امپراتوری روم غربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
امپراتوری روم غربی
Western Roman Empire

۲۸۵۴۷۶
پرچم نشان نظامی
وسعت امپراتوری روم غربی در سال ۳۹۵میلادی
پایتخت مدیولانو (ممیلان) (۲۸۶-۴۰۲)
راونا (۴۰۲-۴۷۶)
زبان‌(ها) لاتین
دین مذهب رومی و بعدتر مسیحیت
دولت حکومت مطلقه
امپراتور
 - ۴۲۳-۳۹۵ هونوریوس
 - ۴۷۶-۴۷۵ رومولوس آگوستولوس
قانونگذار سنای روم
تاریخچه
 - تأسیس ۱۱ اوت ۲۸۵
 - دیوکلتیان ۲۸۵
 - تقسیم پس از تئودئوس اول ۳۹۵
 - رومولوس آگوستولوس ۴۷۶
 - ترور ژولیوس نپوس ۴۸۰
 - انقراض ۴۷۶
مساحت ۲٬۰۰۰٬۰۰۰کیلومترمربع (۷۷۲٬۲۰۴مایل‌مربع)
پیش از آن
به دنبال آن
امپراتوری روم
ویزیگوت‌ها
بورگوندی‌ها
فرانک
وندال‌ها
سوئبی‌ها

امپراتوری روم غربی بخش غربی امپراتوری روم، بعد از تقسیم آن در سال 295 توسط دیوکلتیان بود. نیمه دیگر این امپراتوری، امپراتوری روم شرقی بود که از آن به عنوان امپراتوری بیزانس نیز یاد می‌شود. امپراتوری غربی بین سده ۳ و ۵ میلادی در دوره‌های گوناگون وجود داشت. تئودئوس اول(۳۷۹-۳۹۵) آخرین امپراتوری بود که بر روم یگانه فرمانروایی کرد. بعد از مرگ وی امپراتوری روم به صورت نهایی تقسیم شد. امپراتوری روم غربی به صورت رسمی در ۴ سپتامبر ۴۷۶ با کناره‌گیری رومولوس آگوستولوس و به صورت غیررسمی با مرگ ژولیوس نپوس در سال ۴۸۰ پایان یافت.

آغاز امپراتوری روم باختر[ویرایش]

تیودوز، قبل از مرگ، امپراتوری را میان دو پسر خود تقسیم کرد. سلطنت مشرق را به آرکادیوس، پسر بزرگتر، و سلطنت مغرب را به هنوریوس، پسر کوچکتر، داد. این تقسیم بندی قطعی و ثابت بود. تیودوز آخرین امپراتور نیرومندی بود که همه جا به او احترام می گذاشتند، نتوانست بربرها را، جز با کمک سایر بربرها ، به اطاعت وادارد. سختگیری های مذهبی او نیز سرمشق جانشینانش شد و شورشهایی دایمی در امپراتوری به وجود آورد.[۱]

از این زمان یعنی ۳۹۵ میلادی، امپراتوری روم مشخصا به دو قسمت تقسیم شد: امپراتوری غربی و امپراتوری شرقی، که بعدها نام بیزانس به خود گرفت. دولت شرق بیش از هزار سال تا فتح قسطنطنیه (۱۴۵۳)، به دست سلطان محمد فاتح دوام آورد، ولی دولت غرب در زمانی کمتر از یک قرن با حملات قبایل وحشی منقرض شد(۴۷۶-۳۹۵).[۲]

یورش آتیلا به روم باختری[ویرایش]

آتیلا پس از آنکه از به خون کشیدن شرق راضی شد، رو به سوی غرب نهاد و بهانه عجیبی برای جنگ یافت. هونوریا خواهر والنتیانوس سوم، پس از باختن گوهر ناموس به یکی از جاجبان خود، به قسطنطنیه تبعید شده بود. وی، که برای نجات از تبعیدگاه به هر تدبیر متوسل می شد، انگشتر خود را نزد آتیلا فرستاد و از او یاری خواست. آن شاه پر تزویر مکار، که شوخ طبعی خاص خودش را داشت، فرستاده شدن انگشتری را به درخواست ازدواج تعبیر کرد و مدعی ازدواج با هونوریا و گرفتن نیمی از امپراتوری روم غربی به عنوان جهیز وی شد. وزیران والنتینیانوس اعتراض کردند، و آتیلا اعلان جنگ داد. دلیل حقیقی او این بود که مارکیانوس، امپراتور جدید روم شرقی، از پرداخت خراج دریغ کرده و والنتینیانوس نیز به او تأسی جسته بود.

