شرط‌بندی پاسکال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شرط‌بندی پاسکال، که نخستین صورت رسمی و سازمان یافته آن توسط بِلِز پاسکال، ریاضی‌دان، فیزیک‌دان و فیلسوف فرانسوی ارائه شد؛ بیان می‌کند که هرچند وجود خدا اثبات‌نشده باشد، برای رسیدن به نتیجه‌های دل‌خواه‌تر، عاقلانه‌تر آن است که به وجود خدا اعتقاد داشته باشیم.[۱]

مقصود پاسکال از این برهان، این نیست که وجود خداوند را مبرهن سازد، بلکه او درصدد است نشان دهد که صلاح شرط‌بند عاقل در این است که بر سر وجود خدا شرط ببندد.[۲]

شرط‌بندی پاسکال از موضع ندانم گرایی بحث می‌کند، یعنی از موضع کسانی که نسبت به وجود خدا اطمینان ندارند. این برهان قصد دارد این افراد را قانع سازد که بهترین تصمیم برای آنان، باور به وجود خداست.[۲]

شرط‌بندی پاسکال را به نام‌های دیگری نیز خوانده اند؛ که از جمله آن‌ها می توان به برهان شرط‌بندی[۲]،برهان دفع خطر احتمالی[۳] و برهان معقولیت[۴][۵] اشاره نمود.

یک مطالعهٔ موردی: روند تصمیم‌گیری در قماربازی با سکه[ویرایش]

فرض کنید که در یک قماربازی با سکه شرکت کرده‌اید. در این بازی درصورتی‌که سکه رو بیاید شما f۱ دلار جایزه می‌گیرید و اگر پشت بیاید باید f۲ دلار بدهید. در صورتی‌که شانس پشت‌آمدن سکه با شانس روآمدن آن برابر باشد، مقدار خالص پولی که انتظار می‌رود شما دریافت کنید، برابر خواهد بود با:

0.5(f_1)+0.5(-f_2)

تقریر برهان[ویرایش]

این برهان به‌صورت زیر بیان می‌شود:[۱]

۱. خدا یا وجود دارد یا وجود ندارد. شما یا می‌توانید به وجود خدا اعتقاد داشته باشید یا اعتقاد نداشته باشید. ماتریس تصمیم‌گیری زیر برقرار است که در آن ∞ نماد بی‌نهایت و f1 و f2 و f3 عددهایی محدود هستند.

خدا وجود دارد خدا وجود ندارد
اعتقادداشتن به وجود خدا f1
اعتقادنداشتن به وجود خدا f2 f3

اگر احتمال وجودداشتن خدا p باشد، احتمال وجود نداشتن او یک منهای p خواهد بود. در این صورت انتظار پاداش برای اعتقادداشتن به وجود خدا برابر خواهد بود با:[۶]

(p)(\infin)+(1-p)(f_1)

و انتظار پاداش در حالت اعتقادنداشتن به وجود خدا برابر خواهد بود با:

(p)(f_2)+(1-p)(f_3)

بنابراین در این ماتریس - اگر p بزرگ‌تر از صفر باشد - اعتقادداشتن به خدا، دل‌خواه‌ترین نتیجه را به همراه خواهد داشت.

در ماتریس بالا فرض شده‌است که نتیجهٔ اعتقادداشتن به خدا بی‌نهایت است (مثلاً رفتن به بهشت). به‌جای این ماتریس، ماتریس زیر نیز می‌تواند به کار رود که در آن نتیجهٔ اعتقادنداشتن به خدا منفی بی‌نهایت (مثلاً رفتن به جهنم) فرض شده‌است.

خدا وجود دارد خدا وجود ندارد
اعتقادداشتن به وجود خدا f2 f1
اعتقادنداشتن به وجود خدا ∞- f3

۲. خرد حکم می‌کند که احتمالی که شما برای وجودداشتن خدا قائلید، مقداری مثبت باشد. (p>0)

۳. خرد حکم می‌کند که در میان گزاره‌هایی که درستی یا نادرستیشان مشخص نیست، آنی را بگزینیم که دل‌خواه‌ترین نتیجه از آن انتظار می‌رود.

۴. نتیجه: خرد حکم می‌کند که شما به وجود خدا اعتقاد داشته باشید.

نقدها[ویرایش]

این برهان با سه فرض به یک نتیجه رسیده است. نقد برهان برپایهٔ نقد این فرض‌ها است. نقدهای دیگر شرط‌بندی برروی خدا را از نظر اخلاقی زیر سوال می‌برند یا عبارت «شرط‌بندی برروی خدا» را تعریف‌نشده و گنگ می‌دانند.[۱]

نقد ساختاری[ویرایش]

فرض ۱: ماتریس تصمیم‌گیری[ویرایش]

در هیچ دینی اعتقادداشتن به خدا شرط کافی برای سعادت انسان (و یا رفتن او به بهشت) نیست. مثلاً ماتریس تصمیم‌گیری ممکن است به‌گونهٔ زیر ارائه شود:

