آسیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Globe centered on Asia, with Asia highlighted. The continent is shaped like a right-angle triangle, with اروپا to the west, oceans to the south and east, and اقیانوسیهto the south-east.
مساحت۴۴٬۵۷۹٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۷٬۲۱۲٬۰۰۰ مایل مربع)[۱]
جمعیت۴٬۱۶۴٬۲۵۲٬۰۰۰ (فهرست قاره‌ها براساس جمعیت)[۲]
ترکم جمعیت87/km2 (225/sq mi)
نام اهلیتآسیایی
کشورها۴۸ عضو سازمان ملل متحد ۶ کشور دیگر (فهرست کشورها)
متعلقات
مناطق ناشناخته
زبان‌هافهرست زبان‌ها
منطقه زمانییوتی‌سی ۲:۰۰+ تا یوتی‌سی ۱۲:۰۰+
اینترنت دامنه سطح‌بالا.asia
بزرگترین شهرهافهرست شهرهای آسیا

آسیادربارهٔ این پرونده /ʌsɪɒ/ بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قاره زمین است. این قاره ۱۲٪ از مساحت سطح زمین و ۳۰٪ از مساحت خشکی‌های این سیاره را در بر می‌گیرد. ۶۰٪ جمعیت کره زمین نیز در این قاره زندگی می‌کنند.[۳]

قاره پهناور آسیا از قطب شمال تا جنوب مدار استوا امتداد یافته‌است و بخش اعظم آن در نیمکرۀ شمالی قرار دارد. آسیا به همراه اروپا، قاره ای را به نام اوراسیا می‌سازند.

در کره زمین تنها دو قاره به یکدیگر متصل اند و آن هم آسیا و اروپا هستند.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

آسیا برگرفته از واژه "Ἀσία’ " از یونان باستان است. در ابتدا از آن برای اشاره به ساحل شرقی دریای اژه استفاده شد، اما بعدها برای اشاره به منطقه آناتولی به کار رفت. رومیان قبل از کاربرد گسترده خود از آن برای اشاره به منطقه لیدیان استفاده کردند. همچنین می تواند ریشۀ این واژه از "Asis" به معنای گل و یا "Asu" سامی به معنای روشنایی یا افزایش باشد.

جغرافیا[ویرایش]

آسیا بزرگترین قاره جهان، دارای شکلی تقریباً سه گوشه است که شبه‌جزایر زیادی دارد و به‌جز کشور اندونزی، دیگر قسمت‌های این قاره تماماً در نیمکره شمالی واقع شده‌است. طول شمالی جنوبی این قاره برابر ۷۶ درجه عرض جغرافیایی است زیرا که جنوبی‌ترین نقطه آن یعنی سنگاپور که در جزیره کوچکی در انتهای جنوبی شبه جزیره ماداکا قرار دارد، یک درجه در شمال واقع است و شمالی‌ترین نقطه آن یعنی دماغه چلیوسکینی (Chelyuskin) در مدار ۷۷ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است.[۴] کوه‌های اورال، دریای خزر، دریای سیاه و دریای آزوف آسیا را از اروپا جدا می‌نمایند، مرز بین آسیا و آفریقا کانال سوئز است و تنگه برینگ آمریکای شمالی را از این قاره جدا می‌سازد. آسیا در بین دو اقیانوس منجمد شمالی و هند قرار دارد.[۵][۶] بلندترین قلهٔ زمین اورست به ارتفاع ۸٬۸۴۸ متر در این قاره قرار دارد.

نقشه قدیمی از آسیا متعلق به سال ۱۷۰۰ میلادی از گیلوم دلیسه کارتوگراف فرانسوی
در این نقشه به نام خلیج فارس با عنوان فرانسوی Golfe Persique اشاره شده‌است. نام دریای خزر نیز کاسپین ذکر شده‌است.

۴٫۳٪ از مساحت قاره آسیا را کوه‌های بلند و تپه‌ها تشکیل می‌دهند، بلندترین رشته‌کوه‌های این قاره عبارتند از هیمالیا، قراقروم، پامیر، تیانشان، هندوکش، قفقاز بزرگ، و آلتایی. هم‌چنین رشته‌کوه نسبتاً کوچک‌تری در این قاره واقع بوده که مهم‌ترین آن‌ها را رشته‌کوه‌های تبت، ایران، ارمنستان و آسیای صغیر تشکیل می‌دهند. قاره آسیا در کنار اروپا می‌باشد. بیشتر جمعیت آسیا را چین و هند تشکیل می‌دهد. فلات‌های آسیا از غرب به شرق عبارت‌اند از آناتولی، ایران، تبت و مغولستان.

