پلاک وسایل نقلیه در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

پلاک کلیه وسایل نقلیه در ایران پس از سال ۱۳۸۳ به شکل استاندارد اروپایی (۲۰٫۵ اینچ طول و ۴٫۵ اینچ عرض یا ۵۲۱ در ۱۱۱٫۵ ن میلی‌متر) درآمد.

محتویات

تاریخچه شماره‌گذاری در ایران[نیازمند منبع مستقل][ویرایش]

خودروی با پلاک قدیمی ملایر

در دوران صدارت وثوق الدوله (۱۲۹۸) به درشکه‌ها و گاری‌ها پلاک‌هایی چسبانده شد و هر یک از آن‌ها دارای شماره‌ای شدند. در آن زمان متولی این کار اداره بلدیه (شهرداری) بود. تعویض و نصب پلاک بر روی خودروها در ایران قدمتی طولانی دارد، سابقه اولین خودرو پلاک شده در کشور، به سال ۱۳۰۵ همگام با ورود نخستین خودرو به کشور برمی‌گردد. در سال ۱۳۰۵ که ابتدائی‌ترین خودروها وارد کشور شدند هیچ‌کس فکر نمی‌کرد که امروز با تعدد خودرو مواجه شویم. در آن روزگارها قوانینی که شامل ۳۲بند بود برای شماره‌گذاری خودروها وضع شد که البته این قوانین سه سال بعد از ورود اولین خودروها به کشور یعنی در سال ۱۳۰۸ تنظیم شد. در آن سال، خودروها صاحب پنج پلاک شدند؛ نام کارخانه، آدرس مالک، نمره عقب، نمره جلو و پلاک مالیات. تصویب قوانین به همین‌جا ختم نشد؛ حدود ۱۳۰۸ وقتی تعداد اتومبیل سوارهای شخصی شهر به ۱۵۲۲ نفر رسید، قوانین مربوطه نیز تغییر کرد و پلاک‌ها متشکل از نام شهر و حدود چهار عدد که در بالای نام شهر قرار داشت، شدند.

در گذشته در پلاک خودروها پنج رقم و نام شهری که خودرو در آن پلاک شده بود دیده می‌شد یا به همراه شماره پلاک و نام شهر عددی دیگر در آن درج می‌شد. با افزایش خودرو در کشور، تصمیمی اتخاذ شد تا یکی از حروف الفبای فارسی نیز به نام شهرها افزوده شود و سپس نوبت به پلاک‌هایی رسید که نام شهر با عدد دو رقمی ترکیب و پلاک‌های جدیدی بر روی خودروها نصب شد. در دهه هفتاد، خودروها دیگر از آن شکل و شمایل قدیمی خارج شده و پلاک‌ها نیز لیزری شده بود. در سال ۱۳۷۸ با آمدن پلاک‌های لیزری، مسئولین تصمیم گرفتند که باید همه پلاک‌های خودروها یکسان شوند و این نوع پلاک روی همه خودروها نصب شود. طرح تعویض پلاک در سطح کشور آغاز شد. در این طرح مالکان خودرو، موظف به دریافت برچسب تعویض پلاک شدند و بابت آن برچسب‌ها نیز در آن روزگار مبلغی از آن‌ها گرفته شد.

در دهه هشتاد، نوبت به پلاک‌های ملی رسید که هم دارای ابعاد و طرحی جدید بود و هم در نوع شماره‌گذاری و چیدمان اعداد و حروف در کنار یکدیگر بدیع به نظر می‌رسید. مشکلات تعویض پلاک به گونه‌ای بود که در سال ۸۳، میان نیروی انتظامی و دیوان عدالت اداری اختلاف نظرهایی به وجود آمد که این اختلافات موجود موجب سرگردانی و بلاتکلیفی مردم شد. در همین خصوص، خزانه دار شورای شهر تهران در یکصد و یازدهمین جلسه علنی شورای شهر، با اشاره به ۷۰۰ هزار خودروی پلاک شده طی سال‌های ۸۰ تا۸۳ از دیوان عدالت اداری درخواست کرد که «اگر مصوبه دیوان عدالت اداری (غیرقانونی بودن عدم ثبت تعویض پلاک‌ها در دفاتر ثبت) وجاهت قانونی دارد سایر مسئولان هم باید آن را برای رهایی مردم از سرگردانی بپذیرند و اجرا کنند.» این مشکلات همچنان تا سال ۸۷ ادامه داشت تا اینکه رئیس مرکز شماره‌گذاری راهنمایی و رانندگی اعلام کرد که حدود یک میلیون پلاک قدیمی وجود دارد که هنوز به پلاک کشوری تبدیل نشده‌اند و پانصد هزار زوج پلاک مربوط به سال‌های دهه ۴۰ و اوائل ۵۰ است که در حال حاضر وجود خارجی ندارند و از بین رفته‌اند.

در دهه هشتاد؛ در پلاک‌های جدید کدهای دو رقمی که در سمت راست این پلاک‌ها بود، معرف محل سکونت و آدرس شهر و منطقه‌ای بود که مالک خودرو در زمان خرید خودرو به اداره شماره‌گذاری اعلام کرده بودند. تفاوت فاحش و اصلی و شاید دلیلی که باعث نصب این نوع پلاک بر خودروها شد، در این بود که این پلاک به خودرو تعلق نداشت و متعلق به مالک خودرو بود و با انتقال خودرو به شخصی دیگر پلاک انتقال نمی‌یافت و پلاک تنها به شخص تعلق داشت و با تغییر وسیله نقلیه، شخص همواره از پلاک ثابتی استفاده می‌کند. پلاک با طرح جدید تا حدود بیش از ۶۱ میلیون خودرو شخصی را می‌تواند تحت پوشش قرار دهد و تعداد خودرو در اسفند ۱۳۹۲ توسط مرکز پژوهش‌های مجلس ۱۵٫۱ میلیون عدد اعلام شد.

