زندانیان کشته‌شده در زندان‌های ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زندانیان کشته شده در زندان‌های ایران به مجموعه افرادی اطلاق می‌شود که پس از بازداشت در بازداشتگاه موقت یا زندانی در ایران، تحت شکنجه کشته شده باشند.

دهه ۷۰ شمسی[ویرایش]

  • علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، ادیب، پژوهشگر، نویسنده و فعال سیاسی اهل ایران و از منتقدان جمهوری اسلامی پس از انقلاب بود. وی در پی نگارش نامه‌هایی انتقادی به رهبر جمهوری اسلامی، آیت الله خامنه ای، در ۲۳ اسفند ۱۳۷۲، خارج از منزلش توسط مأمورین وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی بازداشت شد[۱] و پس از نه ماه، بدون هیچ ملاقات یا خبری از محل زندانی بودن او، در ۴ آذرماه ۱۳۷۳ و با استعمال شیاف پتاسیم توسط سعید امامی در زندان به قتل رسید.[۲][۳]
  • سعید امامی یا سعید اسلامی از مأمورین بلندپایه وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران و از معاونین علی فلاحیان از زمان وزارتش بود.[۴] او عامل اصلی قتل‌های زنجیره‌ای دانسته می‌شود، هرچند که برخی (از جمله روح‌الله حسینیان) در صحت آن تردید کرده‌اند و قتل‌ها را منتسب به اصلاح‌طلبان می‌کنند.[۵][۶][۷] ۳۰ خرداد ۷۸، «مرگ مبهم» سعید امامی در بیمارستان لقمان تهران توسط روزنامه کیهان منتشر شد. کیهان نوشت که او مشکوک به ارتباط با «بیگانگان» بوده‌است. روز بعد دادستان وقت مجتمع قضایی نیروهای مسلح، محمد نیازی، این خبر را تأیید و طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد سعید امامی، که بالاترین عضو و مسئول اصلی «قتل‌های خودسرانه» معرفی شده بود، در زندان اوین و با خوردن داروی نظافت خودکشی کرده‌است.[۸][۹] نیازی کمترین مجازات سعید امامی را اعدام اعلام کرد و گفت: «با توجه به مدارک موجود و اعتراف‌های صریح سعید امامی، وی هیچ گونه راه فراری نداشت و اگر با این اتهامات به دادگاه می‌رفت حکم او اعدام بود.»[۱۰]
  • فرشته علیزاده، فعّال دانشجویی دانشگاه الزهرا و مسئول برد انجمن این دانشگاه بود که در میان درگیری‌های پس از حمله شبه‌نظامیان انصار حزب‌الله و پلیس به خوابگاه دانشجویان در کوی دانشگاه تهران در وقایع ۱۸ تیر ۱۳۷۸ ناپدید شد. امیر فرشاد ابراهیمی (یکی از رهبران انصار حزب‌الله که از این گروه جدا و پس از ۱۸ ماه انفرادی و شکنجه و دو سال حبس ایران را ترک کرد) پیرامون قتل وی در وبلاگ خود می‌گوید که او پس از بازداشت زیر شکنجه جان سپرده و در گورستان خاوران دفن شده‌است.
  • سعید زینالی، دانشجویی بود که در جریان اعتراضات دانشجویی پس از حمله به کوی دانشگاه در تیر ۱۳۷۸ توسط نیروهای امنیتی در منزل بازداشت شد و تاکنون خبری از وی به دست نیامده است. نهادهای امنیتی پس از پیگیری‌های فراوان خانواده وی حفاظت اطلاعات سپاه را عامل بازداشت وی اعلام کردند اما آن نهاد نیز پاسخی پیرامون سرنوشت وی ارائه نکرده‌است. احمد باطبی به خانواده وی گفته‌است که صدای او را در جریان بازجویی‌ها شنیده‌است.
  • اکبر محمدی، یکی از فعالان دانشجویی بود که از سال ۱۳۷۸ و در پی اعتراضات دانشجویی تیرماه ۱۳۷۸ تهران دستگیر، شکنجه[۱۱][۱۲] و زندانی شد. او در ۸ مرداد ۱۳۸۵ پس از چند روز اعتصاب غذای خشک در زندان اوین به صورت مشکوکی درگذشت.

