روزنامه‌نگاران و خبرنگاران بازداشت‌شده خیزش ۱۴۰۱ ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خیزش ۱۴۰۱ ایران
تاریخ۲۵ شهریور ۱۴۰۱[۱] – اکنون
(۴ ماه، ۲ هفته و ۶ روز)
موقعیت
علت(ها)کشته‌شدن مهسا امینی
اهدافبراندازی نظام جمهوری اسلامی
روش‌ها
وضعیتدر جریان
طرف‌های مدنی درگیر

براندازان

  • براندازان و آزادی‌خواهان ایرانی
شخصیت‌های پیشرو
مردمی، خودجوش و بدون ساختار رهبری ایران سید علی خامنه‌ای

و دیگر مقامات نظام جمهوری اسلامی
تلفات و کشته‌ها

کشته‌شدگان: دست‌کم ۶۳۲ نفر،[۳] از جمله، ۷۱ کودک[۴]

کشته‌شده بر اثر شکنجه یا نرسیدن دارو: دست‌کم ۱۵ تن[۵]

در خطر اعدام: دست‌کم ۱۰۹ تن.[۶]

زخمی‌شدگان: بیش از ۵٫۰۰۰ تن[۷]

بازداشت‌شدگان: دست‌کم ۶۰٫۰۰۰ تن،[۸]
کشته‌شدگان: ۶۸ نفر[۹]

زخمی‌شدگان: بیش از ۲٫۰۰۰ نفر[۱۰]
آمارها تا ۱۵ بهمن ۱۴۰۱

روزنامه‌نگاران بازداشت‌شده خیزش ۱۴۰۱ ایران به روزنامه‌نگاران، خبرنگاران و عکاسان خبری بازداشت‌شده در پی خیزش ۱۴۰۱ ایران اشاره دارد. تا ۱۶ دی ۱۴۰۱ دست‌کم ۷۳ روزنامه‌نگار و عکاس خبری در ایران بازداشت شده‌اند. برخی از آن‌ها به‌طور موقت و با قرار وثیقه آزاد شده‌اند؛ اما بیشتر آنان همچنان در بازداشت به سر می‌برند.[۱۱]

روزشمار[ویرایش]

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران و سازمان گزارشگران بدون مرز، از دستگیری ۱۹ روزنامه‌نگار خبر دادند.[۱۲] ویدا ربانی، علیرضا خوشبخت، روح‌الله نخعی، ایمان به‌پسند، فاطمه رجبی،[۱۳] احمد حلبی‌ساز، علیرضا جباری دارستانی، فرشید قربانپور، نوید جمشیدی در تهران، مسعود کردپور مسئول آژانس خبری کردپا در ارومیه، مهرنوش طافیان در اهواز، جبار دست‌باز در دیواندره، مرضیه طلایی و علی خطیب‌زاده در سقز، سمیرا علی‌نژاد و بتول بلالی در سیرجان و مجتبی رحیمی[۱۳] در قزوین به دست نهادهای امنیتی بازداشت شده‌اند.[۱۴] کانون حقوق‌بشر ایران در روز چهارشنبه ۶ مهر از بازداشت دست‌کم ۲۰ خبرنگار خبر داد.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸] سایر خبرنگاران بازداشتی عبارتند از:

