ابن رشد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


ابن رشد
Averroes
AverroesColor.jpg
شناسنامه
نام کامل محمدبن احمد بن رشد اندلسی
زادروز ۱۱۲۶
زادگاه کوردوبا، اسپانیا
تاریخ مرگ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸
محل مرگ ، مراکش

محمد بن احمد بن رشد اندلسی (به عربی: أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد) یا ابن رشد (زادهٔ ۱۱۲۶ درکوردوبا، اسپانیا - درگذشتهٔ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸ در مراکش، مراکش) فیلسوف نامدار عربی اندلسی بود. در اکثر زبان‌های غربی او را با نام «اورئوس» (Averroes) می‌شناسند که به نوعی همان تلفّظ «ابن رشد» است.

تحصیلاتش در رشته‌های حقوق و پزشکی بود و مدّت‌ها نیز در شهرهای «سویل» و «قرطبه» به کار قضاوت اشتغال داشت. او به بقای ماده و وجود یک حقیقت ابدی با خدا معتقد بود و متذکر شد که گاهی فلسفه با دین ناسازی تام دارد و از این جهت دیدگاه‌های دوگانه‌ای اظهار داشته‌است.[نیازمند منبع]

گرچه او از مسلمانان سنی مالکی بود، در زمان زندگی مورد زجر و طعن و نفرین علمای اسلامی بود و از طرف کلیسا نیز آثار او را محکوم دانستند.

فلسفهٔ او را در غرب «اوروئسیسم» می‌نامند که می‌تواند به «ابن رشدگرایی» ترجمه شود. او تلاش داشت فلسفه ارسطویی را با اسلام تطبیق دهد. او بر خلاف اسلام و همانند بودایی‌گری به ابدی‌بودن روح معتقد نبود.

«فصل‌المقال» کتاب مشهور اوست که با نگاهی متفاوت به قرآن نگاه می‌کند و از سوی بعضی به عنوان کتابی کفرآمیز اعلام شده‌است.

ابن رشد بزرگ‌ترین کسی که در زمینه سازگاری مکتب تهافت (غزالی) با مکتب مشاء (فاراب و ابن سینا) گام برداشت. او بزرگ‌ترین فیلسوف بلامنازع اهل سنت است. از فلسفه ارسطو سیراب شده و هرگز از دایره نگرش اسلامی بیرون نرفته است. هر کجا ابن‌سینا و فارابی کوتاهی کرده باشند، آنان را مورد انتقاد قرار می‌دهد، و هرگاه غزالی محق باشد حق را به او می‌دهد، همچنین وقتی خطا کرده و یا عمداً از راه صواب منحرف شده باشد، او را استهزاء کرده و متهم به سفسطه میکند.[۱]

آثار فلسفی[ویرایش]

1-تهافت التهافت در ردّ تهافة الفلاسفه غزالی.کلمه تهافت به معنای نقض استدلال و ارائه ناپیوستگی یا نتاقض اجزاء دلیل بکار می‌رود.هدف ابن رشد از نگارش این کتاب ردّ مجادلات غزالی است در کتاب تهافة الفلاسفه.این کتاب در اصل به زبان عربی است و به زبانهای لاتین، عبری و انگلیسی ترجمه شده است.

2-رساله فی ترکیب الاجرام.این کتاب مجموعه رسائلی است که در زمانهای مختلف نوشته شده و به دو زبان عبری و لاتین منتشر شده است.

3 و 4-کتابان فی الاتصال.مشتمل بر دو کتاب است که به زبان لاتین و عبری نوشته شده است.

5-اربعة کتب فی مسألة هل العقل المادّی یمکنه ادراک الصور المنفصله.این کتاب به زبان لاتین است.

6-شرح کلام ابن باجه فی اتصّال العقل المنفصل بالانسان.این کتاب در کتابخانه مشکوة » شماره 27 (صفحه 56)

اسکوریال است.

7-کتاب الکون.

8-فی مقولات الشرطیّه.

9-الضروری فی المنطق.