مسیح پسر
خدا است
خدا وجود دارد و
مسیح پسر خدا نیست
خدا وجود ندارد
اعتقادداشتن به این‌که
مسیح پسر خداست
؟ ∞- f1
اعتقادنداشتن به این‌که
مسیح پسر خداست
∞- ؟ f2

همچنین با وجود یک خدای دانا و منطقی و نه دگرآزار و شکنجه‌گر، ماتریس تصمیم‌گیری ممکن است به‌گونهٔ زیر باشد:[۶]

خدا وجود دارد خدا وجود ندارد
اعتقادداشتن به وجود خدا f1=نیستی و پاداش نگرفتن به‌دلیل تقلید کورکورانه و جهل مرکب f2=باطل کردن عمر و ایجاد انحطاط ساختاری در جامعه
اعتقادنداشتن به وجود خدا ∞=رفتن به بهشت به‌دلیل حقیقت‌گرایی و خردگرایی f3=کمک برای ساختن جامعه‌ای بهتر

نقدهای دیگر به ماتریس تصمیم‌گیری آمده در برهان:[۱]

  • ماتریس تصمیم‌گیری برای همهٔ انسان‌ها یکسان نیست.
  • پاداش داده‌شده نمی‌تواند بی‌نهایت باشد.
  • باید بی‌نهایت‌های بیش‌تری در ماتریس وجود داشته باشند.
  • ماتریس باید ردیف‌های بیش‌تری داشته باشد.
  • ماتریس باید ستون‌های بیش‌تری داشته باشد.

فرض ۲: احتمال وجود خدا[ویرایش]

این برهان فرض را بر این گرفته است که باید احتمالی برای وجود خدا در نظر گرفت درصورتی‌که در نظرگرفتن احتمال برای آن ممکن است بخردانه نباشد. همچنین در صورتی‌که احتمال وجود خدا صفر در نظر گرفته شود، نتیجهٔ ۴ نادرست خواهد بود.[۱]

فرض ۳: گزینش گزاره‌ای که دل‌خواه‌ترین نتیجه از آن انتظار می‌رود[ویرایش]

این فرض نیز توسط برخی فیلسوفان به چالش کشیده شده‌است.[۱]

نقد اخلاقی[ویرایش]

نقد مبتنی بر نقصان مفروضات در اثبات مطلوب[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

مطالعه بیشتر[ویرایش]

فارسی[ویرایش]

تقریرهای اولیه[ویرایش]

  • حسین وحید خراسانی. آشنایی با اصول دین. چاپ اول. قم: مدرسه الامام باقرالعلوم، ۱۳۸۶. صص ۱۷ تا ۱۸. ISBN 978-964-2694-12-9. 

مخالفت‌ها[ویرایش]

انگلیسی[ویرایش]

  • al-Juwayni, Imam al-Haramayn; Dr. Paul E. Walker (translator) (2000). A Guide to Conclusive Proofs for the Principles of Belief. Reading, UK: Garnet Publishing. pp. 6–7. ISBN 1 85964 157 1. 
  • Leslie Armour, Infini Rien: Pascal's Wager and the Human Paradox (The Journal of the History of Philosophy Monograph Series), Carbondale: Southern Illinois University Press, 1993.
  • James Cargile, "Pascal's Wager," in Contemporary Perspectives on Religious Epistemology, eds. R. Douglas Geivett and Brendan Sweetman, Oxford University Press, 1992.
  • Jeff Jordan, ed. Gambling on God, Lanham MD: Rowman & Littlefield, 1994. (A collection of the most recent articles on the Wager with a full bibliography.)
  • Jeff Jordan, Pascal's Wager: Pragmatic Arguments and Belief in God, Oxford University Press, 2007 (No doubt not the "final word", but certainly the most thorough and definitive discussion thus far.)
  • William G. Lycan and George N. Schlesinger, "You Bet Your Life: Pascal's Wager Defended," in Contemporary Perspectives on Religious Epistemology, eds. R. Douglas Geivett and Brendan Sweetman, Oxford University Press, 1992.
  • Michael Martin, Atheism, Philadelphia: Temple University Press, 1990, (Pp. 229–238 presents the argument about a god who punishes believers.)
  • Thomas V. Morris, "Pascalian Wagering," in Contemporary Perspectives on Religious Epistemology, eds. R. Douglas Geivett and Brendan Sweetman, Oxford University Press, 1992.
  • Nicholas Rescher, Pascal’s Wager: A Study of Practical Reasoning in Philosophical Theology, University of Notre Dame Press, 1985. (The first book-length treatment of the Wager in English.)
  • Jamie Whyte, Crimes against Logic, McGraw-Hill, 2004, (Section with argument about Wager)
  • Elizabeth Holowecky, "Taxes and God", KPMG Press, 2008, (Phone interview)

پیوند به بیرون[ویرایش]

فارسی[ویرایش]

موافقان[ویرایش]

پژوهشکده باقرالعلوم *

مخالفت‌ها[ویرایش]

انگلیسی[ویرایش]

تقریرهای اولیه[ویرایش]

تقریرهای بازنویسی شده[ویرایش]

مخالفت‌ها[ویرایش]