  • مرضیه امیری، خبرنگار روزنامه شرق، دوشنبه ۹ آبان بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.[۱۹]
  • مهدی بیک، روزنامه‌نگار و دبیر سرویس سیاسی روزنامه اعتماد در شامگاه پنجشنبه ۱۵ دی بازداشت شد. به گفته همسر او، مأموران امنیتی موبایل، لپ‌تاپ و وسایل مهدی بیک را در جریان بازداشتش ضبط کرده‌اند.[۲۰]
  • احسان پیربرناش، روزنامه‌نگار ورزشی و طنزنویس در ۶ آبان بازداشت می‌شود. دادگاه انقلاب ساری او را به ۱۸ سال زندان محکوم می‌کند.[۲۱]
  • روح‌الله زرین، روزنامه‌نگار و خبرنگار آزاد در کردستان در ۱۵ دی بازداشت شد.[۲۲]
  • آریا جعفری، قایقران و نیز عکاس مطبوعاتی با سابقه، بنا بر گزارش انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران در ۳ مهرماه توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصی‌اش بازداشت شد.[۲۳] از دلیل بازداشت و مکان نگهداری وی اطلاع دقیقی در دسترس نیست.[۲۴]
  • نیلوفر حامدی، روزنامه‌نگار روزنامه شرق، پنجشنبه ۳۱ شهریور ماه با هجوم مأموران امنیتی به خانه‌اش بازداشت و موبایل و لپ‌تاپ او و همسرش ضبط شد. مأموران خانه آن‌ها را نیز تفتیش کردند.[۲۵][۲۶]
  • کیانوش سنجری، خبرنگار آزاد و فعال مدنی، در ۲۲ آبان پس از حضور در شعبهٔ ۱ بازپرسی دادسرای زندان اوین بازداشت و به این زندان منتقل شد.[۲۷]
  • وحید شادمان، عکاس خبرنگار، در ۵ آبان در قصر شیرین بازداشت شد.[۲۸]
  • میلاد علوی، خبرنگار روزنامه شرق، در روز ۱۱ دی پس از حضور در دادسرای اوین بازداشت شده‌است.[۲۹]
  • مهدی قدیمی، روزنامه‌نگار سابق شرق و اعتماد در فردیس استان البرز، در خانه والدینش در ۱۲ دی توسط نیروهای حکومتی بازداشت شد.[۲۹]
  • ماندانا صادقی، روزنامه‌نگار منتقد خوزستانی و فعال سیاسی، در روز چهارشنبه ۲۷ مهرماه بازداشت شد. رضا محمدی از مدیران پتروشیمی آبادان و همسر این روزنامه‌نگار نیز صبح همان روز با خشونت توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد.[۳۰]
  • الهه محمدی، خبرنگار روزنامه هم‌میهن که برای پوشش مراسم خاکسپاری مهسا امینی از سقز گزارش داده بود، روز پنجشنبه ۳۱ شهریور بازداشت شد.[۱۴][۳۱] محمدی پس از احضار تلفنی به سوی محل بازجویی در حال حرکت بود که در طی مسیر بازداشت شد.[۳۲]
  • نازیلا معروفیان، خبرنگار و فعال رسانه‌ای، ۸ آبان ماه در تهران بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.[۳۳][۳۴] او پس از تهدیدات نیروهای امنیتی به دلیل انتشار مصاحبه با پدر مهسا امینی بازداشت شد.[۳۵]
  • یلدا معیری، عکاس خبری در جریان اعتراضات سراسری پس از کشته شدن مهسا امینی، دوشنبه در خیابان حجاب ۲۸ شهریور بازداشت شد. وی در فایلی صوتی هنگام بازداشت شرایط بازداشتی‌ها در زندان قرچک را اینچنین روایت کرد: «شرایط ما اینجا بسیار بد است و امنیت جانی نداریم.»[۳۶][۳۷]
  • محسن جعفری راد در جریان سرکوب اعتراضات کرج در ۴ آبان به اتهام حضور، فیلم‌برداری و دعوت به تجمعات غیرقانونی بازداشت و پس از ده روز به قید وثیقه به‌طور موقت آزاد شد. هوشنگ گلمکانی و قوه قضائیه مرگ مشکوک اش در ۱۸ دی را خودکشی اعلام کردند.[۳۸]
  • سعید سیف‌علی، مدیرمسئول «وبگاه خبری دیدبان ایران» پس از چند بار احضار به دادسرای اوین در ۱۷ دی ۱۴۰۱ بازداشت شد.[۳۹]
  • فاطمه مهاجری، مادر ویدا (وحیده) ربانی، روزنامه‌نگار بازداشت‌شده در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران، در نامه‌ای به رئیس قوه قضاییه از «قضاوت‌های سلیقه‌ای» و محکوم شدن فرزندش به «۱۱ سال» حبس انتقاد کرد و گفت که «قلبم به درد، و فریادم به آسمان برآمده است.» او گفت که قاضی، دخترش را با استناد به انتشار شعری از یک شاعر افغانستانی - که «بوسه را به نماز، تشبیه کرده» - مصداق «توهین به مقدسات» دانسته و محاکمه کرده‌است.[۴۰]

