ابن ربن طبری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن ربان طبری
زادروز آمل
درگذشت بغداد یا مصر
آرامگاه نا مشخص
ملیت ایرانی
پیشه فیلسوف و پزشک
سال‌های فعالیت قرن چهارم یا سوم
نقش‌های برجسته نویسنده اولین کتاب جامع فلسفه پزشکی
لقب شیخ الکتاب
مذهب مزدیسنا
آثار فردوس الحکمة، طب الکتبو رساله‌های بسیاری به عربی و فارسی و سوئدی

اِبْن ِرَبَّان طَبری، با عنوان کامل ابوالحسن علی ابن سهل ربان طبری، در ایران ربن طبری (به انگلیسی: Ali ibn Sahl Rabban al-Tabari) پزشک بزرگ ایرانی سده ۳ قمری (۹ میلادی) و استاد زکریای رازی بوده است.

زندگی[ویرایش]

از تاریخ تولد و درگذشت،، نام دقیق او و پدرش اطلاعات درستی در دسترس نیست ولی زادگاه او در آمل بوده و مهم‌ترین اطلاعاتی که دربارهٔ زندگی او در دست است، اطلاعاتی است که خود در کتاب‌هایش آورده‌است.

به سبب همزمانی او با متوکل عباسی می‌توان گفت که وی تا اواخر نیمه اول قرن ۳ (قمری) زنده بوده‌است. عده‌ای با توجه به اینکه «ربن» و «راب» از القاب روحانیون یهود است، او را یهودی انگاشته‌اند.[۱] برخی نیز او را در ابتدا زرتشتی دانسته‌اند.[۲] در حالی که خود در کتاب «الدین و الدولة» آورده‌است که ابتدا مسیحی بوده و سپس با تعمق در اندیشه‌های اسلامی و معانی قرآنی به اسلام گرویده‌است و البته در جایی تایید نشده.

پزشکی[ویرایش]

ابن ربن پزشکی را نزد پدرش آموخت، سپس با استفاده از آثار یونانیان و دانشمندان دیگر آن را تکمیل کرد او استاد زکریای رازی است. جوانی‌اش را در طبرستان گذراند. سپس در ۲۲۴ (قمری) به عراق رفت و در سامرا اقامت گزید و مورد احترام معتصم قرار گرفت. او در زمان متوکل و با راهنمایی و در منادمت او اسلام را پذیرفت.

ابن ربن از نظر علمی چنان مقامی داشت که او را همطراز رازی و مجوسی و ابن سینا نام برده و یکی از ۴ دانشمند و پزشک بزرگ مسلمان دانسته‌اند. او مسری بودن سل ریوی کشف کرد.

آثار[ویرایش]

آثار بسیار به او نسبت داده شده که برخی به دست ما رسیده‌اند و از برخی نامشان باقی‌است. معروف‌ترین آثار او:

  • فردوس الحکمة، دائرةالمعارفی است طبی و یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین آثار جامع طب اسلامی و از نخستین کتابهای طبی اسلامی. ابن ربن در تألیفات این کتاب از آثار بقراط، جالینوس، ارسطو، یوحنا برماسویه، حنین بن اسحاق و رساله‌های هندی و دیگر آثار گذشتگان بهره برده.
  • الدین و الدولة فی اثبات نبوة النبی محمد (ص). در این کتاب، ابن ربن حقانیت دین اسلام و برتری آن را بر ادیان دیگر مورد بررسی قرار داده و اطلاعاتی دربارهٔ ادیان هند و فرق گوناگون اسلام و مسیحیت و غیره آورده‌است
  • تحفة الملوک
  • کتاب فی الامثال و الادب علی مذاهب الفرس و الروم و العرب
  • کتاب منافع الاطعمة و الاشربة و العقاقیر
  • کتاب عرفان الحیوة یا ارفاق الحیاة
  • کتاب فی ترتیب الاغذیة
  • کتاب فی الحجامة
  • حفظ الصحة
  • کتاب الرد علی اصناف الناصری
  • الکتاب اللؤلؤ.

پانویس[ویرایش]

  1. ابن ربن. لغت‌نامه دهخدا
  2. SN Nasr, p. 416:"Ali b. Rabbani Tabari who was a convert from Zoroastrianism to Islam is the author of the first major work on Islamic medicine, entitled Firdaus al-Hikma."

منابع[ویرایش]

  • SN Nasr, "Life Sciences, Alchemy and Medicine", The Cambridge History of Iran, Cambridge, Volume 4, 1975