دهه ۸۰ شمسی[ویرایش]

جان‌باختگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری (۱۳۸۸) ایران در زندان[ویرایش]

دهه ۹۰ شمسی[ویرایش]

جان‌باختگان اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶ در زندان[ویرایش]

  • سینا قنبری جوان ۲۳ ساله دستگیرشده در قرنطینه زندان اوین درگذشت. «مراجع اطلاعاتی» مدعی شدند که خودکشی بوده، محمود صادقی با اشاره به تماس دانشجویان و خانواده‌ها تأکید کرد که «مجلس باید» این موضوع را به صورت رسمی بررسی کند، اگرچه تعطیل است و انفرادی پیگیری می‌شود.[۵۰]
  • وحید حیدری جوان ۲۳ ساله اهل اراک، در زندان این شهر درگذشت. در سه‌شنبه ۱۹ دی، دادستان عمومی و انقلاب استان مرکزی، مرگ دومین بازداشتی اعتراض‌ها در ایران را تأیید و ادعا کرد او نیز خودکشی کرده‌است.[۵۱] کمپین حقوق بشر در ایران به نقل از نزدیکان وحید حیدری گزارش داد که در زمان رویت جنازه، روی سر او آثار ضرب و شتم و کبودی دیده شده‌است.[۵۲]
  • آریا روزبهی بابادی، جوانی از طایفه بابادی ایل بختیاری که جنازه وی در ۱۹ دی در رود کارون پیدا شد. وی درطی تظاهرات دی ماه مفقود شده بود.[۵۳][۵۴]
  • سارو قهرمانی جوان ۲۴ ساله اهل سنندج که در ۱۲ دی دستگیر شد و در تاریخ ۲۳ دی ماه جنازه وی برای دفن سریع به خانواده اش تحویل شد. مادر سارو قهرمانی تأکید کرد که بر روی جنازه او آثار ضرب و شتم وجود داشته‌است.[۵۵]
  • کیانوش زندی جوان ۲۴ ساله اهل سنندج که بعد از اعلام خبر کشته شدن سارو قهرمانی، توسط اقوام سارو اعلام شد فردی به نام کیانوش زند نیز همانند سارو در زندان و تحت شکنجه کشته شده‌است.[۵۶] در ۳۰ دی ۱۳۹۶ و ۶ روز پس از آنکه سرهنگ بازنشسته نیروی انتظامی و شوهر خاله سارو قهرمانی یعنی محمدرضا آرین، به فرد دیگری به نام کیانوش زند اشاره کرد که همراه با سارو در زندان سنندج جان خود را از دست داده‌بود، کمپین حقوق بشر در ایران اعلام کرد که در گفتگو با خانواده کیانوش زندی، به آن‌ها اعلام شده‌است که در ۲۳ دی ماه مأموران وزارت اطلاعات با مراجعه به خانه کیانوش زندی، مادر او را برای دفن جسد در قبری که از پیش در در بهشت محمدی سنندج آماده کرده بودند برده و او را دفن کرده‌اند. براساس گفتهٔ خانواده وی، کیانوش در ۱۲ دی مفقود شده بود.[۵۷]
  • علی پولادی جوان ۲۶ ساله اهل روستای گویتر از توابع بخش مرزن آباد شهرستان چالوس، به ظن تیراندازی توسط نیروی انتظامی دستگیر و در ۲۳ دی ماه به خانواده وی اعلام شد که برای تحویل جنازه وی مراجعه کنند.[۵۸]
  • سید شهاب الدین ابطحی زاده جوان ۲۰ ساله اهل اراک که در ۱۲ دی دستگیر شد و جنازه وی در ۲۲ دی در مقابل منزلش رها شد. قاسم عبداللهی رئیس کل دادگستری استان مرکزی در ۲۷ دی ماه ضمن تأیید پیدا شدن جنازه این فرد در جمعه ۲۲ دی در یک منزل متروکه در حاشیه شهر اراک، اعلام کردکه با بررسی‌های انجام شده، این فرد به دلیل تزریق مواد مخدر جان خود را از دست داده‌است.[۵۹] بر روی بدن شهاب ابطحی، جراحاتی دیده می‌شد که به نظر می‌رسید بر اثر جراحات باتوم ایجاد شده بود.[۶۰]
  • مریم (فروزان) جعفرپور جوان ۲۷ ساله دانشجوی مهندسی برق که به نقل از پدرش، در یکی از تجمع‌های اعتراضات سراسری بازداشت می‌شود و سپس جسد او را پس از کالبدشکافی تحویل خانواده می‌دهند.[۶۱] فعلاً جزئیات بیشتری از این فرد دردسترس نیست.
  • طالب بساطی، کارمند اورژانس شهرستان ملکشاهی و دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه ایلام که جنازه وی هشت روز پس از بازداشت در یک‌شنبه ششم اسفند به خانواده وی تحویل شد. به گفته خانوادی وی، در گواهی فوت آقای بساطی ذکر شده بود که وی به دلیل «ترومای مغزی» فوت کرده‌است.[۶۲] پس از انتشار اخبار درگذشت وی در رسانه‌ها، نماینده وقت ایلام اعلام کرد که طالب بساطی بعد از ناآرامی‌های دی ماه بازداشت شده و بر اثر سکته در زندان فوت کرده‌است.[۶۳]

