ابن فوطی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کمال الدین عبدالرزاق بن احمد بن محمد معروف به ابن فوطی و ابن صابونی (۶۴۲–۷۲۳ ه‌ق)[۱] مورخ و دانشمند مسلمان قرن ۷ و ۸ ه‌ق و کتابدار رصدخانه مراغه بوده است.

نام و تبار[ویرایش]

نام کامل ابن فوطی بدین گونه است: کمال الدین عبدالرزاق احمد بن محمد صابونی معروف به ابن فوطی؛ وی اصالتاً ایرانی و از اهالی مرو خراسان است.

تولد[ویرایش]

ابن فوطی در سال ۶۴۲ق در بغداد متولد شد.

ارتباط با خواجه نصیر طوسی[ویرایش]

وی از این جهت که با دربار عباسی مرتبط بود پس از سقوط عباسیان توسط مغول اسیر شد ولی با شفاعت خواجه نصیر طوسی از زندان آزاد گشت. وی در آثار خویش از اخلاق و دانش و منش نیک خواجه نصیر بسیار یاد می‌کند. ابن فوطی در زمان ارتباط با عباسیان و نیز مغولان سنی شده، یا تقیه می کرد یا مذهب تسنن داشت و بعدها بر اثر ارتباط با عالمان شیعه مستبصر گشته و شیعه شده است.( الحقائق الراهنه ، آقا بزرگ تهرانی ، صص113-116)

اشتغال[ویرایش]

ابن فوطی مدتی خازن مدرسه مستنصریه بغداد و زمانی کتابدار رصدخانه مراغه بود و چندی در خدمت رشید الدین فضل الله همدانی اشتغال داشت.

آثار[ویرایش]

ابن فوطی زبان فارسی را کاملاً می‌دانست و اشعاری نیز به فارسی دارد. معروف ترین کتاب وی معجم الاداب در پنجاه جلد است که تنها یک جلد (جلد چهارم) آن باقی‌مانده است. ولی تلخیص این کتاب ۵۰ جلدی در دست است و توسط مصطفی جواد چاپ شده است. همچنین دیگر اثر وی که الحوادث الجامعه نام دارد در تهران چاپ شده است.

وفات[ویرایش]

وی عاقبت در سال ۷۲۳ ق در بغداد درگذشت.

پانویس[ویرایش]

  1. «ابن صابونی». لغت‌نامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۳. 

منابع[ویرایش]

  • اعلام، زرکلی، ج۴، ص۱۲۴
  • مقدمه دیوان عبدالواسع جبلی، ص دوازده.
  • الحوادث الجامعه، مقدمه، ترجمه آیتی، انجمن مفاخر، تهران، ۱۳۸۳.
  • طبقات الاعلام،بخش الحقائق الراهنه آقابزرگ تهرانی، صص113-116، قم، اسماعیلیان، 1408ق.