لیبرالیسم کلاسیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

لیبرالیسم کلاسیک (به انگلیسی: Classical liberalism) یک ایدئولوژی سیاسی، شاخه‌ای از لیبرالیسم است که از آزادی مدنی و دولت محدود تحت حاکمیت قانون، مالکیت خصوصی، و باور به لسه فر دفاع می‌کند و بر بازار آزاد تأکید می‌کند.[۱][۲][۳]

کلیات[ویرایش]

‫ﻟﻴﺒﺮاﻟﻴﺴﻢ کلاسیک ﻣﺤﺼﻮل انگلستان و هلند ﺑﻮد. ‬اﻳﻦ ﻟﻴﺒﺮاﻟﻴﺴﻢ از آزادی مذهبی دﻓﺎع‬ ‫ﻣﻲ ﻛﺮد و به ﻧﻔﺴﻪ ﭘﺮوﺗﺴﺘﺎن ﺑﻮد، ‬اﻣﺎ ﻧﻪ از ﻧﻮع ﺧﺸﻚ و ﺗﻌﺼﺐ آﻣﻴـﺰ ﺑﻠﻜـﻪ از ﻧـﻮعی ﻛـﻪ ﺑـﻪ آزادی ﺗﻔﺴـﻴﺮ و ﺗﻌﺒﻴـﺮ‬ ‫مذهبی ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮد و ﺟﻨﮕﻬﺎی ﻣﺬﻫﺒﻲ را اﺣﻤﻘﺎﻧﻪ می‌داﻧﺴﺖ. ﺑﻪ ﺗﺠﺎرت و ﺻـﻨﻌﺖ ارزش قائل بود و ﺑﻴﺸـﺘﺮ ﺑـﻪ طبقه ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﺣﺎل رﺷﺪ ﺗﻤﺎﻳﻞ داﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﺳﻠﻄﻨﺖ و ﺟﺎمعه اﺷﺮافی. ‬ﺑﺮای ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﻜﻴـﺖ خصوصی مخصوصا وقتی ﻛﻪ ﻣﺎل ﺑﺮ اﺛﺮ زﺣﻤﺎت ﻓﺮد ﻣﺎﻟﻚ ﻓﺮاﻫﻢ آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ اﺣﺘـﺮام ﻓـﺮاوان ﻗﺎﺋـﻞ بود. ‬اﺻﻞ وراﺛﺖ ﮔﺮﭼـﻪ ﻣـﺮدود ﻧﺸـﺪ از ﺣـﺪود ﺳـﺎﺑﻖ‬ ‫ﻣﺤﺪودﺗﺮ ﺷﺪ؛ ﺧﺼﻮﺻﺎً ﻣﻮﻫﺒﺖ اﻟﻬﻲ ﺳﻠﻄﻨﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﻛﻪ ﻫﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺣﻖ دارد ﻛﻪ‪ ‬ﺣﺪاﻗﻞ در ﺑـﺪو اﻣـﺮ‪ ‬ﻫـﺮ‬ ‫ﻧﻮع ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﺮﮔﺰﻳﻨﺪ ﻣﺮدود ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪. ‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﺿﻤﻨﻲ‪، ‬ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻟﻴﺒﺮاﻟﻴﺴﻢ کلاسیک ﻣﺘﻮﺟﻪ دﻣﻮﻛﺮاسیی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ، ﻧﺮم و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﻌﻄﺎف ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ‬در اﻳﻦ ﻟﻴﺒﺮاﻟﻴﺴﻢ ﻋﻘﻴﺪهایی وﺟﻮد داشت که ‬داﺋﺮ ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻫﻤﺔ اﻓﺮاد در اﺻﻞ ﻣﺴﺎوی ﺑﻪ دﻧﻴﺎ آﻣﺪه اﻧﺪ و ﻋﺪم ﺗﺴﺎوی ﺑﻌﺪی آﻧﺎن ﻣﺤﺼﻮل ﺷﺮاﻳﻂ اﺳـت. [۴]

به عقیده برتراند راسل، کارل مارکس با تاثیرپذیری و نقد لیبرالیسم کلاسیک، فسلفه سوسیالیسم علمی خود را بنا گذاشت.

تاریخچه[ویرایش]

‫ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ فلسفه ﻟﻴﺒﺮال در آﺛـﺎر جان لاک دﻳـﺪه ﻣـﻲﺷـﻮد. ‬ﻻک ﺑـﺎ ﻧﻔـﻮذﺗﺮﻳﻦ ﻓﻼسفه ﺟﺪﻳﺪ است که در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻧﻈﺮﻳﺎت او ﺑـﺎ ﻧﻈﺮﻳـﺎت ﻫﻮﺷـﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻣـﺮدم ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ‬ ‫ﭼﻨﺎن ﻛﺎﻣﻠﻲ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺟﺰ در زﻣﻴﻨﺔ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﻧﻈﺮی، ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲﺗﻮان ﺗﺄﺛﻴﺮات آن ﻧﻈﺮﻳﺎت را دﻧﺒﺎل ﻛﺮد؛ از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ در‬ ‫ﻓﺮاﻧﺴﻪ نظریات ﻻک از ﻟﺤﺎظ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ رژﻳﻢ ﻣﻮﺟﻮد و از ﻟﺤﺎظ ﻧﻈﺮی ﺑـﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔـﺖ ﺑـﺎ ﻓﻠﺴـﻔﺔ راﻳـﺞ رنه دکارت ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ.

همچنین لیبرالیسم کلاسیک بر مبنای آرایی که از قبل تا انتهای قرن هیجدهم طرح شده بود، نظیر آرای برگزیدهٔ آدام اسمیت، ژان-بپتیست سی، توماس مالتوس و دیوید ریکاردو بنا شده است. این نظریه درکی روانشناسانه از آزادی شخصی، نظریات متناقض قانون طبیعی و فایده گرایی، و باور به ترقی ارائه کرد. لیبرال‌های کلاسیک از محافظه کاران نسبت که حداقلی ترین دولت بدبین تر بود و با استفاده از نظریه دولت تامس هابز، آنان باور داشتند که دولت را افراد برای حفاظت از دیگران ایجاد کرده است.

منابع[ویرایش]

  1. Modern Political Philosophy (1999), Richard Hudelson, pp. 37–38
  2. M. O. Dickerson et al. , An Introduction to Government and Politics: A Conceptual Approach (2009) p. 129
  3. Bronfenbrenner, Martin (1955). "Two Concepts of Economic Freedom". Ethics 65 (3). JSTOR 2378928.  Unknown parameter |unused_data= ignored (help)
  4. راسل، برتراند. تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ نجف دریابندری. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی، ۱۳۴۰. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Classical_liberalism

  • راسل، برتراند. تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ نجف دریابندری. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی، ۱۳۴۰.