در سال ۴۵۱میلادی آتیلا و نیم میلیون تن از سپاهیان وی به جانب راین ره سپردند، تریر و مس را غارت کردند و سوختند، و نیمی از ساکنان آنها را کشتند. تمامی گول به وحشت افتاد؛ او نه جنگجوی متمدنی مانند قیصر بود و نه متجاوزی مسیحی مانند آلاریک و گایسریک، بلکه یک هون زشتخوی و مهیب بود؛ بلایی آسمانی که فرستاده شده بود تا مسیحیان و مشرکان را یکسان، به خاطر فاصله عمیقی که میان ایمان و عملشان وجود داشت، کیفر دهد. در این بحبوحه، تیودوریک اول، پادشاه کهنسال ویزیگوت ها ، به داد امپراتوری رسید؛ به رومیانی که تحت فرماندهی آیتوس بودند پیوست؛ و دو ارتش متخاصم عظیم در دشتهای کاتالونیا، نزدیک تروا، مصاف دادند؛ یکی از خونین ترین نبردهای تاریخ به وقوع پیوست که در آن؛ بنابر روایات،۱۶۲۰۰۰ تن کشته شدند، از جمله پادشاه دلیر گوت ها. پیروزی غرب قطعی نبود؛ آتیلا با نظم عقبنشینی کرد؛ فاتحان، یا به سبب فرسودگی یا به علت اختلاف در سیاست، نتوانستند او را تعقیب کنند.[۳]

فروپاشی روم باختری[ویرایش]

سالهای آخر امپراتور روم، سالهای حکومت امپراتوران بی خاصیتی بود که یکی پس از دیگری می آمدند و می رفتند. گوتهای گول یکی از سرداران خود، به نام آویتوس را امپراتور اعلام کرد(۴۵۵م). مجلس سنا از تایید او خودداری کرد و او به اسقفی برگزیده شد. امپراتور مایوریانوس(۴۶۱-۴۵۶) دلیرانه کوشید تا نظم را برقرار کند، اما توسط نخست وزیر خود، ریکیمر ویزگوت، خلع شد. امپراتور سوروس آلت بی اراده ای در دست ریکیمر بود.[۴]

در سال ۴۶۵ میلادی، ریسیمر، سور را مسموم کرد و خود مدت دو سال، بدون آنکه امپراتوری بر سر کار باشد، به حکومت پرداخت و سرانجام آنتمیوس را که از طرف امپراتوری مشرق پیشنهاد شده بود، به امپراتوری پذیرفت. آنتمیوس درصدد برآمد به غارتگری واندال ها، که با ناوگان خود سراسر مدیترانه را، زیر نظر داشتند پایان بخشد. بنابراین، با موافقت امپراتوری مشرق قوایی برای جنگ به آفریقا فرستاد، ولی در این نبرد شکست خورد و سیسیل، ساردنی، کرس و جزایر بالیار به دست ژان سریک افتاد و اوریک، آخرین پادشاه ویزگوت ها، آخرین متصرفات رومی را در اسپانیا و گل تصاحب کرد. در سال ۴۷۲، ریکیمر سر به شورش برداشته، پس از محاصره و تصرف رم ، آنتمیوس را کشت و اولیبریوس هر دو در همان سال از دنیا رفتند و در آن هرج ومرج و آشوب عمومی، گلیسریوس امپراتور شد. در این موقع فقط ایتالیا و پرووانس در دست رومی ها بود. امپراتوری مشرق، امپراتور تازه ای به نام ژولیوس نپوس، به رم فرستاد، وی گلیسریوس را از سلطنت عزل کرد و برای حسن اداره امور کوشید ولی اورست، مشاور مخصوص ژولیوس، که فرماندهی قوای نظامی را به عهده داشت، زیر بار فرمان او نرفت و نپوس مجبور به فرار شد.[۵]

یورش بربرها[ویرایش]

نقشه تسخیر امپراتوری روم غربی

پس از یک دوره فترت، اورست، پسر خود رومولوس را که سیزده ساله بود، امپراتور خواند و به نام او، و برای مدت کوتاهی، زمام امور را به دست گرفت. بربرهایی که کمک و یاور روم بودند یعنی آنها که در ارتش رومی خدمت می کردند، برای رعایت احتیاط از ملت ها و اقوام کوچک انتخاب می شدند، این اقوام عبارت بودند از هرولها، روژها، اسکایرها ولی اتفاقا همه این افراد به رهبری یکی از افسران خود، اودوآکر، قیام کردند. اورست شکست خورد و به قتل رسید، رومولوس اگوستول به کامپانی تبعید شد و کسی را به جانشینی او انتخاب نکردند؛ اودوآکر عنوان شاهی بر خود گذاشت. امپراتوری روم با این وضع رقت آور خاتمه پذیرفت(۴۷۶). بربرها در همه جا استقرار یافته و همه جا مالک و مختار شده بودند. عهد قدیم به پایان رسید و تمدن هایی جدید که مولود فرهنگ یونان و رم و آداب ژرمنی بود ظهور کرد و این کار در قرون وسطی انجام گرفت.[۶]

