دریاچه زریبار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دریاچه زریوار (زریبار)
AliAfzali1985 ZarivarLake 2.jpg
دریاچه زریوار (زریبار)
موقعیتایران، استان کردستان
مختصات۳۵°۳۲′ شمالی ۴۶°۰۸′ شرقی / ۳۵٫۵۳۳°شمالی ۴۶٫۱۳۳°شرقی / 35.533; 46.133مختصات: ۳۵°۳۲′ شمالی ۴۶°۰۸′ شرقی / ۳۵٫۵۳۳°شمالی ۴۶٫۱۳۳°شرقی / 35.533; 46.133
کشورهای حوضهایران
بیشترین طول۵ کیلومتر
بیشترین عرض۱٫۶ کیلومتر
بیشترین عمق۶ متر
حجم آب۳۰٫۰۰۰٬۰۰۰ متر مکعب
ارتفاع سطح۱٬۲۸۵ متر
جاهای مسکونیمریوان

دریاچه زریبار یا زریوار مریوان از جمله نقاط گردشگری استان کردستان است که چون نگینی در غرب کشور می‌درخشد. شهرستان مریوان در فاصله 125 کیلومتری شمال غربی سنندج واقع شده است. مریوان با برخورداری از مناطق جنگلی، مرز رسمی باشماق و دریاچه زریوار، روحیه شاد و مهمان پذیر مردم و به علت همجواری با منطقه طبیعت گردی اورامان به یکی از نقاط مورد هدف گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شده است.

دریاچه‌ای که یکی از بزرگترین دریاچه‌های آب شیرین ایران به شمار می آید و از معروفترین و زیباترین جاذبه‌های طبیعی غرب کشور محسوب می شود. ارتفاع دریاچه از سطح دریا 1285 متر است و دور تا دور آن با کوه هایی زیبا از درختان و مراتع احاطه شده است که جلوه ای منحصر به فرد به این دریاچه می دهند. طول این دریاچه 5 و عرض آن 1.6 کیلومتر و عمق آن به طور متوسط در حدود 3 متر (بین 2 تا 5.5 متر) است و همین موضوع باعث شده تا بتوان به راحتی بر روی آن قایقرانی کرد

آب دریاچه زریوار از چشمه های جوشانی که در کف آن قرار دارد و همچنین از آب باران و برف، تامین می شود. این تالاب به دلیل شرایط مناسبی که دارد پذیرای گیاهان و حیوانات مختلفی ست و فعالیت های پرنده نگری و ماهیگیری در آن رونق دارد. تالاب زریبار یکی از منحصر به فردترین دریاچه های آب شیرین جهان به شمار می‌رود و شرایط کلی یک تالاب بین المللی را دارد. این دریاچه در تاریخ بیستم بهمن 1389 با شماره 102 در فهرست میراث طبیعی ایران به ثبت رسیده است. همچنین این تالاب از سال 1388 به عنوان پناهگاه حیات وحش تحت نظر سازمان محیط زیست قرار دارد.

فضای سرسبز اطراف دریاچه، قرارگیری آن در میان کوه ها و دشت ها، محصور بودنش در میان نیزارها و گستره آبی آن منظره ای تماشایی را خلق کرده است. اگر ذره‌ای خلاقیت به خرج دهید و صبور باشید می توانید عکس‌ها و تصاویر زیبایی از سفر به زریبار را ثبت کنید. تالاب زریبار محل زندگی تعداد زیادی از پرنده‌های بومی و مهاجر است. همین موضوع باعث شده تا اینجا به عنوان یکی از محل‌های مناسب پرنده نگری در غرب ایران شناخته شود. اردک سرحنایی و سرسبز، بوتیمار بزرگ و کوچک، انواع چنگر، پرستوهای دریایی، کاکایی‌ها، حواصیل خاکستری، خوتکا، لک لک های مهاجر و پرندگان شکاری همچون سنقر تالابی و دلیچه از جمله پرنده‌هایی هستند که می‌توانید با کمک ابزار مناسب پرنده نگری و کمی صبر و حوصله به تماشای آنها بنشینید.[۱]

این دریاچه ۱۰۲اُمین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.

نامگذاری[ویرایش]

در خصوص نامگذاری این دریاچه، وجه‌تسمیه‌های مختلفی وجود دارد:[۲]

  • واژه زریبار یا زریوار متشکل از دو واژه زری و یا زریا به معنی دریا در گویشهای سورانی اربیلی و هورامی و پسوند بار یا وار است که ترکیبش معنی دریاچه است.در فارسی میانه از پسوند (وار)war و در پهلوی اشکانی از پسوند Bar(بار) استفاده می شد
  • معنی دریا در پارتی اشکانی zreh،( زراه)،در گویش سورانی منطقه اربیل و مکریان به صورت (زره) ،در زبان اوستا به صورت zrayah و در پارسی باستان به صورت drayah که در گویش اردلانی دریا darya و در گویش کرمانجی derya می باشد. در واقع پسوند( وار war) در واژه زریوار احتمالا به ریشه واژه war در زبان پهلوی به معنی دریاچه است بر می گردد که معادل کرمانجی واژه war به معنی دریاچه در گویش کرمانجی گول gole خوانده می شود که دگرگون شده واژه ی war می باشد با توجه به مطالب فوق و ریشه تاریخی و تلفظ واژه به نظر می رسد واژه زریوار درست باشد و معنای زریوار به معنی دریاچه نزدیکتر است.[۳]

