ابن ربن طبری

ابن ربن طبری
زادروز	آمل
آرامگاه	نا مشخص
ملیت	ایرانی
نام‌های دیگر	ابوالحسن علی بن سهل
پیشه	فیلسوف و پزشک
سال‌های فعالیت	قرن چهارم یا سوم
نقش‌های برجسته	نویسنده اولین کتاب جامع فلسفه پزشکی
لقب	شیخ الکتاب
مذهب	اسلام
آثار	فردوس الحکمة، طب الکتبو رساله‌های بسیاری به عربی و فارسی و سوئدی

اِبْن ِرَبَّن طَبری، با عنوان کامل ابوالحسن علی بن سهل، پزشک بزرگ ایرانی سده ۳ قمری (۹ میلادی)است.

زندگی

از تاریخ تولد و درگذشت،، نام دقیق او و پدرش اطلاعات درستی در دسترس نیست ولی زادگاه او در آمل بوده و مهم‌ترین اطلاعاتی که دربارهٔ زندگی او در دست است، اطلاعاتی است که خود در کتاب‌هایش آورده‌است.

به سبب همزمانی او با متوکل عباسی می‌توان گفت که وی تا اواخر نیمه اول قرن ۳ (قمری) زنده بوده‌است. عده‌ای با توجه به اینکه «ربن» و «راب» از القاب روحانیون یهود است، او را یهودی انگاشته‌اند. برخی نیز او را در ابتدا زرتشتی دانسته‌اند. در حالی که خود در کتاب «الدین و الدولة» آورده‌است که ابتدا مسیحی بوده و سپس با تعمق در اندیشه‌های اسلامی و معانی قرآنی به اسلام گرویده‌است.

پزشکی

ابن ربن پزشکی را نزد پدرش آموخت، سپس با استفاده از آثار یونانیان و دانشمندان دیگر آن را تکمیل کرد او استاد زکریای رازی است. جوانی‌اش را در طبرستان گذراند. سپس در ۲۲۴ (قمری) به عراق رفت و در سامرا اقامت گزید و مورد احترام معتصم قرار گرفت. او در زمان متوکل و با راهنمایی و در منادمت او اسلام را پذیرفت.

ابن ربن از نظر علمی چنان مقامی داشت که او را همطراز رازی و مجوسی و ابن سینا نام برده و یکی از ۴ دانشمند و پزشک بزرگ مسلمان دانسته‌اند. او مسری بودن سل ریوی کشف کرد.

آثار

آثار بسیار به او نسبت داده شده که برخی به دست ما رسیده‌اند و از برخی نامشان باقی‌است. معروف‌ترین آثار او:

• فردوس الحکمة، دائرةالمعارفی است طبی و یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین آثار جامع طب اسلامی و از نخستین کتابهای طبی اسلامی. ابن ربن در تألیفات این کتاب از آثار بقراط، جالینوس، ارسطو، یوحنا برماسویه، حنین بن اسحاق و رساله‌های هندی و دیگر آثار گذشتگان بهره برده.
• الدین و الدولة فی اثبات نبوة النبی محمد (ص). در این کتاب، ابن ربن حقانیت دین اسلام و برتری آن را بر ادیان دیگر مورد بررسی قرار داده و اطلاعاتی دربارهٔ ادیان هند و فرق گوناگون اسلام و مسیحیت و غیره آورده‌است
• تحفة الملوک
• کتاب فی الامثال و الادب علی مذاهب الفرس و الروم و العرب
• کتاب منافع الاطعمة و الاشربة و العقاقیر
• کتاب عرفان الحیوة یا ارفاق الحیاة
• کتاب فی ترتیب الاغذیة
• کتاب فی الحجامة
• حفظ الصحة
• کتاب الرد علی اصناف الناصری
• الکتاب اللؤلؤ.

منابع

• رضا انزابی‌نژاد. «ابن ربن». دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
• ابن ربن. لغت‌نامه دهخدا

• SN Nasr, "Life Sciences, Alchemy and Medicine", The Cambridge History of Iran, Cambridge, Volume 4, 1975