تجربه‌گرایی

تجربه‌گرایی یکی از گرایش‌های اصلی در شناخت‌شناسی و نقطهٔ مقابل عقل‌گرایی است. بر اساس این دیدگاه همهٔ معرفت‌های بشری مستقیم یا غیرمستقیم برآمده از تجربه است. تجربه از منظر این دیدگاه نه فقط ادراک حسی بلکه دریافتهایی مانند حافظه یا گواهی دیگران را هم در بر می‌گیرد.

برمبنای نظریهٔ مبناگرایی همهٔ باورهای ما با واسطهٔ استدلال نهایتاً از منبعی به دست آمده‌اند که آن منبع نیاز به توجیه یا استدلال ندارد. تجربه‌گرایی - که یکی از زیرمجموعه‌های مبناگرایی است - تنها تجربه را به عنوان چنین منبعی بی نیاز از توجیه می‌دانند.

تجربه‌گرایی با استفاده از حسیات در مقابل عقل‌گرایی می‌باشد. تجربیات عقلی از علم حصولی است و روش اثبات غیر حسی دارد. طبق نظر دکارت اگر همه حواس چند گانه ما از کار بیافتند ولی مغز هنوز بتواند فکر کند حتماً ما وجود داریم پس تجربهٔ این که ما می‌دانیم که هستیم از حواس چند گانه نیست و علم حصولی است.

این دیدگاه بعد از رنسانس به صورت جدی طرح شد. بارکلی، جان لاک و دیوید هیوم از فیلسوفان تجربه‌گرا هستند.

منابع

• Hume، D. «An Enquiry Concerning Human Understanding»، in Enquiries Concerning the Human Understanding and Concerning the Principles of Morals، 2nd edition، L.A. Selby-Bigge (ed.)، Oxford University Press، Oxford، UK، ۱۹۰۲
• Rock، Irvin (۱۹۸۳)، The Logic of Perception، MIT Press، Cambridge، MA

• منطق صوری انتشارات دانشگاه تهران(۱۷۳۳) دکتر محمد خوانساری

تجربه گرایی همسو با عقل گرایی است ( کتاب اندیشه اسلامی 1 تدریس شده در دانشگاه های ایران)

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تجربه‌گرایی موجود است.

• [۱]
• [۲]
• [۳]