اکوسیستم تالاب[ویرایش]

تالاب زریبار به عنوان یک واحد اکولوژیکی و یک اکوسیستم آبی در کردستان پدیده‌ای بسیار زیبا و نادر می‌باشد. زریبار با قرار گرفتن در یک دره طولی نسبتاً وسیعی از دو طرف غرب و شرق با کوه‌های پوشیده از جنگل احاطه شده‌است. پوشش غالب اراضی در این منطقه را جنگل و بیشه زارهای نیمه انبوه تشکیل می‌دهند که گونه غالب جنگلی آن بلوط ایرانی بوده و در حالیکه سایر گونه‌های جنگلی دیگر مانند گلابی وحشی، زالزالک، بادام در شیب‌ها و نقاط مختلف آن خودنمایی می‌کند.

پوشش گیاهی[ویرایش]

از پوشش‌های گیاهی دریاچه می‌توان به گیاهان شناور چون سراتوفیلیوم، سریوفیلیوم و گونه‌هایی از گیاهان خاردار و از گیاهان حاشیه‌ای می‌توان به گونه‌های نی، هزارنی، بارهنگ آبی، نیلوفر آبی، علف هفت‌بند، پیچک‌ها، لویی و بزواش، جگن و نعناع اشاره کرد.

آبزیان[ویرایش]

گونه‌های بومی: سیاه ماهی خالدار، سیاه ماهی معمولی، عروس ماهی، ماهی گامبوزیا (در حال حاضر این‌گونه‌ها در دریاچه یافت نمی‌شوند) گونه‌های غیربومی: ماهی آمور سفید، کپور آیینه‌ای، کپور معمولی، کپور سرگنده و فیتوفاک اشاره کرد. ضمناً یک گونه مارماهی، ۵ گونه فیتوپلانکتون و ۱۷ گونه زئوپلانکتون شناسایی شده‌است. در خصوص گونه‌های وارداتی اخیر توسط سازمان شیلات و آبزیان می‌توان به گونه ماهی Gambosia siaaffinhs از خانواده poecilidae و یک گونه میگوی غول پیکر آب شیرین اشاره کرد.

پرندگان[ویرایش]

در حال حاضر بیش از ۳۱ گونه پرنده بومی و مهاجر زندگی می‌کنند که از این تعداد تقریباً ۱۴ گونه بومی و مابقی انواع پرندگان مهاجرند. اردک سرحنایی و سرسبز (Anos platyrhynchos)، اگرتها، بوتیمار بزرگ و کوچک، انواع چنگر، پرستوهای دریایی، کشیم بزرگ (Podiceps cristafus) و کشیم کوچک (Tachybaptus ruficolis)، کاکائیها، حواصیل خاکستری، خوتکا، گیلار، و پرندگان شکاری همچون سنقر تالابی و دلیچه از گونه‌های با اهمیت و ارزشمند این تالاب به‌شمار می‌آیند.

پستانداران[ویرایش]

روباه قرمز، خرگوش، گراز و گربه وحشی.

لازم است ذکر شود که گونه‌های یاد شده به ویژه پرندگان، همهٔ پرندگان تالاب را شامل نشده بلکه شامل پرندگانی است که به صورت اکثریت بوده و برای افراد قابل مشاهده و تشخیص‌اند که این خانواده‌ها در طبقه‌بندی تالاب‌ها حائز اهمیت می‌باشد.

معرفی (وارد نمودن) گونه‌های غیر بومی برای تولید آبزیان، در کوتاه‌مدت سود اقتصادی دارد اما در بسیاری موارد در درازمدت به نابودی گونه‌های بومی و از بین رفتن محیط طبیعی و کاهش ارزش‌های تالابی منجر می‌شود.

امکانات و تسهیلات برای گردشگران[ویرایش]

  • نمایشگاه‌های صنایع دستی
  • پارکینگ کنار دریاچه
  • هتل سه ستاره زریوار در کنار دریاچه
  • هتل سه ستاره نوروز در مریوان
  • ستادهای اسکان مهمانان در تعطیلات عید و تابستان

خطر خشک شدن تنها دریاچه آب شیرین ایران[ویرایش]

نماینده مردم مریوان و سردآباد در مجلس شورای اسلامی در نطق خود خواستار رسیدگی به وضعیت دریاچه زریبار شد. وی خطاب به ابتکار گفت: قبل از خشک شدن دریاچه زیبای زریبار که تنها دریاچه آب شیرین ایران است، سری به این دریاچه زده و همان‌طور که با دوربین شخصی خود عکس یادگاری در کنار دریاچه ارومیه گرفته‌اید در کنار این دریاچه نیز عکس یادگاری بگیرید و در فیس‌بوک‌تان بگذارید شاید که فرجی باشد.ادامه

سراسرنماها[ویرایش]

سراسرنمای دریاچه زریبار در زمستان در حالت یخ زده
سراسرنمای دریاچه زریبار در تابستان
سراسرنمای دریاچه زریبار در بهار ۱۳۹۴

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام amordad وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. مهرالزمان نوبان (۱۳۷۶نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان، تهران: انتشارات ما، ص. ۲۱۷، شابک ۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴
  3. «دستور زبان پارتی معنی واژه دریا در زبان پارتی صفحه ۴۵».