محمدتقی مصباح یزدی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
آیتالله محمد تقی مصباح یزدی مفسر و از نظریهپردازان شیعه در ایران است. مصباح بنیانگذار و مدیر موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، عضو مجلس خبرگان رهبری در جمهوری اسلامی ایران، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، رییس شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت و یکی از اساتید حوزهٔ علمیهٔ قم است.
شهرت وی به خاطر حمایتهای او از محمود احمدینژاد، رئیسجمهور کنونی ایران و نیز مخالفتهای سابقهمندش با محمد خاتمی و به طور کلی جنبش اصلاحطلبی ایران افزایش یافت.[۱][۲]
از دیگر مواردی که باعث شهرت مصباح یزدی شدهاست، مطرح شدن وی به عنوان صادرکنندهٔ فتوای قتل در جریان جنجالبرانگیز قتلهای زنجیرهای میباشد.[۳][۴]
احمد عبدالله محمد سامبی رئیسجمهور فعلی کومور از شاگردان او بوده[۵] و محمود احمدینژاد رئیسجمهور فعلی ایران نیز از پیروان اوست.[۶]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تولد و خانواده
محمد تقی مصباح یزدی در یازدهم بهمن سال ۱۳۱۳ شمسی برابر با ۱۹۳۴ میلادی در شهر یزد (ایران) زاده شد.
[ویرایش] تحصیلات حوزوی
تحصیلات ابتدایی خود را در سن هفت سالگی آغاز کرد. سپس وارد حوزهٔ علمیهٔ یزد شد و دورهٔ مقدمات و سطح را همان جا به اتمام رساند، سپس در سال ۱۳۷۱ه.ق. عازم نجف شد، و پس از یک سال برای ادامهٔ تحصیل به قم هجرت کرد و حدود ۸ سال به طور مداوم در درس فقه حسین طباطبایی بروجردی شرکت کرد. وی در سن ۲۷ سالگی به درجهٔ اجتهاد رسید، اما با این حال تا ۸ سال در دروس فقه و اصول روحالله خمینی و تا ۱۵ سال در درس فقه محمد تقی بهجت و تا ۲ سال در درس محمد علی اراکی شرکت میکرد. وی شاگردان درس تفسیر و فلسفهٔ محمدحسین طباطبایی نیز به شمار میرود و با پایهگذاری مدرسه حقانی توسط آیتالله قدوسی و محمد حسینی بهشتی استاد و عضو هیئت مدیره این مدرسه میشود.[۷] هر چند بعدها به دلیل انتقادات شدیدش از علی شریعتی در کلاسهای درس خود از سوی بهشتی و قدوسی از این مدرسه اخراج میشود.[۸]
[ویرایش] فعالیتهای علمی فرهنگی
پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران او در تأسیس دفتر همکاری حوزه و دانشگاه و در جهت اصلاح و بازسازی نظام حوزه نقش فعالی ایفا کرد. او بنیاد علمی پژوهشی باقرالعلوم و سپس مؤسسهٔ آموزشی پژوهشی امام خمینی را در قم پایهگذاری کرد. وی هم اکنون رییس مؤسسهٔ علمی پژوهشی امام خمینی و همچنین رییس شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت و عضو جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم میباشد.
[ویرایش] مسئولیتهای سیاسی
او در سال ۱۳۶۹ به عنوان نمایندهٔ مجلس خبرگان از استان خوزستان در دومین دورهٔ مجلس خبرگان رهبری و در دورههای بعد نیز از تهران به نمایندگی مجلس خبرگان برگزیده شد.
