پارک ملی سرخه‌حصار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۵°۳۸′۱۸″شمالی ۵۱°۳۴′۴۶″شرقی / ۳۵٫۶۳۸۳۳۳°شمالی ۵۱٫۵۷۹۴۴۴°شرقی / 35.638333; 51.579444

سرخه‌حصار
نوع منطقه پارک ملی
کشور ایران
استان تهران
وسعت ۹۱۶۸هکتار
اهمیت تنوع زیستی گیاهی
تاریخ ثبت ۱۳۵۹

سرخه‌حصار یکی از پارک‌های ملّی ایران است که در شرق تهران قرارگرفته و مساحت آن در حدود ۹۱۶۸ هکتار می‌باشد که به جز بخش شمال شرقی آن تمام این ناحیه تحت کنترل و حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد.

تاریخچه[ویرایش]

سرخه حصار یکی از قدیمی‌ترین شکارگاه‌های ایران محسوب شده به همین خاطر در گذشته از اهمیت خاصی برخوردار بود. از روزگار آقامحمدخان قاجار منطقه جاجرود به عنوان قرق انتخاب شد و در روزگار فتحعلی‌شاه قاجار همه منطقه جاجرود خجیر و سرخه حصار به صورت قرق درآمد. در ۱۳۱۰ شمسی حدفاصل اراضی و کوه‌های جاجرود و ورجین به نام تلوو هزار دره به این مناطق افزوده شد.[۱] این پارک در سال ۱۳۵۹ به گفته وزیر وقت هوشنگ ضیایی به عنوان پارک ملی به ثبت رسید و طی مصوبه شماره ۹۱ مورخ ۱۳۶۱٫۶٫۲۶ شورایعالی حفاظت محیط زیست با عنوان پارک ملی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته‌است. بر مبنای تبصره ۴ ماده ۳۱ اصلاحی قانون جنگل‌ها کلیه مراتع و اراضی ملی و مناطق حفاظت شده در اختیار سازمان محیط زیست قرار دارد و قابل واگذاری به غیر نیستند.

اقلیم[ویرایش]

آب و هوای این منطقه نیمه خشک است و اختلاف درجه حرارت روز و شب در آن بالا است. متوسط حداکثر درجه حرارت سالانه آن ۹/۱۸ درجه سانتی‌گراد است.[نیازمند منبع] این منطقه از وجود رودخانه جاجرود بهره می‌برد که پس از سد لتیان، در حاشیه منطقه جریان پیدا می‌کند و در شهرک پارچین از منطقه خارج می‌شود. پارک ملی سرخه حصار همچو پارک ملی خجیر دارای اکوسیستمی یکسان می‌باشد.

موقعیت جغرافیائی[ویرایش]

پارک ملی سرخه حصاربا ۳۹۵۷۱۰۸ تا ۳۹۴۰۰۱۵ عرض جغرافیائی و ۵۷۲۲۳۰ تا ۵۶۰۲۷۰ طول جغرافیائی در شرق شهر تهران واقع گردیده‌است. راه‌های ارتباطی این ناحیه عبارتند از: جاده خجیر که از دو راهی زرشکی منشعب می‌شود و تا خجیر ۱۴ کیلومتر است. راه دیگر جاده قصر فیروزه است.[۲]

پوشش گیاهی[ویرایش]

به دلیل وسعت و تفاوت در ارتفاع در قسمت‌های مختلف پارک می‌توان گونه‌های متفاوتی از گیاهان را در این پارک مشاهده کرد.

  • پوشش گیاهی منطقه گرمسیری شامل گز، تاغ، گون، خارشتر و اسپند
  • پوشش گیاهی استپی کوهپایه شامل درمنه و گونه‌های بالشتکی مانند کلاه حسن، گون، چوبک و گیاهان دارویی مانند آویشن، قدومه، بومادران، کاکوتی و پونه کوهی.
  • درختان و درختچه: زالزالک، گوجه وحشی، سرو کوهی

حیات وحش جانوری[ویرایش]

حیواناتی همچون: کل، بز، قوچ، میش البرز مرکزی، آهو، گراز، پلنگ، کفتار، روباه قرمز، شغال، گربه وحشی، گورکن، تشی، خرگوش و سنجاب در آن زیست دارند.

پرندگان موجود در سرخه حصار نیز شامل: حواصیل خاکستری، حواصیل شب، بوتیمار، قار بزرگ، سرسبز، اردک ارده‌ای، خوتکا، اردک نوک پهن، فیلوش، عقاب ماهیگیر، کورکور، قرقی، طرلان، عقاب طلایی، عقاب شاهی، سارگپه، کرکس، دال سیاه، دلیجه، بالابان، بحری، شاهین، آبچلیک و آبیا است.

خزندگان و دوزیستان: مار کرمی، کور مار دوسر، مارآتشی، مارپلنگی، ماردستی، مار آبی، مارشتری، شترمار، یله مار، تیرمار، سوسن مار، افعی شاخدار ایرانی، افعی کوفی، قورباغه معمولی، وزغ سبز، لاک‌پشت ممیزدارغرب نیز از موجودات پارک سرخه حصار هستند.[۳]

عوامل تهدیدکننده منطقه[ویرایش]

از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده می‌توان به تعارضات و تصرفات اراضی به وسیله نیروهای نظامی بهره‌برداری از معدن بالاست. وجود کانون متمرکز انسانی، تغییر کاربری اراضی به منظور شهرسازی بهره‌برداری از گونه‌های غیربومی در ایجاد توسعه فضای سبز پارک نام برد. از دیگر عوامل پارک ایجاد ساختار گردشگری پارک توسط شهرداری تهران جهت سهولت دسترسی شهروندان در تعطیلات رسمی و استفاده از امکانات پارک در دهه هشتاد دیگر شاهد حیات وحش در پارک نیستیم و با قرار گرفتن اتوبان یاسینی و پایانه شرق تهران در منطقه سرخه حصار و انتقال مالکیت رسمی ۲۴۰ هکتار از منابع طبیعی سرخه حصار به تعاونی مسکن شماره یک وزارت جهاد کشاورزی و ساخت ویلاهای مسکونی دیگر محدوده پارک سرخه حصار تبدیل به یک نوار از درختان مقاوم به کمآبی و با تغییر محیط از معتدل به خشک می‌توان بزرگترین بوستان سرخه حصار در شرق تهران بیان کردبا انتقال پایانه اتوبوسرانی در شرق پارک سرخه حصار و ساخت بزرگترین پایانه شرق تهران در ابتدای محله زیتون سرخه حصار لزوم مدیریت شهری و زیست‌محیطی توسعه پایدار شرق تهران مورد توجه قرار گیرد.

جستارهای پیوسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. پارک ملی سرخه حصار | مجله گردشگری ساوش
  2. پارک ملی سرخه حصار | انجمنهای تخصصی محیط زیست
  3. پارک ملی سرخه حصار | همشهری آنلاین - آشنایی با پارک ملی سرخه حصار تهران - حیوانات و موجودات زنده