انواع پلاک‌ها (۱۳۸۴ به بعد)[ویرایش]

پلاک‌های وسایل نقلیه ایرانی دارای یازده نوع برای خودروها و پلاک موتورسیکلت‌ها هستند که در چهار رنگ صادر می‌شوند. شماره‌گذاری خودروها نیز به صورتی است که می‌توان از شماره پلاک آن‌ها به اطلاعاتی مانند استان صادرکننده پلاک، تاریخ صدور پلاک و … پی برد. انواع پلاک‌ها شامل موارد زیر است:

پلاک یک خودرو در شیراز
  • شخصی
  • تاکسی
  • عمومی
  • دولتی
  • جانبازان و معلولین
  • ترانزیت
  • کشاورزی
  • تشریفات
  • نظامی
  • تاریخی
  • موتورسیکلت‌ها
  • مناطق آزاد تجاری صنعتی

خودروهای شخصی[ویرایش]

پلاک‌های ملی شخصی همانطور که از نام آن‌ها مشخص است برای خودروهای شخصی معمولی جامعه صادر می‌شود. این پلاک‌ها به شکل مستطیل می‌باشند و از چپ به راست خوانده می‌شوند که به ترتیب شامل یک عدد دورقمی ، یک حرف از الفبا ، یک عدد سه‌رقمی و در آخر یک عدد دو رقمی در یک کادر مربع شکل که نشان دهنده محل صدور پلاک را نشان می‌دهد می‌باشد. به عنوان مثال: در ایلام عدد ۹۸ نشان دهنده شهرستان‌های ایلام است که وقتی حرف ل در پلاک باشد به معنی شهرستان سیروان است و حرف ط به معنی شهرستان بدره می‌باشد و تفاوت آن با عدد آخر پلاک در این است که عدد آخر پلاک ممکن است منطقه بزرگتری را نشان دهد در حالی که حروف مناطق دقیق تری را نشان می‌دهد.

پلاک شخصی.png

پلاک‌های ملی شخصی با اعداد و حروف مشکی در یک پس زمینه سفید ساخته می‌شوند که در سمت چپ آن‌ها در یک نوار آبی رنگ ، پرچم ایران و عبارت I.R.IRAN به معنی جمهوری اسلامی ایران نوشته شده‌است. در قسمت زیر اعداد نویسه‌های کوچک‌تری وجود دارد که در سمت چپ شماره پلاک به لاتین و در سمت راست تاریخ تولید پلاک نوشته شده‌است.

حروف مورد استفاده در پلاک خودروهای شخصی:

ب، ج، د، ژ (معلولین)، س، ص، ط، ق، ل، م، ن، و، هـ، ی

پلاک‌ ویژه معلولین و جانبازان[ویرایش]

Pelak melie malulin.png

این پلاک ویژه معلولین و جانبازان طراحی شده‌است. دلیل طراحی این پلاک به این علت بوده‌است که در صورت پارک در محل پارک ویژه معلولین و جانبازان قابل تشخیص باشند و همچنین برای دادن سهمیه بنزین و درمان نیز ساماندهی شوند. این پلاک کاملاً شبیه به پلاک ملی شخصی صادر می‌شود و تنها تفاوتش در این است که در آن به جای حروف از نماد ویژه معلولین و جانبازان استفاده شده‌است.

پلاک‌های گذر موقت[ویرایش]

پلاک موقت.jpg

این پلاک برای خودروهایی طراحی شده‌ است که از خارج از کشور به کشور وارد می‌شوند و برای آن‌ها مهلت محدودی مشخص شده‌است. در این پلاک از حرف گ استفاده می‌شود و یک تاریخ نیز در قسمت پایینی کادر مربع شکل به پلاک اضافه شده‌است.

تاکسی[ویرایش]

پلاک تاکسی.png

پلاک ملی تاکسی‌ها فقط برای ناوگان تاکسی رانی در ایران صادر می‌شود. شکل پلاک تاکسی‌ها شبیه به پلاک خودروهای شخصی است؛ با این تفاوت که رنگ زمینه آن زرد رنگ و حرف الفبای آن ت می‌باشد که در بالای آن کلمه‌ی TAXI (تاکسی) به لاتین نوشته شده‌است. کد منطقه صدور پلاک در واقع محل انجام وظیفه تاکسی را مشخص می‌کند. اعداد و حروف این پلاک مشکی بوده و بر روی یک پس زمینه زرد رنگ چاپ می‌شود. این نوع پلاک به صورت کد منطقه‌ای مرکز استان‌ها (غیر از استان تهران) صادر می‌شود.

عمومی[ویرایش]

پلاک عمومی.jpg

پلاک ملی خودروهای عمومی، پلاکی است که به خودروهای حمل‌ونقل عمومی مانند تریلی‌ها، وانت‌بارها، اتوبوس و مینی‌بوس‌ها و … تعلق دارد. اعداد و حروف این پلاک مشکی بوده و بر روی یک پس زمینه زرد رنگ چاپ می‌شود. در این نوع پلاک حرف ع به معنای عمومی چاپ می‌شود.

دولتی[ویرایش]

Pelak melie dolati.png

این پلاک مخصوص خودروهای دولتی اعم از سواری ، اتوبوس ، مینی بوس ، کامیون و … می‌باشد. این پلاک به شکل مستطیل بوده و از چپ به راست خوانده می‌شود و از چپ به راست شامل یک عدد دورقمی ، حرف الفـ ، یک عدد سه‌رقمی یک عدد دورقمی در کادر مربع شکل می‌باشد. اعداد و حروف این پلاک سفید رنگ بوده که بر روی یک پس زمینه قرمز رنگ چاپ می‌شود.

نظامی[ویرایش]

Pelak melie sepah.png

این پلاک ویژه خودروهای سپاه پاسداران (حرف ث)، ارتش (حرف ش)، نیروی انتظامی (حرف پ)، وزارت دفاع (حرف ز) و ستاد کل فرماندهی نیروهای مسلح (حرف ف) می‌باشد. این پلاک به شکل مستطیل می‌باشد و از چپ به راست خوانده می‌شود که شامل یک عدد دو رقمی، یک عدد سه رقمی و در آخر یک عدد دورقمی در یک کادر مربع شکل که محل صدور پلاک را نشان می‌دهد می‌باشد.

