تیتوس بورکهارت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تیتوس بورکهارت، آلمانی سویسی تبار، پژوهشگر در زمینه هنرهای اسلامی، معماری و تمدن اسلامی بود و پس از دیدار با فریتهوف شوئون به سنت گرایان و اصحاب حکمت خالده پیوست. او کتاب‌های بسیاری به انگلیسی، آلمانی و فرانسوی نوشته‌است که برخی به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است.

زندگینامه[ویرایش]

بورکهارت به سال 1908 میلادی در فلورانس ایتالیا دیده به جهان گشود. خاندانش از نجیب زادگان شهر بال بودند. پدرش کارل بورکهارت (1878-1923) پیکرتراشی صاحب نام و پدربزرگش یاکوب بورکهارت (1818-1898) از پژوهندگان تاریخ در قرن نوزدهم و استاد دانشگاه‌های بال و زوریخ در سوئیس و نویسنده اثر معروف فرهنگ رنسانس در ایتالیا (منتشر شده به سال 1860 میلادی) بود و تیتوس نوه‌ی ارشد این مورخ شهیر به شمار می‌رفت. در دوران نوجوانی هم شاگرد فریتیوف شوان (1907-1998) متأله بود. بورکهارت در سال 1935 میلادی، پس از مسافرت به آفریقای شمالی و شهرهای مغرب اسلامی، در شهر فاس سکنی گزید و در مدرسه کهن این شهر، به پژوهش در تمدن و هنر اسلامی پرداخت. در اینجا به اسلام ایمان آورد و در محضر علی بن طیب درقاوی به طریقت شاذلیه درقاویه سر سپرد و ابراهیم عزالدین نام گرفت.[۱]او از باورمندان به حکمت خالده یا جاویدان خرد به شمار می رفت. بورکهارت در دهه‌های پنجاه و شصت میلادی در سوئیس، مدیر هنری مؤسسه انتشاراتی اورس گراف Urs Graf در شهرهای لوزان و اولتن بود. فعالیت عمده او در این سال‌ها تهیه و چاپ مجموعه کاملی از چاپ‌های عکسی از نسخه‌های خطی تهذیب شده از سده‌های میانه بود. بورکهارت به سال 1984 در لوزان سوئیس درگذشت.[۲]

کتابشناسی[ویرایش]

نوشته‌ها[ویرایش]

بخش بزرگی از نوشته‌های بورکهارت به جهان‌شناسی سنتی اختصاص دارد که او به یک معنا آن را خادمه‌ی متافیزیک می‌دانست. در سال 1948 برای نخستین بار مقاله‌ی چشم انداز جهان شناسی سنتی را به زبان فرانسه منتشر ساخت و اصول این جهان شناسی را، که به دیده‌ی او با هجوم علم جدید در معرض تهدید قرار گرفته بود، بیان کرد. همین سخنان را در رساله‌ای به نام جهان‌شناسی سنتی و علم جدید که در سال 1964 به زبان‌های فرانسه و آلمانی منتشر شد، باز گفت.

Alchemie, Sinn- und Weltbild. Olten and Freiburg-im-Breisgau: Walter-Verlag, 1960. وی در این کتاب، خلاف برداشت امروزی که کیمیا را علم الموادی مهجور و متروک و با زبانی مرموز می داند، که علم شیمی جدید از بقایای آن برخاسته است، در این کتاب می‌کوشد آن را همچون تکیه‌گاهی برای تأمل و مراقبه معنوی و در حقیقت کیمیاگری روحانی و روانی بشناساند.

  • هنر مقدس در شرق و غرب (در زمینه‌ی هنر قدسی)

The Universality of Sacred Art, a précis of Sacred Art in East and West by Ranjit Fernando, published in The Unanimous Tradition, Institute of Traditional Studies. Colombo, Sri Lanka: 1999

Introduction aux Doctrines ésotériques de l’Islam. Paris: Dervy-Livres, 1969. در این کتاب، وی که متأثر از آراء محی الدین بن عربی است، تحلیلی از مفاهیم عرفان اسلامی به دست میدهد.

Die maurische Kultur in Spanien. Munich: Callwey, 1970.

L’Art de l’Islam. Paris: Sindbad, 1985.

Mirror of the Intellect: Essays on Traditional Science and Sacred Art, translated by William Stoddart. Cambridge, England: Quinta Essentia, 1987; Albany, NY: SUNY, 1987. پس از فوت بورکهارت، ویلیام استودارت، مترجم و ویراستار آثار وی، مجموعهای از مقالات او را گردآوری و از زبان های فرانسه و آلمانی به انگلیسی ترجمه و چاپ کرد، و درواقع این کتاب را باید آخرین اثر بورکهارت دانست.

برگردان‌ها[ویرایش]

برگردان نوشته‌ها به فارسی[ویرایش]

سید حسین نصر، نخستین مترجم فارسی بورکهارت است. وی دو مقاله‌ی بورکهارت را به فارسی برگرداند:

  • ارزش های جاویدان هنر اسلامی
  • روح هنر اسلامی
  • تیتوس بورکهارت. درآمدی بر آیین تصوف. تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها، ۱۳۷۴. 
  • تیتوس بورکهارت. هنر اسلامی؛ زبان و بیان. ترجمهٔ مسعود رجب نیا. تهران: سروش، ۱۳۶۵. 
  • تیتوس بورکهارت. اصول و روشهای هنر مقدس. ترجمهٔ جلال ستاری. تهران: سروش، ۱۳۶۹. 
  • تیتوس بورکهارت. جهان‌شناسي سنتي و علم جديد. ترجمهٔ حسن آذركار. چاپ نخست. تهران: حکمت، ۱۳89. 162. شابک ‎۹-۵۸-۸۷۱۳-۹۶۴-۹۷۸. 

منابع[ویرایش]

  1. Hossein Nasr, Foreword on The Essential Titus Burckhardt, P.xvi.
  2. بورکهارت، جهان شناسي سنتي و علم جديد، صص 27-17.