خوشحالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نام آشنا ترین سمبل خرسندی

خوشحالی ، خرسندی و یا شادی یک حالت روانی است که در آن فرد احساس عشق ، لذت ، خوشبختی و یا شادی می‌کند.مسائل مختلفی هچون مسائل زیستی، روان شناختی و یا دینی برای تعریف و دلیل خرسندی آورده شده‌است. دانشمندان دریافته‌اند که شادی و خوشحالی سبب تقویت سیستم دفاعی بدن و همچنین سیستم اعصاب انسان می‌شود.[۱]

تحقیقات نشان داده‌است شادی رابطهٔ مستقیمی با مسائلی همچون روابط و تعاملات اجتماعی، وضعیت فرد از نظر داشتن شریک زندگی، کار، درآمد و حتی نزدیکی به انسان‌های شاد دارد. فیلسوفان و متفکران مذهبی شادی را واژه‌ای برای یکی زندگی خوب و یا موفق و نه صرفاً یک احساس تعریف می‌کنند.

در ایران[ویرایش]

یک نظرسنجی که توسط موسسه گالوپ در سال ۲۰۱۳ انجام شده حاکی از آن است که ایرانیان دومین مردم ناشاد در دنیا هستند.بنا به گزارش منتشر شده از این نظرسنجی، عراق نخستین کشور جهان در این فهرست است.بعد از عراق و ایران، کشورهای مصر، یونان و سوریه قرار دارند.[۲]

در دین اسلام[ویرایش]

شادی، فرح و سرور در آیات قرآن کتاب مقدس مسلمانان و روایات شیعه در هر دو مورد مثبت و منفی آمده است. گاهی خوشحالان و شادی کنندگان را از محبت خدا خارج می داند، و گاهی بر خلاف آن، به سرور و شادی امر می کند. گاهی شادی صفتی برای قارون و جهنمیان، و گاهی صفتی برای شهدا و بهشتیان به حساب آمده است.

بنابراین، نمی توانیم خود شادی و خوشحالی را درست یا نادرست بدانیم. بلکه سبب و علت شادی باعث خوب بودن یا بد بودن آن می شود. یعنی "پاسخ این سوال که چرا و از چه چیزی شاد می شویم؟" درستی یا نادرستی شادی را مشخص می کند؛ علاوه بر این، گاهی نتیجه شادی و خوشحالی، جایگاه و درستی یا نادرستیِ شادیِ قبلی را معلوم می کند. مثل شادی که باعث تمسخر شود، شادیِ بد محسوب می شود و حرام است. همینطور که برخی روایت ها، به نتیجه شادی اشاره می کند و می آورد: «شخصی که باعث سرور مؤمن شود، دین و قرض او را ادا کند، طعامی به او دهد، ناراحتی اش را بزداید، و ... در واقع خدا و رسول او را شاد کرده است.»[۳]

البته اگر احساس شادی و شاد بودن، غیر ارادی باشد، که هرچند دلیلِ آن ارادی است، اما به این خاطر که خودِ این احساس، بدون قصد برای انسان به وجود می آید، جزء اصل "مالایطیقون شده"، و زیرمجموعه حدیث رفع قرار می گیرد.[۴] و از جمله: "به وسوسه در آفرینش اندیشیدن"، و "رشک ورزیدن تا زمانی که بر زبان یا دست جاری نشود"، می شود که غیر ارادی هستند. و در فقه اسلامی حرام و ممنوع نمی باشند.

پس خودِ شادی که می تواند تکلیف حرمت یا وجوب یا استحباب یا جواز داشته باشد، خوشحالی است که از درون انسان خارج شده باشد.


شادی بد[ویرایش]

در این آیه شادی صفتی بد شمرده شده است: «إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ وَ آتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لاَ تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْفَرِحِينَ: قارون از قوم موسى بود و بر آنان ستم كرد، و از گنجينه‏ها آن قدر به او داده بوديم كه كليدهاى آنها بر گروه نيرومندى سنگين مى‏آمد. آنگاه كه قوم وى بدو گفتند شادى مكن كه خدا شادى‏كنندگان را دوست نمى‏دارد.»[۵] آین آیه به صراحت و البته از قول مردم می گوید خداوند خوشحالان و شادی کنان را دوست ندارد.

