تیغ اوکام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ویلیام اوکام

تیغ اوکام اصلی منسوب به ویلیام اوکام، منطق‌دان و فیلسوف انگلیسی است.

محتویات

صورت تیغ اوکام [ویرایش]

صورت نخستین این مهاد در لاتین چنین است:

.Numquam ponendo est pluritas sine necessitate

ترجمهٔ آزاد آن در پارسی میشود:

در توضیح و توصیف، بخش‌های نابایا (ناضروری) را بزُدای (حذف کن).

ولی صورت متداول‌ترش چنین است:

میان دو نگره که توان توصیف و پیش‌بینی یکسانی دارند، ساده‌ترین را بگزین. در این‌جا منظور از «ساده‌ترین» نگره، نگره‌ای است که کم‌ترین انگاشت‌ها در آن به کار رفته باشد.[۱]

کاربردها [ویرایش]

چرا در یخچال خانه هیچ غذایی نیست؟! آیا گروهی ازسارقان بین المللی آن را خالی کرده اند؟ آیا یخچال شیئی ساخته فضایی هاست که هر غذایی را ناپدید می سازد؟ یا اینکه دلیل خالی بودن یخچال، این است که هم اتاقی من و دوستانش دیشب گرسنه بوده اند؟

در علم و در فلسفهٔ علم [ویرایش]

این اصل در ابداع نظریه‌های علمی کاربرد دارد و بیان می‌دارد اگر دو نظریه مشابه دارید که به نتیجه‌ای یکسان می‌رسند، آن که ساده تر است ارزش بیشتری دارد.

یکی از کاربردهای این اصل در برنامه‌نویسی رایانه این است که برنامه‌های نوشته شده باید بهینه باشند.

توجه به این جمله از اینشتین نیز در کنار اصل فوق توصیه می‌شود: «هرچیز را باید تا آن‌جا که ممکن است ساده کرد، اما نه ساده‌تر از آن.»

این اصل همچنین در گزارش‌های پزشکی کاربرد بسیار یافته‌است.

در علم آمار برخی اوقات دو مدل آماری مختلف میتوان یافت که هر دو مشاهده‌های انجام شده را توضیح میدهند. این دو مدل ممکن است دارای پارامترهای آزاد متفاوتی باشند. در زمان انتخاب مدل، احتمال درست بودن هر مدل بگونه‌ای تنظیم می‌شود که با پیچیدگی آن مدل (تعداد پارامترهای آزاد آن) رابطه معکوس داشته باشد.[۲]

در فلسفهٔ دین [ویرایش]

از این ایده در فلسفه دین هم در جهت اثبات وجود خدا و هم در جهت نفی وجود او استفاده شده‌است. از طرفی ریچارد داوکینز استدلال می‌کند که باور به خدا کمکی به فهم جهان نمی‌کند و تنها چیزی اضافی و زاید است، و بنابراین باید حذف شود.[۳] از طرف دیگر ریچارد سوئین برن وجود خدا را ساده‌ترین توضیح برای تجربه‌های مذهبی می‌داند.[۴] همچنین از تیغ اوکام در نظریه جهان تنظیم‌شده و در رد توضیح «وجود جهان‌های موازی» استفاده شده‌است. اما این استدلال نیز مورد اختلاف نظر بوده‌است.[۵]

انتقادات [ویرایش]

یکی از انتقاداتی که به تیغ اوکام وارد شده، آن است که دیدگاه مذکور می تواند ساده انگاری را ترویج کند و ما را از جستجو برای توصیفات دقیق تر بازدارد.

پانویس [ویرایش]

  1. The NESS » The Razor in the Toolbox
  2. Philip Christopher Gregory, Bayesian logical data analysis for the physical sciences: a comparative approach with Mathematica support, p. 46-47, Cambridge University Press
  3. Massimo Pigliucci, Nonsense on Stilts: How to Tell Science from Bunk, University of Chicago Press, p. 235
  4. Richard Messer, Does God's Existence Need Proof?, Oxford University Press, pp. 31-32
  5. Matt Young, Taner Edis, Why Intelligent Design Fails: A Scientific Critique of the New Creationism, Rutgers University Press, p. 183

منابع و مطالعه بیشتر [ویرایش]

  • سورندرا وارما. قوانین، نظریه‌های علمی و چیزهای دیگر. ترجمهٔ محمدرضا توکلی صابری. تهران: مازیار، ۱۳۸۷. ۱۸. ISBN 978-964-5676-73-3. 

پیوند به بیرون [ویرایش]