پانویس و منابع[ویرایش]

  1. نقره کار مسعود، بخشی از تاریخ جنبش روشنفکری ایران، جلد سوم، نشر باران شابک ‎۹۱-۸۸۲۹۷-۶۱-۶ صفحات 42 تا48 و همچنین 184 تا 188 همچنین627
  2. جنبش راه سبز - ابهام زدایی از مرگ پزشکی که زیاد می‌دانست
  3. درباره سعیدی سیرجانی
  4. http://aftabnews.ir/fa/news/214196/چند-سوال-از-فلاحیان-درباره-قتل‌های-زنجیره‌ای
  5. درخواست بازگشایی پرونده قتل‌های زنجیره‌ای
  6. «متن کامل سخنرانی جنجالی روح‌الله حسینیان دربارهٔ قتل‌های زنجیره‌ای». پارسینه.
  7. علی فلاحیان: سعید امامی خودکشی نکرد
  8. نیکزاد، شهاب (۲۴ نوامبر ۲۰۰۹). «سعید امامی، مردی که با داروی نظافت خودکشی کرد». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۹ مه ۲۰۱۲.
  9. «روزآنلاین، ۲۴ آذر ۱۳۸۴، درخواست برکناری وزیران کشور و اطلاعات». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مه ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۸.
  10. بازخوانی پرونده قتلهای زنجیره‌ای در بی‌بی‌سی
  11. کتاب خاطرات اکبر محمدی از دوران زندان
  12. ایران پرس سرویس
  13. «به اغما فرورفتن امیر حسین حشمت ساران، زندانی سیاسی در زندان گوهردشت». خبرنامه امیر کبیر. ۱۳ آبان ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ نوامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۸.
  14. «زندانیان گمنام نباید فراموش شوند». روزآنلاین. ۱۳ آبان ۱۳۸۷.[پیوند مرده]
  15. «افشاگری وزیر سابق اطلاعات دربارهٔ زهرا کاظمی». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۲۴.
  16. «خودکشی دکتر زهرا ساختگی است - کانون زنان ایرانی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۸.
  17. «اخبار روز - آیا زهرا بنی یعقوب واقعاً خودکشی کرده‌است؟». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۸.
  18. Iran: Detained Student Dies Under 'Suspicious' Circumstances - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2009 Iran: Detained Student Dies Under 'Suspicious' Circumstances
  19. BBCPersian.com
  20. اوه عزیز پور، فعال سیاسی کرد بر اثر شکنجه درگذشت(گویا نیوز، ۲۷اردیبهشت۱۳۸۷)
  21. فشار اطلاعات تا لحظه مرگ زندانی بایگانی‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine(روز آنلاین، ۳خرداد۱۳۸۷)
  22. ««اجرای حکم دو سال حبس یک بلاگر»». رادیو زمانه. ۱۹ بهمن ۱۳۸۷.
  23. «'اطلاعات تازه' گزارشگران بدون مرز دربارهٔ مرگ میرصیافی»، بی‌بی‌سی فارسی، ۷ فروردین ۱۳۸۸ بازیابی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۹.
  24. BBC فارسی - ایران - گفتگو با مریم النگی همسر محسن دکمه چی
  25. «کشته شدگان یک انتخابات؛ مرگی که هنوز انکار می‌شود». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۹ تیر ۱۳۸۹.
  26. «مرگ پزشک بازداشتگاه کهریزک». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۷ Nov. ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  27. «برگزاری مراسم یادبود محمد جواد پرانداخ در دانشگاه صنعتی اصفهان». خبرنامهٔ امیرکبیر. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ اکتبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۶ مهر ۱۳۸۸.
  28. «خبر ترانه موسوی از اساس دروغ بود». وبگاه خبری فردانیوز. ۰۳ شهریور ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۱ شهریور ۱۳۹۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  29. http://www.hodasaber.com/index.php/biography/par-gereftan
  30. Jailed hunger striker dies: Iran opposition بایگانی‌شده در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine AFB, 12 June 2011
  31. جنبش راه سبز - حاکمیت مسئول مستقیم شهادت هدی صابر است
  32. جنبش راه سبز - ضرب و شتم هدی صابر پیش از انتقال به بهداری زندان
  33. https://www.radiozamaneh.com/50121
  34. «نگرانی عفو بین‌الملل از «احتمال زیاد» مرگ ستار بهشتی در اثر شکنجه». بی‌بی‌سی فارسی. جمعه ۹ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  35. «وبلاگ‌نویس درگذشته در زندان، در رباط‌کریم دفن شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۸ آبان ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۴ اسفند ۱۳۹۶.
  36. «دکتر کاووس سیدامامی». دانشگاه امام صادق. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ مارس ۲۰۱۵.
