آنری پوانکاره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آنری پوانکاره
Poincare.jpg
متولد ۲۹ آوریل ۱۸۵۴
نانسی
مرگ ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۲
پاریس
ملیت فرانسوی
رشته فعالیت ریاضیات, فیزیک
استاد راهنما شارل هرمیت
دلیل شهرت کشف توابع فوکس
کشف دوران ساز «تابعهای خود ریخت (automorph)» از یک متغیر مختلط
امضا
امضای آنری پوانکاره

آنری پوانکاره (به فرانسوی: Henri Poincaré) (تلفظ:pwɛ̃kaˈʀe پوانکاره) (زاده ۲۹ آوریل ۱۸۵۴ - درگذشته ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۲) ریاضیدان بزرگ و فیزیکدان و فیلسوف علم فرانسوی‌ست.

آنری پوانکاره ریاضی دان معروف فرانسوی است که در سال ۱۸۵۴ از خانواده‌ای بنام و سرشناس در شهر نانسی فرانسه به جهان آمد. از دوران کودکی فکرش سریعتر از کلمات کار می‌کرد. در پنج سالگی به دیفتری مبتلا شد و در طی ۹ ماه حنجره‌اش از کار افتاد و همین مسئله باعث گوشه گیری او شد به طوری که در بازیها نمی‌توانست شرکت کند. همین موضوع باعث شد که افکارش را متمرکز کند. او از حافظه بسیار خوبی برخوردار بود. از شانزده سالگی شوق ریاضیات در پوانکاره بوجود آمد. او کارهای ریاضی را در ذهنش انجام می‌داد بدون اینکه آنها را یادداشت کند.

پوانکاره مهم‌ترین چهره در نظریه معادلات دیفرانسیل و ریاضی دانی است که بعد از نیوتن مهم‌ترین کار را در مکانیک اجرام آسمانی انجام داد. در سال ۱۸۷۳ در رأس هم دوره ایهای خود وارد مدرسه پلی تکنیک شد. استادش در نانسی به وی به عنوان «غول ریاضی» اشاره کرده بوده‌است. پس از فارغ التحصیل شدن دوره‌های مهندسی را در مدرسه معادن ادامه داد و مدتی کوتاه به عنوان مهندس کار کرد و این کار مقارن زمانی بود که مشغول تهیه پایان نامه دکتری در ریاضیات بود. این درجه را در سال ۱۸۷۹ گرفت. طولی نکشید که به تدریس در دانشگاه کان مشغول شد و در سال ۱۸۸۱ استاد دانشگاه پاریس شد و در آنجا تا زمان مرگ تدریس نمود. در اوایل سی و سه سالگی به عضویت فرهنگستان علوم و در ۱۹۰۸ به عضویت فرهنگستان فرانسه انتخاب شد. نیز به دریافت تمجیدها و افتخارهایی از فرانسه و کشورهای دیگر نائل آمد.

در سال ۱۸۸۰ در سن ۲۶ سالگی درخشانترین اکتشافش را کرد و شهرت جهانی یافت و آن به سبب کشف دوران ساز «تابعهای خود ریخت (automorph)» از یک متغیر مختلط بود (خود وی آنها را تابعهای فوکسی و کلاینی نیز نامید) و نظریه عمومی توابع هم ریخت دارای یک متغیر مختلط یکی از معدود شاخه‌های ریاضی است که وی در آن تقریباً کاری برای پسینیان خود نگذاشت اما نظریه توابع فوکس فقط یکی از خدمات متعددی است که او به نظریه توابع تحلیلی کرده‌است. در مقاله کوتاهی که در سال ۱۸۸۳ تنظیم کرد اولین کسی بود که به پژوهش در پیوندهای میان نوعی تابع کامل (که بوسیله خواص تجزیه وایرشتراسی خود به عاملهای اول معین می‌شود) و ضرایب بسط تیلور آن یا نرخ رشد مقدار مطلق تابع، پرداخت و از طریق تابعهای مطلق به نظریه وسیع و کامل تابعهای مرومورفی که هنوز بعد از هشتاد سال به نحو کامل فیصله نیافته‌است، رسید.

مهم‌ترین سهم پوانکاره در هندسه جبری مقاله‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۱ او بود درباره منحنیهای جبری محتوی در یک سطح جبری F(x،y،z)=۰. پوانکاره یکی از شاگردان ارمیت بود و بعضی از کارهای آغازینش مربوط می‌شود به روش ارمیت درباره «تحویل مداوم» در نظریه حسابی صورتها بخصوص قضیه متناهی بودن برای طبقه‌های این گونه صورتها که قبلاً ژوردان آن را اثبات کرده بود.

بررسی‌های پوانکاره درباره پیدایش جهان، آنالیز، نور و الکتریسیته و همچنین جبر و احتمالات بسیار مهم و دقیق است. وی در فلسفه و علوم نظری صاحب نظر و محقق بود.

پوانکاره به کشف و حل مسائل بسیاری در زمینه‌های گوناگون علمی نوشته که برجسته‌ترین آنها در ریاضیات و فلسفه عبارت‌اند از: علم و فرض، علم و روشنی، مفروضات تکوینی، روشهای نوین در مکانیک آسمانی و ارزش علم. تعداد کتابهای پوانکاره سی جلد می‌باشد و صاحب پانصد مقاله‌است که مربوط به مسائل کاملاً مختلف است.

با کشف توابع فوکس که پوانکاره به دنیای دانش تقدیم نمود برای حل معادلات دیفرانسیل که قبلاً ریاضیدان آلمانی لازار فوکس کشفیات زیبایی در مورد آنها کرده بود کلید جدیدی به کاربرد و به کمک آن نه تنها مشکل معادلات دیفرانسیل را حل کرد بلکه معماری توابع بیضوی را نیز روشن ساخت. اکتشافات وی در مبحثی از ریاضی که سابقاً آن را «تحلیل تواضع» می‌نامیدند و امروزه موسوم به توپولوژی جبری و از بزرگ‌ترین و مشکلترین مباحث ریاضی جدید است ارزش قاطع دارد همگی نظریه توابع فوکس از آغاز با اندیشه انتگرال گیری خطی معادله‌های دیفرانسیل با ضرایب جبری هدایت می‌شد اما رغبت بیشتر پوانکاره به نظریه‌های نور و موجهای برق مغناطیسی بود. نکته‌ای که وی درباره امکان ارتباط میان پرتوهای مجهول و پدیده شبتابی گفت آغاز گر آزمایشهای آنری بکرل بود که وی را به کشف پرتوزایی (رادیواکتیویته) کشانید. از سوی دیگر پوانکاره از سال ۱۸۹۹ به بعد در بحثهای مربوط به نظریه الکترونی لورنتس بسیار فعال بود. پوانکاره اولین کسی بود که دریافت که تبدیلهای لورنتس تشکیل گروهی می‌دهند که با گروهی که صورت درجه دوم را نامتغیر می‌گذارد هم ریخت است، بسیاری از فیزیکدانان بر این عقیده‌اند که در اختراع نظریه نسبیت خاص، پوانکاره با لورنتس و اینشتین شریک است. دیدگاه وی درباره "وابستگی حساس روی شرایط اولیه" مبنای نظریه آشوب قرار گرفت. آنری پوانکاره در بهار ۱۹۱۲ مریض شد و در نهم ژوئیه همان سال تحت عمل جراحی پروستات قرار گرفت و در پی آن در هفدهم ژوئیه سال ۱۹۱۲ به دلیل آمبولی در سن ۵۸ سالگی در پاریس درگذشت.

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

^  Bartleby.com

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آنری پوانکاره موجود است.