سال ۴۷۶ میلادی، سال سقوط قطعی امپراتوری روم غربی است. سقوطی که در حقیقت از مدتها قبل به صورتی تدریجی آغاز شده بود. چنانکه می توان گفت امپراتوری روم عملاً از سال ۴۰۰ میلادی دیگر وجود نداشت. امپراتوری روم غربی عملاً از بین رفت. ایتالیا ویران شد و روم به شهر ایالتی کوچکی مبدل شد. در میدان اصلی شهر، که زمانی در آن درباره سرنوشت جهان تصمیم گرفته می شد، علف روییده بود و خوکها را برای چرا به آنجا می بردند(مانفرد و دیگران، ۱۳۵۳، ص۱۱۴).[۷]

از لحاظ تاریخی، غلبه بربرها شکل خارجی آنچه را که از درون فاسد شده بود ویران ساخت؛ طومار زندگی پیشین را، که با تمام نعمات و نظم و فرهنگ و قانونش به ضعف پیری گراییده و قدرت رشد و تجدید حیات را از دست داده بود، با وحشیگریی تاسف انگیز و از بیخ و بن درنوردید. حال، آغاز یک حیات نوین ممکن بود: امپراتوری غرب از میان رفت، اما کشورهای اروپای نوین زاده شدند. هزار سال قبل از میلاد، متجاوزان شمالی وارد ایتالیا شده، ساکنان آن را مطیع ساخته و با آنها مخلوط گشته، و تمدن آنان را کسب کرده بودند و،همراه با خود آنان، طی هشت قرن، تمدن نوینی بنا نهاده بودند. چهارصد سال پس از مسیح، همان واقعه تکرار شد؛ چرخ تاریخ یک دور کامل گشت؛ آغاز و انجام همانند بودند و همه‌چیز به یک رویا میمانست .رویایی که روم نام داشت. .[۸]

امپراتوران روم باختری[ویرایش]

امپراتور گول ها (۲۵۹ تا ۲۷۳)[ویرایش]

امپراتور یکی از استانهای چهارگانه (۲۹۳ تا ۳۱۳)[ویرایش]

سلسله کنستانتینیان (۳۱۳ تا ۳۶۳)[ویرایش]

  • کنستانتین یکم: ۳۰۶ تا ۳۳۷ امپراتور انحصاری از امپراتوری ۳۲۴-۳۳۷
  • کنستانتین دوم: ۳۳۷ تا ۳۴۰ امپراتور گل ها، بریتانیا و اسپانیا
  • کنستانتیوس دوم: ۳۳۷ تا ۳۶۱ امپراتور شرق از ۳۳۷ تا ۳۵۳، امپراتور انحصاری از امپراطوری از ۳۵۳ تا ۳۶۰
  • کنستانس یکم: ۳۳۷ تا ۳۵۰ امپراتور ایتالیا و آفریقا ۳۳۷-۳۴۰، امپراتور غرب از ۳۴۰ تا ۳۵۰
  • ماگننتیوس: ۳۵۰ تا ۳۵۳ غاصب
  • ژولیان:۳۵۵ تا ۳۶۳ امپراتور از غرب از ۳۵۵ تا ۳۶۱، امپراتور تنها از امپراطوری از ۳۶۱ تا ۳۶۳

غیر سلسله (۳۶۳ تا ۳۶۴)[ویرایش]

سلسله والتینیان (۳۶۴ تا ۳۹۲)[ویرایش]

غیر سلسله (۳۹۲ تا ۳۹۴)[ویرایش]

سلسله تئودئوسیان (۳۹۴ تا ۴۵۵)[ویرایش]

غیر سلسله (۴۵ تا ۴۸۰)[ویرایش]

فلاویوس اورستس ​​توسط مزدوران ژرمن در شورشی کشته شد. رئیس قبیله‌شان ادوآکار، کنترل ایتالیا را به عنوان یک حق دوژوره قانونی ژولیوس نپوس و امپراتور روم شرقی زنو فرض کرد.


منابع[ویرایش]

  1. تاریخ جهانی- دولاندلن- برگردان به پارسی احمد بهمنش
  2. تاریخ بیزانس- محمد امیر شیخ نوری-دانشگاه پیام نور
  3. تاریخ تمدن ویل دورانت- عصر ایمان(جلد چهارم)
  4. تاریخ تمدن ویل دورانت- عصر ایمان(جلد چهارم)
  5. تاریخ جهانی- دولاندلن- برگردان به پارسی احمد بهمنش
  6. تاریخ جهانی- دولاندلن- برگردان به پارسی احمد بهمنش
  7. تاریخ بیزانس- محمد امیر شیخ نوری-دانشگاه پیام نور
  8. تاریخ تمدن ویل دورانت- عصر ایمان(جلد چهارم)
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Western Roman Empire»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۷ مارس ۲۰۱۱).‎