بحران خلیج فارس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


بحران خلیج فارس ۱۳۹۸
بخشی از جنگ نیابتی ایران و عربستان
B52 in al udeid base may 2019.jpg
Stena Impero 2019-07-21 02.jpg
1st Brigade, 25th Infantry Division, Task Force-Iraq at FOB Union III.jpg
IMSC Bahrain Headquarters photo, November 24, 2019.jpg
Carcasses of MQ-4C Triton 01.jpg
Funeral of Qasem Soleimani, Tehran, Mehr 04.jpg

ساعتگرد از بالا : یک بمب‌افکن استراتژیک بی-۵۲ اچ در قطر می ۲۰۱۹، یک قایق گشتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نزدیکی تانکر اسنتا ایمپرو که دارای پرچم بریتانیا است. اعضای سازوکار بین‌المللی امنیت دریایی در بحرین، مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی در تهران، بقایای پهپاد بدون سرنشین آرکیو-۴ گلوبال هاوک ایالات متحده آمریکا سرنگون شده توسط ایران، موضعگیری سربازان ایالات متحده در حین حمله به سفارت آمریکا در بغداد
تاریخ۵ مه ۲۰۱۹ – تا به امروز
(۱ سال، ۲ ماه و ۶ روز)
مکان
وضعیت

در جریان

  • ایالات متحده تعداد سربازان خود را در خلیج فارس افزایش داد، تحریم ایالات متحده افزایش پیدا کرد
  • ایران تعهدات خود را به برنامه جامع اقدام مشترک کاهش داد
  • ایران ۵ نفتکش حاوی محصولات نفتی به ونزولا فرستاد
طرفین درگیر

 ایالات متحده آمریکا
 بریتانیا
 عربستان سعودی[نیازمند منبع]
 امارات متحده عربی[نیازمند منبع]
کشورهای پشتیبان:

 استرالیا[۱]
 بحرین[۲]
 اسرائیل[۳][۴][۵]

 ایران
کشورهای پشتیبان :

 روسیه[۶][۷][dubious ]
 چین[۷]
قوا

ایالات متحده آمریکا ایالات متحده:

بریتانیا انگلیس:

  • تعداد نامعلومی سرباز
  • ۲ ناو فایرگیت
  • ۱ ناوشکن
  • ۴ مین یاب
  • ۱ ناو با قابلیت حمل بالگرد
  • ۱ ناو گروه تهاجمی

ایران ایران:

تلفات

ایالات متحده آمریکا ایالات متحده:

بریتانیا انگلیس:

  • ۱ نفتکش توقیف شده
  • ۲۳ خدمه کشتی دستگیر شده‌اند

عربستان سعودی عربستان سعودی:

امارات متحده عربی امارات:

  • ۱ نفتکش صدمه دیده‌است (حمله کنندگان نامشخص هستند)
  • ۲ نفتکش توقیف شده (یکی از نفتکش‌ها متعلق به پاناما است)[۹]

ایران

  • ۱ نفتکش توسط انگلیس توقیف شد و در روز ۱۵ اوت از توقیف درآمد
ژنرال قاسم سلیمانی کشته شد.

بحران خلیج فارس (انگلیسی: 2019 Persian Gulf crisis‎) تنش میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و چند کشور هم‌پیمان آمریکا در منطقه خلیج فارس در پی خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم بر صادرات نفت ایران با هدف به صفر رساندن آن از ماه مه ۲۰۱۹ می‌باشد. این تنش در بدو امر به صورت افزایش حضور نظامی ایالات متحده آمریکا در منطقه در پاسخ به گزارش‌های اطلاعاتی مبنی بر طرح ایران و گروه‌های همپیمان آن برای اقدام علیه منافع و نیروهای ایالات متحده در منطقه خلیج فارس و عراق بروز کرد.

در ماه مه و ژوئن چندین کشتی تجاری و نفتکش از سوی منبعی نامشخص مورد حمله قرار گرفت و آسیب دید. ایالات متحده آمریکا و متحدانش ایران را متهم کردند، درحالیکه ایران هرگونه مداخله را تکذیب کرد.

