شیدور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۶°۴۷′۲۸″ شمالی ۵۳°۲۴′۴۰″ شرقی / ۲۶.۷۹۱۱۱°شمالی ۵۳.۴۱۱۱۱°شرقی / 26.79111; 53.41111 جزیرهٔ شیدوَر یا شِتوَر یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. طول این جزیره ۱/۸ و عرض آن حداکثر ۰/۸ کیلومتر و مساحت آن ۱ کیلومتر مربع است.

این جزیره غیرمسکونی است و از توابع شهرستان ابوموسی استان هرمزگان به شمار می‌آید.

جزیره شیدوَر به تعداد زیاد مار سمی سیاهرنگ و کوچک معروف است که معمولاً زیر شن مخفی می‌شوند. به این جزیره "جزیره ماران" و به لهجه محلی مارو نیز گفته می‌شود. شاید غیرمسکونی بودن این جزیره به دلیل حضور این مارها باشد.

شتور در فاصله حدود یک و نیم کیلومتری شرق جزیره لاوان قرار گرفته و از پناهگاه‌های مهم حیات وحش و منطقه طبیعی حفاظت شده‌است که از سال ۱۳۶۶ تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته‌است.

این جزیره از با ارزش‌ترین و مهم‌ترین پناهگاه‌های حیات وحش پرندگان از جمله عقاب دریایی دم سفید، لاک‌پشت‌های دریایی[۱]، ماهی‌ها و دلفین‌ها در خلیج‌فارس است و جزء مناطق حفاظت شده کشور می‌باشد.

در سال ۱۳۹۵ ازسوی دبیرخانه کنوانسیون گونه‌های مهاجر واقع در دفتر منطقه‌ای یونپ در بانکوک، جزیره شیدور به عنوان یکی از زیستگاه‌های مهم لاک‌پشت دریایی معرفی شد.[۲] و به شبکه مناطق مهم لاک‌پشت‌دریایی در اقیانوس هند و جنوب شرق آسیا پیوست.[۳]

پناهگاه حیات‌وحش و تالاب بین‌المللی[ویرایش]

در تاریخ ۱۳۵۴/۵/۲۱ جزیره شیدور به‌عنوان پناهگاه حیات وحش و در تاریخ ۱۹۹۹/۱۲/۲۹ میلادی به عنوان تالاب بین‌المللی مصوب شده است.[۴][۵]

وسعت پناهگاه حیات‌وحش ۹۸ هکتار و وسعت تالاب بین المللی ۸۷۰ هکتار است.

این جزیره غیرمسکونی است و هیچ‌گونه فعالیت انسانی در آن مشاهده نمی‌شود. ساختار بیشتر سواحل این جزیره صخره‌ای بوده به گونه‌ای که ضلع جنوبی، غربی و بخش‌های بیشتر ضلع شمالی را سواحلی به صورت صخره‌ای در برگرفته است. به طور کلی می‌توان گفت جزیره‌ای مسطح (حداکثر ارتفاع ۶ متر) و توده‌ای مرجانی است که با خاک شنی – رسی پوشیده شده است.[۵]

در این جزیره چشمه یا آب سطحی وجود ندارد و میزان بارندگی آن بسیار کم و دمای آن در تابستان به‌طور متوسط ۴۰ درجه سانتی‌گراد است. در طول ساحل جنوبی، غربی و شمال‌غربی جزیره صخره‌هایی با ارتفاع ۲ متر ظاهر شده است. در گوشه جنوب شرقی آن، صخره‌ها به شکل توده‌های درهم فرورفته‌ای از تخته‌سنگ‌ها، حتی در شرایط مد نیز دیده می‌شود. سایر نواحی ساحلی به صورت نوار ماسه‌ای باریکی است که تا شمال‌شرقی جزیره به شکل دماغه‌ای بلند امتداد می‌یابد.[۵]

این تالاب با توجه به دور بودن جزیره از ساحل و مسکونی نبودن آن دارای کاربری خاصی ناست و اهمیت ویژه آن شرایط خاص و منحصر به فرد آن جهت جوجه آوری پرندگان و تولید مثل لاک‌پشتان دریایی بوده که به همین منظور از آن به عنوان بهشت پرندگان یاد می‌شود.[۵]

پوشش گیاهی[ویرایش]

پوشش گیاهی متشکل از چندگونه پایای درختچه‌ای- بوته‌ای است. گونه‌های غالب شامل لیسیوم، سودا، آتریپلکس و گونه‌های سیپروس، ارودیوم و نستورا از دیگر گونه‌های علفی جزیره به شمار می‌روند. چمن شور پاگربه‌ای، گل جالیزی، نوعی ارمک، آفتاب‌‌پرست ساحلی، زدوک، بارهنگ، چوچ (درخت مسواک)، پیر گیاه و گل ماهور شرقی دیگر گونه‌های گیاهی این جزیره کوچک هستند.[۵]

گونه‌های جانوری[ویرایش]

پرندگان[ویرایش]

انواع پرستوهای دریایی شامل پرستوی دریایی گونه سفید، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی کاکلی بزرگ، پرستو دریایی پشت تیره، پرستو دریایی تیره و پرستو دریایی معمولی جمعیت اصلی پرندگان جزیره را تشکیل می‌دهند. این پرستوها هر ساله حدود اردیبهشت ماه وارد جزیره شده و پس از تخم‌گذاری و جوجه‌آوری اواخر مردادماه جزیره را ترک می‌کنند.