همچنین این آیه: «إِذِ الْأَغْلاَلُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَ السَّلاَسِلُ يُسْحَبُونَ * فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ * ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ * مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُو مِنْ قَبْلُ شَيْئاً كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ الْكَافِرِينَ * ذٰلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ: در آن هنگام كه غلها و زنجيرها بر گردن آنان قرار گرفته و آنها را مي‏كشند. * و در آب جوشان وارد مي‏كنند، سپس در آتش دوزخ افروخته مي‏شوند! * سپس به آنها گفته مي‏شود: كجا هستند آنچه را شريك خدا قرار مي‏داديد؟ * همان معبودهائي را كه جز خدا پرستش مي‏كرديد؟ آنها مي‏گويند: همه از نظر ما پنهان و گم شدند، بلكه ما اصلا قبل از اين چيزي پرستش ‍ نمي‏كرديم! اينگونه خداوند كافران را گمراه مي‏سازد! * اين به خاطر آن است كه به ناحق در زمين شادي مي‏كرديد و از روي غرور و مستي به خوشحالي مي‏پرداختيد.»[۶] این آیه به دلیل شادیِِ بد اشاره می کند، و فرح و مرح (افراط در خوشحالی) را در حدی ناپسند می داند که عذاب وحشتناکی در پی آن آمده است.[۷] و یا لااقل شادی نتیجه گمراهی و «يُضِلُّ اللَّهُ الْكَافِرِينَ» است. در هر صورت شادی کردن باعث گمراهی یا عذاب بیان شده، و بنابراین "شادیِ بد" شمرده می شود.

شادی خوب[ویرایش]

اما آیه: «وَ لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ * فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ...: هرگز گمان مبر آنها كه در راه خدا كشته شده‏اند مردگانند، بلكه آنها زنده‏اند و نزد پروردگارشان روزي داده مي‏شوند. * آنها بخاطر نعمتهاي فراواني كه خداوند از فضل خود به آنها بخشيده است خوشحالند...»[۸] شادی حالتی برای شهدا بیان شده که به خاطر فضل پروردگار، در آنها ایجاد شده است. بنابراین در مکان مثبت، آن هم صفتی برای بهشتیان به کار رفته است.

همچنین این آیه: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَ هُدًى وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ * قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ» مرحوم علامه طباطبایی برای معنای آیه می گوید: آن موعظه، و شفاء ما فى الصدور، و هدایت كه خداى تعالى به عموم انسانها تفضل كرده، و آن رحمت كه به خصوص مؤمنين داده و آنان را به زندگى طيب رسانيده، سزاوارتر است به اينكه مردم به داشتن آنها "فرح و سرور" داشته باشند؛ تا اين اموالى كه براى خود جمع مى كنند. یعنی آیه اولاً به سبب شادی اشاره می کند: 1. شادی که به خاطر رحمت و فضل خداست؛ 2. شادی که به خاطر ثروت اندوزی و جمع کردن اموال حاصل می شود. و ثانیاً با تأکید بیان می کند که شادیِ مثبت خوشحالی است که به خاطر فضل و رحمت خدا باشد.

از احادیث شیعه نیز: روایت کافی و تهذیب الاحکام است که می گوید: «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مِنْ أَحَبِّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ إِدْخَالُ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤْمِنِ...: امام صادق علیه السلام فرمودند: از جمله دوست ترين اعمال نزد خداى عزوجل شادى رسانيدن به مؤمن است»[۹] بنابراین، علاوه بر شاد بودن، شادی رساندن هم از بهترین کارها محسوب می شود.


ضرورت ایجاد شادی در جامعه[ویرایش]

مردم شادی می خواهند ؛ کمیل روحانی / روزنامه شرق

منابع[ویرایش]

  1. Set Cookies
  2. «چرا ایران 'دومین کشور ناشاد جهان' است؟». ۱۶ خرداد ۹۳. 
  3. رک: کافی، ج2، ص188، باب ادخال سرور
  4. اصول الکافی، کلینی، ج۲، ص۴۶۳
  5. سوره قصص، آیه 394
  6. سوره غافر، آیات 71 تا 75
  7. ترجمه تفسير الميزان، ج17، ص534
  8. سوره آل عمران، آیه 72
  9. کافی، مرحوم کلینی، ترجمه مصطفوی، ج3، باب ادخال سرور، ح6
  • مقدمه ای بر فقه شادی، محمد مهدی محب الرحمان، نشریه حریم امام، شماره 151، 18 دی 1939