در ۲۰ ژوئن پهباد نورثروپ گرومن آر کیو-۴ گلوبال هاوک توسط ایران سرنگون شد. ایران این پهباد را متهم به ورود غیرقانونی به فضای هوایی کشور کرد. این موضوع ایران و آمریکا را تا آستانه مواجهه نظامی پیش برد.

مدتی بعد ایران به تلافی بازداشت یک فروند کشتی نفتکش حامل نفت ایران توسط بریتانیا در جبل الطارق به اتهام حمل نفت برای سوریه، یک کشتی بریتانیایی را تصرف و ملوانانش را بازداشت کرد. در پی آن بریتانیا به نیروهای آمریکایی در خلیج فارس پیوست. با این حال دیگر کشورهای اروپایی، امارات متحده عربی و عربستان سعودی راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح دادند.[۱۰][۱۱][۱۲]

ایالات متحده در پاسخ به این وقایع یک نهاد بین‌المللی امنیت دریایی موسوم به (IMSC) ایجاد کرد تا به گفته وزیر دفاع این کشور «نظارت و امنیت در آبراه‌های کلیدی در خاورمیانه افزایش یابد».[۱۳]

در ۱۹ مهر ۱۳۹۸ (۱۱ اکتبر ۲۰۱۹)، یک نفت‌کش متعلق به جمهوری اسلامی ایران با نام سابیتی در آب‌های دریای سرخ و در فاصلهٔ ۶۰ مایل (۹۷ کیلومتر) از بندر جده واقع در عربستان سعودی منفجر شد.[۱۴][۱۵] وزارت امور خارجه ایران ضمن «حمله» خواندن این انفجار، اعلام کرد که این انفجار بر اثر دو بار هدف قرار گرفتن این نفتکش رخ داده‌است؛ اما منشأ حمله هنوز مشخص نشده‌است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در ۲۴ مهر ماه ناامنی در آبراه‌های بین‌المللی را به عنوان یکی از عوامل خطرناک ایجاد بحران در منطقه نام برد و تصریح کرد: پاسخ پشیمان‌کننده‌ای به عوامل حمله به کشتی ایرانی در دریای سرخ که در صدد ایجاد موج جدیدی از تشنج آفرینی در منطقه هستند خواهیم داد[۱۶]

وی هرگونه تجاوز و تحمیل جنگ به کشورهای منطقه را اقدامی در راستای سیاست‌های نا امن‌کننده آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه عنوان و خاطرنشان کرد: مردم رنج‌دیده کشورهایی که سال‌ها درگیر جنگ و خونریزی بوده‌اند دیگر تحمل پذیرش بحران‌های جدید را ندارند.[۱۷]

خبرگزاری بلومبرگ با انتشار سرمقاله‌ای گفت در هفته‌های اخیر، ایران به همسایگان خود تاخته، برنامه هسته‌ای خود را تشدید کرده، به‌طور خشونت‌باری بازرگانی منطقه را مختل کرده، جهان را تهدید کرده، و اروپا جز آرام کردن و کشیدن ناز رژیم کار دیگری نکرده‌است. این اقدامات اروپا «باید متوقف شود»، چرا که ثبات اقتصاد جهان و ثبات خاورمیانه، به این رویکرد اروپا بستگی دارد. اروپاییها باید اکنون فهمیده باشند که آن که به احتمال قوی ممکن است جرقه جنگ را بزند آمریکا نیست، بلکه ایران است. اگر اروپاییها جرأت کافی ندارند و نمی‌توانند پشت پرزیدنت ترامپ بایستند، دست‌کم باید از سر راه او کنار بروند.[۱۸]

نیروهای مستقر در خلیج فارس[ویرایش]