[ویرایش] ماجرای کاریکاتور
سه هفته پیش از انتخابات مجلس ششم، در بهمن ۱۳۷۸، کاریکاتوری موسوم به «استاد تمساح» که طرفداران مصباح یزدی بهخاطر شباهت کلمهٔ «مصباح» با «تمساح»، آن را اهانت به او دانستند، توسط نیکآهنگ کوثر در یکی از روزنامههای کثیرالانتشار به چاپ رسید که در پی آن طلاب و اساتید حوزهٔ مرتبط با جناح راست سه روزه در قم و دیگر شهرهای مذهبی تجمع کردند که بعد از دستگیری کوثر، با پیام سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، این تجمعات پایان یافت.[۹]
[ویرایش] دیدگاه سیاسی و چالشها
مصباح یزدی از حامیان اسلام بنیادگرایانه و طیف اصولگرا معروف به جناح راست است. او از مخالفان جدی اصلاحات محمد خاتمی و اصلاحطلبان میباشد، چنانکه یکبار در حسینیه شهدای قم اصلاحطلبان را احیاکنندگان سنت کفار ۲۵۰۰ سال پیش ایران نامید.[۱۰]
در ماه دسامبر سال ۲۰۰۰ میلادی، اکبر گنجی روزنامهنگار طرفدار اصلاحات، که در کتاب پرفروش و جنجالبرانگیز «عالیجناب سرخپوش و عالیجنابان خاکستری»، به افشاگری درباره عوامل پشت پرده قتلهای زنجیرهای پرداخته بود، علناً علی فلاحیان، وزیر اطلاعات سابق در دوران هاشمی رفسنجانی را شاهکلید قتلهای زنجیرهای و مصباح یزدی را محرک و صادرکننده فتوای قتلها یا به اصطلاح، «مراد عالیجنابان خاکستری» خواند. [۱۱][۱۲] همچنین در واقعه قتلهای محفلی کرمان، تعدادی از اعضای بسیج یکی از مساجد کرمان به اتهام آن دستگیر شدند و این افراد در بازجوییها و در دادگاه اعلام کردند که پس از شنیدن سخنرانی محمد تقی مصباح یزدی، در یکی از مساجد کرمان به این نتیجه رسیدهاند که از نظر شرعی وظیفه دارند افراد مهدورالدم را بکشند. مصباح یزدی طی نامهای به دادگاه، صدور فتوی مشخصا برای قتل ۵ نفر در کرمان را رد کرد اما ایراد سخنرانی عمومی پیرامون امر بهمعروف و لزوم اقدام شخصی بسیجیان در اجرای امر بهمعروف را تایید نمود.[۱۳] [۱۴] [۱۵] [۱۶] [۱۷]
[ویرایش] دیدگاه مذهبی
مصباح از منتقدان جمهوریت است و به رای گذاشتن نظام توسط روحالله خمینی را به معنای اعتقاد او به جمهوریت و حاکمیت رای مردم نمیداند. او در سخنانی گفت: «مردم، ناصر (کمک کننده) ولی فقیه هستند، نه ناصب (منصوب کننده) و مشرع (مشروعیت دهنده) او» از دیدگاه وی فقها در دوران غیبت نایب حجت بن حسن (مهدی موعود به اعتقاد اهل تشیع) و حاکم هستند و نتیجتاً انتخاب حاکم توسط مردم فاقد اعتبار است.[۱۸] [۱۹] [۲۰] این اظهارات وی مورد مخالفت بسیاری حتی بخشی از جناح راست و اصولگرا قرار گرفت، چنانکه روزنامه جمهوری اسلامی در جریان انتخابات شوراها در سال ۱۳۸۵ با موضعگیری در برابر مصباح یزدی، مواضع وی در باب ولایت فقیه را مخالف نظرات رهبری دانست و در مقالهای با عنوان «مخالفت رهبری با عملکرد مصباح یزدی» نوشت: «احدی از آحاد ملت حق ندارد از رهبری جلو بیفتد، آیا رهبری از عملکرد و موضعگیریهای شما راضی است؟ ما قرائتی داریم که نه، شما اگر دلیلی بر رضایت ایشان از عملکرد خودتان دارید، ذکر فرماید، البته اینکه ایشان به مؤسسه شما کمک مالی بکنند یا شما در دفتر ایشان سخنرانی کنید دلیل نمیشود».[۲۱]
مصباح در سخنرانیهای خود بارها صراحتاً از اجرای حکم اعدام برای افرادی که به زعم وی مرتد شدهاند دفاع نمودهاست، چنانکه یکبار خواستار اعدام هاشم آغاجری شد.[۲۲] همچنین احمد قابل در نامهای به علی خامنهای، ضمن اشاره به اصرار و شهادت مصباح یزدی، مبنی بر کفرآمیز بودن مطالب و مرتد بودن شیخ حبیبالله آشوری به جرم انتشار کتاب «توحید» که منجر به اعدام وی شد، از وی انتقاد کرد.[۲۳]
[ویرایش] آثار
وی دارای تألیفات و آثار متعددی در زمینههای فلسفهٔ اسلامی، الهیات، اخلاق و عقاید میباشد؛ از جمله:
