هانری کوربن

برای دیگر کاربردها، هانری (ابهام‌زدایی) را ببینید.

هانری کوربن
زادروز	۱۴ آوریل ۱۹۰۳ پاریس، فرانسه
درگذشت	۷ ژوئیه ۱۹۷۸ پاریس، فرانسه
ملیت	فرانسوی
مذهب	مسیحی کاتولیک یا شیعه
مکتب	فلسفه اشراق

هانری کوربَن (به فرانسوی : Henry Corbin؛ زاده ۱۹۰۳ - درگذشته ۱۹۷۸ میلادی) فیلسوف، شرق‌شناس، ایران‌شناس و اسلام‌شناس و شیعه‌شناس فرانسوی و استاد دانشگاه سوربن پاریس بوده‌است. او بخشی از عمر خود را در ایران و خاورمیانه زندگی کرد.

تحصیلات

وی از شاگردان فیلسوفان بزرگی از جمله ادموند هوسرل، ارنست کاسیرر، امیل بریه، اتین ژیلسون و لویی ماسینیون بوده‌است. همچنین او نخستین مترجم آثار مارتین هایدگر به فرانسوی است. همچنین بر زبان‌های آلمانی، عربی، سانسکریت مسلط بوده‌است.

فعالیت‌های علمی

وی توسط استادش لویی ماسینیون با شهاب الدین سهروردی آشنا می‌شود و تمام مدت جنگ جهانی دوم را در کتابخانه‌ای در استانبول به مطالعه آثار سهروردی می‌پردازد.

وی استاد شیعه‌شناسی دانشگاه سوربن و مدیر بخش تحقیق در مدرسه عالی مطالعات (سوربن) و نیز مدیر بخش ایران‌شناسی انجمن ایران و فرانسه بوده‌است.

آثار

1. تاریخ فلسفهٔ اسلامی (بخش نخست این کتاب توسط اسدالله مبشری به فارسی برگردانده شد و سپس متن کامل آن توسط جواد طباطبایی ترجمه شد.)
2. فلسفهٔ ایرانی و فلسفهٔ تطبیقی (توسط جواد طباطبایی به فارسی برگردانده شده است.)
3. اسلام ایرانی
4. مشارکت در نوشتن تاریخ ایران کمبریج
5. آئ‍ی‍ن‌ ج‍وان‍م‍ردی‌

گرایش به تشیع

محمدحسین طباطبایی و هانری کربن سالها بطور حضوری و مکاتبه ای با یکدیگر ارتباط و مباحثه داشتند. این ارتباط از سال ۱۳۳۷ آغاز شد. کربن برای تدریس فلسفه در دانشگاه تهران هر سال پاییز به تهران می آمد و با مرتضی مطهری در دانشگاه آشنا گردید. مطهری به وی پیشنهاد دیدار با علامه طباطبایی را می دهد و می گوید بهترین کسی که می تواند، تحقیقات متخصصانه و غیر جدولی بکند طباطبایی است.دیدارها هر دو هفته یک بار روزهای جمعه در منزل ذوالمجد طباطبایی قمی برگزار می گردید.باآگاه شدن برخی از این جلسات تعدادی دیگر همچون دکتر سپهبدی، داریوش شایگان به این جلسات می پیوندند.جلسات میان این دو تا پایان عمر کربن ادامه داشت.

وی در جریان مذاکرات خود با علامه طباطبایی می گوید :

«

به عقیده من، مذهب تشیع تنها مذهبی است که رابطه هدایت الهی را میان خدا و خلق برای همیشه نگه داشته، پیوسته ولایت را زنده و پا برجا می دارد .... به اعتقاد من، تمامی ادیان حقیقتی را دنبال می نمایند; اما تنها مذهب تشیع است که به این حقیقت لباس دوام و استمرار پوشانیده و معتقد است که این ویژگی میان عالم انسانی و الوهی برای همیشه باقی است . این نظر من است; آیا شما نیز این گونه فکر می کنید......من به خاطر بحث درباره شیعه و رسیدن به حقایق این مذهب، نزدیک بود پست تحقیقاتی خود را در دانشگاه سوربن از دست بدهم.

»

و همچنین از او نقل می کند:

«

تا کنون مستشرقین، اطلاعات مربوط به اسلام را از اهل تسنن اخذ می کردند و در نتیجه، حقیقت مذهب تشیع آن گونه که شایسته است، به دنیای غرب معرفی نشده است . بر خلاف باور مستشرقین گذشته، اعتقاد من این است که تشیع یک مذهب حقیقی و اصیل و پابرجاست و دارای مشخصات یک مذهب حقیقی است و غیر از آن است که به غرب معرفی کرده اند . آن چه پس از پژوهش های علمی بدان رسیده ام، این است که به حقایق معنویت اسلام از دریچه شیعه - که نسبت به این آیین واقع بینی دارد باید نگاه کرد . از این رو کوشیده ام این مذهب را به نحوی که باید و در خور واقعیت آن است، به جهان غرب معرفی کنم . بسیار علاقه مندم که با رجال علمی و مشاهیر این مذهب از نزدیک تماس بگیرم و با طرز فکر آنان آشنا شوم و در بررسی اصول و مبانی شیعه، از این بزرگان کمک گرفته و نسبت به هدف خود روشن تر شوم .

»

طباطبایی همچنین نقل می کند که:«کربن دعاهای صحیفه مهدویه را می خواند و می گریست . » و در پاسخ به سوال طباطبایی که پرسیده بود «اگر شما حالی پیدا کردید و خواستید خدا را بخوانید و مناجات کنید و او را با اسما و صفتش یاد کنید و با اسم خاصی از او اجت بخواهید، چه می کنید؟» او در پاسخ گفت: «در مناجات های خود، صحیفه مهدویه را می خوانم!» به اعتقاد طباطبایی، کربن به تشیع گرویده بود.

داریوش شایگان معتقد است که او کاتولیک زاده و کاتولیک مرد و هیچ‌گاه دین عوض نکرد.

علاقه

از دیگر علاقه او به ایرانیان علاقه شدید او به علم میر حیدر آملی بود.که او را یکی از ارکان شیعه شناسی در جهان دانسته بود و کتاب های او را مطالعه و بر او اعتقاد زیادی داشت و کتاب های او را در دانشگاه های غربی و شرقی تدریس می کرد.

جستارهای وابسته

• حکمت اشراق
• اشراق
• میر حیدر آملی
• سهروردی
• سید محمدحسین طباطبایی

منابع و مطالعه بیش‌تر

• Nasr, Seyyed Hossein, and Leaman, Oliver (eds), History of Islamic Philosophy, Ansarian Publications - Qum, Iran, 1993. ISBN 964-438-307-9

• منصورنژاد، محمد، ۱۳۹۰، مقالهٔ رویکرد و روش شیعه شناسی هانری کربن، در کتاب: درس گفتارهای شیعه شناسی، تهران، نشر جوان پویا.
• منصورنژاد، محمد، ۱۳۸۷، سیدحیدر آملی به روایت هانری کربن، تهران، نشر جوان پویا.

پیوند به بیرون

• انجمن دوستداران هانری و استلا کوربن
• مجموعه مقالات هانری کوربن
• هانری کوربن و میراث فرهنگی ایران نوشته همایون همتی
• دیدارهای هانری کوربن نوشته داریوش شایگان
• فهم هانری کربن از ملاصدرا
• بررسی پدیدارشناسی فلسفه اسلامی در همایش صدمین سالگرد تولد هانری کوربن؛ فیلسوف و ایرانشناس شهیر فرانسوی

ٰٰ