بدره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بدره
کشور ایران
استانایلام
شهرستانبدره
بخشمرکزی
سال شهرشدن۱۳۴۷[۱]
مردم
جمعیت۸۷۰۸[۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۰۵۴[۳]
میانگین بارش سالانه۴۷۱میلیمتر[۴]
اطلاعات شهری
شهردارعارف نادری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۸۴۳۵۷۲
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۹۸ ط

بدره شهری در استان ایلام و در ۸۰ کیلومتری ایلام و ۳۸ کیلومتری شمال غربی شهر دره‌شهر قرار دارد.

زبان مردم این شهر لری و کردی جنوبی است.[۵]

بدره یکی از قدیمی‌ترین مناطق مسکونی در ایران می‌باشد که در گذشته با نام بدره باغ شناخته می‌شد و تا زمان حکومت پهلوی تحت سلطه اتابکان لر بوده‌است و بعد از تصویب ایجاد استان ایلام از لرستان جدا و جزئی استان ایلام گردید.[

جغرافیا[ویرایش]

این شهر در شرق استان ایلام در موقعیت جغرافیایی ۴۷ درجه طول شرقی و ۳۳ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطهٔ این شهر در جنوب شهر و تپه‌ای به نام چکتایر است که در شمال ارتفاعات کبیرکوه قرار گرفته‌است.[۶]

پوشش مردم[ویرایش]

از زمان افزایش ارتباطات مردم این ناحیه با شهرهای مانند خرمشهر و تهران و… تمایل به نحوه لباس و پوشش به سبک شهرهای فارس‌نشین افزایش یافته‌است، چنان‌که الان تعداد زیادی زنان و مردان لباسهایی مانند لباسهای مردم مناطق فارس‌نشین می‌پوشند. اما پیشتر لباس این منطقه کردی بوده. هرچند که هنوز برخی از قدیمی‌ها از لباس‌های کردی استفاده می‌کنند.

مردان شلوارهای کردی دست دوز می‌پوشیدند و به جای کمربند از نخ‌های پشمی استفاده می‌کردند. بالاتنه را با پیراهن یا در کردی (کراس) و لباس‌هایی که به آن‌ها قَوا می‌گفتند، می‌پوشاندند. (جالب است بدانید کلمه قوا از کلمهٔ که وا که نوعی بالاپوش در کردستان است می‌آید). بر سر کلاه نمدی می‌گذاشتند و بر روی آن دستمال می‌بستند که به آن لَچَک می‌گویند. از کفش‌های محلی دست دوز به عنوان کَڵاش برای پاپوش استفاده می‌کردند. از کمربندهای محلی که آن را دور کمر می‌پیچیدند نیز می‌توان به پژتێن اشاره کرد.

اما لباس زیبا و رنگارنگ کردی زنان به این شرح است:

زنان پارچهٔ شلوارهای خود را با مهره‌های رنگارنگی تزئین می‌کردند که به آن پاینک (paynek) می‌گویند. پابندهایی نیز از مهره‌های نسبتاً بزرگی از جنس روی درست می‌کردند که پالهله (pal.hela) نام دارند. زنان پیراهنهای بلندی داشتند که بر روی آن کمرچین و کولَنجه (kwelanja) می‌پوشیدند (کلنجه را در اورامان سخمه می‌گویند و در ضمن به عنوان کتی که که وا مردان است اما رنگین تر و بدون جیب که زنان به آن کلیجه می‌گویند) این دو به ترتیب به جای پالتو و کت بوده‌اند و آن‌ها را از مخمل با تزئیناتی خاص می‌دوختند. زنان سر خود را با کلاه‌های پارچه ای می‌پوشاندند که روی آن را با مهره‌های ریز رنگارنگ تزئین می‌کردند و بر روی آن سه‌روه‌ن (sarwan) می‌بستند. سه‌روه‌ن از سه نوع ده‌سماڵ درست می‌شد که به آن‌ها کت (kat)، گولونی (gwelvani) و تاکاری (takari) می‌گفتند. زنان خود را با گردنبندهای مهره ای بنام ملینک (melenek) و دستبندهایی به نام دزینک (dezenek)، سکه‌های متصل شده به‌هم به نام بان‌سرون (ba nsarvan) و گوشواره، خزمه (xazma) و انگشتر زینت می‌دادند.[۷]