  37. «مرگ عجیب پدر خواننده ایرانی در زندان اوین!». ایران آرت. ۱۱ فوریه ۲۰۱۸. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۱ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۱ فوریه ۲۰۱۸.
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ «کشته شدن یک درویش گنابادی در حین بازجویی». سایت مجذوبان نور. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ «یکی از دراویش گنابادی 'در اثر ضربات وارده در بازجویی کشته شد'». بی‌بی‌سی فارسی. ۴ مارس ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  40. «محمد راجی، یکی از دراویش گنابادی "حین بازجویی" کشته شده‌است». دویچه وله فارسی. ۴ مارس ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  41. «محمد راجی، از دراویش گنابادی در دوره بازداشت درگذشت». رادیو فردا. ۱۳ اسفند ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  42. «محمد راجی از دراویش گنابادی حین بازجویی کشته شد». رادیو زمانه. ۱۴ اسفند ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  43. «وحید صیادی نصیری بر اثر اعتصاب غذا در زندان قم درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ دسامبر ۲۰۱۸–۲۱ آذر ۱۳۹۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  44. «مرگ یک زندانی در زندان مرکزی قم؛ گفتگو با خانواده او». صدای آمریکا. ۲۱ آذر ۱۳۹۷.
  45. «قتل یک زندانی سیاسی ۲۱ ساله در زندان فشافویه». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  46. «گزارش‌ها از «قتل» یک زندانی سیاسی توسط دو زندانی بزهکار در زندان تهران». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  47. «علیرضا شیرمحمدعلی، زندانی سیاسی در زندان تهران بزرگ به قتل رسید». خبرگزاری هرانا. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  48. «اخبار غیررسمی از «کشته شدن یک زندانی سیاسی» در زندان فشافویه». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  49. «یک زندانی سیاسی در زندان فشافویه «کشته» شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  50. «خبر فوت سینا قنبری صحت دارد/ این فرد توسط نیروی انتظامی بازداشت شده بود/ مراجع اطلاعاتی گفتند سینا قنبری خودکشی کرده‌است/ مجلس باید به این موضوع ورود کند». اعتماد آنلاین. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۸.
  51. «تأیید مرگ دومین بازداشتی اعتراض‌ها در ایران» (به انگلیسی). BBC Persian. ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۰۹.
  52. ««خانواده وحید حیدری تهدید شده‌است»». رادیو فردا. ۲۱/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  53. «پیدا شدن یک جسد در رودخانه کارون در اهواز». ایرنا. ۱۹/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  54. «اخبارتایید نشده: جسد یک بازداشتی لر از کارون پیدا شد». میکروفون نیوز. ۲۰/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  55. «بستگان سارو قهرمانی از 'تحویل گرفتن جنازه او' خبر دادند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  56. لندن، کیهان (۲۰۱۸-۰۱-۱۶). «گفتگو با یکی از بستگان سارو قهرمانی، قربانی کهریزک سنندج». دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۷.
  57. «کیانوش زندی، ۲۴ ساله، دومین قربانی وقایع اخیر در شهر سنندج». کمپین حقوق بشر در ایران. ۳۰/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  58. «مرگ یک بازداشتی در بازداشتگاه پلیس چالوس». هرانا. ۲۴/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  59. «رئیس کل دادگستری استان مرکزی:جسد کشف شده درحاشیه شهراراک ارتباطی با ناآرامی‌ها ندارد». کرمانشاه نیوز. ۲۷/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  60. «ادامهٔ واکنش‌ها به کشته شدن شهاب ابطحی: مرگ یک معترض دیگر تأیید شد». شبکه منوتو. ۳۰/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  61. «مولاوردی همزمان با انتشار خبر یک مرگ مشکوک دیگر: درخواست بازدید از بازداشتگاه‌ها را داده‌ایم». رادیو زمانه. ۳۰/دی/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  62. «جنازه طالب بساطی هشت روز بعد از بازداشت به خانواده‌اش تحویل داده شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۱/اسفند/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  63. «توضیحات نماینده ایلام دربارهٔ مرگ طالب بساطی». خبرگزاری فرارو. ۲۳/اسفند/۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]

زندانیان سیاسی که در دههٔ اخیر در زندان‌های ایران جان باختند