پلاک خودروهای تاریخی[ویرایش]

Pelak melie tarikhi.png

پلاک خودروهای تاریخی ایران پلاکی است که به خودروهای قدیمی که دارای ویژگی‌های زیر باشند:

  • خودروهای نفیس: خودروهایی که بیش از ۵۰ سال از تولید آن گذشته باشد.
  • خودروهای قدیمی: خودروهایی که بیش از ۲۵ سال از تولید آن گذشته باشد و از لحاظ طراحی و مهندسی ساخت یا کاربردی بی‌نظیر باشد.
  • خودروهای ویژه: خودروهایی که دارای بعد فرهنگی باشد.

این پلاک به شکل مستطیل بوده و برخلاف سایر پلاک‌های مورد استفاده اندازه آن به صورت استاندارد آمریکایی (دارای ۱۲ اینچ طول و ۶ اینچ عرض) می‌باشد و به سه قسمت مستطیلی تقسیم می‌شود که در مستطیل سمت راست بالا عبارت تاریخی ذکر شده، در سمت راست پایین شماره پلاک قید شده و در سمت چپ پلاک در یک نوار آبی رنگ پرچم ایران در بالا که زیر آن عبارت I.R. IRAN نوشته شده و در قسمت پایین همین نوار عکسی از مکانی تاریخی زده شده‌است.

پلاک سیاسی[ویرایش]

Pelak melie siasi.png

پلاک سیاسی مخصوص خودروهای سفارت‌ها می‌باشد و فقط کارکنان شاغل در سفارت می‌توانند از این خودروها استفاده کنند. صاحبان این خودروها بدون عوارض واردات خودرو می‌توانند خودرو خود را وارد کنند. حرف میانی در این پلاک‌ها به دو صورت D (برای دیپلمات‌ها) و S (برای خدمات سفارت‌خانه‌ها) می‌باشد.

پلاک موتورسیکلت‌ها[ویرایش]

Pelak melie motor.png

این نوع پلاک ویژه موتورسیکلت‌ها می‌باشد که فقط در قسمت عقب وسیله نقلیه نصب می‌شود و این پلاک به صورت مستطیل بوده و اندازه آن مطابق با استاندارد پلاک‌های موتورسیکلت در اروپا می‌باشد. این پلاک به سه بخش تقسیم می‌شود که در قسمت بالا چپ، مستطیل آبی رنگ با پرچم و نوشته I.R. IRAN قرار گرفته‌است. در قسمت بالا یک عدد ۳ رقمی وجود دارد که نشانگر محل صدور پلاک است. در پایین نیز یک عدد ۵ رقمی وجود دارد.

پلاک موتورسیکلت‌ها
R استان کد پلاک R استان کد پلاک
۱ آذربایجان شرقی ۷ ۳۹۱، ۳۹۲، ۳۹۳، ۳۹۴، ۳۹۵، ۳۹۶، ۳۹۷ ۱۷ فارس ١٠ ٦٨٧، ٦٨٨، ٦٨٩ ، ٦٩١ ، ۶۹۲، ۶۹۳، ۶۹۴، ۶۹۵، ۶۹۶، ۶۹۷
۲ آذربایجان غربی ۶ ۳۷۱، ۳۷۲، ۲۷۳، ۳۷۴، ۳۷۵، ۳۷۶ ۱۸ قزوین ۳ ۵۲۳، ۵۲۴، ۵۲۵
۳ اردبیل ۲ ۴۴۲, ۴۴۳ ۱۹ قم ۴ ۶۱۱، ۶۱۲، ۶۱۳، ۶۱۴
۴ اصفهان ۱۵ ۶۱۸ ،۶۱۹ ،۶۲۱، ۶۲۲، ۶۲۳، ۶۲۴، ۶۲۵، ۶۲۶، ۶۲۷، ۶۲۸، ۶۲۹، ۶۳۱، ۶۳۲، ۶۳۳، ۶۳۴ ۲۰ کردستان ۲ ۴۶۱، ۴۶۲
۵ البرز و شهرستان‌های تهران ۵ ۳۱۹، ۳۲۱، ۳۲۲، ۳۲۳، ۳۲۴ ۲۱ کرمان ۶ ۸۱۲، ۸۱۳، ۸۱۴، ۸۱۵، ۸۱۶، ٨١٧،
۶ ایلام ۱ ۵۴۷ ۲۲ کرمانشاه ۴ ۵۱۴، ۵۱۵، ۵۱۶، ۵۱۷
۷ بوشهر ۵ ۸۲۷، ۸۲۸، ۸۲۹، ۸۱۱ ۲۳ کهگیلویه و بویراحمد ۱ ۵۷۱
۸ مرکز تهران ۲۵ ۱۱۱، ۱۱۲، ۱۱۳، ۱۱۴، ...، ۱۳۷ ۲۴ گلستان ۲ ۵۹۶، ۵۹۷
۹ چهارمحال و بختیاری ۱ ۵۵۵ ۲۵ گیلان ۴ ۵۷۸، ۵۷۹، ۵۸۱، ۵۸۲
۱۰ خراسان جنوبی ۲ ۷۹۱، ۷۹۲ ۲۶ لرستان ۳ ۵۳۸، ۵۳۹، ۵۴۱
۱۱ خراسان رضوی ۱۵ ۷۶۱، ۷۶۲، ۷۶۳، ۷۶۴، ۷۶۵، ۷۶۶، ۷۶۷، ۷۶۸، ۷۶۹، ۷۷۱، ۷۷۲، ۷۷۳، ۷۷۴، ۷۷۵، ۷۷۶ ۲۷ مازندران ۳ ۵۸۶، ۵۸۷، ۵۸۸
۱۲ خراسان شمالی ۲ ۷۷۹، ۷۸۱ ۲۸ مرکزی ۴ ۵۳۱، ۵۳۲، ۵۳۳، ۵۳۴
۱۳ خوزستان ۹ ۵۶۱، ۵۶۲، ۵۶۳، ۵۶۴، ۵۶۵، ۵۶۶، ۵۶۷، ۵۶۸، ۵۶۹ ۲۹ هرمزگان ۵ ٨٣٩،٨٣٨،٨٣٧،٨٣٦،٨٣٥
۱۴ زنجان ۳ ۴۷۹، ۴۸۱، ۴۸۲ ۳۰ همدان ۳ ۴۹۸، ۴۹۹، ۵۱۱
۱۵ سمنان ۳ ۷۵۱، ۷۵۲، ۷۵۳ ۳۱ یزد ۵ ۶۳۷، ۶۳۸، ۶۳۹، ۶۴۱، ۶۴۲
۱۶ سیستان و بلوچستان ۴ ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۲، ۸۲۳

