مایکل اسکات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مایکل اسکات (پیش از ۱۲۰۰م-ح ۱۲۴۵)، مترجم آثار ارسطو و شروح آن از عربی به لاتینی و معرف آثار ابن رشد در اروپای لاتینی و اخترشمار و فیلسوف دربار فردریک دوم بود.

شهرت فراگیر مایکل اسکات به عنوان حکیم و جادوگری توانا، که دست‌مایۀ افسانه‌های بسیار بوده است، پژوهش دربارۀ زندگی او را دشوار می‌سازد. از آنجا که واژۀ اسکوشیا (اسکوتیا) نیز دست کم تا سدۀ ۱۰ میلادی، نه بر اسکاتلند، که بر ایرلند اطلاق می‌شد برخی از پژوهشگران ایرلندی بودن اسکات را بعید نشمرده‌اند اما برخی دیگر با توجه به ناآشنایی او با زبان گالئیک و نیز با توجه به این که پاپ عواید املاکی در اسکاتلند را به وی اعطا کرد، او را اسکاتلندی دانسته‌اند. برخی نیز احتمال داده‌اند که او یکی از اعضای خاندان اسکات در بالدویری نزدیک کرکادی در استان فایف اسکاتلند باشد.

اسکات احتمالاً در حدود ۱۲۱۰م به تولدو (طلیطله) در اسپانیا که اینک در دست مسیحیان بود رفت و در آنجا با همکاری مترجمی یهودی به ترجمۀ آثار عربی به لاتینی پرداخت. در ۱۲۱۵م همراه با رودریگو خیمنز (حدود ۱۱۷۰-۱۲۴۷م) اسقف اعظم تولدو، برای شرکت در چهارمین و مهم‌ترین دوره از نشست‌های پنجگانۀ جهانی کلیسای کاتولیک موسوم به شورای لاتران، که در مقر پاپ بر‌گزار می‌شد، به رم رفت.

در ۱۲۲۴م به فرمان هونوریوس سوم (پاپ از ۱۲۱۶-۱۲۲۷م) بخشی از درآمدهای کلیسای جامع کانتربوری به اسکات اختصاص یافت و در ۱۲۲۷م گریگوری نهم (پاپ از ۱۲۲۷-۱۲۴۱) دانش او در زبان‌های لاتینی، عربی و عبری را ستود. احتمالاً در همین سال به دربار فردریک دوم، رقیب قدرتمند پاپ پیوست و گویا به همین دلیل نامش از سیاهۀ افراد برخوردار از عطایای کلیسای کاتولیک حذف شد. اسکات آثار بعدی خود را به این امپراتور هدیه کرده و در دیباچۀ این آثار خود را از مقامات بلندپایۀ دربار و همنشین دانشور او شناسانده است. اشارات هانری آورانشی (درگذشت: ۱۲۶۰م)، نیز نشان از آن دارد که اسکات در آخرین سال‌های زندگانی به دربار فردریک نزدیک بوده است.

برخی پژوهشگران با توجه به اشاره‌ای از هانری آورانشی مرگ اسکات را اندکی پیش از ۱۲۳۶ و در آلمان دانسته‌اند. اما یهودا بن سولومن کوهن (۱۲۱۵-۱۲۴۷م) گفته است که از ۱۲۳۳م تا ده سال با اسکات مکاتبه داشته و در نتیجه وی دست کم تا ۱۲۴۳م زنده بوده است. اسکات احتمالاً در ۱۲۳۵م همراه با پی‌یِترو دلاّ وینا (۱۱۹۰-۱۲۴۹م) به انگلستان بازگشت.

دربارۀ دانش اسکات و صداقت اسکات دیدگاه‌هایی بس متناقض ارائه شده است. یعقوب آناتولی (۱۱۹۴-۱۲۵۶م) از اسکات با ستایش‌آمیزترین عباراتی که ممکن بود یک یهودی برای یک متفکر مسیحی به کار بَرَد، یاد می‌کند اما راجر بیکن (۱۲۱۴-۱۲۹۲م) و آلبرتوس کبیر (۱۱۹۳ یا ۱۲۰۶-۱۲۸۰)، دو دانشمند-فیلسوف نامدار سدۀ ۱۳م، پس از مرگ اسکات انتقاداتی بسیار تند در خصوص دانش و صداقت اسکات اظهار کرده‌اند. بیکن بر آن بود که مترجمانی چون گراردوس کرمونایی (حدود ۱۱۱۴-۱۱۸۷م)، مایکل اسکات، و دیگران بسیاری از آثار رشته‌های مختلف را با خطاهایی پرشمار ترجمه کردند. اینان نه زبان می‌دانستند و نه بر موضوع تسلط داشتند. به گفتۀ راجر بیکن، مایکل اسکات دست کم در ترجمۀ کتاب الهیئة بطروجی از یاری ترجمانی یهودی و عبری‌دان به نام آندره‌آس/آندره یا آبوتئوس لاوی (که گویا بعدها مسیحی شد) بهره می‌گرفت.