از دیگر گونه‌های جوجه‌آور در جزیره می‌توان به اگرت ساحلی اشاره کرد، که بخش کوچکی از جزیره را به خود اختصاص داده و می‌توان آن را در هر دو شکل سفید و خاکستر تیره در جزیره مشاهده کرد. حواصیل سبز و عقاب ماهی‌گیر از دیگر پرندگان این منطقه هستند.

به طور کلی تاکنون دراین جزیره ۱۰ گونه پرنده شناسایی شده است که به جز چکاوک کاکلی و سسک دم‌دراز، بقیه مهاجر هستند.[۵]

خزندگان[ویرایش]

این جزیره یک زیستگاه مهم برای تخم‌ریزی لاک‌پشت‌های دریای همانند لاک‌پشت منقار عقابی و لاک‌پشت سبز محسوب می‌شود. ازجانوران دیگر این جزیره می‌توان خزندگانی نظیر سوسمار دم‌دراز بیابانی، اسکینگ ایرانی، اسکینگ علفزار جنوبی و مار جعفری را نام برد.[۵]

آبزیان[ویرایش]

این جزیره کوچک تنها آب‌سنگ مرجانی حفاظت شده ایران است و در فهرست مهم‌ترین آب‌سنگ‌های مرجانی اتحادیه بین المللی حفاظت و منابع طبیعی (IUCN) نیز ثبت شده است.[۵]

دیگر گونه‌های جاندار[ویرایش]

حداقل ۱۹ گونه مرجان از ۸ جنس و ۶ خانواده در حاشیه جزایر استان هرمزگان از جمله جزیره شیدور گزارش شده است. در جزیره شیدور پستانداران خشکزی تاکنون مشاهد نشده است، اما پستانداران دریایی دارای تنوع خوبی بوده و شامل برخی نهنگ‌ها و دلفین‌هایی مانند نهنگ براید و … هستند.[۵]

جاذبه‌های اکوتوریستی[ویرایش]

آرامش زیستگاهی، بکر بودن و برخورداری از امنیت زیستی عامل اصلی مهاجرت پرندگان به این جزیره است. در زمان مهاجرت جزیره مملو از انواع پرستوهای دریایی و جوجه‌های آن است. پرواز دسته‌جمعی انواع پرستوها منظره‌ای زیبا را در این جزیره کوچک به وجود می‌آورد.[۵]

این چشم‌اندازهای بدیع و سواحل دنج مکان مناسبی برای طبیعت‌گردان و عکاسان است. اما با توجه به شرایط جغرافیایی جزیره مذکور و دوری آن از ساحل استفاده توریستی چندانی نداشته و بیشترین توجه آن از سوی پرنده شناسان و پژوهشگران است.[۵]

تعارضات و تهدیدات مهم منطقه[ویرایش]

• جمع‌آوری تخم پرندگان و لاک‌پشتان دریایی

• آلودگی نفتی ناشی از مجاورت با جزیره لاوان و تردد شناورها

• آلودگی ساحل در نتیجه بازگشت زباله‌های سرگردان در آب (به ویژه بطری‌های پلاستیکی ).

• برداشت غیرمجاز ماسه از ساحل

• شکار لاک‌پشت‌ها جهت استفاده از گوشت آن‌ها

• تخریب لانه‌ها

• ماهی‌گیری غیرمجاز و اقداماتی که موجب تخریب مرجان‌ها می‌شود

• خشک‌سالی

منابع[ویرایش]

  1. «نجات یک قطعه لاک‌پشت پوزه‌عقابی در شهرستان بندرعباس». سازمان حفاظت محیط زیست. بازبینی‌شده در 2017-08-14. 
  2. «سازمان حفاظت محیط زیست /اصلی/سازمان حفاظت محیط زیست/ثبت بین المللی جزیره شیدور به عنوان زیستگاه لاک پشت های دریایی». بازبینی‌شده در 2017-08-14. 
  3. «شیدور به شبکه مناطق مهم لاک‌پشت دریایی پیوست». سازمان حفاظت محیط زیست. بازبینی‌شده در 2017-08-14. 
  4. «اهمیت سهم حقابه در مدیریت و حیات تالاب‌ها». سازمان حفاظت محیط زیست. بازبینی‌شده در 2017-08-14. 
  5. ۵٫۰۰ ۵٫۰۱ ۵٫۰۲ ۵٫۰۳ ۵٫۰۴ ۵٫۰۵ ۵٫۰۶ ۵٫۰۷ ۵٫۰۸ ۵٫۰۹ ۵٫۱۰ «پناهگاه حیات‌وحش شیدور». دیده‌بان محیط‌زیست و حیات‌وحش ایران. بازبینی‌شده در 2017-08-14. 

برخی از اطلاعات بر پایه اطلاعات موجود در وب‌گاه دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان.

جستارهای وابسته[ویرایش]