فرهنگ مردم[ویرایش]

اهالی این منطقه آیین خاصی برای عروسی و عزا دارند. رسومی مانند ده‌زویرانی (ده‌زگیرانی)، باوه خوێن، مراسم تل و باوان، و فرستادن پابه‌وی یا پاوه‌وی در سویر (عروسی) و پرسه (عزاداری) از جمله این آیین‌ها است.

سرودن آوازهایی موسوم به هووره و موور در منطقه بدره رایج است، آواز هووره را در کوهستان و در زمان دلخوشی می‌خوانند و موور آوای غم‌انگیز است که در فراق عزیزان از دست رفته خوانده می‌شود.[۸] .[۹]

ره آورد[ویرایش]

شیرینی برساق، خوراک‌های محلی مانند آشکشکینه، کنگر، روغن و لبنیات محلی و داروهای گیاهی کوهی از ره آوردهای این منطقه می‌باشند.[۱۰][۱۱]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

تپه‌های لارت[ویرایش]

پشته لارت

تپه‌های لارت مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش مرکزی شهرستان بدره، روستای آبهر پایین واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۲]

مجموعه آثار تنگه دربند[ویرایش]

مجموعه آثار تنگه دربند مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش هندمینی، دهستان آبچشمه، ۳ کیلومتری تنگه دربند واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۳]

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

از جمله مناطق دیدنی این شهر می‌توان به روستای کُلم، تنگه باستانی لارت، تنگه کافرین، تنگه رازیانه و آبشارهای دربند و رشته کوه کبیرکوه اشاره کرد که در فصل زمستان و تا اواخر بهار از برف پوشیده‌است.[۱۴]

ورزش[ویرایش]

بدره دارای اماکن ورزشی زیر است:

  • باشگاه ورزشی شهید مرادحاصلی
  • سالن ورزشی خلیج فارس
  • سالن ورزشی اختصاصی کشتی
  • سالن ورزشی اختصاصی بدنسازی
  • استخر سرپوشیده زمزم

در این اماکن، ورزش‌هایی چون بدنسازی، تکواندو، رزمی، ژیمناستیک، فوتسال، کاراته، کشتی، والیبال، بسکتبال، دوومیدانی، شنا انجام می‌گیرد.

نگارخانه[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ الگو:یادکرد سال شهر شدن خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «سال شهرشدن» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. 1395
  3. یادکرد میزان ارتفاع|https://www.bahesab.ir/map/geographic}}
  4. «آمار بارندگی ایستگاه‌های شاخص هواشناسی استان ایلام در بلند مدت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵.
  5. «1».
  6. جغرافیای استان ایلام، مرکز آمار ایران سال ۱۳۸۵
  7. کریمی دوستان، غلامحسین (اول بهار1380). کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان. صص. ۱۶. شابک ۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  8. کریمی دوستان، غلامحسین (اول بهار 1380). کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان. صص. ۲۰. شابک ۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  9. کریمی دوستان، غلامحسین (اول بهار 1380). کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان. صص. ۲۱. شابک ۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  10. فرزان. جغرافیای استان ایلام
  11. ایرج افشار سیستانی. تارخ ایلام و تمدن دیرینه آن
  12. «سازمان میراث فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۱۹.
  13. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  14. «با پیگیری‌های مصرانه دکتر احمدی، بخش بدره به شهرستان ارتقاء یافت/هندمینی به بخش مستقل». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مارس ۲۰۱۶.

<gallery>

جستارهای وابسته[ویرایش]

منطقه حفاظت شده کبیرکوه

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسهٔ جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.