گزاره تحلیلی-گزاره ترکیبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تمایز و تقسیم‌بندیِ گزاره‌ها به تحلیلی (analytic) و تألیفی یا ترکیبی (synthetic) کارِ کانت فیلسوفِ آلمانیِ قرنِ هجده در کتاب نقد عقل محض است.[۱] پس از وی، این تقسیم‌بندی موردِ قبول و استفادهٔ بسیاری از فیلسوفان قرار گرفت. کواین در مقاله معروف خود تحت عنوان دو حکم جزمی تجربه‌گرایی این تقسیم‌بندی را زیر سؤال برد.

گزاره تحلیلی[ویرایش]

گزارهٔ تحلیلی: گزاره‌ای که محمولِ آن در موضوع محصور باشد.

مثال‌هایِ ممکن از گزارهٔ تحلیلی:

«این مثلث از سه ضلع تشکیل شده‌است» «انسانِ مجرد ازدواج نکرده است»

گزاره ترکیبی[ویرایش]

گزارهٔ ترکیبی: گزاره‌ای که محمولِ آن در موضوع محصور نباشد.

مثال‌هایِ ممکن از گزارهٔ ترکیبی:

«این مثلث زیبا است» «انسانِ مجرد خوش‌بخت است»

زیبایی در تعریفِ مثلث نیست، همان‌طور که خوش‌بختی در تعریفِ مجرد نیست.

منابع[ویرایش]

  1. Critique of Pure Reason ۱۷۸۱/۱۹۹۸، A۶-۷/B۱۰-۱۱