شهرستان بدره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شهرستان بدره
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان ایلام
سال شهرستان شدن ۱۳۹۲
شهرستان بدره بر ایران واقع شده‌است
شهرستان بدره
مردم
جمعیت ۱۶٬۴۷۸ نفر[۱]
مذهب شیعه
آب‌وهوا
بارش سالانه ۴۷۱میلیمتر[۲]
روزهای یخبندان سالانه ۳۳٫۵[۳]
شهرها
بدره
تعداد بخش‌ها
بخش مرکزی، هندمینی

مختصات: ۳۳° شمالی ۴۷° شرقی / ۳۳°شمالی ۴۷°شرقی / 33; 47 شهرستان بدره یکی از ده شهرستان استان ایلام است و مرکز آن شهر بدره است.[نیازمند منبع] بدره در ۳۸ کیلومتری غرب مرکز شهرستان دره شهر واقع شده‌است.

تاریخچه[ویرایش]

بدره درسال۱۳۴۷ از ناحیه روستایی به بخش بدره و ناحیه شهری ارتقاء یافت. بدره تاسال۱۳۹۲ در تقسیمات کشوری درحوزه جغرافیایی شهرستان دره شهر وبه عنوان یکی از بخش‌های چهارگانه این شهرستان (بخش مرکزی دره شهر ٬بخش آبدانان، بخش بدره وبخش ماژین) شناخته می‌شد که در۹ تیر۱۳۹۲ از شهرستان دره شهر انتزاع وبه شهرستان ارتقاء یافت. بخش آبدانان نیز درسال۱۳۷۴ از شهرستان دره شهر منتزع وبه شهرستان تبدیل شد

جغرافیا[ویرایش]

حوزه جغرافیایی بدره با طول و عرض تقریبی ۷۰ در ۹ کیلومتری و با مساحت ۶۲۵ کیلومتر مربع دارای طبیعتی کوهستانی و جنگلی است که حدود ۸۰ درصد منطقه پوشیده از جنگل‌های انبوه بلوط است.[۴] بلندترین نقطه ارتفاعی در این شهرستان قله ورزرین با ارتفاع ۳۲۰۰ متری از سطح دریا است. فاصله تا مرکز استان ۷۰ کیلومتر است.

لباس و پوشش مردم[ویرایش]

از زمان افزایش ارتباطات مردم این ناحیه با شهرهای مانند خرمشهر و تهران و… تمایل به نحوه لباس و پوشش به سبک شهرهای فارس نشین افزایش یافته‌است، چنان‌که الان تعداد زیادی زنان و مردان لباسهایی مانند لباسهای مردم مناطق فارس نشین می‌پوشند. اما پیشتر لباس این منطقه کردی بوده.

مردان شلوارهای کردی دست دوز می‌پوشیدند و به جای کمربند از نخ‌های پشمی استفاده می‌کردند. بالاتنه را با پیراهن یا در کردی (کراس) و لباس‌هایی که به آنها قوا(qava) می‌گفتند، می‌پوشاندند. (جالب است بدانید کلمه قوا از کلمهٔ که وا که نوعی بالاپوش در کردستان است می‌آید). بر سر کلاه نمدی می‌گذاشتند و بر روی آن دستمال می‌بستند که به آن لچک(lacek)می‌گویند. از کفش‌های محلی دست دوز بعنوان کلاش(kelas) برای پاپوش استفاده می‌کردند.

اما لباس زیبا و رنگارنگ کردی زنان به این شرح است:

زنان پارچهٔ شلوارهای خود را با مهره‌های رنگارنگی تزئین می‌کردند که به آن پاینک(paynek) می‌گویند. پابندهایی نیز از مهره‌های نسبتاً بزرگی از جنس روی درست می‌کردند که پالهله(pal.hela) نام دارند. زنان پیراهنهای بلندی داشتند که بر روی آن کمرچین وکلنجه (kwelanja)می‌پوشیدند (کلنجه را در اورامان سخمه می‌گویند و در ضمن به عنوان کتی که که وا مردان است اما رنگین تر و بدون جیب که زنان به آن کلیجه می‌گویند) این دو به ترتیب به جای پالتو و کت بوده‌اند و آنها را از مخمل با تزئیناتی خاص می‌دوختند. زنان سر خود را با کلاه‌های پارچه ای می‌پوشاندند که روی آن را با مهره‌های ریز رنگارنگ تزئین می‌کردند و بر روی آن سرون(sarwan) می‌بستند. سرون از سه نوع دستمال درست می‌شد که به آنها کت(kat)، گلونی(gwelvani) و تاکاری(takari) می‌گفتند. زنان خود را با گردنبندهای مهره ای بنام ملینک(melenek) و دستبندهایی به نام دزینک(dezenek)، سکه‌های متصل شده بهم به نام بان سرون(ba nsarvan) و گوشواره، خزمه(xazma) و انگشتر زینت می‌دادند.[۵]