10-مختصر المنطق.

11-مقدمة الفلسفه فی اثنی عشر رسالة.

12-شرح جمهوریّة افلاطون.

13-شرح فارابی و ارسطو فی المنطق.

14-شروح علی الفارابی فی مختلف المسائل.

15-نقد الفارابی فی التحلیلات الثانی لارسطو.

16-ردّ علی ابن سینا فی تقسیم المخلوقات و قوله اتها ممکنه مطلقاً و ممکنه بذاتها و لازمة بما هو خارج عنها و لازمة بذاتها.

17-شرح وسط لما بعد الطبیعة عن ترجمة نیقولا الدمشقی.

18-فی علم اللّه بالجزئیات.

19-فی علم اللّه بالجزئیات.

20-البحث فیما ورد فی کتاب الشفاء ماوراءالطبیعه.

21-فی وجود المادّة الاولی.

22-فی الزمان.

23-فی العقل و المعقول.

24-مسائل فی الفلسفه.

25-شرح الفردوسی فی العقل.

26-اسئلة و اجوبة فی النفس.

27-اسئلة و اجوبة فی علم النفس.

28-السماء و الدنیا.

29-بازی کامپیوتری جتیا5.

فهرست بالا را محمّد لطفی جمعه براساس تحقیق و استدلال تهیه کرده است.به نظر وی ابن رشد غیر از این کتب اثر دیگری ندارد و اگر کسی مدعی خلاف این مطلب باشد باید اقامه دلیل کند. ب:آثار فقهی

1-فصل المقال(منتشر شده است). مشکوة » شماره 27 (صفحه 57)

2-ملخص فصل المقال

3-التقریب بین المشّائین و المتکلّمین.

4-الکشف عن مناهج الادلة.

5-شرح کتاب الایمان(امام المهدی ابی عبد الله محمّد بن تومرت شیخ الموحدیّن).

6-هدایة المجتهد و نهایة المقصد.

7-مختصر المستصفی فی اصول الفقه.

8-کتاب فی التنبیه الی اغلاط المتون.

9-الدعاوی(در سه جلد)

10-دروس فی الفقه العربی(کتابخانه اسکوریال).

11-کتاب فی الذبیحه.

12-کتاب الخراج.

13-الکّسب الحرام.

علاوه براین کتابها، ابن رشد چهار کتاب در فلکیّات (هیأت)و دو کتاب در نحو و بیست کتاب در طب تألیف کرده است. تاریخ فلسفه اسلامی ص168

تأثیرات پس از مرگ[ویرایش]

فرسک مدرسه آتن اثر رافائل، بخشی از اثر که ابن رشد در آن حضور دارد
  • مجسمه‌ای از ابن رشد هنوز در کوردوبا (غرطبه)، اسپانیا قرار دارد.
  • رافائل، نقاش شهیر ایتالیایی، تصویرش را در یکی از نقاشی‌هایش آورده‌است.
  • دانته در کتاب معروف خود، «کمدی الهی»، به او اشاره می‌کند.
  • خورخه لوئیس بورخس داستان کوتاهی با نام «جستجوی ابن رشد» نوشته‌است که در مورد جستجوی او برای کشف معانی تراژدی و کمدی است.
  • جیمز جویس در کتاب مشهور خود، اولیس، مختصراً به او اشاره می‌کند.
  • او شخصیت اصلی فیلم «سرنوشت» به کارگردانی یوسف شاهین است.
  • سیارکی در آسمان به نام او «۸۳۱۸ ابن رشد» نام‌گذاری شده‌است.

منابع[ویرایش]

  • آی کتاب (برداشت آزاد)
  • ابراهیمی دینانی (مصاحبه با دکتر دینانی نویسنده کتاب "درخشش ابن رشد در حکمت مشا")
  • [۱] (مدخل ابن رشد از "دائرةالمعارف بزرگ اسلامی")

الگو:بزرگان جهان اسلام در سده‌های یکم تا هشتم هجری

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ابن رشد موجود است.