حروف مورد استفاده[ویرایش]

حرف ویژه خودروهای حرف ویزه خودروهای حرف ویژه خودروهای
الف ادارات و نهادهای دولتی س سواری‌های شخصی ل سواری‌های شخصی
ب سواری‌های شخصی ش ارتش جمهوری اسلامی ایران م سواری‌های شخصی
پ پلیس و نیروهای انتظامی ص سواری‌های شخصی ن سواری‌های شخصی
ت تاکسی ط سواری‌های شخصی و سواری‌های شخصی
ث سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ع عمومی (اتوبوس، مینی‌بوس، کامیون) ه سواری‌های شخصی
ج سواری‌های شخصی ف فرماندهی ستاد کل نیروهای مسلح ی سواری‌های شخصی
د سواری‌های شخصی ق سواری‌های شخصی D دیپلمات‌های سفارتخانه‌ها
ز وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ک کشاورزی S سرویس‌های سفارتخانه‌ها
ژ معلولین و جانبازان (نماد آن درج شده‌است) گ گذر موقت

کدهای منطقه مربوط به شهرستان‌ها[ویرایش]

کدهای منطقه استانی
استان کد استان کد
تهران ۱۱، ۲۲، ۳۳، ۴۴، ۵۵، ۶۶، ۷۷، ۸۸، ۹۹، ۱۰، ۲۰، ۷۸، ۲۱، ۳۸
خراسان رضوی ۱۲، ۳۲، ۴۲، ۳۶، ۷۴ مازندران ۶۲، ۷۲، ۸۲، ۹۲
اصفهان ۱۳، ۲۳، ۴۳، ۵۳، ۶۷ فارس ۶۳، ۷۳، ۸۳، ۹۳
خوزستان ۱۴، ۲۴، ۳۴ البرز ۶۸، ۷۸، ۲۱، ۳۸
آذربایجان شرقی ۱۵، ۲۵، ۳۵ کرمان ۴۵، ۶۵، ۷۵
گیلان ۴۶، ۵۶، ۷۶ خراسان شمالی ۳۲، ۲۶
آذربایجان غربی ۱۷، ۲۷، ۳۷ خراسان جنوبی ۳۲، ۵۲
همدان ۱۸، ۲۸ مرکزی ۴۷، ۵۷
کرمانشاه ۱۹، ۲۹ بوشهر ۴۸، ۵۸
لرستان ۳۱، ۴۱ کردستان ۵۱، ۶۱
چهارمحال و بختیاری ۷۱، ۸۱ یزد ۵۴، ۶۴
قزوین ۷۹، ۸۹ گلستان ۵۹، ۶۹
هرمزگان ۸۴، ۹۴ قم ۱۶
سیستان‌ و بلوچستان ۸۵، ۹۵ کهگیلویه‌ و بویراحمد ۴۹
سمنان ۸۶، ۹۶ اردبیل ۹۱
زنجان ۸۷، ۹۷ ایلام ۹۸

تهران ۱۱ . ۲۲ . ۳۳ . ۴۴ . ۵۵ . ۶۶ . ۷۷ . ۸۸ . ۹۹ . ۱۰ . ۲۰ . ۷۸ . ۲۱ . ۳۸[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ تهران (۱۳۴ حرف) ۱۱، ۲۲، ۳۳، ۴۴، ۵۵، ۶۶، ۷۷، ۸۸، ۹۹، ۱۰
۲۰ ب ج د س
۲ اسلامشهر

(۴ حرف)

۷۸ ب ی
۲۱ ب
۳۸ ق
۳ رباط‌کریم، بهارستان

(۵ حرف)

۷۸ ج م
۲۱ ج ق
۳۸ ل
۴ شهریار، قدس، ملارد

(۹ حرف)

۷۸ د هـ
۲۱ د ط ل هـ
۳۸ ج ط و
۵ ورامین، پیشوا، قرچک

(۴ حرف)

۷۸ س
۲۱ س م
۳۸ ص
۶ دماوند، پردیس

(۲ حرف)

۷۸ ص
۲۱ ی
۷ پاکدشت

(۲ حرف)

۷۸ ل
۲۱ ن
۸ فیروزکوه ۷۸ ق ۹ ری ۷۸ ن
۱۰ شمیرانات ۷۸ و

البرز ۶۸ . ۷۸ . ۲۱ . ۳۸[ویرایش]

ر شهرستان کد
۱ کرج، فردیس، اشتهارد

(۲۲ حرف)

۶۸ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ ی
۲۱ ص و
۳۸ ب د س م ن هـ ی
۲ ساوجبلاغ، طالقان، نظرآباد

(۲ حرف)

۷۸ ط
۲۱ ص

خراسان رضوی ۱۲ . ۳۲ . ۴۲ . ۳۶ . ۷۴[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ مشهد، بینالود
(۳۰ حرف)
۱۲ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ ی
۴۲ ج ق و هـ
۳۶ ب ج د س ص ط و هـ
۷۴ ب ص د س ق
۲ نیشابور، فیروزه
(۴ حرف)
۳۲ ب ی
۳۶ ل
۷۴ ط
۳ سبزوار، خوشاب، جوین، داورزن، جغتای

(۳ حرف)

۳۲ ج
۴۲ ن
۳۶ م
۴ تربت‌جام
(۲ حرف)
۳۲ ص
۳۶ ی
۵ قوچان
(۲ حرف)
۳۲ ط
۷۴ ج
۶ کاشمر، خلیل آباد

(۲ حرف)

۳۲ م
۳۶ ق
۷ تربت‌حیدریه، مه‌ولات، زاوه

(۳ حرف)

