شهرستان آبدانان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آبدانان
Abdanan.seyah gav.jpg
دریاچه دوقلوی سیاه گاو آبدانان
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانایلام
سایر شهرهاآبدانان ،سراب‌باغ ،مورموری
بخش‌هابخش مرکزی، سراب‌باغ ،کلات
نام‌های پیشینپشتکوه والی،سراب،جولیان
مردم
جمعیت۴۶٬۹۷۷ نفر[۱]
مذهبشیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت۳۷/۲۳۹۱۲۴ هکتار کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا۸۸۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانهحداکثر +۴۲، حداقل -۱۰
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۸۴
وبگاهآبدانان خبر

شهرستان آبدانان (به کردی: ئاودانان) با مرکزیت آبدانان در استان ایلام و در غرب ایران واقع در جنوب ایلام واقع شده‌است. از نظر جغرافیایی این شهرستان در میان دو کوه کبیر کوه و دینارکوه قرار گرفته که این جغرافیا از عوامل مهم عدم پیشرفت صنعتی شهرستان آبدانان است. راه ارتباطی این شهر به دره شهر و مرکز استان یک مسیر بسیار پرپیچ و خم و خطرناک است که از دل کبیرکوه می‌گذرد. شهرستان آبدانان از بخشهای مرکزی، سرابباغ و مورموری تشکیل شده‌است. اما به جز بخش مرکزی دیگر بخشها به دلیل تازه مدنیت یافتن از خصوصیات شهری زیادی برخوردار نیستند. شمال و جنوب شهرستان درای جغرافیای کوهستانی است و بیشتر طبیعت آن پوشیده از جنگل بلوط می‌باشد ولی بخشهای جنوبی به صورت دشت بوده و دارای خاک حاصلخیز برای کشاورزی می‌باشند. به‌طور متوسط شهرستان از نظر آب و هوایی نسبتاً معتدل است و از غرب و جنوب با شهرستان دهلران، از شمال شرقی با شهرستان دره شهر، از جنوب شرقی با شهرستان اندیمشک همسایه است.

جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز

از آثار باستانی بخش مرکزی این شهرستان می‌توان به قلعه باستانی هزار در معروف به قلعه سیس اشاره نمود که در انتهای هزار در واقع است. این قلعه به عقیده باستان شناسان از بناهای دوره ساسانی می‌باشد که متأسفانه به دلیل بی‌توجهی مسئولین امر و نیز عدم رعایت مردم منطقه دچار تخریب زیاد گردیده و در محیط اطراف آن به فاصله ۱۰ متر اقدام به ساخت و ساز شده و حتی ساختماهای دولتی نظیر مدارس در آن محل احداث گردیده که مزید بر علت گردیده‌است. همچنین از مناطق باستانی دیگر این شهرستان می‌توان به قلعه معروف به قلعه تپه اشاره نمود که در روستای پشت قلعه واقع در ۳ کیلومتری حومه شهر واقع گردیده‌است. از دیگر مناطق باستانی می‌توان قلعه و شهر تاریخی جولیان واقع در شمال دهستان چم کبود و قلعه هزارانی را نام برد. از دیگر نقاط تفریحی ابدانان می‌توان به مناطق زیبا و دیدنی دهستان چم کبود از جمله کوه زیبای کر و دت. دول پهنه. نثار. تنگهٔ خرسی و اب برده رودخانه‌های دایمی موجلسون وخرینه و آب‌بند چم کبود اشاره کرد. همچنین از نقاط تفریحی و سیاحتی آبدانان هم می‌توان به دریاچه دوقلوی سیاه گاو و تفریحگاه سراب آبدانان اشاره کرد. ساکنین شهرستان در بخشهای کشاورزی، دامداری، خدمات و صنعت اشتغال دارند. این شهرستان دارای معادن نفت و گوگرد و چشمه‌های آبگرم است. شهرستان آبدانان به لحاظ نظامی و کشاورزی و دامداری و توریسم اهمیت دارد. در این منطقه منابع کانی فراوان مانند نفت و گوگرد و زاج وجود دارد و به خاطر آب فراوان و وجود جنگل‌ها و مراتع دارای زمین‌های مستعد کشاورزی و دام داری است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