اسامی بازداشت‌شدگان[ویرایش]

زمان بازداشت نام حرفه محل فعالیت زمان آزادی توضیحات منبع
۹ آبان مرضیه امیری روزنامه‌نگار روزنامه شرق [۴۱]
۶ آذر مریم وحیدیان روزنامه‌نگار روزنامه شرق [۴۲]
نسترن فرخه روزنامه‌نگار روزنامه شرق ۱۴ آذر آزادی با قید وثیقه [۴۳]

واکنش‌ها[ویرایش]

  • سازمان گزارشگران بدون مرز در آذر ۱۴۰۱ اعلام کرد که ایران با «بازداشت انتقام‌جویانه روزنامه‌نگاران در جریان اعتراض‌های تکان‌دهنده‌ای که از ماه سپتامبر آغاز شده» به سومین زندان بزرگ روزنامه‌نگاران در جهان بدل شده‌است.[۴۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «ادامه اعتراضات در ایران؛ مأموران به تجمع اعتراضی دانشگاه کردستان حمله کردند». بخش فارسی صدای آمریکا.
  2. صادق امامی (۳۰ آبان ۱۴۰۱). «پیشمرگ‌های مسلمان کُرد علیه تجزیه‌طلبان». فرهیختگان (۳۷۳۹). دریافت‌شده در ۳۰ آبان ۱۴۰۱.
  3. «اسامی و مشخصات ۵۷۳ شهید راه آزادی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ - تکمیل می‌شود». ۱۴۰۱-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  4. «صدور حکم ۱۰ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق برای یک مستندساز». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۸.
  5. «گزارش تحقیقی: دست‌کم ۱۵ معترض در بازداشت کشته شده‌اند؛ فشار و «شکنجه» برای گرفتن اعتراف». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۵.
  6. «هشدار نهاد حقوق بشری: ۱۰۹ معترض ایرانی در خطر اعدام هستند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۰.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «شمار کشته‌های خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی به ۲۲۴ نفر رسید». ایندیپندنت فارسی.
  8. شیوا محبوبی: حداقل ۶۰ هزار نفر تا کنون در کل ایران دستگیر شده‌اند, retrieved 2022-11-29
  9. "خبرگزاری هرانا | زن، زندگی، آزادی؛ گزارش تفصیلی از ۸۲ روز اعتراض در سراسر ایران - خبرگزاری هرانا" (به انگلیسی). Retrieved 2023-01-20.
  10. «اعلام آمار رسمی تعداد مجروحان و شهدای پلیس در ناآرامی‌های اخیر». انصاف‌نیوز.
  11. «جمهوری اسلامی با بازداشت روزنامه نگاران مؤثر به دنبال «مرجعیت رسانه ای»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  12. «بازداشت برای منع اطلاع‌رسانی؛ گزارش نهادهای مدافع آزادی بیان از دستگیری خبرنگاران در ایران». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «دستگیری تعداد زیادی فعال مدنی و سیاسی در ایران – DW – ۱۴۰۱/۷/۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «الهه محمدی روزنامه‌نگار بازداشت شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  15. «کانون حقوق بشر ایران از بازداشت 20 روزنامه‌نگار در ایران خبر داد». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  16. «صدای آمریکا بازداشت خبرنگاران در ایران را محکوم کرد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  17. «بازداشت و احضار دست‌کم «۱۰ روزنامه‌نگار» توسط نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  18. «اسامی خبرنگاران بازداشت شده و بیانیه انجمن صنفی روزنامه نگاران». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  19. «مرضیه امیری روزنامه‌نگار شرق بازداشت شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۳۱.
  20. «روزهای پردلهره روزنامه‌نگاران ایرانی». www.radiozamaneh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  21. «۱۰ سال زندان برای خبرنگار ورزشی و طنزنویس؛ حکم احسان پیربرناش صادر شد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۰.