ناهمواری‌های آسیا

  1. فلات‌ها:شامل فلات‌های بلند با ارتفاع زیاد و فلات‌های کم ارتفاع قدیمی
  2. سرزمین‌های پهناور و پست جلگه‌ای در شمال و جنوب آسیا
  3. سرزمین‌های دارای کوه‌های آتش فشانی

اطلاعات آماری[ویرایش]

مساحت: ۴۳، ۴۰ میلیون کیلومتر مربع (همراه جزایر).
تعداد کشورهای آسیا: ۴۹ کشور مستقل و همچنان مستعمره پرتغال و انگلیس نیز وجود دارند. (در کل آسیا دارای ۶۰ کشور است)
ارتفاع متوسط از سطح دریا:۹۶۰متر
بلندترین نقطه: اورست ۸٬۸۴۸ متر.
گودترین نقطه و پست‌ترین نقطه و ساحل جهان: دریاچه مرده (بحرالمیت) به عمق ۲۰۰ متر پایینتر از سطح دریا.
گودترین نقطه جهان گودال «ماریانا» به عمق بیش از ۱۱هزار متر واقع در اقیانوس آرام است که اختلاف بلندترین نقطه روی کره زمین (قله اورست) با گودترین نقطه زمین (گودال ماریانا) چیزی حدود ۲۰۰۰۰متر است.
متراکم‌ترین نقطه زمین از نظر جمعیت: جزیره جاوه در کشور اندونزی است.[۷]

فهرست کشور‌ها[ویرایش]

پرچم نشان نام جمعیت
مساحت
(کیلومتر مربع)
زبان رسمی حکومت پایتخت
ایران Emblem of Iran.svg ایران ۸۵٬۴۰۹٬۴۷۴ ۱٬۶۴۸٬۲۹۷ فارسی جمهوری اسلامی ریاستی متمرکز تهران
جمهوری آذربایجان Emblem of Azerbaijan.svg آذربایجان ۱۰٬۲۵۸٬۷۰۹ ۸۶٬۶۰۰ آذربایجانی جمهوری باکو
اردن Coat of arms of Jordan.svg اردن ۱۰٬۳۳۵٬۸۵۳ ۸۹٬۳۴۲ عربی پادشاهی مشروطه امان
ارمنستان Coat of arms of Armenia.svg ارمنستان ۲٬۹۷۰٬۳۸۸ ۲۹٬۷۴۳ ارمنی جمهوری ایروان
ازبکستان Coat of Arms of Uzbekistan.svg ازبکستان ۳۴٬۱۱۰٬۴۴۱ ۴۴۷٬۴۰۰ ازبکی جمهوری پارلمانی تاشکند
امارت اسلامی افغانستان

Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg

افغانستان ۴۰٬۱۰۵٬۸۱۷ ۶۴۷٬۵۰۰ پشتو و دری امارت دیوبندی اسلامی متمرکز کابل
امارات متحده عربی Emblem of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی ۱۰٬۰۴۷٬۶۳۵ ۸۳٬۶۰۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی ابوظبی
اسرائیل