۳۲ ل ن
۳۶ ن
۸ گناباد، بجستان ۳۲ ق ۹ تایباد، باخرز ۳۲ هـ
۱۰ فریمان ۴۲ ب ۱۱ سرخس ۴۲ د
۱۲ درگز ۴۲ س ۱۳ خواف ۴۲ ص
۱۴ چناران ۴۲ ط ۱۵ بردسکن ۴۲ ل
۱۶ رشتخوار ۴۲ م ۱۷ کلات ۴۲ ی

مازندران ۶۲ . ۷۲ . ۸۲ . ٩٢[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ ساری، میاندورود

(۵ حرف)

۶۲ ب ج د س ص
۲ آمل

(۴ حرف)

۷۲ ب
۸۲ د ق
٩٢ ب
۳ بابل

(۵ حرف)

۷۲ ج
۸۲ ج ص م
٩٢ ج
۴ تنکابن، عباس آباد

(۲ حرف)

۷۲ د
۸۲ ط
۵ نوشهر

(٢ حرف)

۷۲ ص
٨٢ ی
۶ رامسر ۷۲ س ۷ نور ۷۲ ط
۸ بهشهر، گلوگاه

(۲ حرف)

۷۲ ق
۸۲ ه
۹ قائمشهر، سیمرغ

(۳ حرف)

۷۲ ل
۸۲ س ن
۱۰ بابلسر، فریدونکنار

(۲ حرف)

۷۲ م
۸۲ ل
۱۱ چالوس، کلاردشت

(٢ حرف)

۷۲ ن
٨٢ و
۱۲ محمودآباد ۷۲ و ۱۳ نکا ۷۲ هـ
۱۴ جویبار ۷۲ ی ۱۵ سوادکوه ۸۲ ب

اصفهان ۱۳ . ۲۳ . ۴۳ . ۵۳ . ۶۷[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ اصفهان
(۲۵ حرف)
۱۳ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ ی
۵۳ ب ج د س ص ق ل و
۶۷ ب ج د س
۲ کاشان
(۳ حرف)
۲۳ ب
۴۳ و
۵۳ هـ
۳ نجف‌آباد
(۳ حرف)
۲۳ ج
۴۳ م
۵۳ ن
۴ خمینی‌شهر
(۳ حرف)
۲۳ س
۴۳ ن
۵۳ ی
۵ لنجان
(۳ حرف)
۲۳ ی
۴۳ هـ
۶۷ ص
۶ شهرضا
(۲ حرف)
۲۳ د
۵۳ ط
۷ شاهین‌شهر، برخوار

(۳ حرف)

۴۳ د ل
۵۳ م
۸ فلاورجان
(۲ حرف)
۲۳ هـ
۴۳ ی
۹ مبارکه
(۲ حرف)
۴۳ ج ط
۱۰ گلپایگان ۲۳ ص ۱۱ نطنز ۲۳ ط
۱۲ اردستان ۲۳ ق ۱۳ خوانسار ۲۳ ل
۱۴ نائین،خوروبیابانک ۲۳ م ۱۵ سمیرم ۲۳ ن
۱۶ فریدون‌ شهر ۲۳ و ۱۷ آران و بیدگل ۴۳ س
۱۸ تیران و کرون ۴۳ ص ۱۹ دهاقان ۴۳ ق
۲۰ فریدن، چادگان، بوئین و میاندشت ۴۳ ب

فارس ۶۳ . ۷۳ . ۸۳ . ۹۳[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ شیراز، سروستان، خرامه، کوار، زرقان

(۲۲حرف)

۶۳ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ ی
۹۳ ب ج د س ص ط ق م ن
۲ لارستان، گراش، خنج
(۳ حرف)
۷۳ ج
۸۳ م
۹۳ ل
۳ مرودشت، پاسارگاد
(۳ حرف)
۷۳ ل
۸۳ و
۹۳ و
۴ جهرم
(۲ حرف)
۷۳ ب
۸۳ هـ
۵ فسا
(۲ حرف)
۷۳ س
۸۳ ی
۶ کازرون، قائميه
(۲ حرف)
۷۳ ص
۸۳ ن
۷ داراب ۷۳ د
۸ فیروز آباد ۷۳ ط ۹ آباده، سورمق، بيدك ۷۳ ق
۱۰ لامرد ۷۳ م ۱۱ نی ریز ۷۳ ن
۱۲ استهبان ۷۳ و ۱۳ اقلید ۷۳ هـ
۱۴ سپیدان، بيضاء ۷۳ ی ۱۵ زرین‌دشت ۸۳ ج
۱۶ قیر و کارزین ۸۳ د ۱۷ مهر ۸۳ س
۱۸ ارسنجان ۸۳ ص ۱۹ خرمبید ۸۳ ط
۲۰ بوانات ۸۳ ق ۲۱ فراشبند ۸۳ ل
۲۲ ممسنی ( نور آباد )، رستم ۸۳ ب

خوزستان ۱۴ . ۲۴ . ۳۴[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ اهواز (۱۲حرف)
باوی، کارون، حمیدیه
۱۴ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ
۲ آبادان
(۲ حرف)
۲۴ ب
۳۴ ق
۳ دزفول
(۳ حرف)
۲۴ د
۳۴ ص و
۴ بهبهان، آغاجاری
(۲ حرف)
۲۴ س
۳۴ ن
۵ بندرماهشهر
(۲ حرف)
۲۴ ط
۳۴ ط
۶ شوشتر، گتوند
(۲حرف)
۲۴ ن
۳۴ هـ
۷ خرمشهر ۲۴ ج
۸ مسجد سلیمان، اندیکا ۲۴ ص ۹ اندیمشک ۲۴ م
۱۰ دشت آزادگان،هویزه ۲۴ ق ۱۱ شوش ۲۴ و
۱۲ رامهرمز،رامشیر،هفتکل ۲۴ ل ۱۳ شادگان ۲۴ هـ
۱۴ ایذه ۲۴ ی ۱۵ باغملک ۳۴ ب
۱۶ امیدیه ۳۴ ج ۱۷ هندیجان ۳۴ د
۱۸ لالی ۳۴ س

