جان لاک
 |
||
| شناسنامه | ||
|---|---|---|
| نام کامل | جان لاک | |
| مکتب | قرارداد اجتماعی تجربهگرایی انگلیسی |
|
| تاریخ تولد | ۲۹ اوت ۱۶۳۲ | |
| زادگاه | رینگتون، سامرست ،  بریتانیا |
|
| تاریخ مرگ | ۲۸ اکتبر ۱۷۰۴ | |
| محل مرگ | اواتز، اسکس ، بریتانیا |
|
| دین | مسیحی | |
| مذهب | انگلیکان | |
| تألیفات | درباره فهم انسانی | |
| امضا | ||
 |
||
جان لاک (۱۷۰۴-۱۶۳۲) از فیلسوفان سده ۱۷ میلادی انگلستان بود. لاک از مهمترین شارحان نظریه قرارداد اجتماعی و پیروان مکتب تجربهگرایی است. نظرات او بر پیشرفت شناختشناسی و فلسفه سیاسی مؤثر بود. او از تأثیرگذارترین اندیشمندان عصر روشنگری شمرده میشود. نوشتههای او بر ولتر و ژان ژاک روسو، بسیاری از اندیشوران اسکاتلندی و انقلابیون آمریکائی اثرگذار بود. این تأثیر را میتوان در اعلامیه استقلال ایالات متحده آمریکا مشاهده کرد.
فرضیه لاک در مورد ذهن معمولاً خاستگاه تصورات امروزی در مورد آگاهی و خود شمرده میشود. فرضیهای که در آثار فیلسوفانی چون دیوید هیوم، ژان ژاک روسو و ایمانوئل کانت برجستگی مییابد. لاک نخستین فیلسوفی بود که «خود» را از طریق استمرار «هوشیاری» تعریف کرد. او معتقد بود که انسانها چون لوح پاک و دستنخورده و تهی از دانش زاده میشوند و هیچ دانسته درونی و ذاتی ندارند بلکه هر آنچه میدانند از راه مشاهده (تجربه) به دست میآید.
[ویرایش] اندیشهها
دغدغه اصلی لاک جامعه و شناختشناسی بود. دیدگاه و بینش وی در زمینه «حکومت با رضایت رعایا»؛ آزادی؛ حقوق طبیعی انسان در زندگی؛ و مالکیت شخصی تأثیر بزرگی بر جریان و روند فلسفه سیاسی داشت. اندیشههای لاک شالوده مفاهیم بهکاررفته در قانون و حکومت آمریکا را بنیاد گذارد و مواد لازم برای توجیه انقلاب را در دست مهاجران استعماری به دنیای نو نهاد. جان لاک را از جمله تجربهگرایان انگلیسی نامیدهاند و تأثیر دیدگاههای وی در زمینه شناختشناسی در دوره نوزایی نیز بطور برجسته حس میشد.
لاک چند دهه پس از هابس، دیگر فیلسوف انگلیسی، در کتاب دو رساله دربارهٔ حکومت، فلسفهٔ سیاسی خود را عمدتا در نقد آرای هابس ارائه نمود. لاک را عموما" پدر معنوی اندیشهٔ حقوق بشر در دوران جدید میدانند.
نکتهٔ قابل تأمل دیگر در اندیشهٔ سیاسی لاک، امر مشروعیت دولت است. در طرح لاک، دولت نمایندهٔ مردم و در واقع «معتمد» آنان است. و این امر معنایی جز این ندارد که قدرت واقعی از آن مردم است و این مردم هستند که فرمانروای واقعی هستند. در جایی که دولت از اعتماد مردم سوء استفاده کند و یا نتواند اهداف سهگانهٔ زندگی، آزادی و مالکیت خصوصی را برآورد، باید قدرت را به صاحبان اصلی آن که مردم هستند بازگرداند. فراتر از آن، لاک برای فرد در قبال تعرضات دولتی، حق مقاومت قائل است. هر جا که قوههای دولتی اعم از قانونگذاری و یا اجرایی، تجاوزی به حقوق فرد مرتکب شوند و فرد نتواند از طریق گزینش و یا برکناری این نهادها، از آن تجاوزات ممانعت به عمل آورد، از نظر لاک فرد از حق مقاومت در مقابل دولت برخوردار است.
بطور خلاصه میتوان گفت که با جان لاک، از منظر تاریخ اندیشه، وارد مرحلهای میشویم که میتوان به معنایی واقعی از حقوق بشر سخن به میان آورد. اما این هنوز اوج تکامل اندیشهٔ حقوق بشر در عصر روشنگری نیست. شارل دو مونتسکیو، ژان ژاک روسو و کانت، هر یک به گونه و شیوهٔ خود، این اندیشه را با تکانههایی نیرومند به پیش میرانند.
[ویرایش] منابع
- ویکیپدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲۳ اکتبر ۲۰۰۶
[ویرایش] پیوند به بیرون
 |
در ویکیانبار منابعی در رابطه با جان لاک موجود است. |
 |
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به جان لاک در ویکیگفتاورد موجود است. |
|
|||||