Emblem of Israel.svg

اسرائیل ۸٬۸۳۴٬۸۸۰ ۲۲٬۱۴۵ عبری جمهوری پارلمانی اورشلیم
اندونزی National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg اندونزی ۲۷۷٬۳۱۸٬۱۶۰ ۱٬۹۰۴٬۵۶۹ اندونزیایی جمهوری پارلمانی جاکارتا
بحرین Emblem of Bahrain.svg بحرین ۱٬۷۸۳٬۰۱۲ ۷۶۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی منامه
میانمار State seal of Myanmar.svg برمه (میانمار) ۵۴٬۸۸۴٬۷۵۳ ۶۷۶٬۵۷۸ برمه‌ای حکومت متمرکز نظام پارلمانی جمهوری نایپیداو
برونئی Emblem of Brunei.svg برونئی ۴۴۲٬۹۶۴ ۵٬۷۶۵ مالایی حکومت متمرکز اسلامی پادشاهی مطلقه بندر سری بگاوان
بنگلادش National emblem of Bangladesh.svg بنگلادش ۱۶۶٬۸۳۹٬۴۰۴ ۱۴۷٬۵۷۰ بنگالی جمهوری پارلمانی داکا
پادشاهی بوتان Emblem of Bhutan.svg بوتان ۷۸۲٬۷۶۴ ۳۸٬۳۹۴ دزونگخا پارلمانی متمرکز پادشاهی مشروطه تیمفو
پاکستان State emblem of Pakistan.svg پاکستان ۲۲۶٬۶۱۷٬۶۵۲ ۷۹۶٬۰۹۵ اردو جمهوری اسلامی فدرال اسلام‌آباد
تاجیکستان Coat of arms of Tajikistan.svg تاجیکستان ۹٬۸۲۵٬۳۲۹ ۱۴۳٬۱۰۰ تاجیکی جمهوری پارلمانی دوشنبه
تایلند Garuda Emblem of Thailand.svg تایلند ۷۰٬۰۲۶٬۲۰۲ ۵۱۳٬۱۲۰ تایی مشروطه سلطنتی بانکوک
تایوان Republic of China National Emblem.svg تایوان ۲۳٬۸۷۲٬۳۷۸ ۳۶٬۱۹۳ ماندارین معیار جمهوری نیمه ریاستی تایپه
ترکمنستان Coat of Arms of Turkmenistan.svg ترکمنستان ۶٬۱۴۸٬۴۴۷ ۴۸۸٬۱۰۰ ترکمنی جمهوری عشق‌آباد
ترکیه Emblem of Turkey.svg ترکیه ٨۵٬۵۳۰٬۱۳۷ ۷۸۳٬۵۶۲ ترکی جمهوری ریاستی با پارلمان واحد آنکارا
تیمور شرقی Coat of arms of East Timor.svg تیمور شرقی ۱٬۳۵۱٬۹۴۱ ۱۵٬۰۰۷ تتوم و پرتغالی جمهوری دیلی
چین National Emblem of the People's Republic of China.svg چین ۱٬۴۴۶٬۵۲۱٬۵۱۵ ۹٬۵۹۷٬۰۰۰ ماندارین معیار دولت سوسیالیستی تک‌حزبی پکن
روسیه Coat of Arms of the Russian Federation.svg روسیه ۱۴۶٬۰۱۴٬۹۶۳ ۱۷٬۰۹۸٬۲۴۲ روسی جمهوری نیمه ریاستی فدرال مسکو
ژاپن Imperial Seal of Japan.svg ژاپن ۱۲۵٬۹۸۱٬۶۹۵ ۳۷۷٬۹۱۵ ژاپنی مشروطه سلطنتی توکیو
سری‌لانکا Emblem of Sri Lanka.svg سری‌لانکا ۲۱٬۵۲۹٬۵۹۴ ۶۵٬۶۱۰ سینهایی و تامیل جمهوری نیمه ریاستی متمرکز کلمبو
سنگاپور Coat of arms of Singapore (blazon).svg سنگاپور ۵٬۹۱۰٬۳۹۰ ۶۹۷ چینی، مالایی و تامیل جمهوری سنگاپور
سوریه Coat of arms of Syria.svg سوریه ۱۸٬۰۷۳٬۶۷۷ ۱۸۵٬۱۸۰ عربی نظام تک حزبی جمهوری نیمه ریاستی دمشق
عراق Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg عراق ۴۱٬۴۳۴٬۵۷۳ ۴۳۸٬۳۱۷ عربی نظام پارلمانی جمهوری بغداد
عربستان سعودی Coat of arms of Saudi Arabia.svg عربستان سعودی ۳۵٬۵۳۲٬۱۵۷ ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ عربی پادشاهی مطلقه اسلامی متمرکز ریاض
عمان National emblem of Oman.svg عمان ۵٬۲۸۲٬۰۸۱ ۳۰۹٬۵۰۰ عربی مشروطه سلطنتی مسقط
فلسطین Palestine COA (alternative).svg فلسطین ۵٬۲۶۰٬۹۲۳ ۶٬۲۲۰ عربی و عبری جمهوری پارلمانی غزه/رام‌الله
فیلیپین Coat of Arms of the Philippines.svg فیلیپین ۱۱۱٬۵۰۴٬۸۱۷ ۳۰۰٬۰۰۰ فیلیپینو جمهوری متمرکز مانیل
قبرس Cyprus coat of arms.png قبرس ۱٬۲۱۸٬۸۱۷ ۹٬۲۵۱ ترکی و یونانی جمهوری پارلمانی نیکوزیا
قرقیزستان National emblem of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان ۶٬۶۶۷٬۰۵۸ ۱۹۹٬۹۵۱ قرقیزی جمهوری پارلمانی بیشکک
قزاقستان Emblem of Kazakhstan.svg قزاقستان ۱۹٬۰۷۲٬۱۶۹ ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ قزاقی جمهوری پارلمانی نورسلطان
قطر Emblem of Qatar.svg قطر ۲٬۹۴۵٬۶۷۶ ۱۱٬۵۸۶ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه دوحه
کامبوج Coat of arms of Cambodia.svg کامبوج ۱۷٬۰۲۴٬۴۷۳ ۱۸۱٬۰۳۵ خمر مشروطه سلطنتی پنوم‌پن
کره جنوبی Emblem of South Korea.svg کره جنوبی ۵۱٬۳۲۵٬۹۶۶ ۱۰۰٬۲۱۰ کره‌ای جمهوری سئول
کره شمالی Emblem of North Korea.svg کره شمالی ۲۵٬۹۲۵٬۲۷۰ ۱۲۰٬۵۳۸ کره‌ای جمهوری تک‌حزبی جوچه پیونگ‌یانگ
کویت Coat of arms of Kuwait.svg کویت ۴٬۳۵۴٬۱۱۷ ۱۷٬۸۱۸ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه کویت
گرجستان Greater coat of arms of Georgia.svg گرجستان ۳٬۹۷۹٬۳۶۰ ۶۹٬۷۰۰ گرجی جمهوری پارلمانی تفلیس
لائوس Emblem of Laos.svg لائوس ۷٬۴۱۵٬۱۴۲ ۲۳۶٬۸۰۰ لائوسی حکومت متمرکز دولت سوسیالیستی مارکسیسم وین‌تیان
لبنان Coat of arms of Lebanon.svg لبنان ۶٬۷۸۶٬۴۹۱ ۱۰٬۴۰۰ عربی جمهوری پارلمانی بیروت
مالدیو Coat of arms of Maldives.svg مالدیو ۵۵۳٬۲۰۸ ۲۹۸ دیوهی جمهوری ماله
مالزی Coat of arms of Malaysia.svg مالزی ۳۲٬۹۱۲٬۴۴۶ ۳۲۹٬۸۴۷ مالایی پادشاهی مشروطه فدرال با دو مجلس قانون‌گذاری کوالالامپور
مغولستان State emblem of Mongolia.svg مغولستان ۳٬۳۴۸٬۳۰۶ ۱٬۵۶۴٬۱۱۶ مغولی جمهوری پارلمانی اولان باتور
نپال Emblem of Nepal.svg نپال ۲۹٬۸۳۴٬۴۰۵ ۱۴۷٬۱۸۱ نپالی جمهوری کاتماندو
ویتنام Coat of arms of Vietnam.svg ویتنام ۹۸٬۴۸۴٬۱۴۹ ۳۳۱٬۲۱۲ ویتنامی جمهوری سوسیالیستی حکومت متمرکز هانوی
هند Emblem of India.svg هند ۱٬۳۹۷٬۷۷۹٬۷۹۷ ۳٬۲۸۷٬۲۶۳ هندی جمهوری پارلمانی دهلی نو
یمن Emblem of Yemen.svg یمن ۳۰٬۷۰۷٬۴۰۸ ۵۲۷٬۹۶۸ عربی جمهوری عربی یمن صنعا

