منطقه شکارممنوع کوه هوا و تنگ‌خور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: ۲۷°۵۰′۰۰″ شمالی ۵۲°۵۲′۰۰″ شرقی / ۲۷٫۸۳۳۳۳°شمالی ۵۲٫۸۶۶۶۷°شرقی / 27.83333; 52.86667

منطقه شکارممنوع کوه هوا و تنگ‌خور
مکانلامرد، خنج، گراش، فارس، ایران
مساحت۱۲۹٬۶۵۸ هکتار

منطقه شکارممنوع کوه هوا و تنگ‌خور با وسعت ۱۲۹٬۶۵۸ هکتار در جنوب شرقی استان فارس و از نظر تقسیمات سیاسی در حوزه سه شهرستان لامرد (شمال غرب، شمال و شمال شرق بخش علامرودشتخنج (بخش محمله) و گراش (دهستان خلیلی) واقع شده‌است و یکی از ۲۰ منطقه شکارممنوع استان فارس به‌شمار می‌رود.[۱][۲] محدوده مذکور در در فاصله ۸۰ کیلومتری شمال شهر لامرد و ۶۵ کیلومتری جنوب غربی و غرب خنج قرار دارد و توسط اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لامرد و همکاری انجمن‌های مردم‌نهاد محلی اداره و حفاظت می‌شود.

تاریخچه حفاظت[ویرایش]

این محدوده از سال ۱۳۷۸ به عنوان منطقه شکار ممنوع انتخاب شده‌است. پاسگاه محیط‌بانی کوه هوا به منظور حفاظت از این منطقه در سال ۱۳۸۰ ساخته شده و چهار نفر محیط‌بان از حیات وحش این منطقه حفاظت می‌کنند.[۳] اولین آگهی رسمی در تاریخ ۱۳۷۸/۱۵/۱۲ در روزنامه رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران به عنوان منطقه شکار ممنوع به مدت پنج سال اعلام گردید. در آخرین آگهی در سال ۱۳۸۶ ممنوعیت شکار در این منطقه به مدت ۵ سال تمدید گردید.[۴]

در سال‌های اخیر با مشارکت اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لامرد و انجمن زمین و زندگی علامرودشت و برپایی چادرهای ویژه به منظور جلوگیری از شکار و زنده‌گیری نوزادان حیات وحش در منطقه شکار ممنوع کوه هوا، جمعیت حیات وحش افزایش چشمگیری داشته‌است.[۵] این انجمن مردم‌نهاد فعالیت جدی حفاظت از این گونه‌ها را با همکاری اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لامرد از سال ۱۳۹۵ آغاز کرد و با احداث ۱۰ باب آبشخور و یک باب پاسگاه قرق‌بانی و استخدام ۳ قرق‌بان در قالب حفاظت مشارکتی سبب افزایش جمعیت حیات وحش منطقه شکار ممنوع کوه هوا و تنگ خور شد؛ به طوری که بر اساس آمار سرشماری حیات وحش این منطقه، جمعیت کَل، بُز و قوچ و میش از تعداد ۸۴ رأس در سال ۹۵ به ۸۰۹ رأس در سال ۹۸ رسید.[۳]

این منطقه با وجود تنوع زیستی بسیار غنی و گونه‌های ارزشمند جانوری و گیاهی همچنان به‌صورت شکارممنوع مدیریت می‌شود. وجود چاه‌های فراوان گاز در کوه‌های هوا و تنگ‌خور، مهم‌ترین دلیل عدم موافقت با ارتقای این منطقه به عنوان یکی از مناطق چهارگانه حفاظت محیط زیست است.[۶]

پوشش گیاهی و زندگی جانوری[ویرایش]

منطقه شکارممنوع کوه هوا و تنگ خور با وسعت ۱۳۰ هزار هکتار شامل کوه‌های هوا، شانول، پرپازنی و کوه تلخ است. تلاقی دو ناحیه رویشی خلیج عمانی و ایران تورانی سبب تنوع گونه‌ای این منطقه شده‌است.[۷] این منطقه دارای پوشش جنگلی نسبتاً متراکمی از گونه‌های بَنه، بادام و پسته کوهی در بین کوه‌های زاگرس جنوبی است. آویشن، بومادران، مرو تلخ و آنغوزه از مهم‌ترین گونه‌های دارویی آن به‌شمار می‌رود.[۸] کنار، استبرق، کلخنگ، کیکم، انواع گون و گونه‌های مرتعی و گیاهان دارویی از دیگر گونه‌های گیاهی منطقه به‌شمار می‌رود.