  • به دنبال سخنرانی ماکرون رئیس‌جمهور فرانسه، وزیر ارتش این کشور اعلام کرد که این کشور یک سیستم رادار پیشرفته در مرزهای شرقی عربستان سعودی در خلیج فارس مستقر می‌کند. ماکرون در سخنرانی سالانه خود صحبت از اعزام نیرو برای تضمین امنیت عربستان سعودی کرده‌بود.[۱۹]
  • هشت کشور عضو اتحادیه اروپا یعنی فرانسه، بلژیک، دانمارک، آلمان، یونان، ایتالیا، هلند و پرتغال برای جلوگیری از وقوع درگیری و کشمکش‌های احتمالی در تنگه هرمز از مأموریت گشت زنی و مراقبت از کشتیرانی حمایت سیاسی کرده‌اند. قرار است مرکز فرماندهی این مأموریت در ابوظبی باشد.[۲۰]
  • نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه از ماه مه از ۶۰ هزار نفر به بیش از ۸۳ هزار نفر افزایش یافته‌است و ژنرال فرنک مک‌کنزی گفت ایران کماکان تهدید بسیار واقعی می‌باشد، وی به نیروهای جدیدی که وارد منطقه شده‌اند گفت آنها برای مدت طولانی در منطقه خواهند ماند…[۲۱]
  • مقامات فرانسوی اعلام کردند که ناوچه فرانسوی «کوربت» از روز پنجشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۸ عملیات گشت‌زنی در آبهای منطقه را آغاز کردند.[۲۲]
  • روز چهارشنبه ۲۳ بهمن ناو هواپیمابر «یواس‌اس باتان»، به عنوان بخشی از ناوگروه «آمفیبیوس» وارد خلیج فارس شد. بنابر گفته مقامات آمریکایی مأموریت این ناو جنگی، تأمین امنیت و تضمین ثبات در منطقه اعلام شده‌است.[۲۳]

مداخلات نیروهای نیابتی ایران در کشورهای خلیج فارس[ویرایش]

به گفته عادل الجبیر وزیر مشاور در امور خارجه پادشاهی عربی سعودی نیروهای حوثی ۳۰۰ موشک و ۱۰۰ پهپاد به سمت سعودی پرتاب کرده‌اند.[۲۴]


قاچاق سلاح[ویرایش]

روز پنجشنبه ۲۴ بهمن ستاد فرماندهی ایالات متحده آمریکا (سنت‌کام) اعلام کرد که یک قایق حامل سلاح و مهمات ساخت ایران را کشف و توقیف کرده‌است، محموله توقیف شده شامل ۱۵۰ موشک هدایت‌شونده ضدتانک، ۳ موشک زمین به هوا، تجهیزات برای پهپاد و قایق‌های بدون سرنشین و دوربین‌های نشانه گیر حرارتی می‌شود. مشخص شد این سلاح‌ها به مقصد حوثی‌های یمن ارسال می‌شد. سنت‌کام ارسال سلاح برای حوثی‌ها را برخلاف قطعنامه‌های شورای امنیت دانست.[۲۵][۲۶]

قایق‌های سپاه پاسداران[ویرایش]

روز چهارشنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۹ یازده فروند قایق سپاه پاسداران چندین بار به ناو یواس‌اس لوئیس بی. پولر، پاول همیلتون، فایربولت، سیروکو، رنگل و مائوئی که در حال مانور بودند، نزدیک شده‌اند. کشتی‌های آمریکایی از طریق ارتباطات رادیویی و به صدا درآوردن آژیرهای هشدار هشدارهای متعددی را به شناورهای ایرانی داده و این کار قایق‌های سپاه را خطرناک و تحریک کننده خواندند. سپاه پاسداران این اقدام خود را پیام قاطع نامیدند.[۲۷]

موضع‌گیری‌ها[ویرایش]

  • یک‌ماه پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سنت‌کام ژنرال مک کنزی اعلام کرد اگرچه تحرکات نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه به حالت عادی برگشته است ولی کماکان احتمال اقدامات تلافی جویانه از سوی ایران منتفی نیست.[۲۸]
  • روز چهارشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ ترامپ به نیروی دریایی آمریکا گفته‌است هر قایق مسلح ایرانی که کشتی‌های آمریکایی را اذیت کند بزند و نابود کند.[۲۹]

