حساب گزاره‌ای

حساب گزاره‌ها یا حساب گزاره‌ای (Propositional calculus) سامانه‌ای است صوری (formal) که به نمایش مواد و اصول منطق گزاره‌ای می‌پردازد. گزاره‌ها و ترکیب آن با ادوات منطقی شکل می‌گیرد. گزاره‌های مورد توجه منطق گزاره‌ها فقط گزاره‌های خبری ست. در منطق کلاسیک یا منطق دو ارزشی، گزاره‌ها دارای ارزش درست یا غلط هستند.

تذکر: بعضی منطق‌دان‌ها منطق گزاره‌ها را منطق جمله‌ها خواندند، ولی، به نظر می‌رسد با توجه به تفاوت زبانی گزاره و جمله و اینکه گزاره، فقط به جمله خبری گفته می‌شود، عبارت منطق گزاره‌ها صحیح‌تر است.

تاریخچه

به صورت سیستماتیک و سامان‌مند، حساب گزاره‌ها بیش از ۲۳۰۰ سال قبل توسط فیلسوف یونانی ارسطو تنظیم یافت.^{[نیازمند منبع]}

گزاره‌ها

جملات خبری هستند که واقعیتی را اظهار می‌نمایند. واقعیت اعلان شده یا درست است، یا غلط، ولی نه هر دو.

مثال‌ها:

۰۱ تهران پایتخت کشور ایران است.

۰۲ ۳ = ۲ + ۲

در اینجا، گزارهٔ ۱ درست و گزارهٔ ۲ غلط است

متغیرهای گزاره‌ای

درست همانند ورتنده های عددی، متغیرهای گزاره‌ای را هم با حروف الفبا نمایش می‌دهیم. معمولاً شروع از حرف p در ابتدای کلمه proposition است و ادامه حروف: p, q, r, s

پیوند به بیرون

• چگونگی شکل‌گیری منطق رواقی-مگاری به لحاظ تاریخی و مبانی منطقی، مهدی امامی جمعه، مجلهٔ علمی پژوهشی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان

منابع

• Ebbinghaus, H. -D., Flum, J., and Thomas, W. Mathematical logic, Springer-Verlag New York Inc., ۱۹۸۴. ISBN 0-387-96170-4 *Russell, S., and Norvig, P. Artificial Intelligence, A Modern Approach, ۲nd edition, Pearson Education, Inc., ۲۰۰۳. ISBN 0-13-790395-2

• محمد اردشیر. منطق ریاضی. انتشارات هرمس با همکاری مرکز بین المللی گفتگوی تمدن‌ها، ۱۳۸۳. ISBN 964-363-229-6. 

جستارهای وابسته

• گزاره (منطق)
• گزاره‌نما
• منطق مرتبه صفر
• منطق مرتبه اوّل
• منطق مرتبه دوّم
• منطق مراتب بالاتر
• منطق‌های توصیف