منطقه شکارممنوع کوه هوا و تنگ خور به علت وجود گونه‌های کل، بز، قوچ، میش و پلنگ و راهگذر حیات وحش دارای ارزش است[۹] و از نظر تنوع زیستی میزبان زیرگونه قوچ و میش منحصر به فرد لارستان و کل و بز است و یکی از بهترین و بکرترین زیستگاه‌های گونه ارزشمند قوچ و میش لارستانی در استان فارس به‌شمار می‌رود.[۶] چهار گونه گربه‌سان مانند پلنگ، کاراکال، گربه جنگلی و گربه وحشی در این منطقه، زیست می‌کنند و همچنین روباه معمولی و شاه‌روباه نیز در آن یافت می‌شود.[۳] همچنین این منطقه زیستگاه چندین گونه مار سمی شامل مار جعفری، کبرای سیاه، گرزه‌مار، افعی شاخدار و افعی پلنگی است.[۱۰][۱۱] گونه‌هایی مانند عقاب دوبرادر نیز در این منطقه زادآوری دارند و پرندگانی مانند کبک و تیهو در آنجا به وفور یافت می‌شود.[۳][۱۲]

تهدیدها و تعارضات[ویرایش]

تخریب طبیعت کوه تنگ‌خور بر اثر تأسیسات میدان گازی شانول

این منطقه شکار ممنوع کوه هوا و کوه تنگ خور را شامل می‌شود. این دو کوه که به ترتیب میدان‌های گازی هما و شانول را در خود جای داده‌اند، در سال‌های اخیر به علت فعالیت‌های اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری از منابع گاز آسیب فراوانی دیده‌اند و چهره بکر طبیعی آن دستخوش تغییر گردیده‌است.[۱۳] علاوه بر تخریب‌های متعدد توسط شرکت ملی گاز ایران و فعالیت‌های اکتشافی و حفاری جهت استخراج گاز، خشک‌سالی‌های پی‌درپی و در نتیجه کاهش منابع آب و غذا و وجود پروانه چرای متعدد و چرای بی‌رویه از جمله تهدیدات در منطقه به‌شمار می‌رود.

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

این منطقه با توجه به وجود چشمه‌سارها و تنوع پوشش گیاهی و همچنین وجود مناطق بکر دیدنی، به خصوص در فصل زمستان و بهار پذیرای بازدیدکنندگان و گردشگران طبیعی می‌باشد.

منابع[ویرایش]

  1. «سه منطقه جدید به مناطق شکار ممنوع استان فارس اضافه شد». ایرنا. ۱۶ اسفند ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  2. «سه منطقه جدید به مناطق شکار ممنوع استان فارس اضافه می‌شود». سازمان حفاظت محیط زیست. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ «افزایش جمعیت گونه‌های حیات وحش در لامرد با مشارکت جوامع محلی». ایلنا. ۱۵ مهر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  4. «مناطق شکارممنوع استان فارس». اداره کل حفاظت محیط زیست فارس. دریافت‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۹۳.
  5. «آبرسانی به حیات وحش منطقه شکار ممنوع کوه هوا». خبرگزاری صدا و سیما. ۲۲ تیر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «آلودگی شدید زیستگاه قوچ لارستان به دلیل ورود مواد شیمیایی از یک دکل حفاری». دیده‌بان محیط زیست و حیات وحش ایران. ۱۶ مرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  7. «ثبت تصاویری از زادآوری افعی شاخ دار در لامرد». سازمان حفاظت محیط زیست. ۱۷ مهر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  8. «منطقه شکار ممنوع کوه هوا و تنگخور لامرد». شبکه تلویزیونی ایران کالا. ۲۱ بهمن ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  9. «آغاز ممنوعیت شکار در مناطق حفاظت شده در فارس». خبرگزاری صدا و سیما. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  10. «ثبت تصاویری از زادآوری افعی شاخ دار در لامرد». سازمان حفاظت محیط زیست. ۱۷ مهر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  11. «ثبت زادآوری مار جعفری در منطقه شکار ممنوع کوه هوا و تنگ خور». سازمان حفاظت محیط زیست. ۱۷ مهر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۹.
  12. «منطقه شکار ممنوع کوه هوا و تنگ‌خور». کویرها و بیابان‌های ایران. دریافت‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۹۳.
  13. جغرافیای علامرودشت، تألیف هادی کریمی، انتشارات ایراهستان، ۱۳۹۱

پیوند به بیرون[ویرایش]