آذربایجان شرقی ۱۵ . ۲۵ . ۳۵[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ تبریز
(۱۶ حرف)
۱۵ ب ج د س ص ط ق ل م ن و هـ ی
۳۵ ل م و
۲ مراغه
(۲ حرف)
۲۵ ب
۳۵ ق
۳ مرند
(۲ حرف)
۲۵ ج
۳۵ ط
۴ میانه
(۲ حرف)
۲۵ د
۳۵ ن
۵ اهر، هوراند
(۲ حرف)
۲۵ س
۳۵ هـ
۶ سراب ۲۵ ص ۷ جلفا ۲۵ ط
۸ هشترود ۲۵ ق ۹ بناب ۲۵ ل
۱۰ بستان آباد ۲۵ م ۱۱ شبستر ۲۵ ن
۱۲ کلیبر، خداآفرین ۲۵ و ۱۳ هریس ۲۵ هـ
۱۴ آذر شهر ۲۵ ی ۱۵ اسکو ۳۵ ب
۱۶ ورزقان ۳۵ ج ۱۷ عجب شیر ۳۵ د
۱۸ چاراویماق ۳۵ س ۱۹ ملکان ۳۵ ص

قم ۱۶[ویرایش]

ر شهرستان کد
۱ قم (۹ حرف) ۱۶ ب ج د س ص ط ق ل م

آذربایجان غربی ۱۷ . ۲۷ . ۳۷[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ ارومیه (۹ حرف) ۱۷ ب ج د س ص ط ق ل م
۲ خوی، چایپاره (۳ حرف) ۲۷ ب ، ۳۷ ب م
۳ مهاباد
(۲ حرف)
۲۷ ج
۳۷ ص
۴ ماکو، پلدشت، شوط

(۲ حرف)

۲۷ د
۳۷ ل
۵ سلماس
(۲ حرف)
۲۷ س
۳۷ ق
۶ نقده
(۲ حرف)
۲۷ ص
۳۷ ن
۷ میاندوآب
(۲ حرف)
۲۷ ط
۳۷ ج
۸ بوکان
(۲ حرف)
۲۷ ن
۳۷ ط
۹ تکاب ۲۷ ق ۱۰ شاهین دژ ۲۷ ل
۱۱ سردشت ۲۷ م ۱۲ پیرانشهر ۲۷ و
۱۳ چالدران ۲۷ هـ ۱۴ اشنویه ۲۷ ی

همدان ۱۸ . ۲۸[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ همدان (۷ حرف) ۱۸ ب ج د س ص ط ق
۲ نهاوند ۲۸ ب ۳ ملایر (۲ حرف) ۲۸ ج ل
۴ تویسرکان ۲۸ د ۵ کبودرآهنگ ۲۸ س
۶ رزن ۲۸ ص ۷ بهار ۲۸ ط
۸ اسدآباد ۲۸ ق

کرمانشاه ۱۹ . ۲۹[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ کرمانشاه (۹ حرف) ۱۹ ب ج د س ص ط ق ل م
۲ اسلام‌آباد غرب، دالاهو (۲ حرف) ۲۹ ب هـ
۳ گیلان غرب ۲۹ ج ۴ سرپل ذهاب ۲۹ د
۵ پاوه ۲۹ س ۶ کنگاور ۲۹ ص
۷ قصرشیرین ۲۹ ط ۸ سنقر ۲۹ ق
۹ جوانرود، روانسر ۲۹ ل ۱۰ صحنه ۲۹ م
۱۱ هرسین ۲۹ ن ۱۲ ثلاث باباجانی ۲۹ و

یزد ۵۴ . ۶۴[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ یزد (۸ حرف) ۵۴ ب ج د س ص ط ق ل
۲ اردکان ۶۴ ب ۳ تفت ۶۴ ج
۴ میبد ۶۴ د ۵ بافق ۶۴ س
۶ مهریز ۶۴ ص ۷ ابرکوه ۶۴ ط
۸ خاتم ۶۴ ل ۹ صدوق ۶۴ م

کرمان ۴۵ . ۶۵ . ۷۵[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ کرمان (۹ حرف) ۴۵ ب ج د س ص ط ق ل م
۲ رفسنجان، انار
(۳حرف)
۶۵ ب ی
۷۵ س
۳ بم، ریگان، فهرج، نرماشیر

(۲ حرف)

۶۵ ج
۷۵ ج
۴ سیرجان
(۳ حرف)
۶۵ د
۷۵ ب ص
۵ جیرفت
(۲ حرف)
۶۵ ص
۷۵ د
۶ زرند، کوهبنان
(۲ حرف)
۶۵ ط
۷۵ ط
۷ کهنوج، قلعه گنج، فاریاب، رودبار جنوب

(۲ حرف)

۶۵ ق
۷۵ ق
۸ بافت، ارزوئیه، رابر ۶۵ س ۹ شهربابک ۶۵ ل
۱۰ بردسیر ۶۵ م ۱۱ منوجان ۶۵ ن
۱۲ عنبرآباد ۶۵ و ۱۳ راور ۶۵ هـ

گیلان ۴۶ . ۵۶ . ۷۶[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ رشت (۹ حرف) ۴۶ ب ج د س ص ط ق ل م
۲ بندرانزلی
(۲ حرف)
۵۶ ب
۷۶ س
۳ لاهیجان
(۲ حرف)
۵۶ ج
۷۶ د
۴ آستارا ۵۶ د ۵ طالش
(۲ حرف)
۵۶ س
۷۶ ق
۶ رودسر
(۲ حرف)
۵۶ ص
۷۶ ط
۷ رودبار ۵۶ ط
۸ صومعه سرا ۵۶ ق ۹ فومن ۵۶ ل
۱۰ لنگرود
(۲ حرف)
۵۶ م
۷۶ ص
۱۱ رضوانشهر ۵۶ ن
۱۲ املش ۵۶ و ۱۳ ماسال ۵۶ هـ
۱۴ شفت ۵۶ ی ۱۵ سیاهکل ۷۶ ب
۱۶ آستانه اشرفیه ۷۶ ج

