اسلاوی ژیژک (به اسلونیایی: Slavoj Žižek) (زادهٔ ۲۱ مارس ۱۹۴۹) فیلسوف، نظریهپرداز، جامعهشناس، منتقد فرهنگی و سیاستمدار اسلوونیایی است. او در لیوبلیانا به دنیا آمد و دکترای فلسفهاش را از دانشگاه لیوبلیانا دریافت کرد. او در سال ۱۹۹۰ به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری از سوی حزب لیبرال دموکرات اسلوونی معرفی شد. ژیژک فیلسوف و نظریه پرداز انتقادی است که بخش عمده کارش در سنت فلسفی هگلی، مارکسیسم و نیز روانکاوی لاکانی است .او فعالیتهای چشمگیری در زمینه نظریه سیاسی، نظریه فیلم و روانکاوی نظری داشتهاست . شهرت ژیژک برای احیای روانکاوی ژاک لاکان برای یک خوانش جدید از فرهنگ عامه است. او رسالات گوناگونی دربارهٔ موضوعات گوناگون نگاشتهاست. موضوعاتی چون جنگ عراق، بنیادگرایی، سرمایهداری، رواداری، حقیقت سیاسی، جهانیسازی، سوبژکتیویته، حقوق انسانی، لنین، اسطوره، فضای مجازی، پسامدرنیسم، چندفرهنگگرایی، پست مارکسیسم، آلفرد هیچکاک و دیوید لینچ. او به شوخی در مصاحبه با یک نشریهٔ اسپانیایی خود را یک استالینیست لاکانی تندرو معرفی کردهاست.
نظریات سینمایی [ویرایش]
ژیژک یک نظریهپرداز سینمایی نیز هست. او از تفسیر روانکاوانهٔ لاکانی برای ایجاد یک نظریه سینمایی و یک شیوهٔ نقد جدید استفاده کردهاست. به اعتقاد رابرت استم، او از فیلمهای سینمایی برای شرح نظریات لاکان استفاده میکند و در فیلمهای سینمایی مثالهایی مییابد که حتی از خود لاکان هم افکار روانکاوانهٔ او را بهتر شرح میدهند. ژیژک به بررسی میل و فانتزی ناخودآگاه، امر واقعی و ابژهٔ والای ایدئولوژی در فیلمها میپردازد و از این راه یک تأویل روانکاوانه در باب سینما میسازد. لینچ و هیچکاک دو فیلمساز مورد علاقهٔ ژیژک هستند که تفسیر آثار آنها بیش از همه مورد توجهش بودهاند.
گزیدهٔ کتابشناسی [ویرایش]
- ابژه والای ایدئولوژی (۱۹۷۹)
- فراسوی تحلیل گفتمان (۱۹۹۰)
- کژ نگریستن: مقدمهای بر ژاک لاکان در فرهنگ عامه (۱۹۹۱)
- همه چیزی که لازم است دربارهٔ لاکان بدانید... اما میترسید از هیچکاک بپرسید (۱۹۹۳)
- باقیماندهٔ غیرقابل تقسیم (۱۹۹۶)
- مغاک آزادی (۱۹۹۷)
- چندفرهنگگرایی (۱۹۹۷)
- احتمال، هژمونی، جامعیت (۲۰۰۰)
- هنر والای مبتذل: دربارهٔ بزرگراه گمشدهٔ لینچ (۲۰۰۰)
- وحشت از اشک راستین: کریستوف کیشلوفسکی در میان نظریه و پسانظریه (۲۰۰۱)
- دربارهٔ ایمان (۲۰۰۱)
- مرگ دوبارهٔ اپرا (۲۰۰۱)
- آیا کسی گفت خودکامگی؟ (۲۰۰۱)
- به بیابان واقعیت خوش آمدید (۲۰۰۲)
- اندامها علیه بدن (۲۰۰۳)
- عروسک و کوتوله (۲۰۰۳)
- پژوهش واقعیت (۲۰۰۵)
- همسایگان و دیگر هیولاها (۲۰۰۶)
- چگونه باید لاکان را خواند (۲۰۰۶)
- پاکدامنی و ترور (۲۰۰۷)
- در دفاع از دلایل نامقبول (۲۰۰۸)
- خشونت: یک عقیده بزرگ، یک کتاب کوچک (۲۰۰۸)
- ویکیپدیای انگلیسی
- استم، رابرت، مقدمهای بر نظریهٔ فیلم، به کوشش احسان نوروزی، انتشارات سورهٔ مهر، ۱۳۸۳صص۲۸۸-۲۹۰
پیوند به بیرون [ویرایش]
