شمنباوری
| بخشی از مجموعه مقالههای |
| انسانشناسی دین |
|---|
|
مفاهیم پایه
|
|
مطالعات موردی
تشریفات مذهبی
|
|
مقالههای مرتبط
|
| انسانشناسی فرهنگی و اجتماعی |
شَمَنباوری یا شمنیسم (به انگلیسی: Shamanism) نام یک رشته باورهای سنتی در برخی اقوام بدوی است.[۱] که از دوران پیش از تاریخ در سراسر جهان وجود داشته است.[۱]
شمنباوران معتقدند که بهوسیلهٔ تماس با ارواح میتوان بیماری و رنج افراد را تشخیص داد و درمان کرد و یا در افراد ایجاد بیماری و رنج نمود. از این دیدگاه شمنباوری مانند آیین زار یکی از روشهای جادوپزشکی است.[۲] توان پیشگویی آینده نیز یکی دیگر از باورها در شمنگرایان است.
بزرگان دینی که سنتهای شمنباورانه را میشناسند و اجرا میکنند شمن نامیده میشوند. شمنها مدعی هستند که میتوانند با روح خود به جهانهای دیگری سفر کرده و با دیگر ارواح تماس بگیرند. آنها معتقدند که با این کار قادرند میان جهان مادی و جهان روحانی توازن برقرار کنند.[۳]
محتویات |
ریشهٔ واژه [ویرایش]
واژهٔ شمن از زبان تونغوزی سیبری گرفته شده و در اصل به معنی «دانا» است.[۴] برخی این واژهٔ تونغوزی را به نوبه خود وامواژهای میدانند که از واژه سرمن سانسکریت به معنی «پارسا» گرفته شدهاست ولی ارتباط این دو واژه کاملاً اثبات نشدهاست.[۵]
کاربرد واژهٔ شمن در فارسی پیشینهای طولانی دارد و در سرودههای بزرگان شعر پارسی نمونهها متعددی از کاربرد آن دیده میشود.[۵]
پیشینه [ویرایش]
شمنباوری کهنترین رسوم انسان برای درمان و پزشکی است. روشهای شمنی در دوران دیرینهسنگی یعنی حدود ۲۵ هزار سال پیش در میان شکارچیان سیبری و آسیای میانه پدید آمد. سنتهای شمنی در میان مردمان گوناگونی از جمله اسکیموها، سرخپوستان، قبایل آفریقا، و اقوام ترکتبار و مغول حضور دارند. بوداگرایی تبتی نیز یکی از منابع و ماخذ سترگ شمنیسم است.[۶]
پیروان شمنیسم بر این باورند که شمنها میتوانند به حالت خلسه روحی دست پیدا کنند و از این طریق به بُعدهای دیگر واقعیت سفر کنند. شمنها معتقدند که همه آفریدهها، از جمله سنگ و درخت و کوهها زندهاند. در باور خود؛ آنها برای رسیدن به مقصود خود با این نیروهای طبیعی نیز کار میکنند.[۳]
برای رسیدن به خلسه، شمنها از راههای گوناگون از جمله رقص و حرک تکراری، تلقین به خود، تمرکز بر یک ریتم مکرر و استفاده از مواد روانگردان استفاده میکنند.[۷]
وظایف شمن [ویرایش]
شمنها میتوانند چندین نقش را در جامعه ایفا کنند.[۸] از جمله درمان، راهبری قربانیان در مراسم آیینی، حفاظت از رسوم کهن از طریق قصهگویی و آوازخوانی و همراهی و راهنمایی روح یک نوزاد بهدنیاآینده یا یک فرد تازهدرگذشته.[۹]
در برخی فرهنگها، شمن نقش رئیس قبیله و روحانی بزرگ را نیز بازی میکند.
شمن شدن معمولاً از طریق ادعای برگزیدگی از طریق شنیدن ندای غیبی ارواح، برخورد آذرخش به ایشان در کودکی و بیهوش شدن و یا دائم در خلسه فرو رفتن صورت میگیرد.[۱۰]
منابع [ویرایش]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Neckebrouck, Valeer, Beelden van de sjamaan: een inleiding tot de studie van het sjamanisme. Leuven: Davidsfonds, 2003
- ↑ Ahangsara Magazine - موسیقی نوبان و زار
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ answers.com
- ↑ Rosenbohm, Alexandra (red.), Wat bezielt de sjamaan?: genezing - extase - kunst. Amsterdam: Koninklijk Instituut voor de Tropen, 1997
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ لغتنامه دهخدا، سرواژه شمن
- ↑ Economy of Excess. George Bataille.
- ↑ تجارب شمنی، نشریه پزشک امروز
- ↑ Multiple functions of shaman: p. 25 of Hop:SamEu
- ↑ Psychopompos: p. 36 of Hop:SamEu
- ↑ روزنامه قدس
|
|||||||||||||||||