با این همه بیکن برای اسکات به سبب معرفی آثار ابن رشد و ارسطو به اروپا اعتبار بسیار قائل بود. اسکات در روزگاری که به نظر می‌رسید هیچ اثر مهمی برای ترجمه به لاتینی باقی نمانده است، اروپائیان را با سه موضوع نو آشنا کرد: جانورشناسی ارسطویی، اخترشناسی بطروجی، و فلسفۀ ابن رشد. و این سومی هنگامی صورت گرفت که هنوز در برخی نقاط جهان اسلام آراء ابن رشد را نمی‌شناختند.

ترجمه‌های اسکات تحت حمایت فردریک موجب شد که سیسیل پس از طلیطله، مهم‌ترین مرکز ترجمۀ عربی به لاتینی در اروپای آن روزگار گردد. او با بهره‌گیری از رابطۀ دوستانۀ خود توانست ترجمۀ خود از السماء و العالم ارسطو و شرح ابن رشد را از مانع سانسور دانشگاه پاریس بگذراند و در برنامۀ درسی این دانشگاه بگنجاند.

دانته آلیگری (حدود ۱۲۶۵-۱۳۲۱م) در کتاب کمدی الهی، اسکات را به سبب شهرت کم‌نظیرش به جادوگری ـ و چه بسا به سبب دور شدن از کلیسا و پیوستن به فردریک ـ در شمار جادوگران و پیشگویان در گودال چهارم از دایرۀ هشتم دوزخ قرار داده است.

آثار[ویرایش]

آثار اسکات بر حسب زمان تألیف غالباً به دو دستۀ دورۀ اسپانیایی (آثار ۱ تا ۷) و سیسیلی (۸ به بعد) تقسیم می‌شود:

  1. ترجمۀ کتاب الهیئة بطروجی که ۱۸ اوت ۱۲۱۷م در تولدو پایان رسیده است. در این اثر مفهوم گشتاور به اروپای لاتینی معرفی شده است.
  2. نخستین ترجمۀ لاتینی سه کتاب ارسطو دربارۀ حیوانات تحت عنوان کتاب الحیوان احتمالاً پیش از ۱۲۲۰ و در طلیطله. این سه اثر در روایت عربی یوحنا (یحیی) ابن بطریق در مجموع یک کتاب دارای ۱۹ مقاله و با عنوان کتاب الحیوان انگاشته می‌شد. به ترتیب مشتمل بر طباع الحیوان در ۱۰ مقاله؛ اجزاء الحیوان در ۴ مقاله و کون الحیوان در ۵ مقاله است. این ترجمه دست کم تا سدۀ پانزدهم، مورد استفادۀ اهل تحقیق بود.
  3. ترجمۀ السماء و العالم ارسطو با شرح ابن رشد بر آن
  4. احتمالاً ترجمۀ کتاب‌النفس ارسطو با شرح کبیر ابن رشد بر آن
  5. ترجمۀ بیشتر مقالات مابعدالطبیعة ارسطو همراه با شرح کبیر ابن رشد بر آن
  6. تقسیمات فلسفه، دربارۀ طبقه‌بندی علوم
  7. مسائل نیکولای مشائی
  8. ترجمۀ همراه با تلخیص کتاب الحیوان (=فن هشتم از جملۀ طبیعیات الشفاء) ابن سینا
  9. کتاب مدخل در اخترشماری.
  10. کتاب خاص آن هم مقدمه‌ای عامه فهم است دربارۀ اخترگویی
  11. فیزیوگنومیا یا علم الفراسة
  12. رساله در کیمیا با نام الصناعة یا صناعة الکیمیا

منابع[ویرایش]