رویدادهای بحران خلیج فارس به ترتیب زمان[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Australia to join US military effort to protect shipping in the Strait of Hormuz | Australia news | The Guardian".
  2. "Bahrain becomes first Arab nation to support US maritime mission in Gulf". The Week.
  3. Iran's Rouhani criticises US military build-up in Gulf "Iranian president also lambastes Israel's reported support of the US-led naval mission in the Strait of Hormuz."
  4. "Israel to participate in US 'Operation Sentinel' in Strait of Hormuz". JNS.org. August 7, 2019.
  5. Hitchens, Theresa. "Israel Meets With UAE, Declares It's Joining Persian Gulf Coalition".
  6. EDT, Tom O'Connor On 6/25/19 at 1:47 PM (June 25, 2019). "Russia warns the U.S. and Israel that Iran is its "ally" and was right about drone shoot down". Newsweek.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ "Iran Says Russia and China Are Offering Fighter Jets in Show of Support Against US".
  8. Correspondent, Barbara Starr, CNN Pentagon. "US sailor missing after going overboard in Persian Gulf". CNN. Retrieved Aug 8, 2019.
  9. "Seized Ship Riah's Charterer Denies Iran' Fuel Smuggling Claim". Bloomberg. 22 July 2019.
  10. Chulov, Martin (Aug 4, 2019). "Iran claims it has seized third oil tanker in Gulf as tensions with US rise". Retrieved Aug 8, 2019 – via www.theguardian.com.
  11. "US releases new images from suspected attacks on Gulf tankers". www.aljazeera.com.
  12. News, A. B. C. "Iranian Revolutionary Guard seizes foreign oil tanker in Persian Gulf: State media". ABC News.
  13. Review, Week in (August 16, 2019). "Putin's Gulf security plan depends on Trump". Al-Monitor.
  14. "Iran oil tanker hit by two missiles off Saudi coast: Iranian state media". 2019-10-11. Retrieved 2019-10-11.
  15. «انفجار در نفتکش ایرانی در دریای سرخ؛ احتمال 'اقدام تروریستی'» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۱۰-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۱۱.
  16. «کشتی سابیتی». ۱۳۹۸-۰۷-۲۴.
  17. «تهدید دوباره امریکا». ۱۳۹۸-۰۷-۲۴.
  18. Europeans Side With U.S. Over Iran on Saudi Strikes, New Deal خبرگزاری بلومبرگ
  19. «استقرار سیستم رادار پیشرفته فرانسه در خلیج فارس برای مقابله با تهدید ایران». RFI. ۲۸ دی ۱۳۹۸.
  20. ««هشت کشور» اتحادیه اروپا از مأموریت گشت‌زنی در هرمز حمایت کرده‌اند». رادیو فردا. ۱ بهمن ۱۳۹۸.
  21. «US general says troop surge in Middle East may not end soon». washingtonpost. Jan. 23, 2020. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  22. «آغاز گشت‌زنی فرانسه در آب‌های منطقه». ایران اینترنشنال فارسی. ۱۱ بهمن ۱۳۹۸.
  23. «ناو هواپیمابر "یواس‌اس باتان" با ۲۵۰۰ تفنگدار وارد خلیج فارس شد». دویچه وله فارسی. ۲۳ بهمن ۱۳۹۸.
  24. «الجبیر: ایران بزرگترین حامی تروریسم در جهان است». العربیه. ۱ بهمن ۱۳۹۸.
  25. «نیروی دریائی آمریکا سلاح و مهمات ایرانی ارسال شده برای حوثی‌های یمن را توقیف کرد». rfi. ۲۵ بهمن ۱۳۹۸.
  26. «ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا: یک کشتی حامل سلاح‌های ایرانی را توقیف کردیم». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴ بهمن ۱۳۹۸.
  27. «ارتش آمریکا به مانور "خطرناک" قایق‌های سپاه اعتراض کرد». دویچه وله فارسی. ۱۶ فوریه ۲۰۲۰.
  28. «فرمانده سنتکام: اقدام تلافی‌جویانه دیگر ایران منتفی نیست». دویچه وله فارسی. ۱۴ بهمن ۱۳۹۸.
  29. «Trump instructs the Navy to 'shoot down and destroy' Iranian gunboats that 'harass' U.S. ships». ًWashingtonpost. آوریل ۲۳, ۲۰۲۰.