بدره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدره
کشور  ایران
استان ایلام
شهرستان بدره
بخش مرکزی
مردم
جمعیت 3775[۱]
میانگین بارش سالانه ۴۷۱میلیمتر[۲]
اطلاعات شهری
شهردار عبدالعلی غلامیان
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۴۳۵۷۲
شناسهٔ ملی خودرو ۹۸ط ایران

بدره شهری است در شهرستان بدره استان ایلام و در ۳۸ کیلومتری غرب مرکز شهرستان دره‌شهر.

تاریخچه[ویرایش]

بدره درسال۱۳۴۷ از ناحیه روستایی به بخش بدره و ناحیه شهری ارتقاء یافت. بدره تا سال۱۳۹۲ در تقسیمات کشوری درحوزه جغرافیایی شهرستان دره شهر وبه عنوان یکی از بخش‌های چهارگانه این شهرستان (بخش مرکزی دره شهر ٬بخش آبدانان، بخش بدره وبخش ماژین) شناخته می‌شد که در۹ تیر۱۳۹۲ از شهرستان دره شهر انتزاع وبه شهرستان ارتقاء یافت. بخش آبدانان نیز درسال۱۳۷۴ از شهرستان دره شهر منتزع وبه شهرستان تبدیل شد.

جغرافیا[ویرایش]

این شهر در شرق استان ایلام در موقعیت جغرافیایی ۴۷ درجه طول شرقی و ۳۳ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطهٔ این شهر در جنوب شهر و تپه‌ای به نام چکتایر است که در شمال ارتفاعات کبیر کوه قرار گرفته‌است.[۳]

زبان[ویرایش]

بیشتر ساکنان بخش مرکزی بدره به زبان کردی جنوبی سخن می‌گویند.[۴] مردم این منطقه دربخش هندمینی با گویش‌ لری هندمینی که از گویش های متنوع لری می‌باشد، سخن می‌گویند.

[۵]

پوشش مردم[ویرایش]

از زمان افزایش ارتباطات مردم این ناحیه با شهرهای مانند خرمشهر و تهران و… تمایل به نحوه لباس و پوشش به سبک شهرهای فارس نشین افزایش یافته‌است، چنان‌که الان تعداد زیادی زنان و مردان لباسهایی مانند لباسهای مردم مناطق فارس نشین می‌پوشند. اما پیشتر لباس این منطقه کردی بوده. هرچند که هنوز برخی از قدیمی‌ها از لباس‌های کردی استفاده می‌کنند.

مردان شلوارهای کردی دست دوز می‌پوشیدند و به جای کمربند از نخ‌های پشمی استفاده می‌کردند. بالاتنه را با پیراهن یا در کردی (کراس) و لباس‌هایی که به آنها قەوا (qava) می‌گفتند، می‌پوشاندند. (جالب است بدانید کلمه قوا از کلمهٔ که وا که نوعی بالاپوش در کردستان است می‌آید). بر سر کلاه نمدی می‌گذاشتند و بر روی آن دستمال می‌بستند که به آن لەچک (lacek) می‌گویند. از کفش‌های محلی دست دوز بعنوان کڵاش (kelas) برای پاپوش استفاده می‌کردند. از کمبربندهای محلی که آن را دور کمر می‌پیچیدند نیز می‌توان به پژتێن اشاره کرد.

اما لباس زیبا و رنگارنگ کردی زنان به این شرح است:

زنان پارچهٔ شلوارهای خود را با مهره‌های رنگارنگی تزئین می‌کردند که به آن پاینک (paynek) می‌گویند. پابندهایی نیز از مهره‌های نسبتاً بزرگی از جنس روی درست می‌کردند که پالهله (pal.hela) نام دارند. زنان پیراهنهای بلندی داشتند که بر روی آن کمرچین وکوڵەنجه (kwelanja) می‌پوشیدند (کلنجه را در اورامان سخمه می‌گویند و در ضمن به عنوان کتی که که وا مردان است اما رنگین تر و بدون جیب که زنان به آن کلیجه می‌گویند) این دو به ترتیب به جای پالتو و کت بوده‌اند و آنها را از مخمل با تزئیناتی خاص می‌دوختند. زنان سر خود را با کلاه‌های پارچه ای می‌پوشاندند که روی آن را با مهره‌های ریز رنگارنگ تزئین می‌کردند و بر روی آن سەروەن (sarwan) می‌بستند. سەروەن از سه نوع دەسماڵ درست می‌شد که به آنها کەت(kat)، گوڵوەنی (gwelvani) و تاکاری (takari) می‌گفتند. زنان خود را با گردنبندهای مهره ای بنام ملینک (melenek) و دستبندهایی به نام دزینک (dezenek)، سکه‌های متصل شده بهم به نام بان سەروەن (ba nsarvan) و گووشواره، خەزمه (xazma) و انگشتر زینت می‌دادند.[۶]