مرکزی ۴۷ . ۵۷[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ اراک (۶ حرف) ۴۷ ب ج د س ص ط
۲ ساوه (۳ حرف) ۵۷ ب و هـ ۳ خمین ۵۷ ج
۴ محلات ۵۷ د ۵ تفرش ۵۷ س
۶ دلیجان ۵۷ ص ۷ آشتیان ۵۷ ط
۸ شازند ۵۷ ق ۹ زرندیه ۵۷ ل
۱۰ ۵۷ م ۱۱ کمیجان ۵۷ ن

بوشهر ۴۸ . ۵۸[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ بوشهر (۴ حرف) ۴۸ ب ج د س
۲ دشتستان (۲ حرف) ۵۸ ب م ۳ گناوه ۵۸ ج
۴ کنگان ۵۸ د ۵ تنگستان ۵۸ س
۶ دشتی ۵۸ ص ۷ دیر ۵۸ ط
۸ دیلم ۵۸ ق ۹ جم ۵۸ ل

گلستان ۵۹ . ۶۹[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ گرگان (۴ حرف) ۵۹ ب ج د س
۲ گنبد کاووس (۳ حرف) ۶۹ ب و هـ ۳ بندرترکمن ۶۹ ج
۴ کردکوی ۶۹ د ۵ علی‌آباد ۶۹ س
۶ آزادشهر ۶۹ ص ۷ مینودشت ۶۹ ط
۸ بندرگز ۶۹ ق ۹ رامیان ۶۹ ل
۱۰ آق قلا ۶۹ م ۱۱ کلاله ۶۹ ن

لرستان ۳۱ . ۴۱[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ خرم‌آباد (۴ حرف) ۳۱ ب ج د س
۲ بروجرد (۳ حرف) ۴۱ ب م ن ۳ الیگودرز ۴۱ ج
۴ دورود ۴۱ د ۵ کوهدشت ۴۱ س
۶ دلفان ۴۱ ص ۷ ازنا ۴۱ ط
۸ پل دختر ۴۱ ق ۹ سلسله ۴۱ ل

کردستان ۵۱ .۶۱[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ سنندج (۴ حرف) ۵۱ ب ج د س
۲ سقز (۲ حرف) ۶۱ ب م ۳ بیجار ۶۱ ج
۴ بانه (۲ حرف) ۶۱ د ه ۵ قروه (۲ حرف) ۶۱ س ن
۶ مریوان (۲ حرف) ۶۱ ص و ۷ دیواندره ۶۱ ط
۸ کامیاران ۶۱ ق ۹ سروآباد ۶۱ ل

چهارمحال و بختیاری ۷۱ . ۸۱[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ شهرکرد (۴ حرف) ۷۱ ب ج د س ۲ بروجن (۲ حرف) ۸۱ ب ط
۳ اردل ۸۱ ج ۴ فارسان ۸۱ د
۵ لردگان ۸۱ س ۶ کوهرنگ ۸۱ ص

اردبیل ۹۱[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ اردبیل (۵ حرف) ۹۱ ب ج د هـ ی
۲ پارس‌آباد ۹۱ س ۳ خلخال ۹۱ ص
۴ گرمی ۹۱ ط ۵ مشگین‌شهر ۹۱ ق
۶ بیله‌سوار ۹۱ ل ۷ نیر ۹۱ م
۸ نمین ۹۱ ن ۹ کوثر ۹۱ و

خراسان جنوبی ۳۲ . ۵۲[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ بیرجند

(۳ حرف)

۳۲ د
۵۲ ب ج
۲ قائنات ۵۲ ص
۳ فردوس ۵۲ ط ۴ نهبندان ۵۲ ق
۵ سربیشه ۵۲ ل ۶ طبس ۶۴ ق

خراسان شمالی ۳۲ . ۲۶[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ بجنورد

(۳ حرف)

۳۲ س
۲۶ ب ج
۲ شیروان ۲۶ ص
۳ اسفراین ۲۶ ط ۴ جاجرم و گرمه ۲۶ ق
۵ مانه و سملقان ۲۶ ل ۶ فاروج ۲۶ م

هرمزگان ۸۴ . ۹۴[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ بندر عباس (۶ حرف) ۸۴ ب ج د س ص ط
۲ میناب (۲حرف) ۹۴ ب م ۳ بندر لنگه ۹۴ ج
۴ رودان ۹۴ د ۵ ابوموسی ۹۴ س
۶ جاسک ۹۴ ص ۷ بستک ۹۴ ط
۸ حاجی‌آباد ۹۴ ق ۹ قشم ۹۴ ل

سیستان و بلوچستان ۸۵ . ۹۵[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ زاهدان (۵ حرف) ۸۵ ب ج د س ص ۲ زابل (۲حرف) ۹۵ ب ل
۳ ایرانشهر (۲ حرف) ۹۵ ج م ۴ خاش ۹۵ د
۵ سراوان ۹۵ س ۶ نیکشهر ۹۵ ص
۷ سرباز ۹۵ ط ۸ چابهار ۹۵ ق

سمنان ۸۶ . ۹۶[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ سمنان (۲ حرف) ۸۶ ب ج
۲ دامغان ۹۶ ب ۳ شاهرود (۲ حرف) ۹۶ ج ص
۴ گرمسار ۹۶ د ۵ مهدیشهر ۹۶ س

زنجان ۸۷ . ۹۷[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ زنجان (۵ حرف) ۸۷ ب ج د س ص
۲ ابهر (۲ حرف) ۹۷ ب ق ۳ خدابنده ۹۷ ج
۴ خرم دره ۹۷ د ۵ ایجرود ۹۷ س
۶ طارم ۹۷ ص ۷ ماه نشان ۹۷ ط

قزوین ۷۹ . ۸۹[ویرایش]

ر شهرستان کد
۱ قزوین (۷ حرف) ۷۹ ب ج د س ص ط ق
۲ تاکستان (۲ حرف) ۸۹ ب س
۳ بویین‌زهرا ۸۹ ج
۴ آبیک ۸۹ د