  22. «روزنامه‌نگاران قربانیان اطلاع‌رسانی در ایران». BBC News فارسی. ۲۰۲۳-۰۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  23. «در ادامه موج بازداشت اهالی رسانه آریا جعفری عکاس مطبوعاتی بازداشت شد». ایران وایر. ۷ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۴۰۱.
  24. «آریا جعفری و امیر حسین بریمانی توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند». هرانانیوز. ۷ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۴۰۱.
  25. «نیلوفر حامدی خبرنگار روزنامه شرق بازداشت شد». TRT Persian. ۲۰۲۲-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  26. «نیلوفر حامدی، روزنامه‌نگارِ پیگیر وضعیت مهسا امینی، «بازداشت شد»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  27. «کیانوش سنجری پس از حضور در دادسرای زندان اوین بازداشت شد». humanrightsinir.org. ۲۲ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۲ آبان ۱۴۰۱.
  28. «بازداشت‌های گسترده و غیرقانونی در ایران؛ ریحانه مختاریان و وحید شادمان». پیک ایران. دریافت‌شده در ۱ آذر ۱۴۰۱.
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ «افزایش فشار بر روزنامه‌نگاران؛ مهدی قدیمی و میلاد علوی بازداشت شدند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  30. «بازداشت ماندانا صادقی روزنامه‌نگار منتقد و همسرش در آبادان». ایران وایر. دریافت‌شده در ۱۳ آبان ۱۴۰۱.
  31. جهان، Fararu | فرارو | اخبار روز ایران و (۱۴۰۱-۰۷-۰۷). ««الهه محمدی» خبرنگار روزنامه «هم‌میهن» بازداشت شد». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  32. ایران، عصر (۱۴۰۱-۰۷-۰۷). «بازداشت «الهه محمدی» خبرنگار روزنامه «هم‌میهن»». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  33. «نازیلا معروفیان روزنامه‌نگار سقزی ساکن تهران بازداشت شد». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۱۱-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۴.
  34. «نازیلا معروفیان، روزنامه‌نگار، بازداشت شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۴.
  35. پدر مهسا امینی: معاون پزشک قانونی گفت هر چی صلاح مملکت باشد می‌نویسیم، رادیو فردا، ۲۷ مهر ۱۴۰۱
  36. «کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران خواستار آزادی یلدا معیری، عکاس مطبوعاتی، شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  37. «دستگیری یلدا معیری عکاس مشهور ایرانی در اعتراضات تهران». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  38. «مرگ مشکوک جعفری راد».
  39. «سعید سیف‌علی، مدیر مسئول سایت خبری دیدبان ایران بازداشت شد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۷.
  40. «نامه مادر ویدا ربانی به اژه‌ای: تشبیه بوسه به نماز «توهین به مقدسات» نیست». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۳۰.
  41. «مرضیه امیری روزنامه‌نگار شرق بازداشت شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۳۱.
  42. «اعتراض‌های ایران؛ بازداشت مریم وحیدیان». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۷ آذر ۱۴۰۱.
  43. «نسترن فرخه، خبرنگار روزنامه شرق بازداشت شد». انصاف نیوز. دریافت‌شده در ۸ آذر ۱۴۰۱.
  44. ««ایران سومین زندان بزرگ روزنامه‌نگاران در جهان شد»». یورو نیوز فارسی. دریافت‌شده در ۲۲ آذر ۱۴۰۱.