فرهنگ مردم[ویرایش]

اهالی این منطقه آیین خاصی برای عروسی و عزا دارند. رسومی مانند دەزویرانی (دەزگیرانی)، باوه خوێن، مراسم تل و باوان، و فرستادن پابەوی یا پاوەوی در سویر(عروسی) و پرسه(عزاداری) از جمله این آیین‌ها است.

سرودن آوازهایی موسوم به گوورانی (هووره) و موور در منطقه بدره رایج است، آواز گورانی را در کوهستان و در زمان دلخوشی می‌خوانند و مور آوای غم‌انگیز است که در فراق عزیزان از دست رفته خوانده می‌شود.[۷] .[۸]

ره آورد[ویرایش]

شیرینی برساق، خوراک‌های محلی مانند آشکشکینه، کنگر، روغن و لبنیات محلی و داروهای گیاهی کوهی از ره آوردهای این منطقه می‌باشند.[۹][۱۰]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

تپه‌های لارت[ویرایش]

پشته لارت

تپه‌های لارت مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش مرکزی شهرستان بدره، روستای آبهر پایین واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۱]

مجموعه آثار تنگه دربند[ویرایش]

مجموعه آثار تنگه دربند مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش هندمینی، دهستان آبچشمه، ۳ کیلومتری تنگه دربند واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۲] آثار باستانی زرانگوش و زید از دیگر جاذبه‌های قابل اشاره است.

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

از جمله مناطق دیدنی این شهر می‌توان به روستای کُلم، تنگه باستانی لارت، تنگه رازیانه و آبشارهای دربند و رشته کوه کبیرکوه اشاره کرد که در فصل زمستان و تا اواخر بهار از برف پوشیده‌است.[۱۳]

ورزش[ویرایش]

بدره دارای اماکن ورزشی زیر است:

  • باشگاه ورزشی شهید مرادحاصلی
  • سالن ورزشی خلیج فارس
  • سالن ورزشی اختصاصی کشتی
  • سالن ورزشی اختصاصی بدنسازی
  • استخر سرپوشیده زمزم

در این اماکن، ورزش‌هایی چون بدنسازی، تکواندو، رزمی، ژیمناستیک، فوتسال، کاراته، کشتی، والیبال، بسکتبال، دوومیدانی، شنا انجام می‌گیرد.

ترابری[ویرایش]

پایانه مسافربری[ویرایش]

  • شرکت حمل و نقل وهاب بدره
  • شرکت تعاونی شماره هفت

نگارخانه[ویرایش]

  1. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، 1395. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  2. «آمار بارندگی ایستگاه‌های شاخص هواشناسی استان ایلام در بلند مدت». 
  3. جغرافیای استان ایلام، مرکز آمار ایران سال ۱۳۸۵
  4. غلامحسین کریمی دوستان، کردی جنوبی، سنندج: انتشارات دانشگاه کردستان، ۱۳۸۰
  5. سازمان میراث فرهنگی٬صنایع دستی و گردشگری استان ایلام. http://ilam-miras.ir/index.aspx?siteid=71&pageid=368. 
  6. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار1380. 16. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  7. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار 1380. 20. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  8. کریمی دوستان، غلامحسین. کردی ایلامی (بررسی گویش بدره). سنندج، خیابان پاسداران، دانشگاه کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان، اول بهار 1380. 21. شابک ‎۹۶۴-۷۴۲۵-۰۱-۵. 
  9. فرزان. جغرافیای استان ایلام
  10. ایرج افشار سیستانی. تارخ ایلام و تمدن دیرینه آن
  11. «سازمان میراث فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  12. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  13. «با پیگیری‌های مصرانه دکتر احمدی، بخش بدره به شهرستان ارتقاء یافت/هندمینی به بخش مستقل». 

<gallery>

جستارهای وابسته[ویرایش]

شهرستان بدره

منطقه حفاظت شده کبیرکوه

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسهٔ جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.