ایلام ۹۸[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ ایلام (۲ حرف) ۹۸ ب ج
۲ مهران ۹۸ ص ۳ دره شهر ۹۸ ط
۴ دهلران ۹۸ ق ۵ شیروان ۹۸ ل
۶ ایوان ۹۸ م ۷ ابدانان ۹۸ ن

کهگیلویه و بویراحمد ۴۹[ویرایش]

ر شهرستان کد ر شهرستان کد
۱ یاسوج (۲ حرف) ۴۹ ب ج ۲ گچساران ۴۹ ص
۳ کهگیلویه ۴۹ ط ۴ دنا ۴۹ ق

کدها به ترتیب عدد[ویرایش]

کد شهرستان کد شهرستان کد شهرستان
۱۰ تهران ۴۰ ذخیره تهران ۷۰ ذخیره تهران
۱۱ تهران ۴۱ استان لرستان ۷۱ شهرکرد
۱۲ مشهد ۴۲ استان خراسان رضوی ۷۲ استان مازندران
۱۳ اصفهان ۴۳ استان اصفهان ۷۳ استان فارس
۱۴ اهواز ۴۴ تهران ۷۴ استان خراسان رضوی
۱۵ تبریز ۴۵ کرمان ۷۵ استان کرمان
۱۶ قم ۴۶ رشت ۷۶ استان گیلان
۱۷ ارومیه ۴۷ اراک ۷۷ تهران
۱۸ همدان ۴۸ بوشهر ۷۸ استان تهران و البرز
۱۹ کرمانشاه ۴۹ استان کهگیلویه و بویراحمد ۷۹ قزوین
۲۰ تهران ۵۰ ذخیره تهران ۸۰ ذخیره تهران
۲۱ استان تهران و البرز ۵۱ سنندج ۸۱ استان چهارمحال و بختیاری
۲۲ تهران ۵۲ استان خراسان جنوبی ۸۲ استان مازندران
۲۳ استان اصفهان ۵۳ استان اصفهان ۸۳ استان فارس
۲۴ استان خوزستان ۵۴ یزد ۸۴ بندرعباس
۲۵ استان آذربایجان شرقی ۵۵ تهران ۸۵ زاهدان
۲۶ استان خراسان شمالی ۵۶ استان گیلان ۸۶ سمنان
۲۷ استان آذربایجان غربی ۵۷ استان مرکزی ۸۷ زنجان
۲۸ استان همدان ۵۸ استان بوشهر ۸۸ تهران
۲۹ استان کرمانشاه ۵۹ گرگان ۸۹ استان قزوین
۳۰ ذخیره تهران ۶۰ ذخیره تهران ۹۰ ذخیره تهران
۳۱ خرم‌آباد ۶۱ استان کردستان ۹۱ استان اردبیل
۳۲ استان خراسان رضوی ۶۲ ساری ۹۲ استان مازندران
۳۳ تهران ۶۳ شیراز ۹۳ شیراز
۳۴ استان خوزستان ۶۴ استان یزد ۹۴ استان هرمزگان
۳۵ استان آذربایجان‌شرقی ۶۵ استان کرمان ۹۵ استان سیستان و بلوچستان
۳۶ استان خراسان رضوی ۶۶ تهران ۹۶ استان سمنان
۳۷ استان آذربایجان غربی ۶۷ استان اصفهان ۹۷ استان زنجان
۳۸ استان تهران و البرز ۶۸ کرج ۹۸ استان ایلام
۳۹ یا استان تهران یا استان اردبیل ۶۹ استان گلستان ۹۹ تهران

پلاک مناطق آزاد تجاری[ویرایش]

این نوع پلاک ویژه مناطق آزاد تجاری می‌باشد. این پلاک به شکل مستطیل می‌باشد و برخلاف سایر پلاک‌های مورد استفاده اندازه آن به صورت استاندارد آمریکایی (پلاک‌های استاندارد آمریکایی دارای۱۲ اینچ طول و ۶ اینچ عرض هستند) می‌باشد. در سمت راست و قسمت بالای ان عدد پنج رقمی به فارسی و در قسمت پایین آن عدد پنج رقمی به لاتین نوشته شده و در سمت چپ این پلاک یک نوار آبی وجود داردکه در قسمت بالا پرچم جمهوری اسلامی ایران ومخفف I.R.IRAN به معنی جمهوری اسلامی ایران و در قسمت پایین آن نشان منطقه آزاد تجاری و نام ان به لاتین نوشته شده‌است. اعداد و حروف این پلاک مشکی بوده و بر روی یک پس زمینه سفید رنگ چاپ می‌شود.

مرداد ماه 1396 پلیس راهور از پلاک‌های جدید منظقه آزاد رونمایی کرد که مشخصات بارز آن یکسان سازی پلاک تمامی مناطق آزاد و تخصیص کد عددی علاوه بر درج نام و لوگوی منطقه آزاد در سمت راست پلاک میباشد. که همانند قبل حروف به صورت فارسی در بالا و به صورت انگلیسی در پایین نوشته می‌شود.به‌طور مثال کد 11 مربوط به خودروهای شخصی پلاک سفید منظقه آزاد قشم و کد 12 مزبوط که خودروهای تاکسی و عمومی پلاک زرد میباشد. ( با کدهای پلاک ملی اشتباه گرفته نشود ).هم اکنون این پلاک جایگزین پلاک‌های طرح قذیم شده و مالکین خودروهای منطقه آزاد میتوانند نسبت به تعویض پلاک خودروی خود به پلاک جدید اقدام کنند.

پلاک طرح قدیم مناطق آزاد تجاری در ایران

استان مرکز سازمان نام منطقه پلاک
آذربایجان شرقی جلفا ارس

Pelake MAT Aras.png

خوزستان آبادان اروند

Pelake MAT Arvand.png

گیلان انزلی انزلی

Pelake MAT Anzali.png

سیستان و بلوچستان چابهار چابهار

Pelake MAT Chabahar.png

هرمزگان قشم قشم

Pelake MAT Qeshm.png

هرمزگان کیش کیش

Pelake MAT Kish.png

آذربایجان غربی ماکو ماکو

Pelake MAT MAKU.png


پلاک طرج جدید مناطق آزاد تجاری در ایران


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]