"آبدانان "باتصویب هیئت دولت درسال ۱۳۷۴ به‌طور رسمی به شهرستان ارتقاء یافت. شهرستان آبدانان چهارمین شهرستان پرجمعیت استان ایلام است و ۲۸۶ امین شهرستان ایران از نظر جمعیت است.[۲] این شهرستان دارای سه بخش و شش دهستان است:

شهرک هزارانی

نقاط شهری: آبدانان

نقاط شهری: سراب‌باغ

نقاط شهری: مورموری

زبان[ویرایش]

مردم آبدانان به زبان کردی سخن می‌گویند.[۳][۴][۵]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

از شمال شرقی با شهرستان دره شهر، از شمال با شهرستان ملکشاهی و بخش میمه دهلران، از غرب و جنوب با شهرستان دهلران و از جنوب شرقی با شهرستان اندیمشک همسایه‌است.

طبیعیت و دما[ویرایش]

آبدانان به دلیل وجود دو کوه کبیرکوه و دینارکوه از مناظر طبیعی بکر و پوشیده از درختان بلوط، بادام کوهی پسته کوهی، زالزالک و انجیر کوهی و گیلاس وحشی و … برخوردار است. مهم‌ترین ارتفاعات این شهرستان کبیر کوه و دینار کوه هستند و این شهرستان را در خود محصور کرده‌اند.

از نظر دما در تمام فصول سال دارای نوسانات تقریبا زیادی میباشد. معمولا تابستان هایی نسبتا گرم و زمستان هایی تقریبا سرد را دارا میباشد.

عمده ی بارش ها در این شهرستان به‌صورت باران است و به‌طور میانگین یکبار در سال بارش ها در شهر به‌صورت برف میباشد. اما قله های کبیرکوه و دینارکوه در زمستان اکثر مواقع پوشیده از برف است.

منطقهٔ حفاظت شدهٔ بین‌المللی دینارکوه[ویرایش]

منطقه دینارکوه طی مصوبه شماره ۲۱۷ شورای عالی محیط زیست (کمیسیون زیر بنائی دولت) مورخ ۱۳۸۰/۷/۲۵ با وسعت ۴۰۵۷۹ هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده جنگلی به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته‌است این جنگل در سالهای دور زیستگاه حیوانات و پرندگان زیادی بوده است که در اثر شکار بی رویه اکنون تعداد کمی از حیوانات از جمله دو قلاده پلنگ ایرانی در آن وجود دارد .[۶]

مرگ درختان بلوط، لورانتوس و گرد و غبار[ویرایش]

بیماری لورانتوس: گیاهی است نیمه انگلی که پوشش جنگلی را به عنوان گزینه میزبان انتخاب نموده و در طولانی مدت مرگ تدریجی درخت را به دنبال خواهد داشت. در منطقه حفاظت شده دینارکوه در مناطق جنگلی سپاه و سرچنار جنگلهای بلوط به گیاه نیمه انگلی لورانتوس آلوده شده‌اند. در سال‌های اخیر خشکسالی و به علاوه پدیده ریزگردها موجب ضعیف شدن درختان جنگل‌های دینارکوه شده‌است. این روند درصورت ادامه تا ۳۰ الی ۴۰ سال آینده باعث نابودی منطقهٔ حفاظتی بین‌المللی دینارکوه خواهد شد.[۷]

آثار باستانی[ویرایش]

از آثار باستانی بخش مرکزی این شهرستان می‌توان به قلعه باستانی هزار در معروف به قلعه سیس اشاره نمود که در انتهای هزار در واقع است. این قلعه به عقیده باستان شناسان از بناهای دوره ساسانی می‌باشد که متأسفانه به دلیل بی‌توجهی مسئولین امر و نیز عدم رعایت مردم منطقه دچار تخریب زیاد گردیده‌است. مراكز تاريخی و باستانی:

  1. قلعه هزار در
  2. پشت قلعه
  3. قلعه هزارانی
  4. بقايای شهر جوليان
  5. مجموعه تاريخی پنج برادر مورموري
  6. شهر تاريخی تلور
  7. شهر تاريخی سراب
  8. شهر چوره
  9. شهر دیونه[نیازمند منبع]
  10. منطقه ی بسیار قدیمی قدح

معادن[ویرایش]

این شهرستان دارای معادن عظیم نفت، گاز، گوگرد، چشمه‌های آبگرم… است.[۸]

گردشگری[ویرایش]

شهرستان آبدانان دارای مناطق گردشگری زیادی می‌باشد که از جمله آن‌ها می‌توان به سه آبشار زیبای ماهوته، خروزان و تختان اشاره کرد.[۹] همچنین زیبایی این شهرستان در ایام عید نوروز منطقه میان وار از توابع روستای ماسپی توجه مسافران رو دوچندان می‌کند.

جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز
جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز
اطراف جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز

ترابری[ویرایش]

آبدانان به لحاظ اینکه بین دوکوه دینارکوه و کبیرکوه قرار گرفته از نظر ارتباطی مشکلاتی را برای شهروندان ایجاد کرده‌است راه ارتباطی به دره شهر و تهران، مسیری پر پیچ و خم ولی مطابق اصول مهندسی است که از دل کوه می‌گذرد در بهار منظره‌های جالبی را برای دیدن فراهم می‌سازد و در زمستان بدون داشتن زنجیر چرخ عبور از آن ممکن نیست این جاده در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به سفارش ارتش ساخته شده‌است. از دیگر راه‌های ارتباطی می‌توان به جاده مواصلاتی به خوزستان اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ به سفارش اداره راه و ترابری آبدانان ساخته شد.[۱۰]

فرودگاه[ویرایش]

فرودگاه نظامی شهرستان آبدانان یکی از فرودگاه‌های فنی و دارای شرایط و استانداردهای ملی است که در سال ۱۳۵۲ به منظور مقاصد نظامی و استفاده‌های ترابری و لجستیکی نیروی هوایی احداث شده‌است. این فرودگاه در چهار کیلومتری شرق شهر آبدانان در دوران جنگ ۸ ساله نیز مورد استفاده‌های تدارکاتی و عملیاتی قرار می‌گرفت.[۱۱] پروازهای شرکت ساها نیز تا سال ۷۴ در این فرودگاه انجام می‌شده.[۱۲] فرودگاه نیروی هوایی ارتش در شش کیلومتری شرق آبدانان قرار گرفته که بلندی باند آن نسبت به دریا دو هزار و ۵۰۰ پا است، طول باند فرودگاه شش هزار و ۶۰۰ مترو عرض آن ۹۸ متر است.[۱۳]

چهره‌های سرشناس[ویرایش]

شهید داریوش رضایی نژاد دانشمند سرشناس هسته‌ای ایران در شهر آبدانان زاده شده‌است.[۱۴]

شهید حاج صارم طهماسبی از سرداران و فرماندهان بزرگ هشت سال دفاع مقدس و همرزم شهید مصطفی چمران از دیار آبدانان (شهر سراب‌باغ) است.[۱۵]

شهید علی جرایه نوجوان‌ترین شهید دفاع مقدس در (شهر سراب‌باغ) آبدانان متولد شده‌است.[۱۶]

منابع[ویرایش]

  1. «پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۳ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۲.
  2. «آبدانان». چهارگوشه - معرفی استان ها و شهر های ایران و جاذبه های توریستی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۵.
  3. Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik (2014-06-26). "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies. 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423. ISSN 0021-0862.
  4. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00210862.2014.913423?journalCode=cist20
  5. «زبان و گویش استان ایلام». پایگاه گردشگری استان ایلام.[پیوند مرده]
  6. http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/مناطق_تحت_حفاظت/دینار_کوه_،_ایلام.htm
  7. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژانویه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۵.
  8. http://www.tanineyas.ir/?q=node/2451
  9. http://seeiran.ir/tag/جاذبه-های-طبیعی-آبدانان/
  10. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۵.
  11. http://www.yjc.ir/fa/news/4299637/وزیردفاع-مجوز-استفاده-از-فرودگاه-آبدانان-را-صادر-کرد
  12. http://www.mehrnews.com/news/3743261راه-اندازی-فرودگاه-آبدانان-دارای-صرفه-اقتصادی-است/
  13. http://www.khabaronline.ir/detail/489675/provinces/ilam
  14. http://www.rezaeenejad.ir
  15. http://www.yjc.ir/fa/news/5384627/تشییع-پیکر-شهید-حاج-صارم-طهماسبیتصاویر
  16. http://www.mehrnews.com/news/2002544/یادواره-شهید-علی-جرایه-برگزار-شد

جستارهای وابسته[ویرایش]