|
|
[ویرایش] تربیت شاگردان
وی در طول سالیان تدریس خود تعداد بسیاری از شاگردان را تربیت کردهاست که اکثر آنان هم اکنون از اساتید حوزه و دانشگاه هستند از جمله:
- غلامرضا فیاضی (از اساتید برجسته فلسفه در حوزه)
- محمود رجبی (معاون پژوهشی مؤسسه امام خمینی)
- محمود محمدی عراقی (داماد آیت الله مصباح یزدی)
- سید محمدرضا طباطبایی (مدیر جامعة الزهرا)
- سیدابوالحسن نواب (رییس مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب)
- مرتضی آقاتهرانی (استاد اخلاق حوزه علمیه و نماینده مردم تهران)
- عباسعلی شاملی (استادیار مؤسسه آموزشی امام خمینی)
- سید احمد رهنمایی (معاون اطلاع رسانی مؤسسه امام خمینی)
- محمد فنایی اشکوری (استادیار مؤسسه آموزشی امام خمینی)
- شمالی (استادیار مؤسسه آموزشی امام خمینی)
- محمد جواد زارعان (رئیس دانشگاه علوم انسانی)
- اکبر میرسپاه (استاد دروس معارف قرآن)
- سید محمد غروی (مدیر گروه روان شناسی مؤسسه امام خمینی)
- سید محمود نبویان (عضو هیئت علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی)
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس و منابع
- ↑ مرور هفته نامههای ایران:۲۹ اردیبهشت، وبگاه بی بی سی فارسی (جمعه ۱۹ مه ۲۰۰۶)
- ↑ مقاله «صعود استاد تمساح، از افراطگرایی به ایجاد رعب و وحشت در افراطگرایی» در وبگاه «تلگراف» (telegraph.co.uk)
- ↑ افشاگری اکبر گنجی در مورد قتلهای زنجیرهای در وبگاه ایران پرس
- ↑ http://www.nytimes.com/2007/01/28/magazine/28iran.t.html?pagewanted=3&partner=rssnyt&emc=rss (بازدید ۵ مارس ۲۰۰۸)
- ↑ احمدینژاد: بیسکوئیت مال اداره است يا شخصي است؟. وبگاه تابناک. بازدید در تاریخ خرداد ۱۳۸۸.
- ↑ Ahmadinejad's messianic connections. گاردین. بازدید در تاریخ خرداد ۱۳۸۸.
- ↑ آيت الله حاج شيخ محمد تقى مصباح يزدى « دام ظله ». مرکز جهانی اطلاعرسانی آل البیت. بازدید در تاریخ خرداد ۱۳۸۸.
- ↑ رضا خجسته رحیمی. از مدرسه حقانی تا حلقه حقانی، شاگردانی كه نام آیتالله قدوسی را بهدنبال خود میكشند. هفتهنامه شهروند امروز.
- ↑ مقاله «صعود استاد تمساح، از افراطگرایی به ایجاد رعب و وحشت در افراطگرایی در وبگاه «تلگراف» (telegraph.co.uk)
- ↑ مصباح یزدی: برخی بهدنبال احیا سنت کفار ۲۵۰۰ سال پیش در ایران هستند، وبگاه روزنامه همشهری شماره ۲۰۹۵
- ↑ افشاگری اکبر گنجی در مورد قتلهای زنجیرهای در وبگاه ایران پرس
- ↑ http://www.nytimes.com/2007/01/28/magazine/28iran.t.html?pagewanted=3&partner=rssnyt&emc=rss (بازدید ۵ مارس ۲۰۰۸)
- ↑ آزادی تعدادی از محکومان قتلهای محفلی کرمان بی بی سی
- ↑ سومین محاکمه متهمان پرونده قتلهای محفلی کرمان بی بی سی
- ↑ تبرئه متهمان قتلهای محفلی کرمان ایران امروز ، روزنامه اعتماد
- ↑ زندان برای زنان ازادی برای قاتلان روز انلاین
- ↑ مجید دوستعلی از قتلهای محفلی کرمان تا دبیری هیات دولت احمدی نژاد پیک نت
- ↑ http://asianews.ir/main1.asp?a_id=26578
- ↑ http://www.isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-668627&Lang=P
- ↑ http://www.ebtekarnews.com/Ebtekar/Article.aspx?AID=1157#7703
- ↑ تحولات درونی جناحها در برابر انتخابات، وبگاه روزنامه همشهری، ۱۶ آبان ۱۳۸۵
- ↑ بند دال، وبگاه روزنامه همشهری، شماره ۲۹۳۰
- ↑ http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/06/050601_ahmad-qabel-letter.shtml
- کتاب «زندگینامه حضرت آیتالله محمدتقی مصباح یزدی. تالیف: اسلامی، محمدتقی، ۱۳۸۲، چاپ نخست، رقعی، شومیز، ۲۸۸ص، با اختصار و ویرایش جدید.