فقیرترین و ثروتمندترین کشور های آسیا[ویرایش]

۱۲ کشور فقیر آسیا[ویرایش]

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱  کره شمالی ۱،۸۰۰ دلار
۲  یمن ۲،۰۰۰ دلار
۳  لائوس ۲،۴۷۶دلار
۴  نپال ۲،۵۷۳ دلار
۵ افغانستان ۲،۷۱۲ دلار
۶  تاجیکستان ۳،۱۴دلار
۷  بنگلادش ۳،۵۸۱ دلار
۸  قرقیزستان ۳،۶۶۹ دلار
۹  کامبوج ۴،۰۲۲ دلار
۱۰  پاکستان ۵،۳۷۴ دلار
۱۱  میانمار ۵،۹۳۵ دلار
۱۲  سوریه ۶،۰۰۰ دلار

۱۲ کشور ثروتمند آسیا[ویرایش]

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱  قطر ۱۴۵،۸۹۴ دلار
۲  سنگاپور ۷۸،۷۸۲ دلار
۳  برونئی ۷۲،۸۲۳ دلار
۴  کویت ۷۰،۷۸۵ دلار
۵  امارات متحده عربی ۶۳،۱۸۱ دلار
۶  هنگ کنگ ۵۲،۹۸۴ دلار
۷  عربستان سعودی ۵۱،۷۷۹ دلار
۸  بحرین ۴۹،۶۳۳ دلار
۹  عمان ۴۳،۳۰۴ دلار
۱۰  تایوان ۴۱،۵۳۹ دلار
۱۱  کره جنوبی ۳۹،۴۱۱ دلار
۱۲  ماکائو ۳۸،۰۹۴ دلار

قدرتمند ترین کشور های آسیا[ویرایش]

۱۰ کشور قدرت نظامی آسیا[ویرایش]

جایگاه کشور
اول  روسیه
دوم  چین
سوم  هند
چهارم  کره جنوبی
پنچم  ژاپن
ششم  ترکیه
هفتم  ایران
هشتم  اندونزی
نهم  اسرائیل
دهم  پاکستان

نقشه‌های تاریخی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
  2. "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 25 July 2011.
  3. "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 December 1999..
  4. «آزمایش زمین به صورت یک منبع طبیعت با نمونه‌هایی از آسیا». جغرافیا. انجمن جغرافیدانان ایران. ۲۵۳۷ شاهنشاهی. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
  6. National Geographic Atlas of the World (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  7. کتاب جغرافی سال دوم راهنمایی

سفر به آسیا