فرهنگ مردم[ویرایش]

اهالی این منطقه رسوم خاصی برای عروسی و عزا دارند. رسومی مانند دزورانی (دزگیرانی)، باوه خون، مراسم تل و باوان، و فرستادن پابه یو یا پاوه یو در عروسی و پرسه[۶] از جمله این رسوم است.[۷]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

نقاط شهری: بدره

شهرستان شدن بدره[ویرایش]

شهرستان شدن بدره در سال ۱۳۹۰ با پیگیری‌های علی عزتی نماینده سابق مردم دهلران، دره شهر و آبدانان در مجلس هشتم مورد بررسی وزارت کشور قرار گرفت و در دیماه سال ۱۳۹۰ توسط کارشناسان تقسیمات کشوری تأیید و برای تصویب نهایی به هیئت دولت ارسال شد.[۸] این مهم در جلسه هیئت دولت (یکشنبه ۹ تیر ۱۳۹۲) به تصویب رسید و بدره رسماً شهرستان شد.[۹]

جمعیّت و زبان[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان بدره در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۶۵۱۷ نفر بوده‌است.[۱۰] زبان مردم این شهرستان کردی جنوبی و لری هندمینی است.[۱۱]

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

تپه‌های لارت[ویرایش]

پشته لارت

تپه‌های لارت مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش مرکزی شهرستان بدره، روستای آبهر پایین واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۲]

مجموعه آثار تنگه دربند[ویرایش]

مجموعه آثار تنگه دربند مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش هندمینی، دهستان آبچشمه، ۳ کیلومتری تنگه دربند واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۳]

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

از جمله مناطق دیدنی این منطقه می‌توان به روستای کلم، تنگه باستانی لارت، تنگه رازیانه و آبشارهای دربند و کوهستان کبیر کوه اشاره کرد که در فصل زمستان و تا اواخر بهار از برف پوشیده‌است.

  • دریاچه سد سیمره
  • منطقه حفاظت شده کبیرکوه
  • غار بره زرد
  • تنگه گنجه
  • تنگه کافری
  • تنگه کلم
  • تنگ الماس و تنگ نور
  • تنگه برنجان
  • گرداب زم زم
  • فروچاله ۱۰میلیون ساله کموترلان

آثار تاریخی ثبت شده بدره[ویرایش]

  • تپه لالار
  • تپه های لارت
  • قلعه کلم
  • امامزادگان نظام الدین وتاج الدین
  • محوطه ارشت
  • تپه بان پرور
  • آتشکده کلم
  • تپه بان گنجه

زیارتگاه ها[ویرایش]

  • امامزاده جابر
  • امامزاده پیرمحمد
  • امامزادگان تاج الدین و نظام الدین
  • امامزاده عباس
  • قدمگاه خضر
  • امامزاده زید بن حمزه

دیگر مکان ها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  2. «آمار بارندگی ایستگاه‌های شاخص هواشناسی استان ایلام در بلند مدت». 
  3. «موقعیت طرح سیمره». 
  4. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  5. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار 1380. 16. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  6. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار 1380. 20. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  7. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار 1380. 21. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  8. علی عزتی خبر داد: پرونده شهرستان شدن بدره به وزارت کشور ارسال شد
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «با پیگیری‌های مصرانه دکتر احمدی، بخش بدره به شهرستان ارتقاء یافت/هندمینی به بخش مستقل». 
  10. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  11. http://www.madakto.ir/historical-attractions-and-tourism.html
  12. «سازمان میراث فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  13. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱.