به جهت جلوگیری از ایجاد جو امنیتی در ورزشگاه‌ها، از پوشش و نام «یگان ایمنی ورزشگاه‌ها» استفاده می‌کنند.
  • وضعیت خاکستری: در وضعیت غیرعادی، برخی بی‌نظمی‌ها، تخلف‌ها و جرایم مخل نظم و امنیت جامعه در مراحل اولیه هستند و نیروهای این یگان می‌بایست به عنوان کمک‌رسان و یاری‌دهنده سایر نیروهای درگیر باشند. از مصادیق این وضعیت می‌توان به امدادرسانی به افراد در معرض بلایای طبیعی، تسهیل ترافیک، رهایی گروگان و مقابله با حملات تروریستی را نام برد.
  • وضعیت زرد و قرمز: در این دو مرحله، وضعیت انتظامی و امنیتی جامعه به علت وقوع تخلفات و بی‌نظمی‌های گسترده خارج از کنترل نیروهای انتظامی عادی بوده و جان و مال شهروندان به‌طور گسترده در معرض تعرض و خطر است. وقوع شورش‌ها و اعتراضات وسیع و برنامه‌ریزی‌شده با هدف مقابله با دولت و حکومت مرکزی از جمله این موارد است که نیروهای این یگان موظف به دخالت و مقابله هستند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. نمایش توان دفاعی نیروهای مسلح در رژه ۳۱ شهریور ایسنا
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ««یگان ویژه»؛ سرکوبگرترین نیروی ضد شورش جمهوری اسلامی». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  3. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «فرمانده ناجا: عاشورای ۸۸ خودروی نیروی انتظامی مردم را زیر کرد | DW | 19.11.2013». DW.COM. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  4. «اتحادیه اروپا فرماندهان سپاه، بسیج و پلیس را به‌دلیل سرکوب اعتراضات ۹۸ تحریم کرد». www.radiofarda.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  5. «فرمانده یگان ویژه: در اعتراض‌های ۱۳۸۸ مقابل مردم دچار خطاهایی شدیم». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۸-۲۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  6. «تیراندازی پلیس به معترضان خوزستانی». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۵-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  7. «یگان ویژه به سوگواران شجریان حمله کرد». www.radiozamaneh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  8. «تیراندازی نیروهای انتظامی و یگان ویژه به سوی مردم روستای درتنگ علیا در الشتر چند زخمی برجا گذاشت». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۱-۰۴-۲۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  9. یگان ویژه نوپو، سری‌ترین پلیس ایران خبرگزاری فردا

پیوند به بیرون[ویرایش]